شماره ۱۹۶۸ - سال هفتم - شنبه ۲۶ آبان ۱۳۸۰
Sat, Nov 17, 2001
Social purple.jpg
PDF Edition
صفحه اول
سياسي
اخبار ايران
سلام ايران
اجتماعي
گزارش روز
بين الملل
فرهنگ و انديشه
ايران
كتاب و كتابخواني
فرهنگ و هنر
اقتصادي
حوادث
ورزشي
صفحه آخر
ديگه چه خبر؟
هفت هنر
اوقات شرعي

آرشيو
شناسنامه
يادداشت
• هدف اصلي و نهايي انجمن هاي شوراياري تحقق شعارمردم سالاري در جامعه شهري كشور است
وزير آموزش و پرورش:
ديدگاه
يك استاد دانشگاه:
در ديدار با وزير آموزش عالي مغرب بيان شد
در بيست و هشتمين گردهمايي معاونان پژوهشي دانشگاهها تأكيد شد
نتايج يك بررسي تازه از شهروندان
روزنامه نگاري امروز در گفت وگو با بهروز گرانپايه
• جنبش اصلاحات كه به اعتبار پويايي هاي اجتماعي و آگاهيهاي سياسي، روندي رو به جلو و موفقيت آميز داشته است با تكيه بر نهاد مجلس قادر است آزادي مطبوعات، آزادي نويسندگان و روزنامه نگاران و در واقع «آزادي بيان» را بيشتر تأمين كن

دعاهاي روزهاي ماه مبارك رمضان
دعاي روز دوم (۸۰‎/۸‎/۲۷)
اللّهُمَّ قَرِّبنْي فيه ِ اِلي' مَرْضا'تِكَ وَ جَنِّبْني فيهِ مِنْ سَخَطِكَ وَ نَقِما'تِكَ وَ وَفـِّقْني فيهِ لِقَرآ'ئَةِ ا'يا'تِكَ بِرَحْمَتِكَ يا' اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
خدايا مرا در اين روز به رضا و خشنوديت نزديك ساز و از خشم و غضبت دور ساز و براي قرائت قرآنت موفق گردان. بحق رحمتت اي مهربانترين مهربانان عالم.

امام علي (ع):
همنشين بي خرد مباش، چرا كه او كار خود را براي تو مي آرايد تا تو را چون خود كند.

