*آيا دارويي عليه ويروس ايدز وجود دارد؟
تنها دارويي كه براساس بعضي مطالعات روي كارآيي آن در محدود و كند كردن سير ايدز مي توان حساب كرد، (۲) «AZT» است.
اصولاً يكي از خصايص هر ويروسي بخصوص ويروس ايدز، امتزاج آن با روندهاي طبيعي سلولي است. به همين دليل نمي توان دارويي را يافت كه تنها ويروس را از ميان بردارد و سلولهاي سالم را نابود نسازد!
درواقع بايد از اتصال ويروس به سلول جلوگيري كرد. بنابراين دارويي مي تواند مفيد باشد كه از اتصال ويروس به سلول جلوگيري كند، يا حداقل آن را محدود و كند سازد.
توجه داشته باشيد كه تمام داروهاي موجود و به نوعي مطرح در درمان ايدز تنها در ابتدايي ترين مراحل بيماري مي توانند به صورت كاملاً محدود ياري رسان باشند. درواقع اين داروها نمي توانند ويروسهايي را كه به سلول چسبيده اند جدا كنند و به همين دليل روند ابتلاي سلول به سلول ايدز همچنان ادامه مي يابد كه سرانجام منتهي به تلف شدن بيمار مي شود.
داروي «AZT» بطور اختصاصي از روند «reverse transcription» ويروس جلوگيري مي كند و همانطور كه گفته شد مؤثرترين داروي ضد ايدز محسوب مي شود.
در سالهاي اخير محققين بيشتر روي كاربرد تركيبي از مواد كار كرده اند كه هر يك در مرحله يي از روند رشد ويروس خلل ايجاد كنند و به نتايجي هم دست يافته اند.
به روشني نمايان است كه درمان ايدز بايد با برانگيختن مؤثر و كارآيي قواي دفاعي بدن بر عليه ويروس تحقق يابد.
*ايدز را چگونه مي توان تشخيص داد؟
مهمترين راه تشخيص ايدز مشاهده پادتن هاي ضد آنتي ژن ويروس محسوب مي شود. در سرم شناسي روشي وجود دارد كه به (۳)«ELISA» موسوم است و به اين طريق مي توان پادتن هاي ضدآنتي ژن ويروس را به خوبي شناسايي كرد.
اين آزمون، يعني ELISA، تقريباً ۹۹% دقيق است. توجه داشته باشيد كه براي تشخيص ايدز راههاي فراوان ديگري وجود دارد كه ذكر تمام آنها از حوصله بحث خارج است. در اين ميان بايد به مشاهده مستقيم ويروس يا آنتي ژن هاي آن اشاره شود، كه بخصوص در مراحل بسيار ابتدايي بيماري، يعني زماني كه هنوز پادتن ها در حد كافي ساخته نشده اند، كاربرد دارد.
كشف ويروس ايدز بسيار زمان گير و گران تمام مي شود و به همين دليل اساساً مورد توجه محققين قرارندارد.
*سير بيماري ايدز در بدن چگونه است؟
كاري كه «HIV» در بدن انسان انجام مي دهد، فلج كامل «ايمني سلولي» را در پي دارد و نهايتاً به دليل افت كامل قواي دفاعي و ايمني، عفونت هاي بسيار خطرناكي ظاهر مي شوند.
همانطور كه قبلاً گفته شد، آلودگي صرف به ويروس «HIV» به منزله ابتلا به بيماري نيست؛ يعني تعداد زيادي از افراد در عين ناقل بودن، بي علامت هستند و زندگي عادي مي كنند.درواقع اگر ايدز را بيماري نمي دانند و آن را به عنوان «سندرم» معرفي مي كنند، به اين دليل است كه علايم آن ناشي از عوارضي است كه افت قواي ايمني و دفاعي بدن به دنبال مي آورد.
بسياري از محققين براين باورند كه با توجه به كيفيت بطئي رشد ويروس ايدز، ناقلين بي علامت امروز مبتلايان چندين سال آينده خواهند بود. يعني به ازاي هر سال از ابتلا به اين ويروس، قريب ۴ تا ۱۰% از افراد بي علامت به علايم ناشي از ايدز مبتلا و سرانجام تلف مي شوند.
در مطالعه يي كه در سانفرانسيسكو به عنوان يكي از آلوده ترين مناطق دنيا انجام گرفته است، ۴۲% از مردان منحرف بي علامت در عرض ۹ سال به ايدز مبتلا شده اند.
