۲۷ ژانويه :۱۹۴۴ لنينگراد دومين شهر بزرگ شوروي پس از ۸۷۲ روز محاصره آزاد شد.
سن پطرزبورگ پايتخت تزار روسيه كه پطركبير و كاترين كاخهاي زيبايي در آن بنا كردند در هشتم سپتامبر ۱۹۴۱ در محاصره نيروهاي رايش سوم قرار گرفت.
تسخير شهري كه انقلاب اكتبر ۱۹۱۷ به رهبري لنين به نظام تزاريسم پايان داد براي هيتلر اهميت فوق العاده يي داشت.
پيشوا معتقد بود كه اگر مسكو و لنينگراد به اشغال ارتش رايش سوم درآيد پيروزي آلمان در جنگ قطعي خواهد بود.
لنينگراد در هشتم سپتامبر ۱۹۴۱ پس از نبردهاي سخت و بي رحمانه كاملاً محاصره شد.
*۸۷۲ روز
۲۲ ژوئن ۱۹۴۱ كه ارتش آلمان ناگهان به شوروي حمله كرد بخش اعظم نيروهاي آلمان به سوي لنينگراد و مسكو حمله كردند و موفق شدند هر دوشهر را محاصره كنند. باوجود صدها هزار نيروي مسلح و تانكهاي مشهور «پانزر» و هزاران پرواز هوايي يك سرباز آلماني موفق نشد نه وارد مسكو شود و نه لنينگراد.
طي ۸۷۲ روز محاصره بيش از يك ميليون نفر از مردم لنينگراد از گرسنگي، بيماري و سرماجان سپردند. كودكان در بغل مادرشان و پدرخانواده در كنار آنها يك يك شاهد مرگ ديگري بود. لنينگراد آماج صدها هزار گلوله، خمپاره، بمب قرار گرفت. در لحظاتي كه احتمال داشت لنينگراد سقوط كند «ژوكف» مارشال مشهور شوروي به لنينگراد رفت و دفاع شهر را به عهده گرفت.
*عقب نشيني
در اوايل ژانويه ۱۹۴۴ ژنرال لئونيد «گووروف» (GOVOROV) حمله وسيعي را عليه نيروهاي آلماني ترتيب داد او چند روز بعد اعلام كرد كه ارتش آلمان به سرعت عقب نشسته و مواضع خود را رها كردند.
ژنرال شوروي در اعلاميه گفت: «شهر لنينگراد كاملاً آزاد شد و گلوله باران وحشيانه شهر توسط دشمن پايان يافت. «گووروف» خطاب به ملوانان نيروي دريايي شوروي در درياي بالتيك وكارگران از قهرمانيهاي آنان ستايش كرد و افزود: ارتش سرخ موفق شد طي چند روز آلمانها را يكصد كيلومتر عقب براند.
*رنـج و مصيبت
مردم لنينگراد طي ۸۷۲ روز محاصره رنج ومصيبت فراواني بردند. بيشتر سربازان آلماني همه دهات اطراف شهر لنينگراد را غارت و آتش زدند. دهها هزار روستايي جان باختند. اجساد پارتيزانهاي شوروي تا چندين روز همچنان بر تيرهاي اعدام و درختان آويزان بود.
آنها كه زنده مانده بودند پس از دو سال و نيم ديگر صداي گلوله و خمپاره و بمب نشنيدند و سكوت مطلق همه شهر لنينگراد را فراگرفت.

فيلد مارشال پاپلوس بزرگترين نظامي آلمان و نخستين كسي كه فيلد مارشال شد در لحضه يي كه تسليم شوروي شد

*عزا
شهر در عزاي كامل بود. هر خانواده يي چند نفر از عزيزان خود را از دست داده بود. زندگان بتدريج از پناهگاهها خارج شده و بدون ترس به رفت و آمد پرداختند.
درباره شهر لنينگراد و چگونگي مقاومت مردم به هنگام محاصره صدها كتاب وگزارش در جهان منتشر شده است. تاريخ بشر به ياد ندارد كه مردم شهري چنين استقامتي در برابر دشمن نشان داده باشند.
*خوردن حيوانات
گزارشهاي به جاي مانده از كساني كه ناظر مبارزه مردم لنينگراد بامرگ بودند تكان دهنده است. گروهي نوشته اند پس از آزادي لنينگراد در شهر نه سگ، نه گربه و نه اسبي پيدا شد. مردم شهر از گرسنگي گوشت همه آنها را خورده بودند. بسياري از افراد خانواده ها به يكديگر اجازه داده بودند كه پس از مرگ مي توانند جسد آنها را بخورند. مردم برگ و شاخه هاي اكثر درختان را جوشانده و مي خوردند.
در مجموع ۱۵۰ هزار سرباز و يك ميليون نفر از گرسنگي جان سپردند.
دركتاب جنگ دوم جهاني از انتشارات «ژاك لوگران» فرانسوي آمده است: «لنينگراد قرباني زيادي دادولي به جهانيان نشان داد كه مي توان قدرت نظامي ارتش هيتلري را به زانو درآورد.»