يادداشت
بهاررستگاري رمضان، ميزان مؤمنان
در گردش ايام هرسال، رمضان پربركت، زمان را به قدوم مبارك خويش آذين مي بندد و دل ها را به مهماني خويش فرامي خواند. در اين ماه مبارك مؤمنان بر سفره خداوند مي نشينند، لقمه معرفت برمي گيرند و بر هودجي از نور در ملكوت سفرمي كنند. جان به گوهرهاي اجلالي خداوند مزين مي شود و پليدي و پلشتي زايل مي شود.
رمضان از راه مي رسد تا به آدمي تذكردهد كه چگونه درطريق خداوند قدم بردارد. در نزد دوستان خداوند هرلحظه با تذكر همراه است، اما رمضان يادآوري بزرگ است، يادآور خودسازي و دوري از هرآنچه و هر آنكه آدمي و ساحت قدسي او را ناديده مي گيرد و راهبر به ضلالت است.
در اين ماه چشم ها و چشم خانه دل مدام در طلب نوراست، سياهي و ظلمت را در اين ماه جايي نيست. مؤمن، در اين ماه، روز را به روز پيوند مي زند تا مبادا در وادي حيرت و سرگرداني سرگشته شود و محاسبه نفس را همواره سرلوحه اعمال خود قرارمي دهد تا مبادا سركشي پيشه كند.
رمضان ماه رويارويي با خواسته هاي نفساني است، با نفس خويش پنجه درافكندن و مقهورساختن آن سرآغاز رستگاري است، ازهمين رو است كه حضرت باري تعالي رمضان را قرارداد تا آدمي با امساك در برآوردن نيازهاي نفساني جباريت و رعونتش را درهم شكند و او را در سيطره قدرت رحماني خويش درآورد. رمضان تنها ماه لب فروبستن از اطعمه و اشربه دنيوي نيست و مؤمنان و پارسايان در رمضان روح را به تماشاي جنت خداوندي مي خوانند و فكر و انديشه و عمل را در خدمت فلاح و رستگاري قرارمي دهند.
شب قدر مؤمنان در ماه رمضان است، شبي كه از هزارماه برتر است، زيرا در اين ماه سرنوشت مؤمنان رقم مي خورد. با نزول بركات خداوندي در رمضان دنيا فتح مي شود و مؤمن در سايه مجاهدت توان و قدر و اعتبار خويش را بازمي يابد، زيرا اين خلق شده از طين لارب و حمأمسنون به مهماني حضرت پروردگار مي شود، بال در بال ملائك به پيشگاه قرب ربوبي مي شتابد و خداوند راز برتري انسان را به ملائك بازمي گويد، چرا كه آدمي با عمل خويش نشان داد كه مي تواند فراتر از ملائك باشد و آنچه در وهم نايد، آن شود.
پيام دار وحي خطاب به مؤمنان فرمود: اي مردم، هرآينه، ماه مبارك و آمرزش به شما روي آورده است، ماهي كه نزد حضرت پروردگار برترين ماههاست و روزهاي اين ماه بلندمرتبه ترين ايام و شب هايش برترين شب ها و ساعاتش برترين ساعت هاست.
از خداوند مي خواهيم در اين ماه كه همه چيزش برترين است به ما توفيق دهد تا ما نيز به قدر وسع خويش، از اين بركات عظيم بهره مند شويم.
رمضان با سرنوشت شيعه نيز پيوند خورده است، در ماه رمضان امير ايمان آورندگان و پيشواي آزادي و عدالت قرباني آرماني بزرگ مي شود كه دوستدارانش در تاريخ همواره به هواي آن باليده اند و درطول اعصار و قرن ها براي پاسداشت اين اصول تمام هستي خويش را به حضرت پروردگار بذل كرده اند.
شهادت مولا علي(ع) در ماه رمضان، اين ماه را در نزد شيعه نقطه عطفي قرارداده است.
شهادت بزرگمرد عرصه توحيد در محراب عشق و در ماه پاكي و پارسايي سرنوشت شيعيان را به اين ماه پيوند مي زند.
حضرتش به عنوان بزرگي كه درسايه تربيت پيام دار وحي بزرگ شده بود و از انفاس قدسي پيامبر گرامي اسلام(ص) كسب فيض كرده بود، نمونه برجسته انساني شد كه در هواي صيام پرورش يافت. شهادت مولي الموحدين، اميرالمؤمنين علي(ع) در اين ماه نيز پيوستن به حضرت معبود بود و او جاني آكنده از نور و پارسايي را به پيشگاه دوست هديه كرد.
علي اصغر شعردوست

