گروه سياسي: نمايندگان مجلس شوراي اسلامي امروز پس از استماع سخنان رياست جمهوري و دفاعيه خاتمي از كابينه پيشنهادي و برنامه دولت، وارد دستور كار بحث و بررسي صلاحيت هر يك از وزيران آينده خواهند شد.

• واكنش اوليه نمايندگان
روز ۲۲ مرداد نامه يي از سوي رياست جمهوري به مجلس رسيد كه شماري از نمايندگان محتواي آن را شوكي به مجلس تلقي كردند. اين نامه حاوي اسامي وزيران پيشنهادي خاتمي بود. در ميان نمايندگان وابسته به فراكسيون دوم خرداد موج تندي از انتقاد به كابينه به جريان افتاد تا جايي كه حتي عده يي سخن از رأي ندادن مجلس به ۸ وزير پيشنهادي نيز به ميان آوردند. جميله كديور معرفي شدگان را بي برنامه مي خواند. حسين مرعشي چهره شناخته شده فراكسيون سازندگي، حتي تغييرات انجام شده را در جهت تضعيف دولت دانست. الياس حضرتي از فراكسيون همبستگي تركيب اين كابينه را مايه شگفتي خوانده و رسول منتجب نيا عضو مجمع روحانيون شش تن از وزيران پيشنهادي را ناكارآمد معرفي مي كرد. ولي رفته رفته با تشكيل جلسات و نشستهاي متفاوت نمايندگان با رييس جمهوري و حضور وزيران پيشنهادي در كميسيونهاي تخصصي، واكنش اوليه نمايندگان تعديل گرديد. موضع رييس فراكسيون مشاركت در مجلس يعني محمد نعيمي پور مبني بر اينكه مجلس نهايت همكاري با رييس جمهوري را همراه با در نظر گرفتن خواست مردم خواهد داشت، نخستين پالس تنش زدايي از فضاي ملتهب اوليه مجلس را نمايان ساخت. پس از آن اظهارنظر رييس دفتر رياست جمهوري مبني بر مثبت بودن حساسيت مجلس و تأكيد برگفت وگو افقهاي همكاري و تعامل مثبت گروهها و فراكسيونهاي مجلس با وزيران پيشنهادي را پديدار ساخت و به تدريج معلوم شد تعبير «شوك» كمي با شتابزدگي عنوان شده و شايد دقيق تر آن بود كه واكنش اوليه نمايندگان به شگفت زدگي تعبير مي شد و الا شوك چيزي نيست كه آثار آن بزودي فرونشيند.

• دفاع خاتمي از تركيب كابينه
خاتمي در نشست هاي مكرر با فراكسيون دوم خرداد و نيز اعضاي فراكسيون خط امام و رهبري از انتخاب خود دفاع كرد.
او واقعيت ها و مسائلي را كه به چنين تركيبي منجر شده به زبان آورد تا دغدغه نمايندگان به حداقل برسد.
رييس جمهوري در آخرين نشست خود با اعضاي هيأت رييسه فراكسيون سازندگي كه غيبتشان در نشست خاتمي با اعضاي شاخص جبهه دوم خرداد سؤال برانگيز شده بود، ابهامهاي مربوط به چهره هاي اقتصادي كابينه را به بحث گذاشت و با اعلام اينكه كابينه جديد به برنامه سوم توسعه وفادار است به اعضاي هيأت رييسه فراكسيون سازندگي گفت: وزيراني انتخاب كرده ايم كه بتوانند برنامه سوم را اجرا كنند.

