ورود و تكثير سريع گونه يي نرم تن از شانه داران به آبهاي درياي خزر نسل آبزيان اين بزرگترين درياچه جهان را تهديد مي كند. اين گونه جديد وارداتي به آبهاي خزر كه ازتخم و لار و انواع ماهيان ارزشمند خزري تغذيه مي كند، تداوم حيات ماهيان آبهاي خزر را به خطر افكنده است.
اين گونه علي رغم كوچكي جثه، از آن به عنوان هيولا نام برده مي شود.
در پي ورود اين نرم تن شانه دار به آبهاي درياي سياه در سال ۱۹۸۲ ميلادي و پس از حدود ۸ سال (۱۹۹۰) ميزان صيد ماهي در اين دريا از ۲۵۰ هزار تن به ۳۰ هزار تن كاهش يافت. (۸۸درصد كاهش صيد) شانه داران در ميان قديمي ترين جانوران متعلق به گروه كوچكي اند كه به لرزانكهاي شانه يي معروف اند اين گروه جانوري تنها داراي ۸۰ تا ۱۰۰ گونه اند كه همگي در محيط هاي دريايي زندگي مي كنند. گونه غيربومي شانه داران درياي خزر به شكل كروي و تاحدودي تخم مرغي و در فصول مختلف داراي اندازه هاي متفاوتي است بطوري كه حداكثر اندازه آن به ۱۰ سانتي متر مي رسد. زيستگاه اصلي اين نرم تن شانه دار (Mnemiopsis leidyi) آبهاي اقيانوس اطلس شمالي، سواحل فلوريدا بوده كه از طريق آب توازن كشتي هاي حامل غلات از سواحل فوق به درياي سياه و «آزوف» راه يافته است. با ورود اين شانه دار در سال ۱۹۸۲ ميلادي به درياي سياه، صيد بشدت كاهش يافت. اين جانور به دو طريق سبب كاهش ذخاير و نيز ميزان صيد مي شود. اول اينكه به علت رژيم گوشتخواري از منبع مشترك غذايي خصوصاً گروه پاروپايان (كپه پورا) تغذيه مي كند. دوم اينكه با تغذيه ازماهيان مستقيماً سبب نابودي ذخاير مي شود.
از طرف ديگر اين جانور با ورود خويش به اكوسيستم جديد سبب كاهش منبع غذايي، بسته شدن تورهاي ماهيگيري، فرار ماهيان از تورهاي صيادي به دليل خاصيت نوردهي (فلورسانس) در شب، تغذيه ناقص تخم و لاروماهيان و اختلال در شبكه حيات دريايي و… مي شود. ورود گونه غيربومي شانه دار به درياي سياه، تاكنون سبب خسارت به ميزان ۲۵۰ ميليون دلار شده است. با ورود اين گونه به درياي خزر كه از طريق تردد كشتيهاي مختلف و تخليه آب و تعويض آن ميان دو درياي سياه و خزر(پلهاي آبي) صورت گرفته، هم اكنون اين گونه در درياي خزر اسكان يافته بطوري كه به محض ورود ( از سال ۱۹۹۵ تاكنون) اثرات آن در اين دريا با كاهش صيد برخي از ماهيان رخ نموده است.
اين جانور داراي قابليت توليد مثل و تكثير سريع بوده بطوري كه در هر اندازه يي باشد قادر به تكثير خواهد بود. از عوامل مهمي كه در توليدمثل و پراكنش آن نقش بسزايي دارند مي توان به درجه حرارت، شوري و در دسترس بودن مواد غذايي اشاره كرد. اين جانور شكارچي قهاري است كه داراي اشتهاي سيري ناپذيري است. ميزان تراكم و پراكنش اين شانه دار در درياي خزر (سواحل جنوبي) هم اكنون در قالب پروژه تحقيقاتي تحت عنوان «بررسي شانه داران حوضه جنوبي درياي خزر و امكان مبارزه بيولوژيك با آنها» درحال بررسي است. اطلاعات به دست آمده نشان مي دهد كه اين گونه ساحل زي بوده و در مناطق ساحلي پراكنش دارد.
