گروه سياسي: معاون حقوقي و امور مجلس رييس جمهوري پيش بيني كرد كه كابينه جديد با ورود چهره هاي جديد و تغيير برخي از وزيران و معاونان پس از مراسم تحليف معرفي شود.
حجت الاسلام «محمدعلي صدوقي» كه با خبرنگار سياسي «ايران» گفت و گو مي كرد، در عين حال اظهار داشت كه اصل تغييرات در كابينه حتمي است، اما اينكه تغييرات در سطح گسترده يي در كابينه اعمال شود، بعيد است.
در همين رابطه خبرنگار ما پرسيد: گفته مي شود كه خاتمي در اولين مرحله تغيير برخي از وزيران را جابه جا كرده و به اين صورت نقل و انتقالاتي در سطح مديران انجام خواهد داد.
صدوقي پاسخ داد: «بالاخره اين هم يك نوع تغيير است، اما آنچه مسلم است، افراد و چهره هاي جديدي وارد كابينه خواهند شد.»
«نتايج رايزني هاي رييس جمهوري با فراكسيونها و نمايندگان مجلس» پرسش ديگري بود كه معاون پارلماني رييس جمهوري در توضيح آن گفت: بنده با رييسان فراكسيونها و كميسيونهاي مجلس و جمع زيادي از نمايندگان مجلس درباره ديدگاهها و انتظاراتشان نسبت به كابينه صحبت كردم كه در نهايت منجر به ديدارهاي صميمي با رييس جمهوري و ارايه نقطه نظرات آنان به آقاي خاتمي شد.
به گفته صدوقي، در اين ديدارها، عمدتاً در چارچوب وظايف وزارتخانه ها بحث و بررسي شد و كمتر پيرامون افراد بحث شد، هرچند كه در برخي نشستها چهره هايي نيز براي كابينه آينده مطرح و معرفي شدند.
معاون پارلماني رييس جمهوري از ادامه رايزني ها و تبادل نظر بين احزاب و فراكسيونها و نمايندگان مجلس با رييس جمهوري تا زمان مشخص شدن اعضاي كابينه خبر داد.
وي در پاسخ به اين پرسش كه «براي دستيابي به يك كابينه مطلوب، مردمي و كارآمد چه ويژگيهايي لازم است؟» گفت: بالاخره آقاي خاتمي در انتخابات ۱۸ خرداد برنامه هاي خود را اعلام كردند كه مردم نيز با رأي بسيار بالاي خود به اين برنامه ها پاسخ مثبت دادند.
حجت الاسلام «صدوقي» با بيان اينكه «مهيا شدن زمينه براي اجراي برنامه هاي رييس جمهوري از جمله مطالبات مردم است» گفت: طبيعتاً وزرايي كه معرفي مي شوند، بايد بتوانند برنامه هاي رييس جمهوري را پياده كنند و توان اجراي برنامه سوم را داشته باشند.
وي تأكيد كرد: وزيران جديد بايد هماهنگ با رييس جمهوري با سرعت بيشتري برنامه هاي آقاي خاتمي را اجرا و به مطالبات مردم پاسخ دهند.
حجت الاسلام «صدوقي» همچنين به تفاوتهاي معرفي كابينه دوم خرداد با كابينه ۱۸ خرداد اشاره كرد و گفت: آقاي خاتمي اكنون يك تجربه چهار ساله اجرايي را در كارنامه خود دارد و قطعاً نسبت به عملكرد وزيران قضاوتهايي را دارد و راحت تر مي تواند در اين دور تصميم گيري داشته باشد.
معاون پارلماني رييس جمهوري با ابراز اميدواري نسبت به اينكه آقاي خاتمي كابينه يي كارآمد و هماهنگ را معرفي خواهد كرد، متذكر شد كه خاتمي در معرفي وزيران خود محذوراتي نداشته است. به گفته وي، پاسداري از اسلاميت و جمهوريت نظام ، هماهنگي بيشتر با رييس جمهوري و توجه و احترام به قانون از جمله اصول مهمي است كه در انتخاب وزيران مورد توجه آقاي خاتمي است. سؤال ديگري كه در اين گفت و گو از معاون رييس جمهوري پرسش شد اين بود كه چه نارسايي ها و ضعفهايي در ساختار كابينه هاي گذشته وجود داشته است؟ حجت الاسلام «صدوقي» در پاسخ به اين نكته اشاره كرد كه دولت به علل خاصي نتوانسته دستاوردهاي چهار سال گذشته را تشريح كند، اما در مجموع كارآمدي خوبي داشته است. وي گفت: انتظار مي رود در دور جديد فعاليت دولت، كادرهاي اقتصادي با هماهنگي و همفكري و سرعت عمل بيشتري حركت كنند. معاون حقوقي و امور مجلس رييس جمهوري در ادامه اظهار داشت كه دوران دوم رياست جمهوري آقاي خاتمي از ۱۲ مردادماه با تنفيذ حكم رياست جمهوري توسط رهبر معظم انقلاب آغاز مي شود. وي گفت: به دليل اينكه ۱۲ مردادماه امسال روز جمعه است، احتمالاً مراسم تنفيذ روز ۱۱ مردادماه انجام مي شود.
حجت الاسلام صدوقي همچنين با اشاره به اينكه مراسم تحليف در روز ۱۴مردادماه انجام مي شود، گفت: رييس جمهوري طبق آيين نامه داخلي مجلس دو هفته براي معرفي اعضاي كابينه خود فرصت دارد، اما پيش بيني مي كنم كه رييس جمهوري در اولين فرصت كابينه را معرفي كنند. خبرنگار ما پرسيد: فكر مي كنيد مجلس در دادن رأي اعتماد به وزيران چگونه عمل خواهد كرد؟ صدوقي پاسخ داد: قابل پيش بيني نيست. وي گفت: رأي ندادن به وزيري نبايد به عنوان يك مشكل و مانع براي دولت تلقي شود، بلكه رييس جمهوري با توجه به عهدي كه با مردم بسته، افرادي را معرفي خواهد كرد و مجلس نيز مختار است كه به آنان رأي بدهد يا ندهد. حجت الاسلام صدوقي در مورد اينكه آيا رييس جمهوري با رهبر معظم انقلاب درباره معرفي كابينه مشورت كرده اند يا خير؟ گفت: رييس جمهوري و رهبر معظم انقلاب جلسه هفتگي داشته و خواهند داشت و در اين جلسات در رابطه با مسائل كلي و عمده كشور بحث خواهند كرد كه مشورت و بحث در خصوص كابينه يك امر بديهي است. وي همچنين در اين باره كه آيا پستها و معاونتهاي جديدي در كابينه نيز ايجاد مي شود يا خير؟ گفت: بحث تشكيل معاونت جهانگردي و ميراث فرهنگي در هيأت دولت بحث و بررسي شده كه نيازمند قانون است و احتمالاً بعد از معرفي كابينه، مشخص مي شود. وي افزود: درباره حذف يا ادغام برخي ديگر از معاونتها نيز پيشنهاداتي شده كه هنوز درباره آن تصميم جدي گرفته نشده است.

