شماره ۱۹۷۱ - سال هفتم - سه شنبه ۲۹ آبان ۱۳۸۰
Tue, Nov 20, 2001
Report purple.jpg
PDF Edition
صفحه اول
سياسي
اخبار ايران
سلام ايران
اجتماعي
گزارش روز
بين الملل
فرهنگ و انديشه
حقوق و اجتماع
ايران
فرهنگ و هنر
اقتصادي
قيمت سكه و طلا
حوادث
ورزشي
صفحه آخر
ديگه چه خبر؟
هفت هنر
اوقات شرعي

آرشيو
شناسنامه
* دكترفاطمه شكوهي: درزمينه مشاغل هنوز بهترين شغل براي زنان مشاغلي تلقي مي شود كه نقش مادري وهمسري را حفظ مي كنند.
* با وجود تحولاتي كه در شيوه شهرنشيني اين سرزمين قبيله اي به وجود آمده
در فرهنگ عمومي مردم تغييرات زيادي مشاهده نمي شود.

معرفي كتاب
036528.jpg
* در غربت‎/ ندا بجنوردي. تهران: نشرني، ،۱۳۸۰ ۹۵۰تومان.
بحثي پيرامون سينماي مهاجرت و تبعيدي ايران، سينماي آلمان در دوران نازيسم، جريان مك كارتي، جنبش عليه كمونيسم؛ سينماي ايران از سال ۵۶ ، موج سوم خروج از كشور، فريتس لانگ، تبعيدي خودخواسته، سينما و سياست، سهراب شهيد ثالث، سفر به سرزمين رمبو، پرويز كيمياوي و…

* زيباترين سرگذشت انسان‎/ ترجمه رضا خزانه. تهران: فرزان روز، ،۱۳۷۹ ۱۱۰۰ تومان.
چگونه زمين انساني مي شود، مصاحبه دومينك سيمونه با آندره لانگانه، ژان كلوت و ژان گيلن، در زيباترين سرگذشت جهان، چهارتن از دانشمندان جهان به اين پرسشها از زاويه پيدايش كره زمين و تحول و تكامل آن سخن گفتند واينك در زيباترين سرگذشت انسان، سه تن از دانشمندان ديگر به همين پرسشها از زاويه پيدايش و تحول و تكامل آدميان پاسخ مي دهند و…

* شعر طنز امروز ايران‎/ سيدابراهيم نبوي. تهران: نشرني، ،۱۳۷۹ ۱۰۰۰تومان.
دكه سبز مرا زرد كنيد‎/ ومرا نيز ايجازا بدهيد‎/ كه كمي جنس گاچاخ بفروشم‎/ كوپني، سيگاري،…‎/ من شنيدم كه كسي مي فرمود‎/ دوسه روزي است كه گاچاق نيز شناور شده است‎/ يا ايجازا بدهيد كه دل و گلوه فروشي بزنم‎/ دلخوش سيخي چند؟‎/ من به او مي گويم‎/ كه مرا با شماقم گم شده است‎/ با شما قيم هاردادي؟.
اشعار طنز مهدي اخوان ثالث، سيمين بهبهاني، عمران صلاحي، ابوالقاسم حالت، كيومرث صابري فومني، بهاءالدين خرمشاهي، عليرضا قزوه، جلال رفيع… در اين مجموعه موجود است.

* تربيت طربناك «شور و طرب در تربيت»‎/ دكتر عبدالعظيم كريمي. تهران: منادي تربيت، ،۱۳۸۰ ۹۵۰تومان.
آسيب شناسي تربيت سوگناك، چيستي تربيت طربناك، مدرسه طربناك، بازيابي هستي طربناك، هدف تربيت طربناك، طبيعي بودن تربيت طربناك، روش شناسي آموزش و پرورش طربناك.

* سير تمدن‎/ رالف لينتون، پرويز مرزبان. تهران: علمي و فرهنگي، ،۱۳۸۰ ۳۵۰۰تومان.
كتاب حاضر آيينه اي تمام نما از سرگذشت انسان است كه مي تواند بهترين يادگار براي امروزيان به حساب آيد. كه در آن، گذشته خويشتن را به نيكي بنگرند، نويسنده در اين كتاب تمدن را مجموعه اعمال و آدابي مي داند كه انسانها از پدران خود مي آموزند تا به فرزندان خويش انتقال دهند و…