انتخابات شوراياري در محلات تهران برگزار شد
• هدف اصلي و نهايي انجمن هاي شوراياري تحقق شعارمردم سالاري در جامعه شهري كشور است
036204.jpg
گروه اجتماعي : انجمن هاي شوراياري، تجربه همكاري موفق شورا، شهرداري و شهروندان است
برگزاري انتخابات شوراياري در محلات تهران، تجربه موفق الگوي همكاري شوراي شهر، شهرداري و شهروندان است.
به گزارش روابط عمومي و بين الملل شوراي اسلامي شهرتهران فاطمه جلايي پور عضو و رئيس ستادشوراياري شوراي شهرتهران ديروز (جمعه ۲۵ آبان ماه) در جريان برگزاري انتخابات شوراياري، با اعلام اين مطلب گفت: انتخابات شوراياري در ۲۳محله تهران، نتيجه عملكرد موفق انجمن هاي شوراياري محلات است كه سال گذشته تشكيل شدند. انتخابات ديروز (جمعه ۲۵آبان ماه) با استقبال گسترده مردم مواجه شده و در اجراي اين انتخابات وزارت كشور، معاونتهاي اجتماعي، روابط عمومي مناطق شهرداري و حوزه هاي انتظامي، ما را ياري كردند.
فاطمه جلايي پور هدف اصلي و نهايي انجمن هاي شوراياري را تحقق شعارمردم سالاري در جامعه شهري كشوردانست و گفت: هدف انجمن هاي شوراياري بايد درراستاي اهداف شوراي شهر و برقراري نظام مردم سالاري و اجرايي كردن اين شعاراساسي در جامعه باشد.
وي افزود: در دوسال گذشته شوراي شهر تهران در راستاي تحقق نظام مردم سالاري حركت كرده است و اجراي طرح شوراياري دليل اصلي اين تلاش است.
فاطمه جلايي پور، با اشاره به اينكه فعاليت هاي اجرايي شوراياري بر عهده مردم است، گفت: تمامي فعاليت هاي اجرايي شوراياري برعهده مردم محلات بود.
صلاحيت كانديداها را معتمدين محلات تأييدكردند و شوراي شهر در اين ميان نقش هماهنگ كننده را داشت.
فاطمه جلايي پور افزود: به علت كاهش سن رأي دهندگان تا ۱۵سال، در انتخابات شوراياري بيشتر اقشار و گروههاي سني در اين انتخابات شركت مي كنند.
همچنين در جريان انتخابات ديروز، مهندس مرتضي الويري شهردارتهران از چندحوزه انتخابيه در سطح مناطق تهران ديداركرد.
شهردار تهران درباره انتخابات شوراياري به روابط عمومي شوراي شهر گفت: استقبال مردم از انتخابات شوراياري بسيار گسترده و فراتر از انتظار بود.
وي افزود: درشرايط فعلي كه ارتباط شوراي شهر و مردم به شكل قانونمند و تعريف شده اي برقرارنيست، انجمن هاي شوراياري تنها راه واگذاري امورشهري به شهروندان است.
وي گفت: تازماني كه ارتباط مردم و شورا دقيقاً برقرار نشود، همواره نظام تصميم گيري شهري از يك خلأ و شكاف كه همان قطع ارتباط شورا و مردم است، رنج خواهدبرد.
مهندس الويري افزود: با فراگيرشدن انجمن هاي شوراياري درسطح تمامي محلات تهران، شوراي شهر و شهرداري مي توانند از نظرات مردم همواره بهره ببرند.
وي درمورد نحوه ارتباط شهرداري و انجمن هاي شوراياري گفت: شهرداري ازطريق دبيران انجمن هاي شوراياري با خواسته ها و نيازهاي مردم محلات آشنامي شود و در رفع آنها تلاش مي كند. خاطرنشان مي شود انتخابات شوراياري امروز در ۲۳محله تهران برگزارشد.

وزير آموزش و پرورش:
سخنان خاتمي در سازمان ملل صدور انقلاب اسلامي بود
036171.jpg
گروه اجتماعي ـ وزير آموزش و پرورش حضور قدرتمندانه و خردمندانه رئيس جمهوري در سازمان ملل را حركتي در جهت صدور انقلاب اسلامي خواند.
مرتضي حاجي در جمع مديران استان مازندران گفت: رئيس جمهوري در نشست سازمان ملل با همان صلابت و اقتداري كه مقامات كشورمان در داخل سخن مي گويند مواضع نظام اسلامي در قبال حوادث جهاني را تبيين كرد.
وي گفت: دانش در جهان امروز به سرعت در حال پيشرفت است و ما براي حضور در اين جهان و عقب نماندن از قافله جهاني نيازمند انسانهاي فرهيخته اي همچون رئيس جمهوري در همه عرصه ها هستيم.
وي افزود: همه جهانيان از آنچه كه به عنوان راهكارهاي جهان امروز براي دستيابي به صلح و آشتي توسط آقاي خاتمي بيان شد استقبال كردند.