وي در جريان بازديد سه ساعته از اردوي نمادين فعاليتهاي تابستاني دانش آموزان در اردوگاه شهيد باهنر تهران گفت: توسعه سياسي، علمي و اقتصادي كشور بايد با يكديگر توأم باشد تا جامعه ما آنطور كه شايسته ملت ايران است، پيشرفت كند. رييس جمهوري، اين اظهارات را در پاسخ به دانش آموزي ايراد كرد كه پرسيد چرا وي برلزوم توسعه سياسي بيش از ديگر انواع توسعه در كشور تأكيد مي كند.
خاتمي اظهارداشت: علت آن است، در جوامعي چون جامعه ما كه متأسفانه تاكنون مردم كمتر به حساب آمده اند، بايد كاري كرد كه آنها نخست خود را باور كنند.
«بايد به شما حق بدهند بايستيد و طلبكارانه از رييس جمهوري، تقاضاي خود را مطرح كنيد و هركس در چارچوب قانون، حركت كند.»
آقاي خاتمي تأكيد كرد: حتماً بايد مردم ما نسبت به حقوق خويش آگاه شوند و با شجاعت و درايت، حق خود را بگيرند.
وي گفت: توسعه سياسي حتماً بايد با توسعه اقتصادي و علمي همراه باشد چرا كه اگر از توسعه در اين زمينه ها عقب بمانيم، توسعه سياسي هم نخواهيم داشت. خاتمي تصريح كرد: «نبود توسعه اقتصادي يعني توسعه فقر.»
آقاي خاتمي در واكنش به پيشنهاد دانش آموزي كه خواهان ورود دانش آموزان ممتاز مدارس و رشته هاي مختلف به دانشگاهها بدون شركت در آزمون سراسري بود، گفت: من چندان موافق اين نيستم كساني كه در جايي پيشرفتي دارند، اين امتياز را داشته باشند كه بدون شركت در مسابقه يي كه صدها هزارنفر در آن شركت مي كنند، به دانشگاه راه يابند. وي از «هويت خواهي» نيز به عنوان يكي از مهمترين ويژگي هاي نسل جوان نام برد و اظهارداشت: جوان بايد باور كند كه جامعه او را باور دارد و مي خواهد او مسؤوليت پذير باشد.
خاتمي گفت: «چرا به جوانان اجازه ندهيم كه با فعاليت و اشتياق در عرصه حضور يابند، اشتباه كنند و اشتباه خود را با تقويت آگاهي و استعدادهاي خويش، مرتفع سازند؟!»
وي افزود: ما به عنوان مسؤولان نظام، اين انتظار را از جوانان داريم تا با هويت يابي و تكيه برهويت ديني، فرهنگي و تاريخي جامعه و به كارگرفتن استعدادها و توان خويش، ايران را به جايي برسانند كه همچون گذشته در ميان جوامع دنيا همچون خورشيدي بدرخشد، «ايراني آباد، آزاد و پيشرفته.»
آقاي خاتمي در اين بازديد، با پذيرش رياست افتخاري كانون خبرنگاران جوان و خبرگزاري دانش آموزان كشور، در پيامي به دست اندركاران اين خبرگزاري نوشت: آگاهي، جوهر انسان است و خبرنگاران، آگاهي بخشان جامعه اند. آنها بايد بكوشند تا فارغ از انگيزه هاي فردي و مادي، حقايق را ببينند و بدرستي نقل كنند.
رييس جمهوري از دانش آموزي كه درباره دكترعلي شريعتي با وي سخن گفت، از «شريعتي» به عنوان «يكي از چهره هاي درخشان انديشه و دينداري در جامعه ايران» نام برد كه «مانند هر انسان ديگري قابل نقد است.»
خاتمي از «نقد» و «نوآوري» به عنوان دو ويژگي مهم آثار و انديشه دكتر علي شريعتي يادكرد و لزوم توجه به نوآوري و نقدهاي منصفانه، دلسوزانه و منطقي در جامعه را مورد تأكيد قرارداد.

درحالي كه سياستهاي هنري در شرايط فعلي دستخوش بحرانهاي ناموزون و فشارهاي پراكنده است، ديدار رهبرمعظم انقلاب با هنرمندان و رهنمودهاي ايشان مي تواند گشاينده بسياري از راههاي فروبسته فعلي باشد.
مقام رهبري با درايت انگشت بر نكاتي نهادند كه اگر نه تمامي مشكلات بلكه برخي از مهمترين مسائل و ضرورتهاي اين عرصه را دربرمي گيرد.
تأكيد ايشان بر اينكه هنر موهبتي الهي است و بايد در مواجهه با هنر و هنرمند و قضاوت در اين عرصه ها با ظرافت عمل كرد، بارديگر اهميت حذف برخوردهاي جناحي و غيرعقلاني در حيطه فرهنگ و فرهنگسازان واقعي و اصيل اين سرزمين را نشان داد. برخوردهايي كه مي تواند با ايجاد دلسردي و يأس، فضاي خلاقيتهاي هنري را به جاي نشاط و تلاش با ركود و ايستايي مواجه سازد.
رهبر معظم انقلاب با تأكيد بر اينكه راه هنر ديني از هنر آلوده به رياكاري، متحجر و قشري گرا جداست، هنر ديني را هنري دانستند كه معارف اديان الهي و بويژه اسلامي را ترويج و ماندگار مي سازد. هنري كه بدون الزام استفاده از واژگان يا نمادهاي مذهبي، جوهره ي تفكر ديني را چون عدالت، اخلاق و احترام به انسانها با پرهيز از ابتذال پي مي گيرد.
نكات ديگري كه در بيانات رهبري بسيار قابل توجه و به عنوان راهكارهاي عملي و جدي مي تواند فرا راه مسؤولين و سياستگذاران فرهنگ و هنر كشور قرارگيرد را مي توان در بندهاي زير بازخواني كرد:
* مسائل فرهنگي و هنري با بخشنامه و دستور و حكم درست نمي شود بلكه نيازمند انگيزه هاي دروني و تقويت اين انگيزه هاي خودجوش است.
* توقع و انتظار انقلاب اسلامي از هنر و هنرمندان معاصر آن است كه باتوجه زيباشناسانه و هنرمندانه به پديده هايي چون فداكاري و ايثارگريهاي ملت در پيروزي انقلاب، جنگ و... دين خود را به اين سرزمين ادا كنند.