* در آسمان‎/ ارسطو؛ اسماعيل سعادت. تهران: هرمس، ،۱۳۷۹ ۲۴۰۰تومان.
… اجسامي كه داراي موادي متفاوت با اين موادند، به اين معني كه مواد اينها نسبت به يكديگر صفتي دارند كه مواد آنها آن را به طور مطلق دارند، هم روبه بالا حركت مي كنند، هم روبه پايين. به همين سبب است كه هوا و آب هردو در عين حال هم سبكي دارند و هم سنگيني، و آب زير همه چيز جاي مي گيرد بجز زير خاك، و هوا روي همه چيز جا ي مي گيرد، بجز روي آتش. [استنتاج عناصر چهارگانه از وحدت و كثرت ماده عناصر]

* نگاهي به عمر خيام‎/ فضل الله رضا. تهران: كوير، ،۱۳۷۹ ۱۰۰۰تومان.
مقياس زمان و جايگاه خيام با فهرست كوتاهي از اكتشافات رياضي خيام، مسائل بنيادي، معماي «پي»، بلز پاسكال (۱۶۲۳،۱۶۶۲)، مثلث خيام، معادلات درجه سوم و چهارم، تضعيف مكعب، اقليدس ـ خيام ـ هيلبرت، خازني و ميزان الحكمه، ادوارد بايلز كاول، تربيع دايره، داستان مي و ميخوارگي، پيوندي با دوران انفورماتيك و…

* واژه نامه شاهنامه‎/ پرويز اتابكي. تهران: فرزان روز، ،۱۳۷۹ ۱۸۰۰تومان.
مشتمل بر شرح لغات، اصطلاحات، نامها و جايهاي شاهنامه، مأخذ، معجم شاهنامه، گزيده لغات شاهنامه، فرهنگ شاهنامه، فرهنگ شاهنامه فردوسي، فرهنگ نامهاي شاهنامه، لغت فرس اسدي طوسي، برهان قاطع، قاموس المحيط، المنجد، فرهنگ لاروس.

036540.jpg
* ترور حجاريان به روايت جناحهاي سياسي‎/ به اهتمام محمدعلي زكريايي. تهران: كوير نگاهي كوتاه به انديشه حجاريان، تحليل ترور حجاريان به روايت جناحهاي سياسي، سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي، حزب كارگزاران سازندگي، مجمع روحانيون مبارز، نيروهاي ملي ـ مذهبي و نهضت آزادي ايران، جامعه اسلامي مهندسين، مجمع نمايندگان ادوار مجلس، جامعه زنان انقلاب اسلامي، دفتر تحكيم وحدت، ديدگاه احزاب، گروهها و شخصيت هاي سياسي.

* نگاهي به معرفت شناسي در فلسفه غرب‎/ حسن معلمي. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، ،۱۳۷۹ ۱۰۰۰تومان.
تعريف معرفت شناسي، معرفت شناسي در يونان باستان، مدعيان سوفسطائيان، پراتاگوراس، دموكرتيس، شكاكان، معرفت شناسي در قرون وسطي، روسلان، معرفت شناسي در فلسفه جديد، انواع تصورات، مطابقت، اصل عليت، اسپينوزا، لايب نيتس، لاك، پراگماتيسم، شوپنهاور، پوزيتويسم، ويليام جيمز، فيشته و…

036537.jpg
* هنر و زيبايي از ديدگاه افلاطون ‎/ بلقيس سليماني. تهران: گوهر منظوم، ،۱۳۷۹ ۹۵۰ تومان.
شعر در يونان، چرخش از تذكر به تبيين، سوفسطائيان و بي اعتبار كردن لوگوس، افلاطون شاعر، شعر و شاعران، شعر و ديالكتيك، آفرينش هنري، پوئسيس، بهره نمدي، زيبايي و عشق، زيبايي مطلق، دلايل افلاطون در نفي هنر تقليدي، مقلد وهم وخيال مي آفريند و…

