Iran Newspaper

از هر۷۰۰بچه اي كه زنده به دنيا مي آيند، يك نوزاد مبتلا به سندرم داون است. سندرم داون يك بيماري ژنتيكي است كه عقب ماندگي ذهني ، مشكلات قلبي ، سرطان خون، ناشنوايي اختلالات بينايي و … از عمده ترين علايم آن است. مبتلايان به اين بيماري دچار پيري زودرس مي شوند و اغلب فقط ۲۰تا ۲۵ سال عمر مي كنند. از اين دست بيماريهاي ژنتيكي و معلوليت هاي مادرزادي ، موارد بسيار ديگري وجود دارد. تالاسمي ، منگوليسم ، نواقص لوله عصبي و ناتوانايي هاي ذهني و بدني و … گذشته ا ز مشكلات و هزينه هاي مادي و معنوي كه براي خانواده وجامعه ايجاد مي كند، نسلي ناكارآمد همراه با ضرايب منفي ارائه مي دهد. دربسياري از كشورها، جنين تست مي شود و از بين شان آنها كه سالمند ، حفظ مي شوند و آنها كه ناسالمند سقط مي شوند.
دركشورما افزون بر هزينه نگهداري و درمان و ديگر زيانهاي مستقيم وغيرمستقيم حاصل از تولد و زنده ماندن يك فرد معلول (ذهني وجسمي ) براي والدين، دولت و بيمه و … كه رقمي درحدود ۱۰۰ميليون تومان است ، هزينه هاي گزاف رجوع مردم به مراكز خصوصي وحتي غيرقانوني را نيز بايستي لحاظ كرد واين غير از هزينه هاي كلان ايجاد تنش هاي روحي و مشكلات رواني براي مادر زجرديده و واداشتن برخي به انجام كارخلاف شرع است. با وجود ارائه آماري دركشور ، مبني برانجام ۹مورد سقط عمدي درهرساعت، هنوز سقط جنين درايران به مثابه روح پليد يك تابوست كه در فقدان مجوزهاي قانوني ، سايه خود را هرآن به داخل مخروبه يا متروكه اي نمور وسياه مي افكند وبه آساني قربانيان خود را برمي گزيند.
اين درحالي است كه درقوانين ديات و مجازات اسلامي شرايطي كه براي كورتاژ طبي قيد شده ، دو موضوع را دربرمي گيرد. نخست اينكه ادامه باروري براي جان مادر خطرناك باشد و ديگر آنكه كورتاژ پيش از ولوج روح صورت گيرد . نهايي ترين مجوز شرعي براي سقط جنين ، فتواي مقام معظم رهبري تحت اين عنوان است كه هربيماري كه باعث عقب ماندگي وهرج جنين شود بايد سقط صورت گيرد. با اين حال براساس گزارشي كه پزشكان ارائه مي دهند پزشكي قانوني تنها تالاسمي و نواقص لوله عصبي را مي پذيرد ودرمورد ساير بيماريهاي ژنتيكي كه منجر به تولد جنين ناقص وعقب ا فتاده مي شود ، اقدامي نمي كند. از سويي مراتب مكرر مراجعه به پزشكي قانوني، ديوانسالاري و اطاله مقدمات كار، زمان را به شدت براي مراجعان تنگ و تنگ تر مي كند، چنان كه درپايان عطاي امرقانوني به لقاي راههاي زيرزميني وغيرقانوني بخشيده مي شود. به پيوست اين واقعيت بايد گفت كه اخبار زنان قرباني و اجساد يافت شده در زيرزمينها و پاركينگ ها و بيمارستانهاي مخروبه منعكس در رسانه ها حاكي ازشمار يك درهزار قربانيان سقط جنين است كه درواقع قرباني قوانين غيرشفاف مي شوند. اين آمار درحالي فزوني دارد كه با وجود گسترش برنامه هاي تنظيم خانواده، شيوع حاملگي ناخواسته درايران به ۴۰درصد رسيده است.