* تأكيد بر وضعيت معيشتي هنرمندان و اهميت اقتصاد در هنر براي مصون سازي جامعه هنري از غلتيدن به سوي ابتذال.
* و بالاخره هشدار و انتقاد از گرايشهاي انحرافي به مسائل غيراخلاقي در آثار هنري و سينمايي براي جذب مخاطب و فروش بيشتر.
بي ترديد، نگرانيها، هشدارها و تحليلهاي رهبرمعظم انقلاب در اين حيطه نيز چراغي است كه جهت و سويه هاي روشن و شفاف آتي را نشان مي دهند.

گروه سياسي: وزير مشاور در امور خارجه امارات عربي متحده از سفرش به تهران و ديدار با آقاي سيد محمد خاتمي رييس جمهوري اسلامي ايران ابراز خرسندي كرد.
خبرگزاري امارات روز سه شنبه به نقل از شيخ حمدان بن زايد آل نهيان افزود: در ديدار با مسؤولان ايراني درباره اوضاع خطرناك سرزمينهاي اشغالي فلسطين و تجاوزات وحشيانه و مستمر رژيم صهيونيستي عليه مردم فلسطين بحث و تبادل نظر شد.
وي كه پس از بازگشت به ابوظبي در يك گفت و گوي مطبوعاتي شركت كرده بود، اظهار داشت: هم اكنون دنياي اسلام از اندونزي گرفته و حتي مغرب با بحرانهاي خطرناكي از سوي صهيونيستها روبرو است و حل اين مشكلات جز با همبستگي و نزديكي و ارتباط صادقانه كشورهاي اسلامي امكانپذير نيست.
وزير مشاور در امور خارجه امارات همچنين گفت: ديدار از تهران تنها براي تسليم پيام تبريك به آقاي خاتمي به مناسبت تجديد دوره رياست جمهوري وي بود و هرگز در مورد جزاير سه گانه صحبتي نشده است.
حمدان بن زايد با اشاره به اينكه در آينده نيز ديدارهاي متقابلي بين دو طرف انجام مي شود، گفت: براي هر حادثه يي، جاي صحبتي هست.

ادغام سازمانهاي ايرانگردي و جهانگردي و ميراث فرهنگي كشور، درسطوح سياستگذاري و باحفظ استقلال فعاليتها و همچنين بدون هرگونه تركيب حوزه هاي عملياتي سازمانها، انجام مي شود. محمدمعزالدين رييس سازمان ايرانگردي و جهانگردي ديروز در گردهمايي «ارايه گزارشهاي برنامه ملي توسعه گردشگري» درهتل لاله افزود: ادغام اين دو سازمان و تشكيل سازمان جديد «ميراث فرهنگي و جهانگردي»، با نظر هيأت دولت و تصويب مجلس، منوط به طي مراحل اداري است.

گروه سياسي: «عبدالحليم خدام» معاون رييس جمهوري سوريه بعد ازظهر ديروز در مجموعه سعدآباد تهران با سيدمحمد خاتمي رييس جمهوري ديدار و پيام كتبي «بشاراسد» رييس جمهوري كشورش را تقديم كرد.
به گزارش ايرنا، رييس جمهوري در اين ديدار با اشاره به اهداف توسعه طلبانه رژيم صهيونيستي، عصبانيت و روشهاي خشونت آميز اين رژيم را ناشي از انتفاضه ملت فلسطين دانست و اظهار داشت: حركات شتاب زده و بي منطق، اين رژيم را از بحران نجات نخواهد داد.
آقاي خاتمي با ابراز خشنودي از مواضع اخير كشورهاي اسلامي و عربي درقبال تجاوزات اسراييل، تصريح كرد: كشورهاي اسلامي بايد از انتفاضه در برابر رژيم اسراييل حمايت كنند. آقاي خاتمي با تجليل از موضع سوريه در منطقه گفت: جمهوري اسلامي ايران همانند گذشته همواره در كنار سوريه و مردم مظلوم فلسطين خواهدماند.
آقاي خاتمي گسترش تجاوزات از سوي رژيم اشغالگر قدس را موجب تقويت افكار عمومي دنياي اسلام و عرب و تعميق انتفاضه در فلسطين اشغالي دانست.
«عبدالحليم خدام» معاون رييس جمهوري سوريه نيز كه روز سه شنبه در رأس يك هيأت عاليرتبه به تهران سفر كرده است، در اين ديدار به مواضع كشورش در برابر رژيم صهيونيستي اشاره كرد و گفت: رژيم اشغالگر قدس پس از پيروزي مقاومت در لبنان و شروع انتفاضه و شكسته شدن تصور دژ شكست ناپذير اسراييل دچار بحران بزرگي شده است. وي با تشريح وضعيت رژيم اسراييل در منطقه تأكيد كرد: سوريه به دنبال جنگ نيست، اما در صورت وقوع جنگ، تعهدات و مقاومت خود را انجام خواهدداد. وي همكاري ايران و سوريه را در همه زمينه ها موفقيت آميز خواند و گفت: اطمينان دارم، تهران ـ دمشق همچنان در كنار يكديگر و در يك خط همراه خواهند بود.

گروه سياسي: نماينده ولي فقيه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامي گفت: دشمنان خارجي و ايادي داخلي آنها با شبهه افكني در صدد ريشه كن كردن انقلاب اسلامي هستند.
«آيت الله موحدي كرماني» شامگاه دوشنبه در مراسم افتتاحيه ششمين دوره آموزشي مباني ديني و اسلامي (طرح ولايت) در مشهد افزود: زمان ما زماني است كه توطئه دشمنان انقلاب اسلامي در قالب «شبهه افكني» در حال پياده شدن است.
وي افزود: دشمنان به دنبال روشن شدن حقايق از طريق گفت وگو نيستند، بلكه سعي مي كنند با عناوين زيبايي چون بحث كردن، عقايد جوانان و بويژه دانشگاهيان را سست كنند. موحدي كرماني در بخشي از سخنان خود با انتقاد از شركت كنندگان در كنفرانس برلين تصريح كرد: آن خائني كه در آن كنفرانس ننگين مي گويد من در انتخاب آزاد هستم و لذا حجاب را دوست ندارم شايد در ذهن عده يي منطق او درست باشد، ولي بايد به او گفت كه آيا تو در نابود كردن ريشه هاي اخلاقي جامعه هم آزاد هستي؟ وي افزود: حتي در كشورهاي اروپايي به فرد اجازه نمي دهند دست به اعمالي بزند كه با ارزش هاي شناخته شده در آن جامعه متعارض و در تضاد باشد. آيت الله موحدي كرماني با تمجيد از نقش آيت الله مصباح يزدي در پاسخگويي به شبهات و دفاع از اسلام گفت: ايشان همچون خاري در چشم دشمنان هستند و خدا ايشان را براي ما و اسلام حفظ كند.