عربستان كشور برجهاي بلند و پدرسالار
* دكترفاطمه شكوهي: درزمينه مشاغل هنوز بهترين شغل براي زنان مشاغلي تلقي مي شود كه نقش مادري وهمسري را حفظ مي كنند.
* با وجود تحولاتي كه در شيوه شهرنشيني اين سرزمين قبيله اي به وجود آمده
در فرهنگ عمومي مردم تغييرات زيادي مشاهده نمي شود.
036531.jpg
تدريس و پرستاري در زمره اين مشاغل است و كار در علوم فني و اقتصادي مقبول نيست.
مكه جديد شهر برجهاي بلند، تونلهاي زيرزميني، پاساژهاي مدرن و مردان پدرسالار است. حكومت براي اينكه از پس گسترش اين شهر محاط در كوهپايه ها برآيد، تخته سنگهاي عظيم را منفجر مي كند و به تسطيح زمين مي پردازد و بعد براي آنكه قسمتهاي مختلف شهر را به هم متصل كند تونلهايي در دل كوهها برپا مي كند. انواع خودروهاي جديد در بزرگراهها و جاده هاي بين شهري زير آسمان بدون لك در حال ترددند و جاده هاي خلوت در كنترل پليسهاي لباس شخصي است. روند توسعه شهر به گونه اي است كه بيابانهاي بي آب و علف بسرعت براي ساخت تعداد زيادي شهرك نيز مهيا شده اند.
روند بازسازي و نوسازي شهر مكانهاي مقدس و مساجد قديمي را هم دربرگرفته است. صحن مسجدالحرام كه ابتدا توسط ملك عبدالعزيز گسترش يافته بود با خراب كردن بازارهاي قديمي اطراف و به كارگيري بهترين نوع مصالح ساختماني و سنگهاي وارداتي در زمان ملك فهد وسعت بسيار زيادي پيدا كرد. اگر چنين اتفاقي رخ نمي داد بي شك مسجدالحرام نمي توانست تحمل پذيرش جمعيت رو به تزايد زائران را داشته باشد. بناي مسجدالنبي در مدينه هم سرنوشت مشابهي داشته است. همچنين تلاش شده به بناي مقدس كعبه كه بخاطر سيلابهاي ويرانگر بارها آسيب ديده با استفاده از بتون استحكام بيشتري داده شود. با صرف چهار ميليارد دلار بيابان عرفات به منطقه اي سرسبز تبديل شده و صحراي مني كه زماني عرصه را بر حجاج تنگ مي كرد به مكاني با انبوهي ازخيمه هاي سپيد، خدمات بهداشتي و رفاهي و امكانات مخابراتي تغيير شكل پيدا كرده است. به همين صورت بسياري از مكانهاي مقدس و زيارتي با وسواس مورد رسيدگي قرار گرفته اند. اما اين موضوع عام نبوده است. به عنوان مثال مسير غار حرا ـ مكان نزول وحي ـ انباشته از آشغال است چون در اين كشور زيارت اين مكان كار درستي تلقي نمي شود. هنوز خاطره ويران كردن خانه هاي ائمه هم از ياد نرفته است. يك موضوع ديگر نيز به مذاق شيعيان خوش نيامده است. حكومت آل سعود اساسا ً به تبرك اعتقاد ندارد وباكساني كه به قبر پيامبر به قصد تبرك و بوسيدن نزديك مي شوند برخورد مي شود و پليس به كساني كه به قصد تبرك شيء اي را به پرده كعبه مي كشند با گفتن «لاتبرك» تذكر مي دهد. در مقابل گورستان قديمي مدينه مدفن جمعي از نزديكان پيامبر تابلويي يادآوري مي كند كه برداشتن خاك يا گياه به قصد تبرك، نماز گزاردن بر مقابر و بوسيدن آنها قدغن است.
با اين وجود بازسازي و نوسازي شهرها با سرعت تمام ادامه دارد. بطوري كه گاهي در يك بزرگراه ساختمانهاي جديد و برجهاي بلند همه مقابل خانه هاي قديمي نيمه مخروبه گردن فرازي مي كنند. درشهر مدينه منطقه مخروبه مركزي طي طرحي دگرگون شده و انبوهي از ساختمانها به عنوان هتل يا مناطق مسكوني به جاي آنها بنا شده اند. اما اين شهر بياباني از نظر فضاي سبز بشدت در مضيقه قرار دارد. جده شهر ساحلي اين كشور در درياي سرخ هم با سرعت نوسازي شده. دراين شهر اغلب مغازه داران زبان انگليسي مي دانند و جهانگرداني بويژه از كشورهاي شرق و جنوب شرق آسيا به اين شهر سفر مي كنند. اما براي رفتن به رياض، پايتخت، به گذرنامه بين المللي نياز است و حتي گفته مي شود خود اتباع اين كشور هم كاملاً آزادانه به اين شهر رفت و آمد نمي كنند. اين شهر در ميان شهرهايي كه بسرعت مدرن مي شوند از همه شاخص تر تلقي مي شود.