ديدگاه
سهم حق و سهم تكليف
036174.jpg
هركس از آن جهت كه عضوي از جامعه است براي خود حقوقي را به رسميت مي شناسد و انتظار دارد كه جامعه ضمن به رسميت شناختن آن حقوق حداكثر تلاش خود را در راستاي تحقق مضامين آن سازماندهي كند. اين انتظار از آنجا كه مستلزم رعايت حقوق آحاد مردم توسط اجتماع و در اجتماع است از ثمرات زندگي رو به رشد، تكامل اجتماعي انسان است و به موجب رعايت آن عرصه هاي مناسبي براي بالفعل شدن استعدادهاي انسان در زمينه هاي مختلف فراهم مي گردد، بديهي است نايل شدن بشر به تحولي اين چنين مي تواند از دستاوردهاي برجسته يك زندگي انساني تلقي شود و به همين جهت نيز هم مورد حمايت و هم مورد تشويق ديگران باشد. اما نكته قابل اعتنايي كه نبايد از آن غفلت كرد آن است كه ابزارها و امكانات و فرصت هاي موجود در اجتماع اصولاً كدام ها هستند؟ چگونه به وجود مي آيند؟ و چه كساني در ارايه آنها ذي مدخل اند؟ قاعدتاً اگر قرارباشد همه افراد صرفاً از اجتماع حقوق خودرا مطالبه كنند در آن صورت، مواجه با انبوه مردمي هستيم كه فقط خواهنده اند و چون اتفاق ديگري نيفتاده است تحقيقاً امكان پاسخگويي به حقوق آنها عملاً بلاموضوع مي شود چرا كه اصولاً كسي يا كساني براي مواجهه اصولي با حقوق مورد مطالبه آحاد مردم بسيج نشده اند. از اين بابت توجه به اين نكته مهم ضرورت دارد كه هر فردي در ازاي حقي كه دارد قطعاً داراي تكليفي نيز است به نحوي كه مجموعه تكاليفي كه انسان ها دارند مي تواند در مجموع، برآيندي را به وجود آورد كه به وسيله آن امكان تحقق منطقي حقوق مردم برقرارمي شود. به عبارت ديگر ما با جامعه اي مواجه ايم كه همان كساني كه حقي را جست وجو مي كنند همزمان به تأمين و برآوردن تكاليفي نيز مبادرت مي كنند و لذا آنان زمينه هاي تحقق حقوق انسان را تدارك مي بينند.
در ارزيابي ميزان توفيق و يا عدم توفيق هر اجتماع در نائل شدن به خواسته ها و مطلوبهاي خود مي توان از شاخصي استفاده كرد كه در ساختار آن سهم «حق» و سهم «تكليف» با درجاتي مختلف حضور داشته باشند. بدين معني كه هر قدر ميزان حقوق مورد درخواست مردم براي رعايت شدن بيشتر از تكاليف متناسبي باشد كه بايد براي ايفاي آن حقوق ارايه شود قطعاً در آن جامعه بخش هايي از مطالبات مردم بلاجواب مي ماند و حتي آن بخش هايي از حقوق مورد مطالبه هم كه مورد عنايت قرار مي گيرد از كيفيت مناسبي برخوردار نيست و برعكس هرقدر سهم تكليف انساني در قبال جامعه اي كه در آن زندگي مي كنند بيشتر و خصوصاً مسؤولانه تر باشد در آن صورت امكان تحقق حقوق و مطالبات انساني بيشتر شده، شاهد ارتقاي سطح زندگي انسان ها مي شويم و حضور يك زندگي انساني، فضايي از معنويت و آرامش را براي مردم به ارمغان مي آورد. بدون شك بسياري از كاستي ها و نگراني هاي ناشي از آن معطوف به عدم تعادل بين اين دو مفهوم كليدي در امور اجتماعي است و هرگاه توفيق ايجاد تعادل منطقي از اين بابت حاصل شود بدون ترديد فرصت ها مغتنم و عواطف انساني و تكاليف مسؤولانه و حقوق آگاهانه مي شود و انسان در تنگناي امكانات و مضايق اقدامات هم، احساس بيعدالتي وظلم ناشي از خودخواهي هاي بشري را نمي كند.
دكتر حسن سبحاني استاد دانشگاه و نماينده مجلس

يك استاد دانشگاه:
سه ميليون فرصت شغلي توسط افراد غيرمجاز اشغال شده است
گروه اجتماعي ـ يك استاد دانشگاه مي گويد: هم اكنون حدود دو ميليون و ۷۰۰هزار فرصت شغلي در كشور توسط افراد غيرمجاز اشغال شده است.
دكتر «محمدرضا نوتاش» استاد دانشگاه امام خميني(ره) روز پنجشنبه در همايش ملي «بررسي راهكارهاي علمي ايجاد اشتغال» در دانشگاه آزاد اسلامي رودهن افزود: اين طيف، شامل اتباع خارجي، افراد زير۱۵ سال و افراد بالاي ۶۰ سال مي شود.
وي با بيان اينكه هم اكنون در كشور حدود سه ميليون و ۵۲ هزارنفر بيكار وجود دارد، تصريح كرد: ۲۰درصد بيكاران كشور داراي تحصيلات عاليه مي باشند. اين كارشناس اقتصادي به سهم بخشهاي مختلف در رفع بيكاري اشاره كرد و اظهار داشت: متأسفانه بخش تعاون نقش قابل اعتنايي در كاهش بيكاري و ايجاد اشتغال در جامعه نداشته است.