گروه سياسي: «دكتر حسن حبيبي» معاون اول رييس جمهوري ديروز در مجموعه فرهنگي سعدآباد از عبدالحليم خدام معاون رييس جمهوري سوريه استقبال رسمي كرد.
معاون رييس جمهوري سوريه پيش از ظهر ديروز در رأس هيأتي بلندپايه و به منظور ديداري دوروزه وارد تهران شد. عبدالحليم خدام پس از برگزاري مراسم استقبال رسمي، در جمع خبرنگاران اظهار داشت كه هدف از سفرش به تهران، تقديم پيام بشاراسد رييس جمهوري سوريه به سيد محمد خاتمي، رييس جمهوري اسلامي ايران است. به گفته وي، اين پيام در خصوص بررسي و تبادل نظر در خصوص مسائل مورد علاقه دو كشور ايران و سوريه و نيز تحولات و بحران در منطقه است. خدام با بيان اينكه «سوريه و ايران در منطقه محور نيستند، بلكه با هم در راستاي خير رساندن به اعراب و مسلمانان همكاري و تشريك مساعي مي كنند، افزود: تهران و دمشق در برقراري امنيت و ثبات در منطقه داراي مسؤوليت هايي هستند. وي در پاسخ به سؤالي مبني بر اينكه «آيا پيش بيني مي كنيد، اسراييل عليه منطقه و سوريه دست به جنگ بزند؟» گفت: «همه احتمالات وجود دارد.»

حجت الاسلام حسن يوسفي اشكوري ديروز از زندان تحت نظارت دادگاه انقلاب به زندان اوين منتقل شد. پيش از اين انتظار مي رفت، با پايان بازجويي هاي جديد ايشان مجدداً به بند ۳۲۵ اوين بازگردانده شود كه برخلاف انتظار به بند موقت ۵۰۰ منتقل شد. بنابه اين گزارش، در طول يك سالي كه از بازداشت موقت اشكوري مي گذرد اين براي دومين بار است كه وي به بند ۵۰۰ منتقل مي شود. بند موقت ۵۰۰ حالتي نيمه عمومي دارد و براي زندانياني است كه تحت بازجويي به سر مي برند.

گروه سياسي: جلسه محاكمه دكتر داود سليماني نماينده تهران به اتهام تشويش اذهان عمومي و نشر اكاذيب امروز برگزار مي شود. به گزارش خبرنگار سياسي «ايران» اين جلسه ساعت ۹ صبح امروز در شعبه يك دادگاه عمومي تهران و براي رسيدگي به شكايت فرهاد نظري تشكيل مي شود.
اتهام سليماني به سخنراني هايي كه در طول حادثه كوي دانشگاه تهران و مصاحبه هايي كه با مطبوعات انجام داده است باز مي گردد. دكتر آذربايجاني وكيل و مشاور حقوقي دانشگاه تهران مسؤوليت دفاع از دكتر سليماني را برعهده دارد.

شعبه ۱۴۱۰ دادگاه كاركنان دولت امروز پرونده يك وكيل مجلس را دردستور كار خود دارد. اين دادگاه به دليل رفت وآمد اصحاب مطبوعات براي همگان نقطه آشنايي شده است. قاضي سعيدمرتضوي، كار تفهيم اتهام خانم فاطمه حقيقت جو نماينده مردم تهران را به انجام رسانده و آماده استماع دفاعيات نماينده جوان و دو وكيل او است.
خانم حقيقت جو اين پيشامدقضايي را نتيجه ناپايداري اصل مصونيت پارلماني مي داند. همكاران او در فراكسيون مشاركت و هيأت رييسه مجلس تلاش بسياري براي احيا و اجراي اصل مصونيت كه تنها چترامنيتي نمايندگان است به عمل آوردند اما محاكمه او و چندعضو خانواده مجلس نشان داد كه تا رسيدن به اين نقطه راهي پرچالش پيش رو داريم.
چندساعت مانده به آغاز اين محاكمه، وكيلان خانم حقيقت جو به جمع آوري آخرين مفاد و مستندات دفاعيه خود سرگرم هستند، دكتر «شهنازسجادي» يكي از دو وكيل وي پاسخگوي پرسشهاي ما است.
* شكايات مطرح شده عليه خانم حقيقت جو چيست و شما به عنوان يك حقوقدان كه اشراف لازم روي اين پرونده داريد چقدر اتهامات وي را واردمي دانيد؟
** ۴مورد شكايت در پرونده خانم حقيقت جو مطرح شده است كه يك مورد آن به نطق وي در مورخه ۷۹‎/۱۲‎/۷ در صحن مجلس برمي گردد كه مبشري رييس دادگاه انقلاب و مدعي العموم مطالب مطرح شده درخصوص نحوه بازداشت فريباداوري مهاجر و بازداشت افشاري و سحابي را مصداق تشويش اذهان عمومي دانسته است.
موردديگر شكايت مطرح شده در اين پرونده مربوط به سخنراني خانم حقيقت جو در سالن كوثر قزوين است كه مدعي العموم معتقداست نكاتي كه وي درخصوص عدم تصويب قانون بودجه درشوراي نگهبان و مجمع تشخيص مصلحت نظام مطرح كرده است مصداق تبليغ عليه نظام است.
موردچهارم نيز مربوط به شكايت «محمدي فر» منتخب رداعتبارشده ي سنقر و كليايي است كه مدعي است اعتراض خانم حقيقت جو باعث رداعتبارنامه وي در مجلس شده است.
درحالي كه خانم حقيقت جو به وظيفه قانوني خود عمل كرده است و نهايتاً مجلس پس از كسب مدارك لازم رأي به رداعتبارنامه وي داده است، هيچكدام از شكايات مطرح شده را وارد نمي دانم و معتقدم اين دادگاه وجاهت حقوقي ندارد.
* روند شكل گيري اين دادگاه و شكايات مطرح شده را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
** درطول تاريخ قانونگذاري كشور خصوصاً پنج دوره قانونگذاري مجلس شوراي اسلامي چنين محاكمه يي سابقه نداشته است. نمايندگان مجلس پنجم حتي به شخص رييس جمهوري انتقادات تندي واردكردند ولي هرگز آنها را به محاكم قضايي نكشاندند چرا كه نمايندگان از مصونيت پارلماني برخوردار بودند.
درهمه ادوار مجلس نطق هايي بمراتب تندتر از نطق خانم حقيقت جو داشته ايم ولي هيچگاه ناطقان را به پاي ميزمحاكمه نكشاندند، يكي از نمايندگان مجلس پنجم طي نطقي اهانت هايي به عبدالله نوري وزيروقت كشور واردكرد كه تا آن روز از تريبون مجلس چنين اهانت هايي صورت نگرفته بود ولي مدعي العموم هيچ تشويشي دراين جملات نديد.
