در سال ۱۹۴۳ همزمان با نبردهاي بسيار سخت در جبهه شوروي، آفريقاي شمالي و حتي در درياي «بارنتز» نزديك قطب شمال بين ناوگان انگلستان و آلمان پيكارهاي خونيني در خاور دور و تمامي كشورهاي جنوب شرقي آسيا تا نزديك آبهاي استراليا جريان داشت كه با شكست ناوگان آلمان پايان گرفت. درواقع تمامي خاور دور در آتش بود.
ژاپن در چند جبهه مي جنگيد. در چين تا نزديك آبهاي رودخانه يانگ تسه كيانگ در بيرماني، هندوچين و تايلند با نيروهاي امريكايي و انگليسي و در جاوه و سوماترا (اندونزي كنوني) و گينه نو با ناوگان دريايي امريكا. بسياري از جزاير اقيانوس كبير جنوبي چندين بار دست به دست گشت.
* نبرد ناوگانهاي دريايي
صدها هزار سرباز ژاپني و امريكايي در جبهه اقيانوس كبير جنوبي در برابر هم قرار گرفتند. ناوگان دريايي امريكا و زيردرياييها وناوهاي هواپيمابر با ناوگان مجهز ژاپن در سال ۱۹۴۳ سخت ترين پيكارها را در اقيانوس داشتند.
* ژنرال مك آرتور
بسياري از ناوها و زيردرياييهاي طرفين با سرنشينان آنها به قعر اقيانوس فرو رفتند. از چهارم ژانويه ۱۹۴۳ تا پايان دسامبر ۱۹۴۳ ژنرال «ماك آرتور» امريكايي ضربات سختي به ژاپني هاوارد ساخت.
يكي از نبردهاي سخت در جزيره «گوآداكانال» نزديك استراليا بود كه با شكست ژاپني ها پايان گرفت. در «گينه نو» به محض آنكه نيروهاي ژاپني پياده شدند همه آنها توسط نيروي امريكا كشته شدند. برخلاف سال ۱۹۴۲ كه در همه نبردها فتح با ژاپني ها بود در سال ۱۹۴۳ ژاپني ها با شكست هاي مصيبت باري روبرو گرديدند.
* پيكارهاي انتحاري
بسياري از خلبانان ژاپني با «كاميكاز» (انتحار) به ناوهاي هواپيمابر امريكايي حمله مي كردند كه با نثار جان خود بتوانند ناوگان دريايي امريكا را منهدم كنند ولي اين خود انتحاري نيز نتوانست براي ژاپن پيروزي در برداشته باشد.
نيروي دريايي امريكا به فرماندهي درياسالار «نيميتز» (NIMITZ) و ژنرال مك آرتور از فيليپين تااندونزي امروز شكست هاي سختي به ژاپني ها وارد آوردند. برخلاف گذشته ديگر ژاپني هاموضع حمله نداشتند بلكه مرتب وضع دفاعي داشتند.
* در دروازه هند
تنها در جنوب شرقي آسيا بويژه بيرماني بود كه ژاپني ها پيشرفت مي كردند و حتي به دروازه هند نزديك شدند. در ماه دسامبر برتري نيروي هوايي و دريايي امريكا در جنوب اقيانوس كبير محرز گرديد. در ماه نوامبر در جزاير سليمان يكي از خونين ترين نبردها بين ژاپن و امريكا صورت گرفت و امريكاييها در چند جهت حمله به نيروهاي ژاپني را شروع كردند. عليرغم آنكه دهها هزار سرباز امريكايي در جبهه اروپا درنبرد بود ستاد ارتش امريكا براي جنگ در اقيانوس كبير اهميت خاصي قايل بود.