براي محققين اين امكان وجود دارد كه بتوانند احتمال پيشرفت بيماري از شرايط بي علامت به ايدز را پيش بيني كنند. چند و چون اين امكانات در حوصله اين بحث نيست.
*آيا براي ايدز طبقه بندي مخصوص وجود دارد؟
در امريكا مؤسسه بسيار گسترده يي موسوم به «مركز كنترل بيماري» يا (۴)«CDC» وجود دارد. براساس تحقيقات اين مؤسسه بيماري ايدز را مي توان در چهارمرحله طبقه بندي كرد:
مرحله يك ـ عفونت حاد
مرحله دو ـ افراد HIV مثبت بدون علامت
مرحله سه ـ تورم و بزرگي مقاوم، ماندگار و وسيع غدد لنفاوي
مرحله چهار ـ HIV مثبت علامت دار
*مرحله يك
در سال ۱۹۸۵ در امريكا در يازده نفر از ۱۲ فرد مبتلا به HIV مثبت، علايم حاد بيماري ويروسي مخصوصي موسوم به «مونونوكلئوز عفوني» ظاهر شد. CDC در امريكا اين بيماري عفوني را به عنوان مرحله يك ايدز نامگذاري كرد.
اصلاً مشخص نيست كه چنددرصد از بيماران مبتلا به ايدز از مرحله يك گذر مي كنند؛ گو اين كه CDC شيوع آن را بين يك سوم تا دوسوم بيماران مي داند.
اين حالت عفوني معمولاً در عرض ۱ تا ۶ هفته بعد از تماس با ويروس ايدز به صورت:
(۱) تب،
(۲) تعريق مفرط،
(۳) بي قراري،
(۴) درد عضلات،
(۵) بي اشتهايي،
(۶) علايم گوارشي ، و
(۷) گلو درد ظاهر مي شود.
اگر بيمار مبتلا را در اين دوره مورد معاينه قرار دهيم، به راحتي مي توانيم بزرگي غدد لنفاوي، طحال، كبد و جوش هاي احتمالي را مشاهده كنيم.
از نظر آزمايشگاهي نيز تغييراتي حادث مي گردند كه قابل بررسي هستند.
*مرحله دو و سه
در حال حاضر اكثر مبتلايان به ويروس ايدز، بي علامت (مرحله دو) و يا دچار بزرگي مقاوم، ماندگار و وسيع غدد لنفاوي (مرحله سه) هستند.
اهميت وجود علامت بزرگي مقاوم غدد لنفاوي به قدري زياد است كه به محض مشاهده بايد بي فوت وقت بيمار را از نظر احتمال وجود ايدز مورد بررسي قرارداد.
*مرحله چهار
آنچه در اجتماع از «AIDS» مي شناسند، مرحله پاياني يا چهارم بيماري است. همانطور كه قبلاً گفته شد، در اين مرحله قواي ايمني و دفاعي بدن زايل و بيمار به عفونت هاي كشنده مبتلا مي شود.
ما انسان ها در اقيانوسي از عوامل ميكروبي و بيماري زا به سر مي بريم. آن چه به ما امكان و مجال زندگي در ميان اين همه عوامل كشنده را مي دهد، سلامت قواي ايمني و دفاعي بدن است.
زماني كه قواي دفاعي بدن زايل مي شود، عواملي كه به سادگي با آنها مقابله مي شد، مجال عفونت زايي پيدا مي كنند و به سهولت گسترش مي يابند. نتيجه پاياني، مرگ تأسف بار بيمار است.
*آيا ايدز بيماري جديدي است؟
جواب اين سؤال منفي است. درواقع، ايدز همواره وجود داشته و سبب مرگ هاي فراواني مي شده است. چيزي كه در عصر ما ايدز را به عنوان يك «بلا » نمايان كرده است، دو جنبه دارد: نخست آن كه در دهه ۸۰ ميلادي انسان با گسترش ناگهاني ايدز مواجه شد، و دوم اين كه امكانات تشخيص در حدي پيشرفت كرد كه شناسايي اين بيماري ميسر گرديد.
*ايدز چگونه انتقال مي يابد؟
براي انتقال HIV سه طريق وجوددارد:
۱ـ تماس مستقيم جنسي
۲ـ انتقال از طريق خون
۳ـ انتقال قبل از تولد از طريق مادر مبتلا
*تماس مستقيم جنسي
انتقال HIV از طريق تماس جنسي چه به شكل طبيعي و چه به صورت انحرافي آن صورت مي پذيرد.
