امروزه مهندسان و معماران منازلي را طراحي مي كنند كه مناسب با تمام خصوصيات فيزيكي و توانايي است. اين شيوه تفكر كه به نام «طراحي جامع» معروف شده است، محدود به ساختن منزل براي افرادي كه روي صندلي چرخدار هستند، نخواهد بود.
خانم سينتيا ليد بروك طراح، نويسنده و استاد رشته طراحي در دانشگاه هاروارد در كتاب خود «طراحي جامع و زيبا» مي گويد:
طراحي جامع، راه حلي است كه براي بيشتر افراد كاربرد دارد، اعم از بچه ها، كوتاه قدها، افراد مسن، افرادي كه براي دوره اي مجروح شده اند و افرادي با صندلي چرخدار.
در اين كتاب نويسنده نشان مي دهد كه ساختن خانه اي كاربردي براي افراد گوناگون در عين حال مي تواند زيبا و اصيل هم باشد. «طراحي جامع» فضاهاي خانه را به گونه اي طراحي مي كند كه منطبق با نيازهاي ما سازگار باشد و براي افراد مختلف يك خانواده راحت تر.
نتيجه تحقيقات حاكي از اين است كه در نظر گرفتن اصول طراحي جامع براي خانه جديد چيزي در حدود يك درصد به جمع هزينه ساخت مي افزايد، هزينه اي كه بويژه در مقابل آسايش شما در سالهاي آتي و يا با هر شرايط ديگر، اندك به نظر مي رسد. «طراحي جامع» خانه را براي شما سازگار مي كند و شما مي توانيد تا رسيدن به سالهاي كهولت در همان منزل بمانيد و مجبور به ترك آن نباشيد.
بنابراين، كسي نيست كه نخواهد براي چنين خانه دايمي سرمايه گذاري نكند، در اينجا نظر مي اندازيم به چند راه حل در طراحي منزل راحت.

راهرو و گذرگاه:
* راههاي عبور در داخل خانه و خارج خانه را طوري در نظر بگيريد كه به راحتي بتوانيد از آن مسير گذر كنيد، سعي كنيد پله ها حذف شوند و مسير را به نرمي به سطح بالاتر بكشيد، در صورت لزوم، مي توانيد شيب راهه (راه عبور شيبدار) بسازيد.
* تمام مسير راه نور كافي و بخوبي روشن باشد، دو طرف پله ها بايد نرده نصب شود.
* پهناي ورودي ها حداقل بايد نزديك به يك متر باشد كه قابل عبور براي صندلي چرخدار است، همچنين شما مي توانيد با زنبيل خريد و يا سبد لباسهاي شسته شده وارد شويد.
* در با دستگيره هاي دسته دار راحت تر باز مي شود، درها بايد به طرف اتاق باز شود. خانم ليد بروك توصيه مي كند براي حمام از درهاي كشويي استفاده شود و يا اينكه به طرف بيرون باز شود، چه در غير اين صورت اگر كسي پشت در حمام به زمين افتاده باشد، شما نمي توانيد در را به داخل هل دهيد و باز كنيد.
* پنجره در مانند كه دستگيره پنجره ها در آستانه نصب شده باشد، باز و بسته كردن آن هم براي بچه ها و افراد كوتاه قد و در صندلي چرخدار راحت تر است.
* ارتفاع پنجره در پايين تر در اتاق نشيمن قرار بگيرد، وقتي شما روي مبل و يا صندلي چرخدار نشسته ايد، مي توانيد پشت پنجره از منظره بيرون لذت ببريد.
* براي كف آشپزخانه و حمام سعي كنيد پوششي را انتخاب كنيد كه ليز نباشد، براي كف اتاقها فرش مناسب است، زيرا گرم و راحت و صداگير است و صدا را به حداقل مي رساند.
اما به ياد داشته باشيد، براي كسي كه در صندلي چرخدار است، عبور از روي فرش مشكل مي شود.

چراغ روشنايي و كليدهاي برق
در طراحي جامع منازل جديد، نكات زير مهم به نظر مي رسد.