با دگرگونيهاي رخ داده ديگر در كشور نفت، بيابان و برجهايي كه بسرعت به سوي آسمان بدون لك قد مي كشند با تعداد شگفت انگيزي پمپ بنزين و كافه هاي بين راهي غرق نور با چراغهاي مهتابي وانواع خودروهاي جديد، تنها گذر كارواني از شتر مي تواند يادگار گذشته ماقبل ورود به عصر ماشين باشد.
توسعه اقتصادي كافي نيست
با وجود تحولاتي كه در شيوه شهرنشيني اين سرزمين قبيله اي به وجود آمده، در فرهنگ عمومي مردم تغييرات زيادي مشاهده نمي شود. عده اي از مردان مقابل پاساژهاي مدرن دراز مي كشند و يا در محوطه مسجدالحرام مي خوابند. مردم در خيابان دندانهايشان را خلال مي كنند وهر آن ممكن است آب دهاني از مقابل گوشتان به پرواز درآيد. در اتوبانهاي بدون ترافيك رانندگان بي هيچ دليل خاصي بوقهاي كركننده مي زنند. تعداد كانالهاي تلويزيوني محدود است و هيچ برنامه اي كه هدف ايجاد تغيير در فرهنگ اجتماعي، شيوه نگاه به جهان و فرهنگ سياسي مردم را دنبال كند ديده نمي شود. بر فراز بيشتر ساختمانها بويژه در مناطق قديمي و فقيرنشين آنتهاي ماهواره اي وجود دارد. در هنگام نماز كه پنج مرتبه در روز خوانده مي شود بازارها بسته مي شود و همه به سمت مسجدها حركت مي كنند. اين موضوع مورد ستايش بسياري از مسلمانان بويژه ايرانيان قرار گرفته است.اما درواقع پليس اجازه نمي دهد در هنگام نماز هيچ مردي در خيابانها يا مغازه ها تردد كند. يكي از شرطه ها در پاسخ اعتراض يك ايراني كه نماز مغرب و عشا را يك جا به جا آورده بود و دليلي براي مراجعه مجدد به مسجد نمي ديد گفت كه وي دراين باره مسؤوليت دارد. بنابراين بسته شدن بازارها و حضور در مساجد هرگز دليلي بر وجود يك جامعه باايمان در اين كشور نيست. برعكس حتي گفته مي شود مشكلات اخلاقي زيادي در اين كشور سربركشيده است. در شهرهايي نظير رياض و جده حجاب آزاد است و آخرين مدلهاي لباس پوشيده مي شود و مشروبات الكلي نيز به صورت پنهاني استفاده مي شود.
036534.jpg
وفور اتباع خارجي در امور اقتصادي
حضور افغانها در كشور عربستان بسيارملموس است. وضع آنان به هيچوجه با اوضاع هموطنانشان در ايران قابل مقايسه نيست و اين كدورت بي جايي را نسبت به ايرانيان در آنها به وجود آورده است. آنها مغازه هاي بزرگي دارند و به هيچوجه مانند افغانيهاي ساكن ايران به كارهاي كارگري و دستي نمي پردازند. آنها بازارهايي هم به نام خود دارند. يكي از مغازه داران افغاني مي گويد: «شما ايرانيها با پرداخت دو هزار تومان حقوق از افغانيها بيگاري مي كشيد!» اما مشاغل كارگري را اتباع كشورهاي پاكستان، بنگلادش، اندونزي و مالزي اشغال كرده اند. رضوي نماينده يزد مي گويد: «عربستان به مدد درآمد بالاي نفت درآمد ناشي از حج و جمعيت كم توانسته به بازسازي دست بزند و كارهاي دست سوم و چهارم را به نيروهاي خارجي سپرده. به عنوان مثال مغازه ها و شبكه حمل و نقل متعلق به سرمايه داران عرب است ولي فروشنده ها و رانندگان از كشورهاي پاكستان، بنگلادش، اندونزي و مالزي اند. اما كارهاي زيربنايي و امورنظامي و انتظامي را خود اعراب انجام مي دهند.»
در اين كشور همچنين تعداد زيادي زن سياهپوست به دستفروشي مي پردازند. اين زنان اتباع كشورهاي آفريقايي اند و روزي چند بار با هجوم پليس با سرعت باد بساطشان را جمع مي كنند و ناپديد مي شوند. آنها در موقع فرار ممكن است هر رهگذري را به زمين پرت كنند. ولي اساساً كسي نمي داند چرا عربستان تاكنون تلاشي براي حل ريشه اي اين معضل نكرده است. يك كشور ديگر هم حضور خود را بمراتب بيش از ديگران به رخ مي كشد. شركتهاي آمريكايي اينك از بابت سرمايه گذاري در ساختمان سازي حضور ملموس و گسترده اي در عربستان دارند.
زنان در جست وجوي هويتي جديد