كنفرانس قاهره با شركت چرچيل ،روزولت وچيان كايچك

* نيروي هوايي
نبرد درمركز اقيانوس كبير به درياسالار «نيميتز» و در جبهه دوم كه جنوب اقيانوس كبير را دربر مي گرفت به ژنرال مك آرتور سپرده شد. متفقين به كمك نيروي هوايي نيروهاي پراكنده ژاپن را در اقيانوس كبير با شكست هاي بزرگي روبرو ساختند. نيروي هوايي امريكا موفق شد سه رزمناو بزرگ ژاپني را در يك حمله غافلگيركننده به قعر اقيانوس بفرستد.
* اختراع جيپ
يكي از وسايل نويني كه امريكاييان اختراع كردند و نقش مهمي در پيروزي آنها در سرزمينهاي باران خيز جنوب اقيانوس كبير داشت جيپ بود. اين وسيله نوعي جيپ بود كه به زودي همه ارتش متفقين آن را به كار بردند. اين جيپ پرقدرت هم در سرزمينهاي آلاسكا و هم در بيابانهاي سوزان و رودخانه هاي پرخروش به كار گرفته مي شد. جيپ نقش آمبولانس، كاميونهاي كوچك و حملات در جنگلها و عبور از زمينهاي پرگل و لاي را بازي مي كرد. اين اتومبيل جديد جنگي ژاپني ها را به حيرت انداخت و درمقابل آن بي سلاح بودند.

پيكار در سواحل گينه نو در خاور دور

* تسلط امريكا
ارتش امريكا با دادن تلفات زيادي ژاپني ها را بتدريج از همه جزاير اقيانوس كبير جنوبي فراري دادند و تسلط امريكا را در جبهه خاور دور تثبيت كردند.
ژنرال «مك آرتور» نقش مهمي در شكست ژاپني ها در صدها جزيره كوچك و بزرگ اقيانوس كبير ايفا كرد. تنها در يك نبرد بيش از بيست هزار ناوي امريكايي و سي هزار ناوي ژاپني كشته شدند.
* حمله به چين
ژاپني ها طي حمله وسيعي به چين بسياري از شهرهاي آن كشور را بمباران كردند. ارتش كمونيستها به رهبري مائوتسه تونك كه از سال ۱۹۳۴ با شروع راهپيمايي طولاني عليه چيان كايچك مبارزه مي كردند به او پيشنهاد نبرد مشترك عليه ژاپني ها كردند. مائوتسه تونك گفت: «در شرايط كنوني پيكار عليه اشغالگران مهمتر از جنگ داخلي است ولي چيان كايچك پيشنهاد كمونيستها را رد كرد. معذالك مائوتسه تونك عليه ژاپني ها وارد جنگ شد.
* كنفرانس قاهره
۲۵ نوامبر ۱۹۴۳ در كنار اهرام مصر در قاهره كنفرانسي از چرچيل، روزولت و چيان كايچك تشكيل گرديد تا خط مشي واحد متفقين در خاور دور تعيين گردد.
از آغاز جنگ دوم جهاني اين هفتمين ديدار روزولت و چرچيل بود ولي آنها براي نخستين بار چيان كايچك را نيز به اين كنفرانس دعوت كردند تا او را در برابركمونيستهاي چين تقويت كنند.
در اين كنفرانس لرد «مونت باتن» فرمانده عالي نيروهاي متفقين در جنوب شرقي آسيا و ژنرال «وينكار جوي استيول» (STIWELL) فرمانده عالي نيروهاي زميني امريكا در چين و هند و بيرماني و «سونگ ميلينگ» همسر چيان كايچك كه تحصيلات خود را در امريكا تمام كرده بود ومترجم شوهرش بود شركت داشتند. براي اقامت نمايندگان اين گروه كه جمعاً ۲۰۰ نفر مي شدند يك هتل بزرگ و چهل ويلا درنظر گرفته شد.
كارشناسان امريكايي يك اردوگاه موقت به وجود آوردند كه بتواند يك هزار سرباز امريكايي مراقب اعضاي رهبران كشورها را مسكن دهد.
* شستاكوويچ در لنينگراد
«ديميتري شستاكوويچ» موسيقيدان مشهور شوروي كه چهره يي جهاني يافت به هنگام محاصره لنينگراد در آن شهر بود.
شستاكوويچ چندين سمفوني درباره جنگ دوم ساخته است كه هريك از آنها شهرتي جهاني دارد. سمفوني هفتم او درباره شهر لنينگراد و مقاومت مردم در هجوم نازيها است.
موسيقيدان شوروي باالهام از روزهاي سختي كه مردم شهر لنينگراد مي گذراندند در آن شهر ماند و سمفوني هفتم را تصنيف كرد.
در همان زمان كه اهالي شهر لنينگراد از گرسنگي جان مي دادند شستاكوويچ در سالنهاي شهر چندين كنسرت برپا كرد كه مردم سرگرم باشند و اندكي از بار غم آنها كاسته شود. سالنهاي كنسرت به علت نبودن سوخت بسيار سرد بود ولي اعضاي كنسرت به رهبري شستاكوويچ حضور مي يافتند و به مردم اميد روزهاي بهتر مي دادند.
شستاكوويچ پس از جنگ مورد غضب مقامات شوروي قرارگرفت ومتهم شد كه موسيقي او جنبه مردمي ندارد.
* كمينترن منحل شد
مه :۱۹۴۳ راديو مسكو روز ۱۵ مه ۱۹۴۳ اعلام كرد كه كمينترن منحل شد.
كميته اجراييه بين الملل كمونيست (كمينترن) طي اعلاميه يي رسماًانحلال كمينترن را اعلام كرد. كمينترن به عنوان سازماني كه همه جنبش هاي كمونيستي در جهان را رهبري مي كرد و نظرات مسكو را اعمال مي كرد شناخته شده بود. اين اعلاميه به امضاي «گوشوالد»، «ديميتريوف»، «رادانف»، «مارتي و موريس تورز» دبيركل حزب كمونيست فرانسه بود.
دول امريكا وانگلستان مرتب شوروي را متهم مي كردند كه از طريق كمينترن در امور داخلي كشورها مداخله مي كند بدين جهت استالين شخصاً تصميم گرفت كه كمينترن منحل شود.