* بطور معمول كليدهاي برق كنار در ورودي اتاق ها نصب مي شود، آنها در ارتفاع ۹۰ سانتيمتري روي ديوار باشد تا به راحتي به آن دسترسي داشته باشيد.
* روشنايي كافي براي اتاقها درنظر بگيريد، افراد مسن به ۵ برابر نور بيشتر نسبت به قبل خود نياز دارند، البته روشنايي نبايد بطور مستقيم و خيره كننده باشد، مي توانيد نور اتاقها را متناسب با موقعيت اتاقها تنظيم كنيد. ارتفاع پريز برق از كف زمين حداقل نزديك به ۴۰ سانتيمتر باشد.
روشهاي طراحي جامع براي آشپزخانه شما تنوع در بلندي پيشخوان هاي آشپزخانه به شما امكان انتخاب را مي دهد. مي توانيد هم ايستاده كار كنيد و يا اينكه بنشينيد، براي افراد نشسته، براي يك بچه و يا براي شما كه مي خواهيد بايستيد، كاربرد دارد و در ضمن فضايي جذاب ايجاد مي شود.
* توصيه مي شود محل ظرفشويي را هم بالاتر قرار دهيد تا كمتر مجبور به خم يا دولا شويد و در موقع شست و شو حداقل فشار به بدن شما وارد شود.
* شير ظرفشويي اگر از نوع پرده دار انتخاب كنيد، براي مچ دست شما راحت تر است.
* آشپزخانه بايد نور كافي داشته باشد و اگر آشپزخانه شما سقف بلندي دارد، بايد ارتفاع سيم چراغ را بلندتر بگيريد تا هنگام كار كردن، نور مناسب باشد.
محل نصب كليد و پريز برق، بالاي كابينت آشپزخانه بايستي از ۱۲۰ سانتيمتر ارتفاع كمتر باشد، اگر شما نشسته ايد، مي خواهيد كه كليد نزديك به ارتفاع كابينت باشد.

مجموعه اي از وسايل جور و راحت
* يك اتاق خواب اصلي و بزرگ و حمام در طبقه اول خانه خود طراحي كنيد و در كنار آن دفتر كار، رختشويخانه و اتاق كار قرار بگيرد.
* فضاي باز و كافي در دورتادور تخت به وسعت ۱‎/۵ متر باقي بگذاريد تا صندلي چرخدار به راحتي حركت كند و بچرخد، كفپوشي انتخاب كنيد كه روي آن ليز نخوريد.

حمام:
فضاي كافي براي ورود به حمام را در نظر بگيريد، بدون مانع براي آستانه و بدون پرده حمام، يك دوش ثابت و يك دوش دستي متغير و قابل تنظيم انتخاب كنيد تا براي آدمهايي كه كوتاه قد، بلند و نشسته هستند، سازگار باشد.
* يك صندلي در حمام بگذاريد.
* دستگيره و جاي دست در حمام نصب كنيد.
فراموش نكنيد «طراحي جامع» براي اين است كه ناتوانايي ها را برطرف كند.
زير كليشه: امروزه بسياري از توليدكنندگان وسايل آشپزخانه اصل اساسي سهولت دسترسي در توليدات خود را در نظر مي گيرند.

رسول خدا (ص) در دهمين سال هجرت زيارت خانه خدا (كعبه) را با اجتماع مسلمين آهنگ فرمود و در ميان قبايل مختلفه و طوايف اطراف برحسب امر آن حضرت اعلال شد و درنتيجه گروه عظيمي به مدينه آمدند تا درانجام اين تكليف الهي از آن حضرت پيروي و تعليمات آن حضرت را فراگيرند.
اين تنها حجي بود كه پيغمبر(ص) بعد از مهاجرت به مدينه انجام داد نه پيش از آن و نه بعد از آن ديگر اين عمل از طرف آن حضرت وقوع نيافته و اين حج را به اسامي متعدد درتاريخ ثبت نموده اند، از قبيل: حج الوداع، حجة الاسلام، حجة البلاغ، حجة الكمال، حجة التمام.
