ساموئل خاچيكيان نامي نيست كه در سينماي ايران نياز به معرفي داشته باشد. بيشتر از سن خيلي ها كه فرق سينما و ورزش را نمي دانند، سابقه فعاليت سينمايي دارد. نزديك به ۵۰سال. پس دوست عزيزي كه با اين حرف خامت ـ سينما رابه جوانها واگذاركن، تو ديگر پير شده يي ـ بلور دل او را شكسته يي، سينما، ورزش حرفه يي نيست كه وقتي به سالهاي سن ات افزوده شد، ناگزير به كناره گيري از آن بشوي. سينما خيلي بيشتر از آنكه به جسم سالم نيازمند باشد، به ذهن سالم و فعال نيازمند است و ذهن اين «پير جوان» ۷۸ساله هنوز آنقدر سالم هست كه در پاسخ دوستدارانش كه از او مي خواهند عجله كند و فيلم ديگري بسازد، بگويد: «من نه احساس پيري مي كنم و نه عجله».
اين گفت وگوي جمع وجور، شايد نوعي تقدير از مردي باشد كه به هر حال نامش با ۵ دهه از تاريخ سينماي اين مرز و بوم عجين است.
... و با تشكر از «احمد عبدالهي نيا»ي عزيز كه زحمت اين گفت وگو را متقبل شد.
* مي دانيم شما ساموئل خاچيكيان هستيد! و متولد .۱۳۰۲ پس به جاي اين سؤال، مي پرسيم مشوق شما براي گرايش به سينما چه كسي يا كساني بودند؟
** مشوق اصلي من ذوق و گرايشي بود نسبت به ادبيات، موسيقي، نقاشي و تئاتر كه از بدو طفوليت در دنياي من ريشه انداخت. درتمام اين رشته ها سابقه و تجربه كافي دارم. نويسندگي را از ۹سالگي شروع كردم و نخستين شعر من در همان ۹سالگي در مجله «خوشه ها» به زبان ارمني چاپ شد. بعد از آن تا امروز در خيلي از نشريات ارمني زبان ايران و خارج از ايران در زمينه هاي شعر و داستان و مطالب ادبي و فرهنگي تشريك مساعي نموده ام. ولي متأسفانه، سينماي ايران اين رشته مورد علاقه خودم رابا جواني خودم بلعيد و نتيجه آن يكي دو كتابي است كه از من چاپ شده و مجموعه آثار ادبي من نيز قرار است بزودي چاپ شود. موسيقي را مديون برادر بزرگم سيراك خاچيكيان مي دانم كه يكي از بهترين ويولونيستهاي اين كشور بود و اگر سينما نبود شايد يك موزيسين و آهنگساز موفق مي شدم. در رشته نقاشي نيز همينطور و بخاطرعطشي كه نسبت به هر سه رشته فوق داشتم، به دنياي تئاتر پناه بردم ولي بعد از چند سال فعاليت احساس كردم كه تئاتر نيز ازنظرتكنيك خلاقيت تصويري محدود است. به همين جهت به سينما رو آوردم كه ميدان خلاقيتش وسيع تر و تكنيكش جالب تر است و در اين راه همسرم روزالين و پسرم ادوين بهترين ياران من هستند.
* نخستين و آخرين ، بدترين و بهترين اثر؟
** نخستين اثر سينمايي من «بازگشت» بود كه به دعوت استوديو ديانافيلم در سال۱۳۳۰ ساختم و در سال ۱۳۳۱ به نمايش درآمد و اما درمورد بدترين و بهترين فيلمهاي من، از نظر خودم تمام فيلمهايم براي من عزيز هستند. چون در گهواره دلم پرورش دادم. بهتر است اين سؤال را از مردم و بخصوص از مفسران سينمايي بپرسيد. چندي پيش يكي از مجلات نوظهورسينمايي ۴۳سال فعاليت سينمايي ام را با فيلمهايي كه ساخته بودم به لجن كشيد. شايد شما جواب سؤال را در آنجا پيدا كنيد. آخرين فيلم من «بلوف» بود. يك لجن ديگر به تشخيص مفسرين همان نشريه.
* آيا تا به حال پيش آمده است كه از كارتان خسته شويد؟ در آن صورت به چه كاري مي پردازيد؟
** درموارد بيكاري احساس افسردگي و خستگي در من ايجاد مي شود. براي جبران آن مي پردازم به مطالعه… مطالعه… مطالعه
* تلخ ترين و شيرين ترين خاطره طي دوران فعاليت؟
** من تاكنون ۳۲فيلم ساخته ام و شروع هر فيلمي، براي من تولد جديدي بود كه خوشحالم مي كرد و اما در مقابل عشق و صداقتي كه طي ۴۳ سال عمر سينمايي ام صرف كرده ام، برخورد افراد اكثراً نسبت به من بد بوده است. از نظر مادي هم وضع به همين صورت بوده است. اخيراً يكي از شخصيتهاي مطرح سينمايي به من گفت: «سينما را به جوانها واگذار كن. تو ديگر پيرشده يي.» حرف تلخي بود…
* تأثير ورزش بر روي كار و هنر؟
** ورزش زمينه ساز خوبي است براي سالم فكر كردن و سالم خلق كردن. به همين علت است كه فلاسفه يونان قديم گفته اند. «Mensa Sana in corpore Sano» يعني: عقل سالم در بدن سالم است.
* اخيراً چرا كمتر فيلم مي سازيد؟
** براي اينكه ديگران زياد مي سازند.
* شما يك فيلم موفق و سالم را چگونه توجيه مي كنيد؟
** فيلمي كه بيان تصويري و حرف براي گفتن داشته باشد.
* آيا هنرمنداني كه پابه سن گذاشته يا به علل ديگر از كارافتاده و قادر به فعاليت نيستند از طرف دولت يا سازمانهاي وابسته به سينماي ايران حمايت مي شوند؟
** والله چه عرض كنم!!! از آنهايي كه مردند و رفتند بپرسيد…
* شما چي آقاي خاچيكيان؟ در مدت چهل سال و اندي كه در سينماي ايران خدمت كرديد از نظر مالي تأمين هستيد؟
** بگذاريد خيالتان را راحت كنم. من هنوز كرايه نشين هستم ولي مديون هيچكس نيستم به جز خدا…
* براي آنهايي كه قصد دارند شغل و هنرشما را دنبال كنند چه توصيه يي داريد؟
** به توصيه كردن اصلاً احتياجي نيست. چون جاده صاف كن رشته يي كه شما اشاره كرديد: «خواستن توانستن است…» مگه نه؟!! اما به نظر من حوصله مردم را نبايد نديد گرفت.
* اهداف و برنامه هايتان براي آينده چيست؟
** فكرم پريشان است… نمي دانم. اما فرزندم ادوين خاچيكيان كاملاً آمادگي دارد راهم را ادامه دهد و مطمئن هستم كه موفق مي شود.