در ديدار با وزير آموزش عالي مغرب بيان شد
معين: دانشگاهها مؤثرترين نهاد در خدمت صلح و تفاهم جهاني است
گروه اجتماعي ـ «مصطفي معين» وزير علوم، تحقيقات و فناوري در ديدار «نجيب الزروالي» وزير آموزش عالي كشور مغرب گفت: «دانشگاه مؤثرترين نهاد در خدمت صلح و تفاهم جهاني است.»
وي گفت: «دانشگاهها كانوني براي گفت و گو ميان دانشمندان، روشنفكران و نخبگان براي برقراري صلح بين المللي است.»
به گزارش روابط عمومي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، معين گفت: «آموزش، پژوهش و منابع انساني آموزش ديده نقش اول را در توسعه متوازن پايدار جوامع ايفا مي كند و دانشگاهها مهمترين مراكز تأمين نيروي تخصصي و مهارتهاي پيشرفته هستند.»
معين، شناخت از ويژگي نظامهاي آموزش عالي ايران و مغرب را قدم اوليه براي حركت در جهت توسعه همكاريهاي علمي و فن آوري دو كشور دانست.
معين گفت: «در طليعه هزاره سوم كه مهمترين چالش جهاني علم و فناوري است، براي پركردن فاصله علمي بين خود و جهان صنعتي بايد تلاش كنيم.»
وزير آموزش عالي مغرب نيز با تأكيد بر نقش اساسي دانشگاهها و مراكز آموزش عالي در گسترش همكاريهاي دو كشور گفت: «دانشگاه نهادي حياتي در پيشرفت و توسعه كشورها است.»
نجيب الزروالي گفت: «مغرب تجربه هاي خوبي در زمينه هاي منابع زيرزميني، زلزله شناسي و انرژي هاي تجديد شونده دارد و مي تواند در اين زمينه ها با ايران همكاري كند.»
نجيب الزروالي كه در رأس هيأتي وارد ايران شد، در طول سفر خود از چند دانشگاه و مراكز علمي و تحقيقاتي كشورمان ديدار كرده است.

در بيست و هشتمين گردهمايي معاونان پژوهشي دانشگاهها تأكيد شد
معاون پژوهشي وزيرعلوم: تحول معاونت پژوهشي ، سياست جديد وزارت علوم است
گروه اجتماعي: معاون پژوهشي وزير علوم، تحقيقات و فناوري اعلام كرد: تحول ساختاري در معاونت پژوهشي دانشگاهها، تقويت پژوهش در عرصه هاي منطقه اي و بين المللي و تشويق دانشگاهها و مراكز پژوهشي به تمام وقت شدن از جمله سياستها و راهكارهاي جديد وزارت علوم است.
به گزارش روابط عمومي دانشگاه علم وصنعت ايران، دكتر «رضا منصوري» معاون پژوهشي وزارت علوم كه در بيست و هشتمين گردهمايي معاونان پژوهشي و رؤساي مراكز تحقيقاتي سراسر كشور در دانشگاه علم و صنعت ايران سخن مي گفت، افزود: مأموريت اساسي معاونت پژوهشي، تلاش براي گشودن گره هايي است كه مانع شكوفايي تواناييهاي پژوهشي پژوهشگران و نهادهاي پژوهشي در هر مقام و موقعيت مي شود.
وي، تمركززدايي و تحقق استقلال دانشگاهها، تأمين نيروي انساني كارآمد و ايفاي نقش در عرصه هاي جهاني پژوهش و فن آوري را از جمله برنامه ها و مأموريت ثانويه وزارت علوم، تحقيقات و فناوري دانست.
دكترمنصوري همچنين با اشاره به اينكه استفاده از تجربه هاي شوراي پژوهش هاي علمي كشور و تقويت مراكز پژوهشي با كيفيت بايد موردتوجه دست اندركاران امور پژوهش قرارگيرد، افزود: برنامه ريزي براي افزايش سهم تحقيقات بخش خصوصي، ارتقاي كيفيت پژوهش، ارتقاي نقش انجمن هاي علمي، تدوين سياستهاي كلان پژوهشي و ايجاد فرهنگ سرمايه گذاري به جاي تفكر صرف هزينه در امر پژوهش، از جمله راهبردهاي اصلي و اساسي معاونت پژوهشي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري است.

