• قيمت پژو درصورت حذف عوارض و وجود تسهيلات بانكي با نرخ پايين به ۸ميليون تومان كاهش مي يابد
صنايع خودروسازي كشور طي ۷ سال اخير از نظر كمي با رشد قابل توجهي مواجه شده است به گونه اي توليد خودرو با رشد ساليانه بالاي ۲۰ درصد از ۷۸ هزار دستگاه در سال۷۳ به ۳۰۰هزار دستگاه در سال ۷۹ رسيد. در كنار اين افزايش قابل توجه توليد صنايع خودروسازي ما با دو چالش اساسي روبرو است. قيمت و كيفيت. بي توجهي به اين مقوله مي تواند حتي صنايع خودروسازي كشور را با خطر فروپاشي روبرو كند. داود ميرخاني رشتي دبير انجمن خودروسازان ايران، خروج از «معضل كيفيت» را در گرو سرمايه گذاري بيشتر براي خريد دانش فني و راه كاهش قيمتها را در گرو افزايش تيراژ توليد مي داند. وي برخلاف برخي مديران خودروساز كشور ضعفها را در اين صنعت مي پذيرد و به جاي پنهان كردن مشكل به دنبال رفع آن است.
مصاحبه اي كه مي خوانيد پاسخ به اين سؤال است كه بهبود كيفيت و كاهش قيمت و در يك كلام توسعه صنعت خودروي كشور نيازمند رفع چه موانعي است.
** آقاي ميرخاني قيمت خودرو دركشور ما چه زماني كاهش مي يابد؟
* اين مسأله ارتباط مستقيم با توليد دارد. اگر روند افزايش توليد خودرو دركشور ادامه يابد قيمتها بازهم كاهش مي يابد.
زماني كه توليدكنندگان توان توليدي كمتر از ۷۰هزار دستگاه خودرو در سال را داشتند واسطه ها در اين بازار قدرتنمايي مي كردند اما اكنون كه توليد از مرز ۳۰۰هزاردستگاه گذشته ديگر نمي توانند حضوري در اين بازار داشته باشند. ما معتقديم كه بايد بازار خودرو از حالت فروشنده سالاري به مشتري سالاري تبديل شود.
** متوسط قيمت خودروي توليد داخل در سالهاي آينده چه ميزان خواهد بود.
* متوسط قيمت خودرو در ايران به قيمتهاي ثابت (بدون احتساب تورم) در سال ۸۴ ، ۳۰درصد ارزانتر از امروز خواهد بود.
** چه زماني خودروسازان داخل قادر به رقابتي كردن توليد و برطرف كردن ضعف كيفيت هستند.
* دست اندركاران صنعت خودرو ضعف كيفيت توليد داخلي را قبول دارند اما اين مشكلي است كه تنها به خودروسازان بازنمي گردد. كيفيت ۸۰درصد از مجموعه خودرو به قطعه سازان بازمي گردد، اگر بخواهيم كيفيت توليد را در اين بخش افزايش دهيم بايد بشدت سرمايه گذاري كرده و دانش فني لازم را از خارج كسب كنيم. ۳۰سال است كه ديدگاه مسؤولان، توليدكنندگان و بازرگانان ما «استراتژي جايگزيني واردات» بوده و اكنون كه قرار است ديدگاه به «توسعه صادرات» تغيير يابد نمي توانيم انتظار داشته باشيم همه چيز بسرعت عوض شود، توليد كالاي رقابتي اساساً تعريفي متفاوت از مديريت، سخت افزار و روابط سازماني را مي طلبد. سالها گفتيم كه بايد فقط خودمان بسازيم اما آيا در بازار پررقابت امروز مي توانيم مصرف كننده را مجبور به مصرف كالاي كم كيفيت داخلي كنيم؟ پس بايد شكل سرمايه گذاريهاي ما نيز تغيير كند. تركيه با خريد دانش فني و توليد مشترك با ۱۸ شركت خارجي در تركيه، طي ۶ ماه اول سال جاري ميلادي ۲ ميليارد دلار قطعه و خودرو به خارج صادر كرده اما ما هنوز در جلب سرمايه گذار خارجي ناموفق مانده ايم در نتيجه توليد قابل صادرات نداريم.
