|
|
|
گروه سياسي : مسيري كه روابط ايران و انگليس از ۱۱ سپتامبر تاكنون طي كرده، تحليل مناسبات دو كشور را دشوار ساخته است. در مرحله نخست كه دوره جنگ آمريكا در افغانستان را در بر مي گيرد فضاي روابط تهران ـ لندن به واسطه مذاكرات جدي كمال خرازي و جك استراو و گفته ها ونوشته هاي توني بلر روبه شفافيت گراييده بود و دولتمردان لندن نه تنها از نياز مبرم غرب به حوزه حمايت ايران از پروسه مبارزه با تروريسم سخن مي گفتند بلكه آمادگي خود را براي ايفاي نقش ميانجيگري براي حل و فصل اختلاف تهران با طرفهاي تصميم گير غرب اعلام كرده بودند. درمرحله اي ديگر و همزمان با سقوط طالبان روندي كاملاً متفاوت در مناسبات دو كشور پديدار شده است. اين مرحله با اتفاقاتي عجيب و غير منتظره آغاز شده و اذهان عمومي را نسبت به مسائلي در پشت صحنه مناسبات تهران و لندن حساس كرده است. حلقه نخست اتفاقات مذكور در اخبار يك روزنامه صبح نمايان شد كه اعلام گرديد مراجع امنيتي با ادامه فعاليت سفير انگليس در تهران مخالفت كرده و حتي از تأييد صلاحيت فرد جايگزين نيك براون نيز امتناع ورزيده اند. به دنبال آن ، انتقادها و حملات رسانه اي از سوي تحليلگران برخي جناحهاي داخلي نسبت به تحركات ديپلماتيك سياستمداران انگليسي در تهران آغاز شد. حلقه تكميلي اين حوادث اظهاراتي بود كه از زبان توني بلر در پاسخ يك نماينده مجلس عوام ـ كه در آن ايران به ترك حمايت از تروريسم فراخوانده شده بود ـ نمايان شد .گروه سياسي «ايران» نظر به اهميت مناسبات ايران و انگليس و پيچيدگي حوادثي كه در اين عرصه پديد آمده، بدون هرگونه پيشداوري نظرات چند كارشناس را جويا شده است.
• دكتر فريدون مجلسي نماينده سابق ايران در اتحاديه اروپا به خبرنگارسياسي «ايران» گفت: انگلستان با آينده نگري، نگاه وعلاقه اي ويژه به تنش زدايي در روابطش با ايران دارد. وي گفت: انگلستان باتوجه به بيش از سه قرن رابطه پرنشيب و فراز سياسي با ايران، خود را در شناخت ايران صاحبنظري پرتجربه مي داند و به اهميت استراتژيك ايران واقف است و نسبت به تحولات فكري و اجتماعي ايران و گستره نفوذ فرهنگي آن در منطقه نيز حساس است و آن را درك مي كند، بنابراين با آينده نگري، نگاه ويژه و علاقه به تنش زدايي در روابطش با ايران دارد. دكتر فريدون مجلسي با اشاره به سفرهاي وزير خارجه انگليس به تهران و رايزنيهاي مقامات دو كشور گفت: تا جايي كه مي توان دريافت وحدس زد، پيامهاي انگلستان طي سفرهاي اخير به منظور جلب اطمينان يا احساس اطمينان از اين بوده است كه ايران در عمليات مبارزه عليه طالبان «لااقل» بي طرف بماند و مانعي ايجاد نكند.
وي افزود: اين خواسته باتوجه به عمق خصومت طالبان نسبت به ايران عملاً برآورده شده است، ضمن اينكه دولت ايران از كمكهاي انساني و پذيرش امواج جديد مهاجران نيز دريغ نكرده است. اين استاد دانشگاه آنگاه با بيان اينكه سياست منطقه اي انگلستان پس از حادثه ۱۱ سپتامبر در درجه نخست تابع سياست اتحاديه اروپا و سپس تابع سطح روابط هماهنگ و ويژه آن كشور با آمريكاست، گفت: طرفهاي درگير در تحولات منطقه در تفاهمي نانوشته ميان حل و فصل مشكل افغانستان و مبارزه با تروريسم در آن كشور با حل و فصل مسأله فلسطين و مبارزه با تروريسم در آن سرزمين ارتباط و تعادلي قايل هستند.