در اين موقع رسول خدا(ص)، غسل تدهين فرمود و فقط با دو جامه ساده (احرام) كه يكي را به كمر بست و آن ديگر را به دوش افكند، روز شنبه بيست و چهارم يا بيست و پنجم ذيقعده الحرام به قصد حج پياده از مدينه خارج شد و تمامي زنان واهل حرم خود را نيز در هودج ها قرار داد و با همه اهل البيت خود و به اتفاق تمام مهاجرين و انصار وقبايل عرب وگروه عظيمي از خلق حركت فرمود.
اتفاقاً در اين هنگام بيماري آبله يا حصبه در ميان مردم شيوع يافته بود و همين عارضه موجب گرديد كه بسياري از مردم از عزيمت و شركت در اين سفر بازماندند. مع الوصف گروه بي شماري با آن حضرت حركت نمودند كه تعداد آنها به يكصد و چهارده هزار و يكصد و بيست تا يكصد و بيست و چهار هزار و بيشتر ثبت شده است. البته از اهالي مكه وآنها كه به اتفاق اميرالمؤمنين علي(ع) وابوموسي از يمن آمدند بر اين تعداد اضافه مي شدند. بامداد يكشنبه موكب نبوي(ع) در «يلملم» و صبح آن شب را در «عرق الطيبه» اداي فريضه فرمود. سپس در (روجا) فرود آمدند و پس از كوچ از آنجا نماز عصر را در (منصرف) ادا فرمودند و نماز مغرب و عشا را در (متعشي) خواندند و در همان جا صرف غذا كردند و نماز صبح روز بعد را در (اثابه) خواندند و بامداد سه شنبه را در (عرج) درك كردند و در نقطه اي كه به نام (لحي جمل) معروف است كه در شيب و فرازهاي (جحفه) است آن حضرت حجامت كرد، سپس در (اسقيا) فرود آمدند (روز چهارشنبه) و پس ازحركت از آنجا نماز صبح رادر (ابوا) خواندند و از آنجا حركت كردند و روز جمعه به (جحفه) رسيدند و از آنجا به (قديد) رفته و شنبه را در آنجا درك فرمودند و روز يكشنبه در (عسقان) و پس از طي راه از آنجا و رسيدن به (غميم) پيادگان در مقابل پيغمبر صف بستند و به رسول خدا(ص) از خستگي شكوه نمودند، پيغمبر(ص) به آنها دستور قدم دو دادند و با اجراي اين دستور احساس راحتي نمودند، روز دوشنبه در (مرالظهران) به سر بردند و هنگام غروب آفتاب به (سرف) و پيش از اداي نماز مغرب به حوالي مكه رسيدند و در ثنيتين (دو كوه مشرف به مكه) فرود آمدند و شب را در آنجا به سر برده و روز سه شنبه داخل مكه شدند. پس از آنكه رسول خدا (ص) مناسك حج را انجام دادند و با جمعيتي كه به همراه آن حضرت بودند آهنگ بازگشت به مدينه فرمودند چون به غدير خم (كه در نزديك جحفه است) رسيدند جبرييل امين فرود آمد و از خداي تعالي اين آيه را آورد.
(يا ايها الرسول بلغ ما انزل اليك من ربك...)، اي پيامبر، برسان آنچه را بر تو نازل شد از سوي پروردگارت...
بايد دانست كه جحفه منزلگاهي است كه راههاي متعدد (راه اهل مدينه و مصر و عراق) از آنجا منشعب و جدا مي شود. ورود پيغمبر(ص) و همراهان به آن نقطه در روز پنجشنبه هجدهم ديحجه تحقق يافت امين وحي الهي آيه فوق الذكر را آوردو از طرف خداوند آن حضرت را امركرد كه علي(ع) را به ولايت و امامت معرفي و منصوب فرمايد و آنچه درباره پيروي از او و اطاعت اوامر او از جانب خدا برخلق واجب آمد به همگان ابلاغ فرمايد.
دراين هنگام آنها كه از آن مكان گذشته بودند به امر پيغمبر بازگشتند به آنها هم كه در دنبال قافله بودند رسيدند و در همانجا متوقف شدند.