سال گذشته به دليل افزايش توليد خودرو به ميزان ۳۰۰هزار دستگاه، قطعه سازان در برخي موارد براي تأمين قطعه مورد نياز دچار مشكل شدند چون ظرفيت آنها ناكافي بود، در نتيجه «خواب خط ايران خودرو» در سال گذشته به ۲ هزار ساعت رسيد.
** سرنوشت سند ملي خودرو به كجا انجاميد؟
* پس از بررسي مفاد اين سند در جلسه اي با شركت وزراي صنايع وقت و بازرگاني، رئيس كل بانك مركزي و مشاور رئيس جمهوري، رئيس سازمان مديريت و برنامه ريزي طي نامه اي خطاب به معاون اول رئيس جمهوري در اواخر سال گذشته از ايشان خواست تا نتايج بررسيهاي به عمل آمده در دستور كار دولت قرار گيرد. كاهش ميزان تعهدات خودروسازان براي پيش فروش خودرو، ارتقاي كيفيت خودروها، كاهش آلايندگي آنها، توسعه صادرات اين صنعت و رشد سالانه ۲۵ درصد توليد تعهد خودروسازان و وزارت صنايع ومعادن در اين مصوبه بود.
البته درمقابل مامعتقديم كه بانكها نيز تعهداتي درمقابل توليدكنندگان دارند اعطاي تسهيلات بلندمدت براي خريد خودرو به متقاضي، تأمين ارز مورد نياز صنعت به قيمت واريزنامه اي و مجوز انتشار اوراق مشاركت از تعهدات بانك نسبت به خودروسازان قطعه سازان است.
** آيا اين مصوبه لازم الاجرا است؟
* هنوز اين مصوبه نياز به بررسي هيأت دولت دارد ضمن اينكه وزير صنايع ومعادن جديد نيز بايد نظر خود را در مورد اين سند بدهد.
** فكر مي كنيد واردات خودرو چه اندازه به خودروسازان و چه اندازه به قطعه سازان صدمه مي زند؟
* واردات خودرو به صنعت خودرو صدمه مي زند اما خودروسازان صدمه اصلي را نمي خورند و اين قطعه سازان هستند كه ضربه بزرگي را مي خورند چرا كه طي سالهاي اخير تمام تلاش ما تقويت اين بخش بوده و تقويت استراتژي «افزايش ساخت داخل خودرو» در گرو رشد همين بخش بوده است. واردات بي رويه سبب مي شود دوباره به شرايط ۲۵ سال قبل بازگرديم و مانند همان موقع خودروسازان قطعات را «SKD» وارد كنند و در اينجا تنها مونتاژ كنند.
نبايد از ياد برد كه قطعه سازي نيازمند سرمايه گذاري جديد است اما بحث واردات سرمايه گذاران بخش خصوصي را از ورود به اين بخش ترسانده است.
** آيا خودروساز ايراني قادر به مقابله باخودروهاي ۵ تا ۱۵ هزار دلاري توليد اروپا و شرق آسيا خواهد بود؟
* در صورت كمك سيستم بانكي براي تأمين نقدينگي، اصلاح قوانين كار و جلب سرمايه گذاري خارجي و نظام مالياتي اين هدف دور از دسترس نيست. قيمت يك پيكان براي كارخانه با احتساب ۱۰ تا۱۲ درصد سود ۳/۸ ميليون تومان تمام مي شو داما وقتي قرار است ۲۰ تا ۲۵ درصد سود مشاركت به مشتري بابت پيش خريد بدهد و ۵۰۰ هزار تومان نيز بابت ماليات به آن اضافه شود به قيمت كنوني يعني ۵/۵ميليون تومان مي رسد. قيمت پژو نيز در صورت نبودن عوارض گوناگون و وجود تسهيلات بانكي با نرخهاي پايين تنها ۸ ميليون تومان خواهد بود، به عبارتي خودروسازان مشكل قابل توجهي در مواجه با واردات ندارند اما به شرط اين كه همانگونه كه خودروساز خارجي محصول خود را باكمك سيستم بانكي ومالياتي خود با حداقل قيمت به بازار ما مي رساند، ما نيز از يك سياست حمايتي صنعتي برخوردار شويم. طي سال گذشته براي انواع خودرو در كشور بطور متوسط ۳ درصد كاهش يافت از سويي نرخ تورم نيز حدود ۱۳ درصد بود. به عبارتي در ابتداي امسال نسبت به ابتداي سال قبل قيمت يك خودرو ۲۶ درصد كاهش يافته است.