ميزان شيوع اين بيماري در ميان «منحرفين» به قدري زياد است كه در آغاز آن را «بيماري منحرفين» مي ناميدند. اگر اين تصور درست مي بود و ايدز را تنها در گروههاي منحرف اجتماع مي ديديم، نگراني و وحشت جهاني شدن آن تا اين حد بالا نمي گرفت. ولي متأسفانه ايدز جرثومه يي است كه افراد منزه و معتقد اجتماع را نيز درگير مي كند و به همين دليل ابعاد گسترده و وسيعي مي يابد.
در سانفرانسيسكو آلودگي در ميان منحرفين انبوه اين شهر به قدري زياد است كه تنها به عدم گسترش بيماري به گروههاي سالم اجتماع اميد بسته شده است.
اول بار با مشاهده ابتلاي زن ها به ايدز به احتمال انتقال اين بيماري از طريق تماس هاي طبيعي جنسي توجه شد. بسياري از اين زنان به نوعي با مردان منحرف، معتادين تزريقي و يا هموفيلي ها درتماس بودند.
با وجودي كه در امريكا در آغاز ايدز را مخاطره جامعه بي بندوبار مي دانستند، ولي در حال حاضر انتقال آن از طريق تماس هاي معمول جنسي به شدت روبه افزايش گذاشته است.
در آفريقا شايع ترين راه انتقال ايدز تماسهاي طبيعي جنسي است. خطر ابتلا به ايدز در يك تماس جنسي آلوده تقريباً ۰/۱% است.
*انتقال از طريق خون
در كشورهاي غربي معتادين تزريقي دومين گروه شايع در ميان مبتلايان به ايدز را تشكيل مي دهند. در جامعه معتادين امريكا جلساتي وجود دارد كه طي آنها بعضاً بيش از ۵۰ نفر از يك سرنگ استفاده مي كنند (۵) «shooting galleries» نامي است كه خود معتادين به اين جلسات داده اند. به دنبال تصويب قانون فروش بدون نسخه سرنگ به افراد معتاد و نيز شركت بسياري از معتادين در روند ترك اعتياد با استفاده از «متادن»، در گردش اين ويروس ميان معتادين امريكا كاهش بارزي مشاهده شده است.
در شهر نيويورك به تنهايي قريب نيم ميليون معتاد تزريقي وجود دارد. وخامت اين واقعيت آنزمان كه كل معتادين تزريقي در امريكا را يك ميليون نفر بدانيم مشخص مي شود.
اهميت بهداشتي معتادين، در انتقال ويروس به زنان و آلوده كردن خانواده هاست. اگر ايدز در كشور ما مخاطره يي بيافريند، از اين نقطه نظر و جنبه خواهد بود. جامعه منزه و پيراسته ما اگر به فوريت و آني با مشكل معتادين آنطور كه بايد برخورد نكند، عنقريب ايدز را مشكل خانگي خواهيم يافت.
با عنايت به اين كه ايدز از مادر مبتلا به جنين انتقال مي يابد، اهميت تحت نظارت قراردادن معتادين دوچندان مي شود.
در امريكا از سال ۱۹۸۵ به بعد نظارت دقيقي روي تهيه فرآورده هاي خوني اعمال مي شود. اين نظارت دقيق در بهترين و موفق ترين شكل آن تنها از ابتلاي بيشتر افراد بي گناه جلوگيري مي كند. در ايالات متحده تنها ۱۲/۰۰۰ نفر در اثر تزريق خون آلوده به ويروس ايدز مبتلا شده اند.پاورقي :
۲ـ AZT تنها داروي خوراكي مؤثر روي ويروس ايدز
۳ـELISA روشي در سرم شناسي كه به كمك آن مي توان پادتن هاي گوناگون را شناسايي كرد. از اين روش براي تشخيص ايدز هم مي توان سود برد.
۴ CDC-Center for Disease Control مركز كنترل بيماري مؤسسه عريض و طويلي در امريكا كه اطلاعات دقيق و به روزي از وضعيت بيماريها را جمع آوري مي كند.
۵ـShooting galleries اصطلاحي در فرهنگ امريكايي ها كه اشاره به اجتماعات معتادين فراوان اين كشور دارد. در طي اين جلسات معتادين گرد هم آمده و موادمخدر و محرك مصرف مي كنند.