ديمتري شستاكوويچ

* جنگ شمال آفريقا با شكست محور پايان يافت
تعرض بزرگي كه ارتش متفقين به فرماندهي ژنرال مونتگمري در العلمين عليه نيروهاي محور در سوم نوامبر ۱۹۴۲ شروع كرد در سراسر آفريقاي شمالي بسط يافت.
در تونس نيروهاي مارشال رومل نتوانستند در برابر حمله برق آساي ارتش امريكا و نيروهاي فرانسه آزاد مقاومت كنند و عقب نشستند. ژنرال كلارك امريكايي و ژنرا ل ژوتن فرانسوي متفقاً آلمانها را عقب راندند ارتش محور وضع اسفناكي پيدا كرد. ژنرال «فون آرنيم» كه جانشين مارشال رومل شده بود نيز نتوانستند در برابر حمله وسيع متفقين مقاومت كند و در ۱۳ مه ۱۹۴۳ با دادن ۲۰۰ هزار اسير آفريقاي شمالي را ترك كرد.
* دولت موقت فرانسه تشكيل شد
سوم ژوئن ۱۹۴۳ كميته ملي آزاديبخش فرانسه در شهر الجزاير به رياست ژنرال دوگل تشكيل گرديد. ژنرال دوگل اول ژوئن وارد الجزاير شده بود. اين كميته حاكميت خود را بر تمام سرزمينهاي فرانسوي كه زير كنترل آلمانها نبودند اعلام كرد.
بسياري از شخصيت هاي فرانسوي ضدآلماني در اين كميته شركت كردند كه چندين نفر از آنها سابقاً وزير بودند. چند روز بعد اين كميته نام دولت موقت فرانسه را انتخاب كرد و وزراي آن تعيين شدند تا به محض خروج آلمانها از فرانسه قدرت را به دست گيرند.