* اشاره داشتيد به مصونيت پارلماني نمايندگان مجلس، مستند قانوني اظهارات شما چيست؟
** برابر با اصول ۸۶ و ۸۴ قانون اساسي و ماده ۷۵ آيين نامه داخلي مجلس به صراحت اعلام شده است كه نمايندگان مصونيت كامل دارند و بقدري اين موادقانوني صريح است كه نياز به تفسيرندارد.
علماي علم حقوق براين نكته اذعان دارند كه نمايندگان مصونيت مطلق دارند و با استناد به اصول قانون اساسي نمي توان نمايندگان را تحت پيگردقضايي قرارداد.
* در اتهامات مطرح شده دراين پرونده به شكايت «محمدي فر» اشاره كرديد، باتوجه به اينكه حقيقت جو براساس وظايف نمايندگي به اعتبارنامه وي اعتراض كرده است و نمايندگان مجلس به عنوان تنها مرجع تشخيص تأييد يا رد اعتبارنامه منتخبان ملت، اعتراض حقيقت جو را وارددانسته اند و رأي به رداعتبارنامه محمدي فر داده اند و با عنايت بر اين نكته كه علاوه بر خانم حقيقت جو نماينده ديگري هم به اعتبار وي اعتراض داشت آيا قبول پذيرش اين شكايت ازطرف قاضي مخدوش نيست؟ و آيا قاضي مي تواند براساس اينگونه شكايت ها اقدام به احضار نمايندگان نمايد؟
** به هرحال محمدي فر ادعاكرده است كه افتراهاي خانم حقيقت جو باعث رد اعتبارنامه وي شده است و از اين منظر طرح شكايت كرده است. مهم اين است كه قاضي پس از بررسي شكايت حكم به رد اين شكايت بدهد.
ما هم معتقديم اقدام خانم حقيقت جو، درراستاي وظايف نمايندگي صورت گرفته و قابل پيگردنيست.
* دادگاه امروز علني است يا غيرعلني؟
** ما تقاضاكرده ايم دادگاه علني باشد به هرحال نظر با قاضي است.
* پيش بيني شما از حكم دادگاه چيست؟
** اتهامات را واردنمي دانم ولي با اين حال وقتي به قاضي مرتضوي گفتيم در دادگاه نمي توانيم هيچوقت به تبرئه فكركنيم، وي پاسخ داد: شما اشتباه مي كنيد لذا اميدواريم حرف آقاي مرتضوي صحيح ازكاردرآيد و حكم تبرئه صادرشود.

** شما چه برآورد محسوسي از يك ماهي كه از انتخابات ۱۸خرداد مي گذرد داريد و اينكه واكنشهاي طيف مختلف نيروهاي سياسي و منتقدان دولت چه دورنمايي را ترسيم كرده است؟
* معمولاً روزها و هفته هاي اول پس از انتخابات معرف همه جوانب و ارزيابي ها نيست، مرز ميان درك واقعيتها، قبول آنها و يا سكوت در برابر آنها را با سرعت نمي توان تفكيك كرد. انتخابات وفرداي انتخابات هنوز به چشم مي خورد، ولي زمينه ها و فرصتهاي جديدي هم درعرصه ملي و هم درعرصه بين المللي براي حركت استوارتر در جهت خواست و رأي مردم فراهم آمده است. آن ديدگاههاي افراطي كه حكم به توقف يا خروج قطار اصلاحات از مسير اصلي مي داد به حاشيه رفته است كمتركسي اكنون روند اصلاحات را بازگشت پذير و روبه زوال مي بيند، اما برخي برداشتها و برخوردهاي جاري به تحريف آميخته است و طبيعتاً فضاهاي تخريبي و بحران زا هم ترسيم مي كند.
بعضي تفسيرهاي نادرستي كه ازمفاد رأي توسط منتقدان مي شود، درواقع به چالش كشاندن اراده و نقش مردم است. دراين جهت برخي شيوه ها و روشهايي نقد انتخابات ديده مي شود كه آثار فراراز واقعيت را به همراه دارد و نشان مي دهد كه هنوز از فضاهاي هيجاني و احساسي ناشي از شوك انتخابات براين تحليلها غالب است و محاسبه هاي خردورزانه وجه غالب آنها نشده است. گاه بامحاسبه هاي عجيب و غريبي براي تجزيه و تحليل نتيجه انتخاب سعي مي شود، وجه بارز اين انتخابات را كه رأي بالا به آقاي خاتمي است به هر وسيله يي كم رنگ كنند مثل جمع كردن آراي كساني كه شركت نكرده اند با آراي نامزدان ديگرو نتيجه گيري نهايي براي آنكه حداقل ۴۹درصد از جامعه را همراه خود بخوانند يا اينكه رأي ها را كمي وكيفي و خوب و بد كنند، يابه هر نحو به اكثريت رأي دهندگان تهمت و برچسب بزنند. طبعاً اينگونه روشها در بستر فرهنگ سياسي جامعه ايران كه همواره بر عناصر شفافيت و صراحت در رفتار گروهها تأكيد ورزيده است تأثير چنداني ندارد اما به رفتارها و واكنشهاي افراطي در سطوح و لايه هاي پنهان جامعه منجر مي شود. در يك بررسي اجمالي فكرمي كنم كه هنوز منتقدان به صورت وسيعي فرصت تأمل را براي بازبيني و تحليل آنچه درعرصه فرهنگ و اجتماع ايراني رخ داده است را فراهم نكرده اند و بيشتربه ارزيابي آن درقلمرو سياست پرداخته اند. به هر حال تحولاتي با اين گستردگي و عمق قبل از هر چيزنياز به تأمل و طمأنينه دارد و اين البته ضروري است كه موافق و مخالف هم نمي شناسد، در اين وضعيت شتابزدگي و برخوردهاي هيستريك بدترين انتخاب است، اساساً بايد هر گروه و حزبي مبنا را بر شناخت همه جانبه واقعيتها بگذارد و از ايستادگي در برابر خواسته هاي مردم با هربهانه و توجيهي خود راكنار كشد و آنگاه انديشه و راهبرد خود را ارايه كند. متأسفانه اين نكته از نگاه برخي از افراد جناح منتقد دولت دور مانده است. اكنون بيش از هر چيز بايد مبناي رقابت و نقد بر روند پيشبرد اصلاحات و تحقق خواسته هاي مردم متكي باشد نه درگير ماندن در همان شيوه هايي كه هيچگاه دراين چهار سال پاسخ مثبتي نداشته است. انتخابات ۱۸خرداد يك «همه گويي» در تأييد اصلاحات، پيگيري آرمانهاي انقلاب اسلامي و اعتماد به نظام جمهوري اسلامي بود. اين فرصت را همه بايد مغتنم بشمارند و رقابت رادرجهت پيشبرد آن سامان دهند، نه آسيب رساندن به آن.