• واكنش هاي منتقدين هميشگي دولت
مسأله مهم در مباحث مربوط به كابينه، واكنش هاي متغير چهره ها و محافل وابسته به جناح منتقد دولت است كه شائبه تلاش همه جانبه آنان را براي جلوگيري از تفاهم مجلس، دولت را در اذهان تقويت مي نمود. آنان واكنشهاي اوليه برخي از نمايندگان را به مخالفت اكثريت مجلس با رييس جمهوري تعبير كرده اند تا آنجا كه تيتر اول يكي از روزنامه هاي وابسته به جناح منتقد، «خاتمي زير آتش» بود، اما با كاسته شدن از حجم انتقادات نمايندگان و آشكار شدن اولين علايم جهت گيري تفاهم آميز مجلس نسبت به كابينه پيشنهادي، يكي از منتقدين شناخته شده دولت، مدعي شد كه خطوط همكاري طيفهاي جناح دولت را در وراي اختلافات ظاهري اوليه خوانده است! اين موضع طنين خاصي در محافل منتقد دولت پيدا كرد و پس از آن عده بيشتري از وابستگان اين جناح كوشيدند انتقادهاي نمايندگان را صوري و آن را تاكتيكي از سوي جناح اكثريت مجلس در برابر دولت به منظور امتيازگيري در آينده القا نمايند. رفته رفته بر حجم انتقادات چهره هاي منتسب به جناح منتقد دولت از كابينه معرفي شده، افزوده شد، تا جايي كه شخصيتهاي سياسي اين جناح همچون دكتر باهنر و حميدرضا ترقي كابينه جديد را جناحي تر از پيش دانسته و ۷۰ درصد آن را همچنان در اختيار دو حزب مشاركت و كارگزاران معرفي كردند و اين در حالي بود كه خاتمي به گفته خودش نامزدان معرفي شده را از ميان فهرست ارايه شده احزاب و گروهها با رعايت توانمندي و اعتقاد آنها به برنامه سوم توسعه انتخاب كرده است.
در اين خصوص محمدرضا خاتمي دبير كل جبهه مشاركت اعلام نمود كه فهرست پيشنهادي با تصميم مستقل رييس جمهوري تعيين گرديده و گروههاي مختلف و از جمله مشاركت با وجود پيشنهادهايي كه داشته اند، در تركيب آن دخالتي نداشته و تا يك روز قبل از معرفي وزرا از آن بي خبر بوده اند.
اظهارات اخير چهره هاي شاخص جناح منتقد بيانگر اين واقعيت است كه آنها بيش از همه چشم به آراي امروز نمايندگان دوخته اند و از هم اكنون قابل پيش بيني است كه اگر نمايندگان با آراي بالا به وزراي خاتمي رأي مثبت دهند، بايد شاهد تيتر روزنامه هاي اين جناح با اين مضمون كه «مجلس چشم بسته به وزراي خاتمي رأي داد» باشيم و برعكس اگر نمايندگان به برخي وزراي پيشنهادي رأي اعتماد ندهند، آن وقت رأي اعتماد مجلس پنجم به كليه وزراي خاتمي در صفحات اين روزنامه ها به رخ كشيده خواهد شد.

• سرانجام روز داوري فرا رسيد
به هرحال امروز نتيجه يك هفته رايزني و گفت و گوي رييس جمهوري و وزيران با نمايندگان مجلس روشن خواهد شد. جالب تر خواهد بود اين نكته خبري بازگفته شود كه در ابتداي معرفي وزيران پيشنهادي، انتقادات به گونه يي بود كه هيأت رييسه فراكسيون جبهه دوم خرداد پس از رأي گيري با عدم رأي اعتماد به هشت وزير پيشنهادي روبرو شد ، اين خبر به اطلاع رييس جمهوري رسيد تا خاتمي وزرايش را به حضور هرچه بيشتر در ميان نمايندگان تشويق كند، ولي سير گفت و گوي وزراي پيشنهادي با نمايندگان از يك سو و انتشار ميثاق وزراي پيشنهادي با خاتمي حول محور اصلاحات و پاسخگويي دولت آينده به مردم، از سوي ديگر باعث شد تا آنچنان فضاي عمومي مجلس به سمت تفاهمي چشمگير با حفظ پاره يي مواضع انتقادي خود رهنمون گردد كه رييس فراكسيون دوم خرداد حجت الاسلام محتشمي پور اعلام نمود كه اكثريت وزيران رأي بالا خواهند آورد و تنها احتمال دارد مجلس بر سر ۲ يا ۳ نفر به توافق نرسد.