نتايج يك بررسي تازه از شهروندان
نارضايتي گسترده از نحوه خدمات عمومي در شيراز
گروه شهرستانها: بر اساس يك بررسي جديد، بسياري از مردم شيراز از خدمات عمومي و عملكرد سازمان ها در ارايه اين خدمات ناراضي هستند. فرماندار شيراز در نشست شوراي اداري اين شهر به توضيح پژوهش تازه انجام شده از مردم در خصوص ميزان رضايت از ارايه خدمات شهري پرداخت. وي گفت: با توجه به درصد بالاي نارضايتي، لازم است سازمانها و ادارات در عملكرد خود تجديد نظر كنند. حيدر اسكندرپور افزود: ممكن است برخي مديران بتوانند مديران مافوق خود را راضي كنند، اما مهم اين است كه مردم از عملكرد مديران راضي باشند. وي گفت: عملكرد سازمانهاي حفار، يكي از نمونه هاي بارز رنجش مردم شيراز است. براي مردم پذيرفته شده نيست كه هنوز شش ماه از آسفالت خياباني نگذشته، آن خيابان براي آب، برق، گاز، مخابرات يا موارد ديگر حفاري شود. مردم مي پرسند آيا دستگاههاي اجرايي، حتي برنامه كاري يك سال خود را تنظيم نكرده اند كه اينطور ناهماهنگ عمل مي كنند؟ فرماندار شيراز افزود: سازمان گرايي بيش از حد، آفتي است كه توفيق را از دستگاههاي اجرايي سلب مي كند، برخي سازمانها براي اينكه توفيق دستگاه خود را بيان كنند، مجبورند به بيان مشكلات و عدم توفيق دستگاههاي ديگر بپردازند. يوسفيان، نماينده مردم شيراز و سعدالله روستا نماينده مردم كربال، سروستان و كوار از ديگر سخنرانان جلسه بودند كه با تأييد مشكلات مردم در ارتباط با سازمانها، خواستار هماهنگي سازمانها و تلاش بيشتر براي رضايت هرچه بيشتر مردم شدند.

آب و هواي باراني مناطق مركزي و شمال شرق كشور را فرا مي گيرد
گروه شهرستانها ـ به دليل ورود يك سامانه كم فشار از درياي سياه و شرق تركيه به كشور، آب و هواي مناطق شمال غرب، غرب، جنوب غرب و شمال ديروز ابري و باراني بود. به گزارش سازمان هواشناسي كشور، اين سامانه كم فشار موجب باران نسبتاً شديد در استانهاي شمالي، آذربايجان شرقي و غربي، اردبيل، كردستان، كرمانشاه، همدان و زنجان شد. به گزارش خبرنگاران «ايران» در ارتفاعات البرز و كوههاي شمال و شمال غرب كشور نيز برف باريد. پيش بيني سازمان هواشناسي كشور حاكي است با تقويت توده جوي مذكور، ناپايداري هاي هوا به مناطق مركزي، شمال شرق و شرق كشور گسترش يابد.

روزنامه نگاري امروز در گفت وگو با بهروز گرانپايه
چگونه انديشيدن يا به چه انديشيدن؟
• جنبش اصلاحات كه به اعتبار پويايي هاي اجتماعي و آگاهيهاي سياسي، روندي رو به جلو و موفقيت آميز داشته است با تكيه بر نهاد مجلس قادر است آزادي مطبوعات، آزادي نويسندگان و روزنامه نگاران و در واقع «آزادي بيان» را بيشتر تأمين كن
036210.jpg
داستان روزنامه نگاري در ايران امروز داستان غم انگيزي است. از آن رو كه اين عرصه چنان با عناصر زائد و بيروني پرشده كه تنفس را در اين فضا را با دشواري مواجه كرده است.
نبود تعريف مشخص و تا بدان حد نيرومند كه تعريفهاي سليقه اي را تحت الشعاع قرار دهد چنان طيف رنگارنگ و متناقضي از«روزنامه نگار» پديد آورده كه فاصله اين سو و آن سوي آن از زمين تا آسمان است.
از سوي ديگر مميزي بي ضابطه، ناامني شديد شغلي، گرم بودن بازار رقابتهاي غيرحرفه اي، عدم دسترسي به جريان آزاد و جهاني اطلاعات و در برخي موارد «كارمند» شدن روزنامه نگاران پيكر اين «هنرـ حرفه» را رنجور كرده است.
آنچه در پي مي آيد، گفت وگويي است با بهروز گرانپايه روزنامه نگار و رئيس مؤسسه پژوهش افكار عمومي در مورد روزنامه نگاري امروز ايران كه به اين مباحث و دغدغه ها پاسخ مي دهد.