** مجموعه عملكردها و روش خاتمي در چهار سال گذشته به گونه يي بوده كه جنبش اصلاحات به سمت بوروكراتيزه شدن رفته، آيا شما قبول داريد كه اصلاحات تا اندازه زيادي چهره دولتي و بوروكراتيك پيدا كرده و خود جهت گيري رفتار و سياست آقاي خاتمي در اين آميختگي مؤثر بوده است؟
* در اين كه جنبش اصلاحات نبايد بوروكراتيزه شود، ترديدي نيست و اين ضرورتي است كه همه بر آن اتفاق نظر دارند اينكه مي گوييم اين انتخابات هم انتخابات يك روش و بينش بود ناظر به همين معناست. يعني بايد ابعاد اين تحول را در جامعه فراتر از محدوده بوروكراسي ديد، اما اينكه چرا انتظارات و خواسته ها در جامعه ما معطوف به دولت يا رييس دولت مي شود ناشي از مجموعه عوامل فرهنگي و اجتماعي است كه «دولت»را متكفل همه امور جامعه گردانيده است. يكي از مهمترين معاني «اصلاح» تغيير اين نوع نگرش است. واقعيت اين است كه هم در برابر انتظارات و هم آگاهي هاي اجتماعي كه خود آنها نيز محصول تحول بزرگي در جامعه است دولت بايد خود را مسؤول ببيند، اما به ميزاني كه ضعف نهادهاي مدني در جامعه وجود داشته باشد باز اين خواسته ها به همان ميزان بر دولت متكي مي شود، اگر نهادهاي مدني و احزاب و گروههاي سياسي در مرحله يي از رشد و بالندگي باشند كه بتوانند پابه پاي حكومت حركت كنند، بار مطالبات از دوش دولت هم برداشته مي شود و ضرب آهنگ اصلاحات در جامعه منطقي تر مي شود. اصلاحات نه نام يك حزب سياسي است و نه اساساً به عرصه سياست محدود مي شود. پس نبايد انتظار از جنبش اصلاحات را هم محدود به عرصه دولت كرد. اگر معناي فراگير اصلاحات را در نظر بگيريم بخشهايي از آن به عهده دولت و بخشهايي برعهده قواي مقننه و قضاييه است. هيچ اقدام اصلاحي بدون برخورداري از پشتوانه هاي قانوني نمي تواند انجام بگيرد و قانون مداري وقتي مبناي رفتارهاي اجتماعي قرار مي گيرد كه نهادهاي داوري و حل اختلاف در جامعه پاسخگوي نيازها و ضرورت ها باشد. اينجاست كه بحث تعامل بين قوا و اصلاح نسبت ها و روابط ميان قوا به عنوان يك مسأله جدي مطرح مي شود و البته همه اينها در عرصه حكومت است كه خود متأثر از خواسته هاي جامعه و نهادهاي مدني نيز هست.
** الگوي رفتاري آقاي خاتمي درعرصه اصلاحات در بسياري از زمانها پاسخگو بوده است ولي در عرصه پاسخگويي به مطالبات مردم يا تعرضهايي كه به حقوق مردم صورت گرفته موفق نبوده به همين دليل حتي گفته مي شود كه بخش عمده يي از كساني كه نيامدند رأي بدهند و يا ترديد داشتند يكبار ديگر خاتمي را در جايگاه ليدر اصلاحات ببينند، ناشي از مجموعه انتقادها و انتظاراتي است كه از خاتمي داشتند.
* از چند پيش فرض در اين زمينه نمي توان صرفنظر كرد: اولاً هر اصلاحي زماني كه مطرح مي شود بايد اشكال و نقيصه يي وجود داشته باشد. بنابراين هميشه ْ«اصلاحات» با مقاومت هايي روبروست. اصلاً معناي كلاسيك اصلاحات برگرفته از «رفرم» است يعني تغيير فرم وطبيعي است كه اين امر در هر سطحي واقع شود، با مخالفت ها و عدم پذيرشهايي مواجه باشد. ميزان توفيق و پيشرفت يك حركت اصلاحي بستگي به ظرفيت هاي اجتماعي و آستانه تحمل جامعه دارد، بنابراين مشيء و منش متناسب با آن حرف اول را در اصلاحات مي زند. ثانياً بايد قبول كنيم كه جامعه ما با انباشت مطالبات تاريخي روبروست و با توجه به توانمندي ها و قابليتهايي كه دارد بطور طبيعي منتظر برداشتن گامهاي بلندتر نيز هست. اصلاحات جريان خلق الساعه و بي تباري نيست، چندين دهه است كه «مردم سالاري» و احقاق «حقوق مردم» به عنوان اصلي ترين موضوع مبارزات ديني، فرهنگي و سياسي مطرح بوده است، انقلاب اسلامي و معمار آن امام خميني (ره) بارزترين جلوه هاي توجه به حقوق اساسي مردم را نشان مي دهند، پس واضح است كه هر چه آهنگ پاسخگويي به خواسته هاي مردم و احقاق حقوق آنان پرشتاب تر شود، پيشبرد اصلاحات و پيشرفت كشور نيز ميسرتر است. بزرگترين خدمت اصلاحات به نظام جمهوري اسلامي است و به ميزاني كه تحقق پيدا كند، نظام نيز از توانمندي بيشتري برخوردار خواهد بود. با اين دو پيش فرض بايد گفت اصلاحات هم در بينش و هم در روش از مباني و مقتضياتي تبعيت مي كند كه لازمه آنها پذيرش عمومي، قانون مداري و حتي الزام رقبا و مخالفان به رفتار قانوني است. گفت وگو، مسالمت و پرهيز از خشونت، به رسميت شناختن رقابت و دفاع از حقوق مخالفان اجزاي يك حركت اصلاحي است، لذا غيرطبيعي نيست كه تا اين قواعد در جامعه به صورت هنجار درآيد، راهي طولاني تر در پيش باشد.
طبعاً اين هم غيرمنتظره نيست كه بخشهايي از جامعه متأثر از همان انباشت تاريخي مطالبات يا واكنش هاي نامطلوب مخالفان اصلاحات انتظاراتي بيش از وضع موجود داشته باشند يا حتي به نارضايتي، انفعال و يا افراط رسيده باشند. غفلت از پاسخگويي بموقع به خواستهاي طبيعي مردم و رواج برخوردهاي خشن و غيرقانوني به هر صورتي كه باشد، عوارضي در پي دارد كه كمترين آنها يأس و انفعال است.