در چنين شرايطي تيتر يكي از روزنامه هاي اصلاح طلب، ديروز چنين رقم خورد: «چانه زني تمام شد ـ ابهامات تا حدود زيادي رفع شده است». با اين وجود، آنچه نتيجه نهايي رأي امروز را رقم خواهد زد، ائتلاف گروههاي جبهه دوم خرداد و نقش آراي منفرد اعضاي فراكسيون ائتلاف خط امام و رهبري (اقليت) است.
شب گذشته فراكسيونهاي مختلف جبهه دوم خرداد در نشستهايي جداگانه آخرين تصميمات را اتخاذ كرده اند و قطعاً خطوط ائتلاف آنها امروز اعلان خواهد شد، هرچند كه ممكن است جبهه دوم خرداد به ائتلافي واحد نرسيده باشد.
اما فراكسيون اقليت مجلس رأي به وزراي پيشنهادي خاتمي را به اعضاي خود واگذار كرده و از اقدام كار حزبي خودداري كرده است. پيشتر انتخابات هيأت رييسه مجلس نشان داده است كه ائتلاف دو فراكسيون مشاركت و سازندگي مي تواند نتيجه نهايي را رقم بزند، اما آيا اين ائتلاف تاكنون شكل گرفته است؟ خبرهاي رسيده حاكي است كه شب گذشته فراكسيون سازندگي، نشستي با طهماسب مظاهري نامزد تصدي وزارت اقتصاد و دارايي تشكيل داده است كه بايد ريشه هاي اين ائتلاف را در اين جلسه جست و جو كرد.
فارغ از اينكه امروز نتيجه آراي نمايندگان چه مي تواند باشد، ذكر اين نكته ضروري است كه اگر معرفي وزراي كابينه «حق» رييس جمهوري است، رأي اعتماد يا عدم رأي اعتماد به آنان نيز «حق» نمايندگان مجلس است و هر تصميمي مجلس بگيرد، اگرچه مي تواند قابل نقد باشد، ولي محترم است.

تغيير و تبديل دولتها در ايران همانند جوامع ديگر پديده يي مهم و مؤثر به حساب آمده است. تولد هر دولتي اميدها و آرزوهايي را در نگاهها مي نشاند و با تغييرات و فعل و انفعالاتي در عرصه هاي سياسي ـ اقتصادي جامعه همراه است. هيچ فرد، گروه و قشري نيست كه از اين اتفاق تأثير نپذيرد.
از زماني كه تشكيل دولتها بر الگوها و اسلوب دموكراسي مبتني شده، بر اهميت و ارزش اين رويداد دوچندان افزوده شده است. دولتي كه به رأي نمايندگان ملت زينت مي گيرد و خلعت مردم سالاري برتن مي كند صدالبته مولودي مبارك خواهدبود.
۱ـ در ساختار نظام سياسي ايران، انتخاب مجلس به عنوان مبدأ و منشأ ايجاد كابينه، نشانه ها و پيامهاي ظريفي به همراه دارد. مؤسسان و بينانگذاران چنين ساختاري، به نظر مي آيد كه در اين تصميم به چند نكته اساسي توجه داشته اند:
مجلس به اعتبار اينكه نتيجه اراده و انتخاب بلافصل ملت است، سيادت و رياست حقوقي بر نهادهاي ديگر دارد به عبارتي تدوينگران قانون اساسي با مرجع دانستن مجلس در انتخاب دولت، نقطه تأكيدي بر آن انديشه طلايي امام نهاده اند، كه مي فرمود: «مجلس در رأس امور است.» يادآوري اين مسأله اين روزها براي كساني كه شبهات و شائبه هايي را در باب جايگاه و نقش مجلس و رأي مردم مطرح كرده اند، بسيار ضروري است.