اندازه آن در فصول سرد سال كوچكتر از فصول گرم است. در فصول سرد در لايه هاي سطحي اعماق ساحلي و در فصول گرمتر علاوه بر لايه هاي سطحي اعماق ساحلي در لايه هاي مختلف آبي اعماق زياد پراكنده است. براي مبارزه بيولوژيك با اين شانه دار روش هاي مختلفي در حال بررسي است كه هم اكنون درمراحل آزمايشي و تكميل سير مطالعات قرار دارد. از شكارچيان عمده و اختصاصي اين شانه دار مي توان به دوگروه شكارچيان مهره دار و بي مهره اشاره نمود.
ماهيان نظير روغن ماهي يام ماهي كد (Cod) با نام علمي Gadus morhau، كره ماهي (Butter fish) به نام Peprilus triacathus و قزل آلاي Keta به نام oncorhynchus keta از شكارچيان مهره دار محسوب مي شود وگونه Beroe ovata از گروه شكارچيان بي مهره (شانه دار) به حساب مي آيد. مهندس ابوالقاسم روحي كارشناس ارشد بخش بوم شناسي وزارت جهاد و كشاورزي با تشريح خصوصيات اين گونه غيربومي شانه داران، چگونگي ورود، ميزان تراكم سطوح زيست اين گونه مهاجم و تأثير بر كاهش ماهيان خصوصاً كيلكا ماهيان را عنوان كرد. وي افزود: هم اكنون با دانشمندان مختلفي از جمله دكتر (هرميس) از كشور آرژانتين و آقاي دامنت از كشور بلژيك به منظور بررسي نحوه امكان مبارزه بيولوژيكي براي مقابله با اين شانه دار خطرناك همكاري هاي تحقيقاتي در حال انجام است.
بابلسر ـ خبرنگار «ايران»

كوههاي ايران نيمي از مساحت كشور را در بر گرفته اند و هريك با قامتي استوار، سايه يي از پايداري را براين مرز وبوم افكنده اند؛ اما دهه هاي اخير موجي از تخريب و ناپاكي را براي آنان به ارمغان آورده است. افزايش جمعيت، گسترش راهها، بهره برداري نامناسب از معادن، چراي بي رويه درمراتع وگسترش شهرها وروستاها ، همه وهمه خسارات جبران ناپذيري را دراين مهد حيات وپاكي رقم زده اند. «انجمن حفظ محيط كوهستان» در خردادماه ۱۳۷۲ درحالي فعاليت خود را آغاز كرد كه هدفي جز برداشتن قدمي هرچند ناچيز دربازگرداندن طراوت و پاكي به اين مناطق نداشت. اين انجمن درابتدا به ياري تني چند از كوهنوردان هيأت كوهنوردي استان تهران و با نام «كميته حفاظت محيط كوهستان» فعاليت خود را آغاز كرد و درادامه باعنوان كنوني خود و به عنوان يك تشكل زيست محيطي غيردولتي ومستقل تلاش خود را تداوم بخشيد.
اين تشكل مردمي لزوم اطلاع رساني درخصوص اهميت كوهها و زيستگاههاي كوهستاني ، اشاعه اصول و مباني بهره برداري صحيح از اين منابع و نيز ترويج فرهنگ زيست محيطي ورشد آگاهي عمومي نسبت به محيط هاي طبيعي را به عنوان اهداف بنيادي خود برگزيده و تاكنون درجهت حفظ و نگهداري از اين مناطق وگسترش روح مسؤوليت پذيري و وجدان زيست محيطي در ميان ورزشكاران و كوهنوردان مصرانه كوشيده است.
اما به راستي كوهها چه فايده يي براي ما دارند؟ محيط هاي كوهستاني از جمله حساس ترين اكوسيستم هاي زيستي اين كره خاكي به شمار مي آيند واين مناطق درتوليد باران و برف و تعديل آب وهوا نقشي اساسي دارند. بخش عمده جنگل هاي جهان در كوهها و سرزمين هاي مرتفع قرار دارند واين جنگل ها به علت قرارگيري درسرچشمه هاي آبخيز از اهميت فوق العاده يي برخوردارند. گنجينه هاي ارزشمند گياهي و جانوري و مراتع ومناظر زيبا و آرامش بخش از ديگر فوايد اين محيط هاي بكر به شمار مي رود.