البته نبايد ترديد كنيم كه بر همين ضعف ها و مشكلات نيز راهي جز تكيه بر اصلاحات و پيشبرد آن ندارد حتي آنهايي كه خواستار برخوردهاي جدي تر و سريعتر با كاستي ها هستند، تنها مي توانند با تمعيق اصلاحات پيش روند نه با به كار رفتن از متن آن.
البته نهاد دولت مثل بقيه نهادها قابل نقد است ولي بايد بپذيريم كه پايه اصلاحات، پذيرش قانون اساسي است و روشهاي مادون قانوني يا ماوراي قانوني با اصلاحات نسبتي ندارد.
** بيشترين دشواريهاي خاتمي و اصلاحات در سطح حاكميت بوده است يعني آنجايي كه بايد انعطاف ها و تغييراتي در روش و منش حاكميت به وجود مي آورد الان اين مسأله به صورت حاد در قالب حاكميت دوگانه مطرح مي شود و اينكه خاتمي براي پيشبرد اصلاحات در سطوح حاكميت چه بايد بكند؟ و راه پويا كردن اين حاكميت دوگانه چيست؟
* طبعاً بارزترين وجه اصلاحات ناظر بر اصلاح رابطه حكومت شونده و حكومت كننده است و به نظر من يكي از نتايج اصلاحات، قطعاً تعديل و اصلاح اين رابطه خواهد بود. اما اصلاحات در درون نظام چطور خواسته هاي مردم را پي گيرد، طبعاً به تعريف درست اصلاحات بستگي دارد. اگر خواست مردم بتواند به دور از افراط و تفريط ها تفسير بشود و هر كس و هر گروهي هر نوع مطالباتي را با هر شيوه يي، اصلاحات ننامد، ضرورت مشخصي در برابر همگان قرار مي گيرد كه بايد مطالبات مردم در درون حكومت پي گرفته شود، در اين صورت اين مسأله ثانوي خواهد بود كه آيا همه يك نظر را در درون حكومت دارند يا دو نظر يا چند نظر؟ نظر مختلف داشتن نمي تواند مانع تلقي شود بلكه ساز و كارهاي پذيرفته شده يي كه بتواند خواست مردم را به عنوان يك اصل در حاكميت، مورد توجه قرار دهد، اهميت دارد. گاه يك خلط مبحثي صورت مي گيرد يعني در حقيقت ميان داشتن نظرهاي مختلف با چگونگي رفتار اجرايي قاعده مند تداخل به وجود مي آيد. قانون اساسي ما مبنايي مردم سالارانه دارد و خود نيز فصل الخطاب نظرهاي مختلف درعرصه اداره كشور است. اين حقيقتي است مورد تأكيد رهبري انقلاب، رييس جمهور و ساير اركان نظام. قانون اساسي مأموريت و نقش قوا و بخشهاي مختلف را بيان كرده است، از اين رو براي پاسخگويي به خواسته هايي اصلاحي كه در حقيقت به منزله سند ملي آراي مردم است هم بايد توافق بر سر ضرورت ها، اولويت ها و راهبردهاي اساسي بين سه قوه به وجود آيد و هم ساز و كارهاي قانوني و اجرايي براي از ميان بردن اين نقيصه و متناسب كردن مسؤوليت ها و اختيارات انجام گيرد.
** مهمترين نگراني و چالش اصلاحات را در چهار سال آينده چه مي بينيد؟
* مهمترين چالشي كه در برابر ماست شكل گيري نهادهاي متناسب با تحقق مردم سالاري و تثبيت آن در جامعه است. جامعه ما از يك طرف با رشد آگاهي هاي جمعي روبروست و از طرف ديگر با ضعف نهادهاي مدني، اگر روند ايجاد و تقويت نهادهاي مدني را در پرتو يك نظام ديني تقويت و تثبيت كنيم به ميزاني كه از اين ظرفيت بهره گيريم از آسيب پذيري هاي فرهنگي، سياسي و اجتماعي كاسته ايم. ما ملزم به شناخت متفكرانه و واقع بينانه جامعه خويش هستيم. بايد بدانيم كه اصلاحات چيست، در چه جامعه يي، با چه ذهنيت، پشتوانه و تاريخي شكل گرفته است. از اين رو بايد به اصلاحات به عنوان يك جريان ريشه دار، استراتژيك و آينده نگر بنگريم كه نه به صورت انفعالي بلكه متفكرانه و مبتكرانه براي پيش بردن جامعه برنامه دارد و اين برنامه ها قابل تعريف و تحقق دربخشهاي مختلف هم هست. اصلاحات در جامعه ما پيوندي وثيق با دين دارد، از اين رو هر گامي كه براي تحقق مردم سالاري به اعتبار و اتكاي نگرش و باور ديني و انقلابي برداشته شود قدمي در راه دفاع از دين و پاسداري از ميراث گرانقدر احياي انديشه ديني كه امام راحل پرچمداربزرگ آن در عصر ما بودند، خواهد بود. من فكر مي كنم چالش بزرگ ما در اين چهار سال تبيين و تدقيق اين ضرورت در قالب راهبردها و اولويت هاي مشخص است به گونه يي كه برآوردن خواسته ها و انتظارهاي مردم را جهت اساسي اصلاحات در حكومت و جامعه قرار دهد و اين ميسر نيست مگر با تقويت نهادهاي مدني، قوت فرآيندهاي قانوني و انعطاف هر چه بيشتر نهادها و ساختارهاي اجرايي.
** وقتي سخن از بازبيني و بازانديشي به ميان مي آيد، اين رويكرد بطور جدي در مورد جبهه اصلاح طلبان نيز احساس مي شود، به اعتقاد بسياري از صاحبنظران، يكي از ضعف هاي بارز اصلاح طلبان به اينجا برمي گردد كه آنها نتوانستند در يك تعامل منطقي جناح رقيب خود رابه عرصه گفت وگو و دادوستد سياسي بكشانند؟
* اين نكته درستي است، حتي من اعتقاد دارم كه آموزه هاي اصلاحي ۱۸ خرداد را نبايد به صورت يكطرفه متوجه جناح رقيب كرد. اگر به درستي اين رويداد و رأي مردم كالبد شكافي شود حاوي مضامين روشنگرانه يي در جهت تصحيح منش ها و رفتارها در درون جبهه اصلاح طلبان نيز هست. كدام روش بي نياز از نقد است، پس بايد پذيرفت كه اصلاح در اصلاح لازمه بقا و پيشرفت جنبش اصلاحات است. اساساً دستيابي به يك راهبرد همه جانبه بدون بازانديشي در نگرش ها، روشها و رفتارهاي گذشته امكانپذير نيست.