* وضعيت مطبوعات و روزنامه نگاري را در ايران در شرايط كنوني چگونه ارزيابي مي كنيد؟
** در مجموع مسائلي كه جامعه مطبوعاتي ايران با آن روبرو است به نظرم دو مسأله از اهميت و اولويت بيشتري برخوردار است، مسأله اول كه جنبه بيروني دارد، مسأله آزادي است. عرصه مطبوعات كشور همچنان از فقدان آزادي كامل و قانوني دررنج است و ممنوعيتها و محدوديتهاي رسمي وغيررسمي، علني و غيرعلني كه براي روزنامه ها و روزنامه نگاران ايجاد مي شود، تصور نامطلوبي را از نظام در افكارعمومي ايجاد كرده است. كساني كه مانع انتشار روزنامه هاي آزاد و مستقل در چارچوب قوانين كشور هستند و يا از فعاليت روزنامه نگاران باتهديدها و ارعابهاي آشكار و نهان ممانعت مي كنند،به اين نكته بي توجه اند كه ادامه اين وضع موجب گسترش نارضايتي هاي اجتماعي و عميق تر شدن شكافهاي موجود در جامعه بين مردم و حاكميت مي شود.
مسأله ديگر جامعه مطبوعاتي ما كه يك مسأله دروني است ضعف حرفه اي است، اين ضعف البته هم جنبه هاي سازماني، هم جنبه هاي علمي و مهارتي وهم جنبه هاي سخت افزاري و تجهيزاتي دارد. همبستگي حرفه اي و صنفي در جامعه مطبوعاتي ضعيف است. بنيه علمي و تواناييهاي مهارتي روزنامه نگاران، بسيار فقيرانه است. روزنامه نگاران ما از اين نظر عموماً دچار توهم هستند. مديريت توليد و ويرايش خبر در مطبوعات نيز بشدت ناشيانه است.
036096.jpg
* براي حل اين دو مسأله، چه راه حلي را پيشنهاد مي كنيد؟
** چالش آزادي مطبوعات، به نظرم در فرآيندهاي اجتماعي بتدريج حل خواهد شد. جنبش اصلاحات كه به اعتبار پويايي هاي اجتماعي و آگاهيهاي سياسي، روندي رو به جلو و موفقيت آميز داشته است با تكيه بر نهاد مجلس قادر است آزادي مطبوعات، آزادي نويسندگان و روزنامه نگاران و در واقع «آزادي بيان» را بيشتر تأمين كند.
مشكل ضعف حرفه اي، البته به يك معنا، معلول و وابسته به همان فضاي نسبتاً بسته اي است كه در عرصه مطبوعات وجود دارد. اگر در اين عرصه، آزادي كامل فعاليت وجود داشت، عنصر رقابت، مديريت و نيروهاي درگير در فعاليت را ناگزير مي ساخت كه به تقويت بنيه علمي و توانمنديهاي حرفه اي خود بپردازند. در عين حال، با آگاهي نسبت به نقطه ضعفها و كنار گذاردن توهمات، بايد با برنامه ريزي درجهت رفع ضعفهاي حرفه اي گام برداشت.
* به نظر شما روزنامه نگاري در ايران اساساً از الگو ومدل ويژه اي تبعيت مي كند؟
** منظورتان از الگوو مدل چيست؟
* اينكه مطبوعات سياستگذاري و برنامه خاصي داشته باشند و از رويكرد نظري و يا جهت گيري بخصوصي برخوردار باشند؟
* * از اين نظر ، شايد سه گرايش عمده را بتوان درعرصه مطبوعات ايران، تشخيص داد.اول) گرايش ايدئولوژيكي، دوم) گرايش انفورماتيكي و سوم) گرايش دموكراتيك.
روزنامه نگاري ايدئولوژيك كه من به تسامح اين تعبيررا به كارمي برم ـ روزنامه نگاري رسمي و حكومتي است و به سبب خودبنيادي وانحصارطلبي، مخاطبان محدودي دارد.