دكتر ربابه خاكي متخصص زنان، زايمان و نازايي دراين مورد مي گويد: «درامر سقط جنين آنچه براي پزشكان مهم است جان و سلامت مادر است كه به خطر نيفتد مانند كشيدن دندان كه مسأله اش فقط حفظ بهداشت دهان و دندان است . البته مسأله سقط جنين دركشوري مثل آمريكا نيز هنوز حل نشده است و شرايط خاصي براي آن درنظر گرفته شده باتوجه به اينكه درآن گونه كشورها به امر آموزش ومشاوره خيلي اهميت داده مي شود ممكن است مادري درهفته اول بارداري به سرعت به فكر سقط بيفتد چنانكه اصلاً درخارج از هفته هاي اول كاري خطرناك است ولي مراكزي وجود دارد كه با مادر صحبت و مشاوره مي كنند و چه بسا نظر او را تغيير مي دهند. باتوجه به اينكه هرچه زمان بگذرد نيروي قوي مهرمادري فايق مي آيد وحتي ممكن است مادراني كه مرتكب سقط مي شوند بعدها ضربات روحي شديدي را از اين عمل ببينند».
درجامعه ما مسأله كنترل جمعيت يكي از عواملي است كه درزيرمجموعه عوامل پديدآورنده سقط قرار مي گيرد. با تبليغاتي كه چندسالي است درمورد كاهش تعداد فرزندان صورت مي گيرد، اگر جنين ناخواسته اي به وجود بيايد، ممكن است مادر به فكر سقط بيفتد. مسأله اي كه به شدت به اين امر دامن مي زند، فقر است وترس از اينكه تعداد كساني كه بايد برسريك سفره بنشينند، زيادتر از گنجايش آن سفره شود. فساد يكي از عوامل اجتماعي است و ازدواج موقت نيز به اين امر دامن مي زند. با اين حال درحرفه پزشكي مسأله مهم در سقط جنين ضرورت نجات جان مادر است . اما تمام كساني كه درجامعه ما به خاطر عوامل يادشده به سقط جنين پناه مي برند با شرايط نامساعد بهداشتي ، افراد غيرحرفه اي و ريسك جاني روبرو مي شوند و گفتني اين كه درمورد منع شرعي نيز كساني چون آيت الله صانعي اين مسأله را تا ماه چهارم از لحاظ فقهي مجاز دانسته اند.
دكتر خاكي يادآور مي شود: «مسأله ديگري كه بايد به آن توجه كرد و خود عامل بازدارنده است اينكه چرا اصلاً فرزند ناخواسته اي به وجود بيايد، حال به هردليلي باشد. پس بايد به آموزش اهميت بيشتري داد. دركشورهاي پيشرفته سطح بالاي آموزش و همچنين عرف آن جوامع موجب شده نياز به سقط جنين درسطح پايين تري قرار گيرد . باتوجه به تبليغاتي كه درمورد كاهش نرخ جمعيت مي شود لازم است آموزشهاي لازم دربين طبقات مختلف جامعه به ويژه طبقاتي كه از سطح پايين تحصيلات و رفاه برخوردارند ، بعد گسترده تري پيدا كند».

هرچند در ادوار تاريخي ، اديان نگاه چندان مثبتي به سقط جنين نداشته اند اما با اين حال كوشيده اند تابراساس نيازها و واقعيات به روز جامعه، پيروان خود را رهبري وهدايت كنند. چنان كه زماني ازدواج روحانيان مذهبي درآيين مسيحيت منع شده بود اما درپايان قرون وسطي ، پرده از اين واقعيت برداشته شد كه زيرزمين بسياري از كليساها مدفن نوزادان مرده يا سقط شده بوده است . آيا هنوز هم كشيش و راهبه اي يافت مي شود كه مجبور باشد تا پايان عمر مجرد باقي بماند؟ به قطع، گذرزمان و مقتضيات جديد و از سويي تكامل سلولهاي خاكستري مغز انسان فرصت هايي را براي يافتن راه حل ها پديد آورده است. زماني كاهش تعداد فرزندان نهي شد ومردم مجاز به آن شدند كه تاهرتعداد بخواهند برتعداد فرزندان خود بيفزايند و زماني چون امروز پس از سالها تئوري هرآن كس كه دندان دهد، نان دهد، كهنه و فرسوده شده واين را زماني فهميده ايم كه درآستانه انفجار جمعيتي قرار گرفته ايم . اين واقعيت هربار به اشكال مختلف درلايه ها ومسائل مختلف زيست اجتماعي ـ سياسي خود را بروز مي دهد. اكنون شاهد آن هستيم كه زنان از سر بي پناهي و درماندگي ، جان خود را به بازار مكاره قابله ها و پزشكان تقلبي مي سپارند و يا عمري ، درد و آه و معلوليت را تحمل مي كنند.
گزارش : مهري حقاني