در چهارچوب همين راهبرد اصلاحي جديد بايد در پي قواعدي بود كه با نهايت صداقت، صراحت و شفافيت از نگراني ها بكاهد و به اعتمادها بيفزايد. بايد به رقابت هاي فرسايشي و احساسي را به رفتارهاي عقلايي و اقناعي و در عين حال مبتني بر رقابت تبديل كرد. برنامه ها و سياستهاي اصلاح طلبانه بايد به گونه يي باشد كه ضمن تأمين خواسته اكثريت جامعه، جايگاه و حقوق اقليت را نيز محفوظ بدارد، نه اينكه جامعه را از وجود يك رقيب قدرتمند و قانون مدار خالي كند. هنر مديريت اصلاحات به اين است كه رقيب هم بتواند در يك فضاي انديشمندانه، رشد كند و خود را از مواهب دموكراسي بهره مند ببيند. به ميزاني كه قواعد و هنجارهاي مردم سالارانه در رفتار و روش طيف ها و گرايشهاي سياسي پذيرفته و نهادينه شود، مي توان گفت جنبش اصلاحي پيش رفته است. منطق اصلاحات حكم مي كند كه هم جنبش اصلاحي و هم مخالفان به ترسيم روشن و صريح ديدگاهها، جهت گيري ها، خط مشي ها و برنامه هاي خود نايل آيند و به اعتبار پذيرش مردم و موازين قانوني براي آنها سهم و وزن قايل شوند. در اين فرآيند گفت وگو، نقد و اصلاح از جمله لوازم و مقدمات رشد است، كه هيچ يك از اينها نه به معناي كوتاه آمدن از اصول و موازين است و نه به معناي معامله و سازش، متأسفانه افراط و تفريط در جامعه ما موجبات توجه به اين مهم را ـ كه به گفته شما حاصل آن تعامل و دادوستد سياسي با تبعيت از قواعد مشترك در عرصه سياست است ـ كمتر فراهم كرده است. ما معمولاً يا گرفتار «ديكتاتوري اكثريت» مي شويم و يا «باج خواهي اقليت» يا به دام «تخطئه اكثريت» مي افتيم و يا «ناديده انگاشتن اقليت» حاصل همه اين آفت ها، غفلت از گفت وگو و معماري اصلاحات است كه افراط و تفريط نتيجه قهري آن است.
** آقاي خاتمي، استراتژي آينده خود را اعتدال اعلام كرده است. اما در يك نگاه كاربردي به نظر مي آيد كه مطالبات مهم ۲۲ ميليون رأي دهنده ۱۸ خرداد در چهارچوب چنين راهبردي كه نوعي انفعال را نيز تداعي مي كند قابل تحقق نيست؟
*اعتدال هم به عنوان راهبرد و هم به عنوان روش جهت و قالب كلي حركت اصلاحي را ترسيم مي كند. معناي اين استراتژي تكيه بر عدل و اعتدال است. روشن است كه معناي اعتقاد به عدل پذيرش نظم و انضباط و اتكاي به خرد انساني و بسط خردورزي است. البته در يك افق سياسي بحث اعتدال قابل تفسير و تحليل است. قطعاً بايد بتوانيم مرز اعتدال را با محافظه كاري و انفعال مشخص كنيم اينكه اعتدال را جمع جبري افراط و تفريط بدانيم يا موضعي مستقل و فعال در ميان آن دو، قضاوت را متفاوت مي كند. به نظر مي رسد كه بايد بيش و پيش از هر چيز اعتدال موضوعي وابسته به جنبش اصلاحات نه غير آن، به عبارت ديگر تكيه بر اعتدال، منطق اصلاحات است، حال اگر ديگران هم آن را پذيرفتند چه بهتر وگرنه باز هم تنظيم كننده شدت و شتاب حركت اصلاحي خواهد بود. يعني مي تواند اعتدال را يك مكانيسم تنظيم كننده دروني جنبش اصلاحات فرض كرد كه مانع از تندروي و كندروي و افراط و تفريط مي شود. البته شكي نيست كه اين مفهوم بايد تبيين و تدقيق شود و شاخص هاي كارآمدي ازآن در زمينه هاي مختلف ارايه گردد. قطعاً اگر خواسته باشيم اعتدال را در گفتمان اصلاحات تفسير كنيم با «انعطاف» و «فعاليت» بيشتر نسبت دارد تا «محافظه كاري» و انفعال. به نظر من اعتدال مشي و منشي است كه «اصلاح» را ممكن مي سازد نه «سكون» را و نوعاً برآينده نگري و واقع بيني متكي است نه بر حفظ وضع موجود. پس اگر مهمترين چشم انداز اصلاحات را شكل گيري جامعه مدني بدانيم كه در آن گسستگي هاي اجتماعي به حداقل مي رسد و خواسته هاي جامعه با روشي قانونمند پي گرفته شود. محصول اعتدال را تكيه بر نهادها و قواعد مدني خواهيم ديد. تعادل و اعتدال نخستين برآيند تقويت نهادهاي مدني خواهد بود، چون نهادهاي مدني پل ارتباط بين دو سوي جامعه يعني مردم و حكومت است. با اين نگاه نسبت استراتژي اعتدال و مطالبات ۱۸ خرداد هم روشن است، هيچكس در اين فرض ترديد روا نمي دارد كه اكثريت پديدآورندگان اين رويداد، خواهان استيفاي حقوق خود در چارچوب قانون هستند، بر عقلانيت تأكيد مي ورزند و در پي توازن و تعادل در برنامه ها و تناسب شعارها با امكانات كشور هستند، طبيعي هم هست كه بدون هموزني و همسنگي ظرفيت هاي فرهنگي، سياسي و اجرايي كشور با پرسشها و انتظارات مردم، اصلاحات نمي تواند مراحل و منازل ديگر را طي كند. اگر حركت اصلاحي نتواند اين همسويي و هماهنگي را تأمين كند، مسأله مزمن و تاريخي شكاف ملت ـ دولت بروز خواهد كرد. فرآيند حل مشكلات كشور ما فرآيندي منطقي و تدريجي است، كه به گذار بايد بيشتر بينديشد تا جهش و پرش. به نظر من منظور از اعتدال اتخاذ راهبردها و روشهايي است كه نه تنها در عمل براي تحقق خواسته ها و مطالبات روشن مردم در ۱۸ خرداد برنامه داشته باشد، بلكه به برآورد آينده و توجه به فرصت هاي و تهديدهاي آتي هم بايد بينديشد. فراموش نكنيم كه اعتدال، در جازدن، سكون و سكوت نيست، پي گرفتن سنجيده و قاطع مباني اصلاحي و مطالبات واقعي مردم است. قطعاً راه عقلاني، منطقي و سنجيده كه با حداقل ضايعات به پيش رود هم به مباني ديني ما نزديكتر است هم با فرهنگ ايراني و هم با ساز و كارهاي يك جنبش اصلاحي و فراگير.
محمد نوري ـ جواد دليري