برتري ديگر مجلس از نگاه معماران قانون اساسي به شأن كارشناسي و حرفه يي آن برمي گردد. پارلمان، صلاحيت داوري در مورد دولت و بسياري از امور حياتي ديگر را به واسطه ظرفيت تخصصي خود احراز مي كند. خانه ملت چون كانون تجميع دانش و انديشه برگزيدگاني از ملت است قدرت تصميم گيري در تمام امور و شؤون كشور را دارد.
بنابراين در روز رأي اعتماد، هريك از اعضاي دولت نه تنها مشروعيت قدرت خود را از رأي نمايندگان كسب مي كنند، بلكه در يك آزمون كارشناسي، بايد نمره قبولي از مجلس بگيرند.
۲ـ ناظران بيرون مجلس بر ارزش كارشناسي رأي امروز نمايندگان توجه و تأكيد ويژه يي دارند و نگاهشان معطوف به اين نقطه است كه هريك از نمايندگان موافق يا مخالف در نطق و نظرات خود چگونه از جايگاه كارشناسي و تخصصي اين نهاد دفاع مي كنند و چه ميزان تحليل و ارزيابيهاي كارشناسي را بر نگرشهاي خطي مقدم مي دارند و كدام بخش از صلاحيت ها و قابليتهاي اعضاي كابينه موردتوجه آنان است؟ قهراً موضوع كارآمدي دولت از بطن چنين مباحثي پديد خواهدآمد .
اتفاقي كه در طول هفته گذشته افتاد، اين بود كه عده يي در يك تلاش سازمان يافته كوشيدند تا شأن و اعتبار كارشناسي و فاخر مجلس را تنزل داده و مواجهه اين نهاد با يك مسأله كاملاً مدرن را به سطح يك دعواي سنتي و سياسي پايين آورند.
كما اينكه در واپسين ساعات تصميم گيري مجلس نيز بيشترين تلاش مخالفان اين نهاد به سمت كوچك سازي خواست نمايندگان و محدود نشان دادن دايره نگاه مجلس پيش رفت.
۳ـ افكار عمومي ايران كه در برداشتي واحد رويداد امروز را از منظر دو انتخابات بزرگ دوم و هجدهم خرداد مي بيند، پاسخ هايي را براي چند دغدغه اساسي جاري جامعه مي جويد: اول اينكه انتظار دارند حركت نمايندگان به فرونشيني جو احساسي و التهاب آلودي بينجامد كه در چارچوب اراده جريان شكست خورده سياسي از فرداي ۱۸ خرداد شكل گرفته و شؤون مختلف جامعه را تحت تأثير قرار داده است. دوم در نگاه آنان اين مهمترين آزمون كار فراكسيونهاي حزبي در برخورد با دولت است و انتظار عموم اين است كه جهت گيري رأي نمايندگان بلوغ و پختگي كار فراكسيونها و تشكل هاي درون مجلس را به نمايش بگذارد و سومين مسأله اينكه مردم از هيچ چيزي به اندازه وقفه و تعلل در كار دولت نگران نيستند.متأسفانه در تجارب قبلي نقل و انتقال دولت، شاهد تعطيلي هاي پرهزينه يي در فعاليت دستگاه اجرايي بوديم. لذا اكنون انتظار تولد بهنگام دولت جديد براي رسيدگي به انبوه مطالبات مردم انتظار بحقي است و بالعكس وجود دولت ضعيف و بلاتكليف بويژه در آستانه هفته دولت تبعات ناخوشايندي خواهدداشت.
محمد نوري

اسماعيل جبارزاده : دولت و كابينه ي آينده بايد بر اساس مطالبات مردم و برنامه هاي رياست جمهوري شكل بگيرد.
عضو كميسيون آموزش وتحقيقات مجلس ششم، همچنين در خصوص گزينش اعضاي كابينه ي آينده گفت: من هنوز دلايل خاتمي را براي معرفي اين ليست نمي دانم، بنا بر اين ما بايد دلايل وسخنان رييس جمهوري را شنيده و سپس درباره ي وزيران پيشنهادي تصميم گيري كنيم.
