* ادعاي اصلي اين نوع كلاسها دادن اعتماد به نفس به شركت كنندگان است كه اين امردر حال حاضر در بين مردم بويژه جوانان طرفدار زيادي دارد ضمن آنكه بي اطلاعي جوانان ما از محتوا و كيفيت اين كلاسها در استقبال آنان از آن بي تأثيرنيست.
پريشاني خاطر ارمغان زندگي مردم در عصري است كه به آن عصر «فراصنعتي» لقب داده اند. انبوه مردمي كه قبل از طلوع آفتاب از خانه هاي خود خارج شده و پاسي از شب گذشته بار ديگر به آن برمي گردند و در اين ميانه به دنبال لقمه ناني براي خود و خانواده خويش هستند؛ در يك ويژگي مشترك شريك هستند. از هر يك آنان كه بپرسي، از مشكلات روحي و رواني گله داشته و حسرت زندگيهاي بي دغدغه و با آرامش خيال گذشته رامي خورند.بنابراين جاي تعجب نخواهد بود كه در اين وانفساي زندگي هر فرد به دنبال لحظه اي آرامش روحي و فكري باشد؛ امري كه بعضي آن را در خلوت كوهستان و جنگل و طبيعت بكر جست وجو مي كنند و بعضي ديگر در كلاسهاي روانشناسي، تكنولوژي فكر و...
• تكنولوژي فكر چيست؟
«شما هم مي توانيد با شركت در كلاسهاي تكنولوژي فكر، روحيه و زندگي شادي داشته باشيد» اين جمله و جملاتي نظير آن متن مشترك آگهي هاي تبليغاتي را تشكيل مي دهند كه از شما دعوت مي كنند در اين كلاسها شركت كنيد. اما براستي تكنولوژي فكر چيست؟ به گفته كارشناسان مسائل اجتماعي و متخصصان علوم روانشناسي و روان درماني، تكنولوژي فكر از طريق برنامه ريزي در ضمير ناخودآگاه، شخصيت خود را پالايش مي كند و با تحول در نظام باورها و ايجاد آرامش و روحيه به تمام اضطرابها، نگرانيها، تشويشها و ناآرامي هاي روحي و رواني شخص پايان مي دهد.
دكترهمتي معاونت پشتيباني سازمان تأمين اجتماعي و متخصص اعصاب و روان، تكنولوژي فكر را تقويت مثبت انگيزه هاي سازنده دروني خود توصيف مي كند و مي گويد: افرادي كه در اين نوع كلاسها شركت مي كنند، با بمباراني از كلمات و جملات مثبت، شاد و روحيه بخش مواجه مي شود كه اين امر باعث مي شود تا مدتي تحت تأثير اين كلاس، با روحيه و نشاط زندگي كنند و به اطراف خود با ديد مثبت بنگرند و درنهايت از زندگي خود احساس رضايت كنند. در عين حال اين مقام مسؤول به اين نكته نيز تأكيد مي كند كه تأثير اين كلاسها مدت محدودي ادامه دارد كه در نتيجه فرد را مجبور مي كند نسبت به حضور دايمي در چنين كلاسهايي وابستگي پيداكند.
دكتر سردار متخصص روانپزشكي و از كارشناسان مركز مشاوره فارابي نيز درباره تكنولوژي فكر مي گويد: در اين روش سعي مي كنند اعتماد به نفس افراد و نقاط قوت آنان را تقويت كنند. وي با اشاره به اينكه وجود هر فردي از انرژي مثبت، انباشته است مي گويد: وقتي متخصص تكنولوژي فكر عبارتهاي مثبت را به كار مي برد باعث مي شود انرژي مثبت در درون فرد، او را به تحرك مثبت وادارد و حس اعتماد به نفس را در درون او تقويت كند كه اين حس ريشه درمان بسياري از بيماريهاي رواني است.
• خودباوري كاذب
مريم ـ ن يكي از شركت كنندگان در اين كلاسها مي گويد: اين كلاسها خودباوري كاذب بدون هدف را درافراد به وجود مي آورند درنتيجه در مواجهه بامسائل واقعي روز جامعه چون فرد و تواناييهايش از همان حد تجاوز نمي كند تمام اعتماد به نفس خود را از دست مي دهد.
پيمان اكبري يكي ديگر از شركت كنندگان دايمي در كلاسهاي تكنولوژي كه به گفته خودش تاكنون هزينه گزافي را در اين راه متحمل شده مي گويد: در اين كلاسها به ما مي آموزند كه چگونه با انسانها ارتباطي مؤثر و نافذ برقرار كنيم و با رسوخ در دل آنان ازخود يك چهره جذاب و محبوب بسازيم و عالي ترين رابطه ها را با ديگران برقرار كنيم و از ارتباطات استفاده كرده و به دنيايي از كاميابي در كار وزندگي خود برسيم.