*در زير يخها
هنگامي كه شهر در محاصره بود مردان و زنان از جان گذشته شبانه از كوره راههايي به جنگلها مي رفتند تا شايد بتوانند براي گرم شدن خانواده ها چوب فراهم كنند. گروه ديگري از روي يخهاي درياچه يي كه نزديك لنينگراد بود شبانه عبور كرده و به آن سوي درياچه نزديك فنلاند مي رفتند تا شايد كمي آذوقه فراهم كرده به مردم لنينگراد برسانند. هزاران نفر از اين مردان و زنان فداكار زير يخهاي درياچه مدفون شدند.
براي مردم جهان حيرت آور بود كه وقتي شنيدند مردم شهر لنينگراد در آن روزهاي مصيبت بار با شركت در كنسرتها خود را مشغول و در سالنها گرم مي كردند. «شوستاكوويچ» موسيقيدان مشهور شوروي در روزهاي محاصره براي مردم كنسرت مي داد، كتابخانه ها داير بود ومردم به نحوي خود را سرگرم مي كردند و براي مبارزه با سرما دورهم جمع مي شدند. شهر نه برق داشت، نه سوخت و نه آب و نه دارو، با اين حال سقوط نكرد.
*دهلي در خطر سقوط
ژاپني ها در دروازه هاي هند
۱۸ مارس :۱۹۴۴ نيروهاي ژنرال ژاپني «موتاكوشي» (MUTAGUCHI) از مرزهاي هند عبور كردند و وارد خاك بزرگترين مستعمره انگلستان كه جواهر مستعمرات امپراتوري لقب گرفته بود شدند. پايگاه مهم نظامي نيروهاي انگليسي در «ايمفال» (IMPHAL) در خطر سقوط قرار گرفت.
ژنرال سليم (SLIM) فرمانده نيروهاي متفقين كاملاً غافلگير شد. او باارتش چهاردهم به سوي شمال رفته بود كه نيروهاي متفقين را برابر كند.
*پراكندگي
بخشي از نيروهاي متفقين به فرماندهي «وينگيت» (WINGATE) در پس جبهه ژاپني ها پياده شده بودند تا خطوط ارتباطي ژاپن را قطع كرده ومانع رساندن مهمات و آذوقه به آنها گردد. بدين ترتيب موقع نزديك شدن ژاپني ها به پايگاه «ايمفال» نيروهاي انگليسي پراكنده بودند.
ژنرال «سليم» به محض آگاهي از پيشرفت نيروهاي ژاپني برنامه خود را متوقف كرده و به مقابله باژاپني ها برخاست. لشگر بيستم هند و لشگر سي و سوم ژاپن به نبرد سختي پرداختند و ژاپني ها به پيشرفت در خاك هند ادامه دادند. سقوط هند براي امپراتوري انگلستان اسف بار بود و انگلستان را ازمنابع انساني و صنعتي ومعدني آن كشور محروم مي كرد. وينستون چرچيل جلسه فوق العاده يي تشكيل داد و تصميم گرفته شد به هر نحو كه شده به نيروهاي متفقين در هند كمك هاي لازم شود.
*تاكتيك ژنرال سليم
نبرد نيروهاي ژاپن و متفقين در خاك هند تا ششم آوريل ۱۹۴۴ ادامه يافت. در اين روز در ايالت «مانيپور» (MANIPUR) در شصت كيلومتري بيرماني سرنوشت هند تعيين شد.
ژنرال سليم فرمانده ارتش متفقين اعلام كرد نيروهاي ژاپني به سوي دهلي پيشروي مي كنند و اگر دراين نبرد شكست با ما باشد همه هند به تصرف ژاپن درمي آيد. ارتش متفقين بايد به هر طريق كه ممكن باشد جلوي پيشرفت نيروهاي ژاپني را سد كند.
ژنرال سليم سه لشگر تحت فرماندهي خود را در دشت نزديك بيرماني متمركز كرد و لشگر هفدهم به مقابله مستقيم با ژاپني ها پرداخت.
يك پل هوايي ارتش هفتم هند در جبهه «اركان» و «ديامپور» را تقويت كرد. دهها هزارنفر از نيروهاي طرفين كشته شدند ولي هنديها مانع پيشرفت ژاپن در خاك هند شدند.
*سلاح براي مبارزان
نيروي هوايي امريكا و انگلستان با ارسال مهمات به كمك نهضت مقاومت فرانسه شتافتند. هواپيماهاي بمب افكن صندوقهاي محتوي مسلسل، خمپاره و ساير سلاحهاي سبك در نقاطي كه نفرات نهضت مقاومت بودند با چتر پرتاب مي كردند.
تا پيش از افتتاح جبهه دوم نفرات نهضت مقاومت بتوانند در وسايل ارتباطي آلمانهاخرابكاري كنند و به محل تجمع سربازان نازي حمله كنند. اين كمك ها ويژه فرانسويان نبود بلكه در ساير نقاط اروپا از جمله هلند، ايتاليا، بلژيك را نيز شامل مي شد.
متفقين نزديك به بيست هزار نفر از مخالفان آلمانها رامسلح كردند. ارتباط نهضت هاي مقاومت اروپا با متفقين توسط راديو صورت مي گرفت.