در اين سرزمين درختان كهن و انبوه و سايه گستر وجود داشت كه پيغمبر(ص) قدغن فرمود كسي زير درختان پنجگانه كه به هم پيوسته بودند فرود نيايد و خار و خاشاك آنجا را برطرف سازند، وقت ظهر حرارت هوا شدت يافت بطوري كه مردم قسمتي از رداي خود را بر سر و قسمتي را زير پا افكندند و براي آسايش پيغمبر(ص) چادري تهيه و روي درخت افكندند تا سايه كاملي براي پيغمبر(ص) فراهم گشت. اذان ظهر گفته شد و آن حضرت در زير آن درختان نماز ظهر را با همه همراهان ادا فرمود.
پس از فراغ از نماز ميان گروه حاضرين بر محل مرتفعي كه از جهاز شتران ترتيب داده بودند قرار گرفت و آغاز خطبه فرمود و با صداي بلند همگان را متوجه ساخت و چنين فرمود:
ادامه دارد

اختصاص قسمتي از اتاق نوجوان به انجام تكاليف و يا حتي مطالعات حاشيه اي ازجمله مواردبسيارپراهميت است.
مطالعه نوجوان در اتاق خود نه تنها تمركز را از او نمي گيرد، بلكه با دسترسي راحت به تمام لوازم و كتابهايش در وقت جابه جايي كتابها و لوازم موردنياز در هنگام مطالعه و يا انجام تكاليف به او كمك مي نمايد.
دربسياري ازخانه ها بچه ها در جلوي تلويزيون به انجام تكاليف خود مي پردازند كه اين براي يادگيري مطالب بسيارمضراست و تمركز را كاملاً ازبين مي برد.
اگر قسمتي از اتاقشان را با قراردادن ميزتحرير در گوشه اي و محل مناسبي براي لوازم مربوطه و يا حتي با انجام ابتكاراتي درصورت عدم وجود فضاي كافي و استفاده از فضاي موجود براي اين منظور به مطالعه اختصاص دهيم، همچنين به آنها بياموزيم كه مطالعه و انجام تكاليف مي بايست در محل مناسب صورت گيرد مي توانيم گام بسيارمهمي را درپيشرفت فرزندانمان برداريم.
درعين حال بخاطرداشته باشيم كه چيدمان اتاق بچه هاي دبستاني مي بايست با ويژگيهاي آن سن و شورو هيجانات روحي و تمايلات فردي آنها متناسب باشد.
متغيرهايي مانند رنگ، مدل و نوع لوازم و حتي نقش پارچه هاي به كاررفته براي سنين و جنس هاي مختلف متفاوت است و خانواده ها مي بايست اين مسأله را در انتخاب نوع چيدمان اتاق فرزندانشان لحاظ كنند.

* براي پاك كردن شيشه هاي پنجره از بهترين روش استفاده كنيد، كافي است هنگام پاك كردن شيشه پنجره شكل حركات دست خود را در ارتباط با شيشه هم ازخارج و هم از داخل تغيير دهيد تا به آساني بتوانيد نقاط پاك نشده را كنترل كني، راه ساده چنين است: پس از شستن شيشه، قسمت داخلي پنجره را با حركت بالا و پايين خشك كن، ولي در مورد طرف خارج شيشه پنجره اينكار را در جهت متفاوت مثلاً به صورت مايل يا افقي انجام دهيد، به اين ترتيب به آساني مي توان فهميد كه لكه هاي باقي مانده مربوط به كدام سوي پنجره است و كدام طرف را بايد باز هم بيشتر پاك كرد.
* قديمي ها وقتي پياز پوست مي كندند با سلاح جالبي به جنگ اين سبزي سوزان مي رفتند و روش خاصي به كار مي بردند تا بوي پياز، اشك از ديدگانشان جاري نسازد، بنا بر اين: هر وقت مي خواهيد پياز پوست بكنيد دو كبريت آشپزخانه (كبريت هاي بلندي كه سر آنها مقدار زيادي گوگرد دارد) بين دندانهايتان قرار دهيد بطور ي كه نوك گوگرد دار كبريت بطرف خارج قرار گيرد، گوگرد موجود در كبريت بخار پياز را جذب كرده و مانع از نفوذ آن به ديد گان خواهد شد.
