گشاده رويي توأم با صداقت برخي مردان مؤثر نظام توانسته به نحو معجزه آسايي جوانان را قانع كند كه لازم نيست براي پيگيري خواسته هايي كه در طول دو دهه گذشته معطل مانده به نافرماني مدني متوسل شوند. پاسخ اول به اين اعتماد، بازتر شدن فضاي فرهنگي و اجتماعي به رغم مخالفت هاي معطوف به زورمندي بوده است.
جزييات چنين موفقيتي تا آنجاست كه جوانان درحال حاضر قادرند بي آنكه تحقير يا تهديد شوند از پوشش متفاوت يا موسيقي دلخواه و كتاب مورد علاقه بهره مند شوند. آنها آسوده تر از هميشه مي توانند همراه با دوستان خود در برنامه كوهپيمايي شركت جويند و يا در يكي از كافه هاي تهران در پيرامون موضوعي سياسي به گفت وگو بنشينند.با اين همه نمي توان كتمان كرد كه جوانان در دريافت برخي مطالبات خود ناكام بوده اند و براي همين است كه شمار قابل توجهي از آنان مي خواهند رنج هايي نظير بيكاري را با فرار به سوي دخانيات و فرورفتن در نشئه گي از ياد ببرند.
اين بهانه يي مطلوب براي ادامه ناسازگاري و حمله رقيبان سياسي به انديشه هاي دولت و طرفدارانش بوده است. ولي كيست كه نداند پيش آمدن دشواري هايي مثل بيكاري تاحدودي هم نتيجه گفتار و عمل خشونت آميز همانان است كه به صد شيوه مانع از سرمايه گذاري خارجي و تقويت فرايند توليد شده اند. البته در نهايت، جوانان بر اين تصورند كه دولت و مجلس تقريباً يكدست مي توانست با تمهيد و تدبير بيشتر مانع از گسترش ابعاد بيكاري شود.
ديدگاه جوانان درخصوص ساير حوائج هم كم و بيش به همين شكل است. جوانان بطور سنتي آموخته اند كه دولت بايد پاسخگوي عمده مطالبات باشد. مي گويند مگر نه اينكه قانون اساسي، رييس جمهور را بالاترين مقام اجرايي كشور مي داند ؟ ولي آيا مي توان تجربه هايي را از ياد برد كه نشان داد كفه اختيارات رييس جمهوري بطور محسوس پايين تر از كفه وظايف اوست.
باوجود اين واقعيت، جوانان خواسته هاي عديده و مهمي از رجلي دارند كه در نيمه اول دهه هشتاد رييس جمهوري خواهد بود.
مونا، دانشجوي مددكاري در دانشگاه علامه طباطبايي خواهان آن است كه رييس جمهوري در بودجه هاي سالانه، اعتبار بيشتري براي ارتقاي وضعيت بهداشت و درمان قايل شود. او مي گويد: تعداد تخت هاي بيمارستاني به نسبت جمعيت پايين است. كيفيت ارايه خدمات و مداوا و درمان تأسف انگيز است. مهمترين دعاي بخش زيادي از مردم اين شده كه گذرشان به بيمارستان و هزينه هاي سرسام آور پزشكي نيفتد. از دفترچه هاي بيمه هم كار چنداني ساخته نيست. علاوه بر بيمارستان ها بايد به جايگاه مددكاري توجه داشت كه اگرچه مي تواند زندگي بهتري براي شهروندان فراهم كند، اما تاكنون مورد عنايت نبوده وكار زيادي براي گسترش آن صورت نگرفته است.
اميرحسين، ۲۵ساله، در پارك دانشجو خواسته ديگري دارد. او درحالي كه مي خواهد تا دقايقي ديگر همراه با دوستانش به تماشاي تئاتر برود، پرشورانه مي گويد: در سالهاي گذشته سياست هاي فرهنگي در موارد مهمي دستخوش سياسي كاري و جزمي گري شده است و همه به ياد داريم كه مقاومت در برابر اين دو آفت چه هزينه هايي به همراه داشت. من از رييس جمهوري آينده مي خواهم با شهامت فكري در راهي گام بردارد كه به توسعه فرهنگي منتهي مي شود. اين مستلزم آن است كه مثلاً توليدات فرهنگي افزايش يابد، تعداد سالن هاي سينما و تئاتر بيشتر شود و مميزي قاعده مند گردد.