رجبعلي مزروعي: فراكسيون مشاركت گروههاي كاري را تشكيل داده كه جلساتي را با وزراي معرفي شده داشتند و سپس اين گروهها گزارش كار خود را در فراكسيون عرضه كردند و موافقان و مخالفان هر وزير ديدگاههاي خود را مطرح كردند و ديشب نسبت به وزيران معرفي شده در فراكسيون تصميم گرفته شد.
سهيلا جلودارزاده: اين موضعگيري ها نبايد به گونه يي باشد كه كوچك ترين ضعف درعملكرد وزير به تخريب وي منجر شود، چرا كه اگر كابينه در بعضي بخش ها ضعف داشته باشد، مجموعه ي دولت مي تواند آن ضعف را جبران كند، در صورتي كه قرار باشد تعداد زيادي از وزارتخانه ها تا مدتي با سرپرست اداره شوند، اين مسأله به وزارتخانه ها صدمه خواهد زد.
علي اكبر محتشمي پور: به نظر من تغيير در رويكرد مجلس نسبت به رييس جمهور ايجاد نشده و نخواهد شد و صرف نظر از اين كه تمام وزرا موفق به كسب رأي اعتماد مجلس بشوند و ياتعدادي از آنان نتوانند حد نصاب رأي اعتماد را بياورند، مجلس شوراي اسلامي از كليت كابينه و دولت و شخصيت آقاي خاتمي قاطعانه حمايت خواهد كرد.
جميله كديور: از آنجا كه ارتباط منطقي ومعقول بين نمايندگان مجلس و رييس جمهوري برقرار نشده، احتمال اين كه تعدادي از وزراي پيشنهادي، رأي اعتماد نگيرند وجود دارد.
نماينده مردم تهران درمجلس شوراي اسلامي افزود: طبق رايزني هاي انجام شده بين نمايندگان مجلس و وزراي پيشنهادي نمايندگان نظراتشان را در مورد وزراي مربوطه اعلام نمودند، بويژه در مورد تعدادي از وزراي پيشنهادي، ديدگاههاي خود را در مورد عدم سنخيت بين تخصص آنان و حوزه وزارتي مربوطه و ناكارآمدي وضعف مديريتي كه طي دوره گذشته داشتند عنوان كردند.
وي خاطر نشان كرد: طي هفته گذشته جلسات متعددي نيز بين رييس جمهوري و افراد شاخص فراكسيونهاي مجلس برگزار شد و طبيعي است كه با اين نشست، ميزاني از مشكلات موجود بر طرف و تعديل شده است، ولي اين به آن معنا نيست كه اعتراضاتي كه وجود داشته به طور كامل مرتفع شده است.

گروه بين الملل : مقامهاي ارشد امريكا اعتراف كردند آريل شارون اطلاعات نادرست در مورد نقش خاورميانه يي ايران به كاخ سفيد داده است.
«تدواكر» سفير سابق امريكا (در اسراييل) و مدير مؤسسه ميدل ايست گفت: نسبت به صحت ادعاها واطلاعات جاسوسي اسراييل ترديد دارد وي در توضيح ادعاهاي خودگفت كه نسبت به ادعاهاي اسراييل داير بردست داشتن عرفات در خشونت هاي تروريستي و هماهنگ كردن آن ترديد دارد، زيرا معتقد است اين رژيم در ساختن اطلاعات دروغ تخصص دارد. يك مقام سابق سازمان سياي امريكا گفت آريل شارون نخست وزير اسراييل هر وقت لازم باشد مطالبي را به هم مي بافد. اين مقام افزود: در واقع وقتي او درباره حضور سربازان ايراني در دره بقاع درلبنان به ما اطلاعات نادرست داد، مقدار زيادي از اعتبارش را از دست داد.