* اسناد و اوراق باگذشت زمان كهنه مي شوند ورنگشان به زردي مي گرايد، اگر اسناد و مدارك مهم را در ميان دستمال كاغذي آبي رنگ و يا پارچه اي كه به وسيله نيل يا پودر آبي رنگ رختشويي بپيچيد، از زرد شدن آنها در طول زمان جلوگيري خواهد شد. دوزندگان و بطور كلي بيشتر خانمهايي كه بانخ و سوزن سروكار دارند غالباً از زبر شدن دستها يشان درحين كار و در نتيجه، دشوار شدن امر دوزندگي شكايت دارند، خوب اين هم چاره اي دارد و چاره اش هم آسان است. دستهاي خود را در آب گرم كه مقدار كمي نشاسته در آن ريخته ايد بشوييد. مشاهده خواهيد كرد كه پوست دستهايتان مانند مخمل ، نرم و لطيف شده و براحتي مي توانيد به كار خياطي ادامه دهيد.
* براي تازه نگهداشتن پنير، روشهاي گوناگوني وجود دارد كه دو تاي آن را دراينجا ذكر مي كنيم.
۱ ـ اگر پيش از آنكه پنير را با پارچه بپوشانيد، يك حبه قند در ظرف آن بگذاريد، پنير براي مدت زيادي تازه خواهد ماند.
۲ ـ اگر پنير را درون پارچه اي كه به سركه آغشته شده است بپيچيد مي توانيد آن را مدت زيادي تازه نگهداريد.

ما همواره تصور مي كنيم كه در اندازه گيري جهت دوخت پرده هاي خانه مان حتماً ارتفاع پرده مي بايست با حداكثر ۱۰ تا۲۰سانتيمتري با ارتفاع پنجره در نظرگرفته شود، زيرا گمان مي كنيم با آويختن پرده هاي بلند براي پنجره هاي كوتاه خانه مان به دليل خالي ماندن فاصله دو تكيه پرده كنار زده شده، ديگر نمي توانيم پرده را به گوشه يي جمع كرده و از نور بيشتر و يا حتي در صورتي وجود فضاي زيباي بيرون از منظره خارج از پنجره نيز لذت ببريم. ولي ما به شما خواهيم گفت كه با وجود داشتن پنجره هاي كوتاه در صورتي كه شرايط پنجره خانه تان ايجاب مي كند و يا حتي اگر خودتان بيشتر به پرده هاي بلند و قدي علاقه مند هستيد، با خيال راحت آنها را تهيه كنيد. ما به شما راهكار تزيين فاصله ميان دوتكه پرده كنارزده خانه تان را ارايه خواهيم داد.
همانطور كه در تصاوير ملاحظه مي كنيد با كمي ابتكار و سليقه و با استفاده از لوازم موجود در خانه اين فاصله خالي به صورتهاي مختلفي قابل تزيين است.
البته در بيشتر خانه ها سازندگان از فضاي پاييني پنجره هاي كوتاه براي قراردادن رادياتورهاي خانه استفاده مي كنند ولي در غير اين صورت مي توانيم از اين مكان براي قراردادن گلدانهاي گل و گياه طبيعي استفاده كنيم. اين كار داراي دو مزيت است.
۱ـ چشم انداز بسيار زيبايي را از پنجره خانه مان نمايان مي سازد.
۲ ـ به دليل آنكه گياهان به نور احتياج دارند و پشت پنجره نيز مكان خوبي براي پرورش آنهاست، بخوبي رشد كرده و محيط خانه را نيز با صفا و با طراوت مي سازد.
حال تصميم با شماست كه اين فضا را با گذاشتن ميز، چهار پايه و غيره تزيين كنيد و يا گلداني صندوقي شكل مناسب با آن فضا سفارش داده تا به صورت ثابت براساس فصول مختلف از گلها و گياهان متناسب با آن فصل بكاريد.
الهام اسمعيلي