حامد، ۱۶ ساله، امسال به سن رأي دادن رسيده است. او خود را براي امتحانات پايان سال آماده مي كند. اما مي گويد در انتخاب رييس جمهوري مشاركت خواهد كرد و رأي خواهد داد. حامد از رييس جمهور مي خواهد: جوانان را درك كند. كاري كه مي تواند به ترميم هويت جوانان كمك نمايد. در دبيرستان ما دانش آموزاني هستند كه دچار بحران شخصيت هستند. آنها از پوچي و آينده ناروشن صحبت مي كنند. سيگار مي كشند، با مواد مخدر آشنا شده اند و…. بايد به حال آنها فكري كرد. جوانان فاقد ابزارهاي سرگرمي اند. واقعيت اين است كه به سرگرمي هاي پنهاني روي آورده اند. در پنهان كاري هم هميشه امكان انحراف وجود دارد. در مجموع من از رييس جمهوري مي خواهم طرح هايي پياده كند كه براساس آن جوانان بتوانند روزهاي آخر هفته در مكان هاي خاصي تجمع كنند و به تفريح و پايكوبي بپردازند. اين مكان مي تواند چيزي به اسم باشگاه يا خانه جوانان باشد.
مجتبي، ۲۲ساله، در يكي از محلات غرب تهران با دوستانش «گل كوچك» بازي مي كند. براي او مهمترين كار رييس جمهوري آينده اين است كه كمبود امكانات ورزشي را مرتفع كند. مجتبي مي گويد: عبارت زيبايي هست كه مي گويد عقل سالم در بدن سالم است. خواص عقل سالم براي همه روشن است و حال بايد ديد چگونه مي توان بدن سالمي داشت. علاوه بر وضع تغذيه ومراقبت هاي درماني، ورزش مهمترين عاملي است كه مي تواند بدن را سالم نگاه دارد. اما ورزش، مكان و ابزار مشخص مي خواهد.قرار بود در سال ۷۷ يك هزار و ۳۷۷ ورزشگاه در سراسر كشور افتتاح شود. اما اين وعده يي بيش نبود. در مدارس و ورزشگاهها هم كه امكانات ورزشي به يك شوخي شبيه است. بنابر اين جواناني مثل من در كوچه و خيابان ورزش مي كنند ولي غالباً ترجيح مي دهند چنين كاري نكنند. به اين ترتيب كشور در آينده با مردان و زناني روبرو خواهد بود كه بدنهاي ضعيف و در نتيجه عقل ضعيف دارند. رييس جمهوري آينده بايد براي حل اين مشكل انديشه و عمل كند.
نازنين، به تازگي ليسانس ادبيات فارسي از دانشگاه تهران گرفته است. او خود را عدالت خواه مي داند و از اين رو از رييس جمهوري مي خواهد به برابري و عدالت و ترويج آن وفادار باشد. نازنين مي گويد: به بركت فضاي آزاد سياسي شاهد بوديم كه بحثي تحت عنوان آقازاده ها مطرح شد. آقازاده ها مظهر وجود نابرابري دركشوري هستند كه ۲۳سال پيش انقلاب كرد تا به چنين وضعي پايان دهد. آقازاده ها در حالي كه از شايستگي ذهني و تمكن مالي بهره مند نبوده اند در مدت كوتاهي به ثروت افسانه يي و قدرت دست يافتند. اما مي توان از ادامه رشد و زايش آنها جلوگيري كرد. به نظرم اين كار از عهده احزاب آزاد و مطبوعات مستقل ساخته است. در واقع اين قبيل نهادهاي مدني با نظارت ونقد سياستمداران مانع از تمركز قدرت و ثروت در دست عده يي خاص مي شوند. از طرفي اين نهادها مدافع حقوق افراد هستند و مانع از آن مي شوند كه حقوق فردي و اجتماعي شهروندان پايمال شود. فكر مي كنم تحقق عدالت و مساوات به شرطي است كه رييس جمهوري در مقابل كارشكني در راه تأسيس نهادهاي مدني بايستد و به دايرشدن آنها كمك كند.
فهرست كارهايي كه رييس جمهوري آينده بايد انجام دهد به مراتب طولاني تر از تقاضاي پنج جوان تهراني است. رييس جمهوري اداره كشوري را در دست خواهد گرفت كه براساس آخرين بررسي هاي جهاني و به لحاظ توسعه انساني در رتبه «نود و هفتم» است. به اين ترتيب معلوم مي شود وضعيت رفاهي، بهداشتي و فرهنگي ۶۵ ميليون ايراني «نگران كننده» است. «نود و هفتم» رييس جمهوري هشتم را بامطالبات انبوه و بي سابقه يي روبرو مي كند. او اگر بخواهد چهارسال بعد رتبه نود و هفتم تقليل يافته باشد ناچار است از بادي امر وزيران كارا، متخصص و ميهن پرست را با خود همراه كند.
گزارش: بابك بانصيري