اين نوع روزنامه نگاري، به خبر و رويداد از منظر اعتقادي و سياسي توجه مي كند و به همين دليل چه در گزينش و انتخاب اخبار و چه در نحوه ارايه و ويرايش فني مطالب، ارزش داوري و قضاوت حرف اول را مي زند و نه اطلاع رساني صادقانه، منصفانه و بي طرفانه. اين نوع روزنامه نگاري، محصولي در حد بولتن و خبرنامه هاي حزبي و سازماني ارائه مي دهند و بي دليل نيست كه يا مخاطب را از دست مي دهند و يا درحد قشر و گروه اجتماعي خود، مخاطبان محدودي را نمايندگي مي كنند.
روزنامه نگاري انفورماتيكي، گرايشي غيرسياسي است و هم مطبوعات تخصصي را كه با انگيزه هاي اطلاع رساني، آموزشي و يا تبليغي و ترويجي منتشرمي شوند پوشش مي دهد و هم روزنامه ها و نشرياتي را كه با انگيزه هاي اقتصادي، علايق و سليقه هاي گروههاي اجتماعي را مبناي تهيه و توليد مطالب خود قرار مي دهند.
نوع سوم روزنامه نگاري در ايران كه مي توان آن را الگوي روزنامه نگاري دموكراتيك يامردمي ناميد، روزنامه نگاري همسو با جريان غالب اجتماعي است. اين نوع روزنامه نگاري به سبب همين كه آگاهي هاي سياسي و اجتماعي براي تحقق خواسته ها و مطالبات مردمي دارد، مي كوشد تا به صورت ابزار حقيقت يابي و آگاهي بخشي در خدمت جامعه قرار گيرد. حقيقت گويي و رفتار منصفانه كه از جمله ارزشهاي عام اجتماعي هستند، مبناي اين نوع روزنامه نگاري است. اين نوع روزنامه نگاري به دنبال اين نيست كه به مردم بگويد چگونه بينديشند. بلكه مي خواهد به آنان بگويد كه درباره چه بينديشند و اين «چه»، از منظر اين الگوي روزنامه نگاري، عمده ترين مسائل و دغدغه هاي اجتماعي است كه بر شيوه اي پژوهشي و يا تجربي مشخص شده است. از اين نظر بخصوص اگر نگاهي به مطالب و موضوعات روزنامه ها بيندازيم، دسته بندي و تفكيك آنها بر اين مبنا كه كداميك به مسائل اساسي و ضروري جامعه و مردم توجه دارند و كداميك به مسائل فرعي، حاشيه اي و غيرمهم مي پردازند روشن تر مي شود. روشنگري هايي كه برخي مطبوعات طي سالهاي اخير در مورد سوءاستفاده از قدرت و فساد در ساختار سياسي كشور انجام دادند در چارچوب همين الگو قابل تفسير است.
* با توجه به آنچه كه فرموديد آيا مي توان از بايدها و نبايدها درعرصه روزنامه نگاري سخن گفت؟
** قطعاً همين طور است. اصول اخلاق حرفه اي و يا اصول اخلاق رسانه اي ملاك و معيارهايي را براي فعاليتهاي مطبوعاتي و رسانه اي مشخص كرده است. به عنوان مثال آزادي بيان، حق گرايي، حقيقت گويي، مسؤوليت اجتماعي، حفظ حرمت و امور شخصي افراد، احترام به حق مؤلف از جمله بايدها و معيارهاي توصيه اي و پرهيز از تبليغ و ترويج خشونت، پرهيز از تشديد اختلافهاي نژادي، قومي و مذهبي، پرهيز از جريحه دار كردن عفت عمومي، پرهيز از تحريك عليه امنيت و منافع ملي از جمله نبايدها و ملاكهاي امتناعي در اصول اخلاق رسانه اي است.
از اينكه وقت خود را در اختيار ما گذاشتيد متشكرم.



|   شناسنامه   |   آرشيو   |