در شهرهاي مذهبي عربستان بندرت زني درخيابانها ديده مي شود. همين تعداد اندك با پوششي سياه و رو بند ي كه چشمهاي آنها را هم مي پوشاند در شهر تردد مي كنند. ميزان نقش اجتماعي زنان با همان ميزاني كه از محوطه مسجدالحرام و حرم پيامبر در هنگام نماز به آنها اختصاص يافته قابل درك است. درهنگام نماز به خاطر برپايي نماز مردان، زنان توسط مرداني كه پارچه كلفت و سفيدي را زنجير وار در دست گرفته اند دسته دسته به بيرون رانده مي شوند. يكي از مأموران حفظ نظم در مسجدالحرام در پاسخ اعتراض بعضي از زنان عرب غيرسعودي توضيح مي دهد كه در اسلام براي نماز زنان بايد پشت بايستند و مردان پشت مردان نه اينكه زنان پشت مردان بايستند. به اين ترتيب در محوطه مسجدالحرام جملات «ياالله خانم، هياً هياً » توسط مأموران زن و مرد براي بلند كردن زنان از مكانهاي ممنوع به وفور مورد استفاده قرار مي گيرد.
مردان عرب معمولاً چهار زن دارند و يك مرد عرب مي گويد: قيمت زن در عربستان ۲۰۰هزار ريال معادل بيش از ۴۰ميليون تومان است.
سن ازدواج در زنان عرب پايين است و آنها فرزندان زيادي مي آورند و با وجود فرهنگ مردسالاري گسترده طبيعي است كه زنان اين كشور دچار مشكلات اجتماعي زياديند. دكتر فاطمه شكوهي محقق مسائل زنان خليج فارس مي گويد: «ظرف ۳۰سال گذشته آموزش و پرورش در اين كشور گسترش يافته و زنها فعاليتشان را در اين بخش متمركز كرده اند. اينك وضع به گونه اي است كه سطح تحصيلات زنان بيشتر از مردان است. نداشتن اجازه تحصيل زنان درخارج از كشور و محدود بودن تفريح و سرگرمي از دلايل اين امر است. درزمينه مشاغل هنوز بهترين شغل براي زنان مشاغلي تلقي مي شود كه نقش مادري وهمسري را حفظ مي كنند و تدريس و پرستاري در زمره اين مشاغل است و كار در علوم فني و اقتصادي مقبول نيست. با اينكه مدارس پسرانه از كمبود معلم رنج مي برند واز معلمان خارجي استفاده مي كنند، اجازه تدريس به زنان در اين مدارس حتي در مقطع ابتدايي داده نمي شود. از طرفي تحرك زنان بخاطر ممنوعيت تردد با خودرو و نبود وسيله نقليه عمومي دراين كشور كم است. اين موضوع به همراه كمبود مهد كودك از عوامل ديگر عدم تحرك اجتماعي زنان است. همچنين در اين كشور زنان نمي توانند شركتي رابه نام خود ثبت كنند. اشتغال به كار زن بدون رضايت مرد ممنوع است و تفسيرهاي قشري علما كار زنان را تأييد نمي كند. سازمانها و انجمنهايي براي انجام هماهنگي لازم در امور زنان وجود ندارد و تنها نشريه چاپ شده براي آنها «السيداتي» است. در بعد مشاركت سياسي زنان نقش زيادي ندارند و اصولاً نمي توانند مشاغلي مثل وزارت، عضويت در شوراي شهر و شوراي مشاوره اي و... داشته باشند و بطور كلي سنت، فعاليت زنان را سخت محدود مي كند.»
با اين وجود وي تأكيد مي كند بخاطر وقايعي نقش زنان تا حدودي دگرگون شده. حضور نظامي آمريكا در عربستان و وجود سربازان زن آمريكايي در بين آنان كه تا مدتي مخفي نگه داشته شده بود،ورود زنان كويتي با خودرو به اين كشور و حضور زنان ديگركشورهاي عربي در نيروهاي نظامي از جمله اين وقايع بوده است. تحرك در توسعه اقتصادي نيز در باور مردم و رهبران اين كشور تأثير گذاشته. دكتر شكوهي مي افزايد: «يك بار زنان تظاهرات بسيارمحدودي براي احقاق حقوق خود انجام دادند كه به اخراج زنان شاغل انجاميد. البته آنها اينك باشگاهها و كتابخانه هاي خاص خود دارند و حضورشان در خانواده بويژه خانواده سلطنتي بسيار تأثيرگذار است. ولي همچنان هر نوع تحول اساسي در وضع زنان منوط به انجام تغييرات ساختاري در اين كشور است.»
برخي عقيده دارند شرايط به گونه اي پيش مي رود كه اين تغييرات ساختاري دير يا زود بوقوع خواهد پيوست. اما اينكه اين گذار چگونه انجام شود بستگي زيادي به نحوه ديدگاه حاكمان اين كشور دارد.



|   شناسنامه   |   آرشيو   |