«انجمن حفظ محيط كوهستان» ضمن پايه گذاري روز جهاني پاكسازي كوهها و نيز برگزاري روز درختكاري در كوهستان، درپاكسازي مناطق وسيعي از سطح كشور نظير منطقه علم كوه، درياچه ولشت، كوه دماوند و… و نيز درجهت اجراي انواع فعاليت هاي آموزشي مرتبط با اهداف مجموعه تلاش هاي درخشاني را دراين سالها به انجام رسانيده است. تهيه و تدوين «طرح جامع ملي كوهستان»، تلاش درجهت ايجاد مناطق كوهستاني حفاظت شده، پيگيري فعاليت هاي آموزشي ، تهيه آرشيو عكس، فيلم، مدارك واطلاعات مرتبط با محيط زيست كوهستان و گسترش ارتباط با مراكز و سازمانهاي جهاني از جمله برنامه هاي ۵سال آتي اين سازمان غيردولتي بوده واين تشكل مردمي با ۱۵۰عضو رسمي و شماري عضو وابسته و به ياري شما تمام تلاش خود را درجهت بهبود اوضاع زيست محيطي كوههاي اين سرزمين ادامه خواهد داد.
فرهاد رضايي

گنبدكاووس ـ گروه شهرستانها: قائم مقام سازمان جنگلها و مراتع كشور تخريب منابع طبيعي در بوستان ملي گلستان را عامل اصلي سيل در استان گلستان اعلام كرد. محمدصمدي قائم مقام سازمان جنگلها و مراتع كشور با اعلام اين مطلب، شدت باران، خشكي اقليم منطقه و كم بودن پوشش گياهي منطقه را عوامل مؤثر در جريان افتادن روان آبها و سيل دانست و گفت: پوشش كم گياهي به همراه باران بسيارشديد كه مطابق گزارشها بيش از ۱۰۰ميلي متر در كمتر از ۱۲ساعت بوده و به زمين جذب نشده و با سرعت زياد، گل و لاي و سنگ را به پايين منتقل كرده است به دليل خشكسالي در برخي مراتع بالادست و روبه خشكي بودن پوشش گياهي آن و شيب بسيارزياد برخي از حوزه هاي آبخيز بالادست، اين آمادگي وجودداشته كه «سازندهاي» منطقه بشدت تخريب و به بستر رودخانه منتقل شود.

گروه شهرستانها ـ با آغاز سومين كاوش باستان شناسي در دژ بسطام خوي كه به عنوان سومين محوطه باستاني تمدن اورارتو مطرح است باستان شناسان براي نخستين بار در بخش خانه هاي مسكوني اين محوطه كاوش و پژوهش مي كنند.
تاكنون اطلاعاتي از سيستم شهرسازي اورارتوها به دست نيامده است. حفاري در بخش خانه هاي مسكوني كه عرصه يي درحدود ۸هكتار را دربرمي گيرد، اطلاعات تازه يي در چگونگي شهرسازي اورارتوها به دست مي دهد.
دكتر حميدخطيب شهيدي سرپرست گروه باستان شناسي محوطه باستاني بسطام دراين مورد اظهارداشت: محوطه باستاني با وسعتي درحدود ۳۲هكتار از شهرهاي حكومتي دولت اورارتو به شمار مي رفت كه بخش هايي از آن را پيش از انقلاب اسلامي گروهي از باستان شناسان آلماني بررسي و مطالعه كردند.
دژ بسطام كه روستاي بسطام تا نزديكي آن پيش رفته است، شامل پايين قلعه، ميان قلعه، بالاقلعه و ۲بيرون قلعه است. بخش هاي مختلفي ازجمله تالار ستوندار، تأسيسات اداري، كاخ پادشاه اورارتو، حكمران محلي و نيز معبد خداي خالدي ـ بزرگترين خداي موردپرستش اورارتوها ـ در اين دژ واقع است.

مشهد ـ گروه شهرستانها: پنج كاميون چادر و زيرانداز پلاستيكي براي توزيع درميان سيلزدگان گلستان ازسوي كميسارياي عالي سازمان ملل متحد در امور پناهندگان بارگيري شد. اين محموله شامل ۲۰۰تخته چادرخانوادگي هشت نفره و ۲۰۰۰زيراندازپلاستيكي ۲۰مترمربعي است كه همراه ۳نفر از كارمندان اين كميساريا به گرگان فرستاده مي شود تا ضمن توزيع اقلام در كار امدادرساني نيز به سيلزدگان استان گلستان مشاركت كنند.