• سابقه تكنولوژي فكر در ايران و جهان
به گفته كارشناسان سابقه اين امر به افرادي به نام «بندلر» و «گريندر» برمي گردد كه يكي از آنان كامپيوتر خوانده و ديگري در رشته عصب شناسي تخصص داشته است. اين دو با تلفيق مفاهيم برنامه نويسي و روانشناسي، دانش ميان رشته اي را شكل دادند كه از آن با عنوان «برنامه ريزي عصبي كلامي» و يا به اختصار «N.L.P» ياد مي كنند. عيني گرايي، عمل گرايي و واقع گرايي سه مشخصه اصلي دانش جديد بود كه به رشد و پيشرفت اين رشته كمك زيادي كرد.
پس از اين دو نفر، آنتوني رابينز كه درمكتب «بندلر» و «گريندر» دانش آموخته بود با مطالعات درخور توجهي كه انجام داد، خود را به عنوان يكي از برنامه سازهاي N.L.P معرفي كرد و در كلاس تئوريزه كردن اين شاخه جديد تلاش نمود كه از اين راه به ثروت و شهرت فراواني نيز دست يافت.
سابقه تكنولوژي فكر و N.L.P در ايران به اوايل دهه ۷۰ و ترجمه كتابهاي N.L.P برمي گردد. اين امر اوايل كار تنها محدود به برگزاري كلاسهاي تندخواني مي شد اما اندك اندك اين كلاسها جاي خود را به برگزاري كلاسهاي مفاهيم روانشناختي و بعد از آن كلاسهاي N.L.P دادند.
بدون شك شاخه N.L.P و تكنولوژي فكر از جذابيتهاي فراواني برخوردار است. به اعتقاد دكتر غفاري كارشناس مسائل اجتماعي يكسري باورها دراين دانش وجود دارد كه موجب مي شود اين رشته پويا باشد.
• چرا مردم از اين كلاسها استقبال مي كنند؟
امروزه شاهد استقبال روزافزون مردم از كلاسهاي N.L.P و تكنولوژي فكرهستيم. اين سؤال به ذهن خطور مي كندكه دليل اين استقبال چيست؟ دكتر همتي با اذعان به اين نكته كه اينگونه كلاسها نظم فكري مناسبي به جوانان مي دهد كه خود كمك بزرگي به آنهاست، درباره علت استقبال مردم بويژه جوانان از اين كلاسها مي گويد: ادعاي اصلي اين نوع كلاسها دادن اعتماد به نفس به شركت كنندگان است كه اين امر در حال حاضر در بين مردم، بويژه جوانان طرفدار زيادي دارد، ضمن آنكه بي اطلاعي جوانان مااز محتوا و كيفيت اين كلاسها در استقبال آنان از آن بي تأثيرنيست.
غفاري كارشناس مسائل اجتماعي نيز در خصوص تشريح دلايل استقبال از كلاسهاي N.L.P و تكنولوژي فكري با اشاره به اينكه «گروه درماني» در جامعه ما بخوبي جواب مي دهد، تصريح مي كند: متأسفانه ما در جامعه خودمان كمبود فرصتهاي شادي بخش گروهي داريم. ضمن آنكه در جامعه نگرانيهاي كلاني داريم كه عموماً بين مردم مشترك است. نگراني از آينده، احساس حقارت، احساس نااميدي، عدم اعتماد به نفس و... از جمله نگرانيهاي كلان به شمار مي رود كه براي درمان آن، مردم به سوي اين كلاسها سوق داده مي شوند.
دكتر غفاري با برشمردن اين دلايل به نكته جالب ديگري نيز اشاره مي كند: آن چيزي كه در اكثراين جلسات بسيار تبليغ و ترويج مي شود متأثر از جو غالب روانشناسي دنياست. در حوزه روانشناسي در دنيا بيش از دو دهه است كه گرايش خاصي به سمت خدا وعرفان مدرن به وجود آمده است. در عرفان مدرن خداي مهرباني وجود دارد كه مهر محض است و هيچ نوع غضب، قهر و صفات سلبيه در او وجود ندارد. اين خدا، خدايي است كه اگر تو در هر مذهبي باشي، اگربه دلت رجوع كني و با او پيوند بخوري، كارت درست است. براساس عرفان مدرن، هر كاري خواستي بكن، فقط فكر بد نكن و براي مردم بد نخواه دراين طرز تفكر چهارچوبهاي اخلاقي براساس خوب و بد تعريف نمي شود. فقط براساس اينكه براي همه خوب بخواه تعريف مي شود.