شركتهاي بزرگ خودروسازي جهان در حال حاضر تنها ۲۰ درصد ثروت خود را از منابع داخلي سرمايه گذاري كرده اند و بقيه اين سرمايه گذاري از منابع بانكي صورت گرفته است، درحالي كه در داخل كشور شركتها و كارخانه ها از جمله خودروسازها مشكل بزرگشان چگونگي تأمين نقدينگي براي توليد است.
** آقاي ميرخاني اصولاً آيا ادامه سرمايه گذاري در كار صنعت خودرو با توجه به رقابت جهاني در اين رشته و پيچيدگي آن مقرون به صرفه است؟
* اگر صنعت خودرو را كنار بگذاريم اين حجم سرمايه و اشتغال را مي خواهيم صرف چه چيزي بكنيم، اصولاً در چه زمينه ديگري مزيت كامل داريم كه بايد سرمايه گذاري كنيم؟ با حدود ۲ هزار قطعه ساز و صدهزار شاغل اين بخش چه مي خواهيم بكنيم لااقل اكنون ديگر وقت صحبت درباره اين قبيل مسائل نيست چون بيشتر راه را طي كرده ايم.
كشور سالانه به ۵۰۰ هزار خودروي جديد نياز دارد حتي اگر براي هرخودرو بخواهيم ۵ هزار دلار بپردازيم سالانه به ۲/۵ميليارد دلار ارز احتياج داريم و به مرور ميلياردها دلار نيز بابت قطعات يدكي آنها بايد بپردازيم اين تصويري است كه در صورت نابودي صنعت خودرو پيش روي ما است.
آيا مطمئن هستيم كه هرساله از درآمد ارزي خوبي براي واردات برخورداريم كه ريسك نابودي صنعت خودرو را بپذيريم؟
** چرا مديريت خودروسازي ما سالها از سرمايه گذاري در اين بخش غفلت كرده است؟
* تا زماني كه خودروسازي در ايران صددرصد دولتي بود هرگونه بازسازي منوط به تخصيص منابع دولتي و بودجه بود، بنابر اين مدير دولتي دست و پا بسته مقصر نبود. از سال۷۳ به بعد كه بتدريج سهام مالكيت شركتهاي خودروساز فروخته شد، مديران اجازه يافتند با قبول ريسك اجازه پيش فروش خودرو را پيدا كنند و آنها ا از اين سرمايه هاي كوچك اقدام به سرمايه گذاري كردند.
** برخي سرمايه گذاران خصوصي معتقدند كه خودروسازان بزرگ نيمه دولتي مانع فعاليت سرمايه گذاران جديد در اين بخش مي شوند آيا اين موضوع حقيقت دارد؟
* اعلام مي كنيم كه به هر سرمايه گذار جديدي كه بخواهد در اين بخش سرمايه گذاري كند و با ما رقيب در توليد (و نه واردكننده) باشد كمك خواهيم كرد متأسفانه عده اي با سرمايه هاي اندك وارد سرمايه گذاري در خودرو مي شوند و به دليل كمبود سرمايه قادر به پيشبرد كار نمي شوند، آنگاه فكر مي كنند ساير خودروسازها مانع آنها شده اند درحالي كه صنعت خودروسازي باچند ميليارد تومان سرمايه موفقيتي نخواهد داشت، چرا كه تيراژ پايين توليد هزينه ها را بشدت كاهش مي دهد.
بخش خصوصي به دلايلي مانند قانونهاي ماليات، كار و موانع جذب سرمايه گذاري خارجي علاقه اي به سرمايه گذاري سنگين ندارد و به همين دليل صنعت خودرو مورد بي توجهي بخش خصوصي قرار گرفته است.
** آيا اطلاعي درباره سرمايه گذاريهاي احتمالي شركتهاي جديد خودروساز داريد؟
* اطلاعي در اين زمينه ندارم، اگرچه شنيده ام كه برخي افراد به دنبال آن هستند كه تحت عنوان توليد خودرو تمام قطعات را از خارج وارد كنند و در اينجا خودروي مونتاژ را بفروشند.