• سوءاستفاده از تكنولوژي فكر و N.L.P
پديده تكنولوژي فكر و N.L.P با تمام فوايدي كه ممكن است در پي داشته باشد متأسفانه تبديل به مأمني براي سوءاستفاده عده اي شده اند. تعداد بسيار زياد كلاسهايي از اين دست كه در چهارگوشه شهر برگزار مي شود گواه اين مطلب است كه عده اي با سوءاستفاده از «مكتب تكنولوژي فكر» و فريفتن افكار عمومي در پي باز كردن بازاري براي خود هستند. معاونت پشتيباني سازمان تأمين اجتماعي درباره صلاحيت افرادي كه دست به روان درماني مي زنند تأكيد مي كند: تنها روانپزشكان، روانشناسان و متخصصان مشاوره، مجاز به روان درماني افراد هستند.
وي با اشاره به گستردگي اشخاص و مؤسساتي كه درحال حاضر تحت عنوان N.L.P، «فكر برتر»، «تكنولوژي فكر» و موضوعات مشابه ادعاي روان درماني دارند، مي گويد: علي القاعده وزارت بهداشت بايد مرجع نظارت كننده بر كار اين مؤسسات و اشخاص باشد. اما متأسفانه شاهد آن هستيم كه اين وزارتخانه با تمام تلاشهاي خود تاكنون نتوانسته بازوي اجرايي مناسبي براي نظارت بر اين كار باشد و در عين حال مؤسسات ديگري با تشكيل چنين كلاسهايي گام در راه روان درماني افراد بويژه نسل جوان گذاشته اند.
دكتر همتي در ادامه سخنان خود به نكته جالب ديگري نيز اشاره مي كند. او مي گويد: يك حساب سرانگشتي نشان مي دهد برخي از مؤسسات برگزاركننده كلاسهاي تكنولوژي فكر در طول يك ماه تنها نزديك به دو ميليون تومان تنها براي چاپ آگهي هاي خود در جرايد هزينه مي كنند.
دكتر سردار نيز با اشاره به اينكه مسأله روان درماني نسبت به سه سال پيش ۲۵درصد افزايش داشته است تأكيد مي كند برگزاري اين كلاسها وسيله اي براي سودجويي عده اي شده است كه بايد با استفاده از اهرم هاي قانوني با اين افراد برخورد جدي شود.
دكتر غفاري نيز با تأكيد بر لزوم قانونمند بودن فعاليت اين دسته از مؤسسات، نظارت بر كار آنها را از مسؤوليتهاي سازمان بهزيستي مي داند در حالي كه به گفته مديركل روابط عمومي سازمان بهزيستي فعاليت مراكز N.L.P، تكنولوژي فكر و... هيچ ارتباطي با سازمان بهزيستي ندارد و نظارت بر آن نيز جزو وظايف و حوزه عملكرد سازمان نيست.
• اهرم قانوني
جواد عليزاده دبير هيأت رسيدگي به مراكز فرهنگي ـ هنري وزارت ارشاد درباره اينگونه كلاسها مي گويد: هر مؤسسه اي كه عنوان مؤسسه فرهنگي ـ هنري دارد و مجوز تأسيس از اين وزارتخانه دريافت كرده حق برگزاري كلاسهايي تحت عنوان N.L.P، يوگا، تكنولوژي فكر و... را ندارد و ما درمرحله اول به آنها اخطار شفاهي، مرحله دوم اخطار كتبي مي دهيم و درمرحله بعدي از سه ماه تا يك سال مؤسسه را تعطيل مي كنيم و سرانجام در صورت تكرار مؤسسه مربوطه لغو امتياز مي شود و حق فعاليت در اين زمينه راندارد. وي با بيان اينكه اهداف و زمينه فعاليت مؤسسات فرهنگي تعريف شده است مي گويد: فعاليت در امور فرهنگي، هنري، سينمايي و سمعي و بصري، مطبوعاتي وتبليغاتي، پژوهشي و فرهنگي، اطلاع رساني و ارتباطات و چند مورد ديگر از جمله فعاليتهاي وزارت ارشاد است كه موضوع فعاليتها كاملاً مشخص و معين است.
وي اظهار مي دارد: تا به حال حداقل با ۲۰مورد از اين كلاسها برخورد كرده ايم و در حال حاضر ۵۰مركز فرهنگي ـ هنري درخواست برگزاري اينگونه كلاسها را داده اند كه ما با آن مخالفت كرده و به آنها تذكرات لازم را داده ايم. اين عمل خلاف قانون و خارج از موضوع فعاليت مصوبات در اساسنامه است.
وي با اشاره به يكي از اين مؤسسات خاطي كه بيش از چندين مورد از آن شكايت شده است، مي گويد: به اين مؤسسه تذكر كتبي داده شده و زماني مقرر شده تا در اين زمينه پاسخگو باشد.
عليزاده با بيان اينكه هيچگونه مجوزي رادر خصوص گشايش اينگونه كلاسها نداده است وگشايش اين كلاسها مربوط به مديريت قبلي است مي گويد: گشايش اينگونه كلاسها خلاف ضوابط است و جزو وظايف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي نيست.
فرشته پارسا