مجلسي اضافه كرد: تفاوت ديد طرف عربي، اروپايي و آمريكايي و طرف شرقي، غربي و اسلامي در اين است كه «تروريست» در فلسطين كيست؟ آيا رژيم اشغالگر و سركوبگر اسرائيل است يا مردم سرزمين اشغال شده و بي دفاع فلسطين؟
اين استاد دانشگاه متذكر شد: به رغم اين تفاوت ديدگاه، اگر طرفين راه حل را بر مبناي «اجراي» قطعنامه هاي شوراي امنيت بگذارند، كه اغلب كشورهاي عرب چنين مي انديشند، مي توان به تفاهم اميدواربود.
وي سپس اظهار داشت: تغيير لحن توني بلر در مورد ايران را مي توان ناشي از پافشاري ايران برحذف اسرائيل دانست و اين اختلاف نظر بسيار جدي است.
دكتر مجلسي درخصوص اختلاف نظر جناحهاي سياسي در ايران در تنظيم رابطه ايران با انگليس گفت: اصولاً در ايران براساس يك نگرش سنتي، و قايع و سياستهاي جهاني و حتي داخلي از ديدگاهي خاص ارزيابي مي شود، طبيعتاً اين ديدگاه در مورد انگلستان نه تنها در ايران بلكه در منطقه به بالاترين درجه مي رسد. وي تصريح كرد: ترديدي وجود ندارد كه انگلستان به عنوان كشور مادر، متحد شماره يك و صميمي آمريكا است و طبيعتاً تا زماني كه در ايران، آمريكا به عنوان دشمن شماره يك به چالش خوانده مي شود، نمي توان از انگلستان توقع برقراري روابط صميمي داشت. وي همچنين گفت: انگلستان اصول روابط خود را با ايران برپايه مصالح و منافع خود با رعايت آينده نگري ترسيم مي كند. در عين حال ممكن است سياست منطقه اي انگلستان به موازات سياست آمريكا، تغييراتي جدي و يا حتي خشن پيدا كند.
|
|
|
• «دكتر عبدالرحيم بهاروند» عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي اظهارات اخير توني بلر نخست وزير انگلستان در مورد ايران را ناشي ازمواضع مستحكم ايران در حمايت از مردم مظلوم فلسطين و نداي حق طلبانه آنان ارزيابي كرد و اظهار داشت: جمهوري اسلامي ايران به تماميت جهان اسلام مي انديشد.
وي افزود: همانطور كه مقام معظم رهبري فرمودند سياست انگليس درمورد ايران هميشه به همين شكل متناقض و متفاوت بوده است.
نماينده خرم آباد تصريح كرد: انگلستان با تروريست خواندن ايران مي خواهد ايران را از موضع هميشگي اش در قبال ملت فلسطين دور كند و حمايت هاي ما از تمامي مبارزين با استكبار جهاني را كمرنگ نمايد.
عضوكميسيون آموزش و تحقيقات مجلس در عين حال خاطر نشان كرد: موضع ايران در قبال تروريسم، موضعي شفاف و روشن است و به گفته مسؤولين، ايران، بزرگترين قرباني تروريست است.
وي اضافه كرد: رهبران انگلستان خصوصاً شخص توني بلر وقتي صداقت ايران در نظام بين الملل را مي بينند براي اينكه پاسخي براي افكار عمومي داشته باشند تا بتوانند اشتباهات خود را جبران كنند به چنين اتهاماتي روي مي آورند. لذا هميشه شاهد نوعي بي ثباتي در اظهارات و سياستهاي آنها در قبال ايران هستيم.
وي گفت: با اين وجود اظهارات اخير توني بلر را بايد ناشي از رايزني هاي نمايندگان صهيونيستي مجلس عوام انگلستان دانست.
بهاروند با اشاره به اقدامات انگليس بعد از حادثه ۱۱ سپتامبر، اين كشور را پادو و دلال سياسي آمريكا خواند و اظهار داشت: انگلستان با اتخاذ سياست هاي آمريكا حركت مي كند. اين حركات نشان از همدستي انگليس و آمريكا در ايجاد بحرانهاي جهاني دارد كه براي مردم ايران اين قضيه روشن شده است.
اين نماينده مجلس شوراي اسلامي در عين حال معتقد است انگليس با اعزام وزير امور خارجه خود به ايران مي خواهد رابطه ديپلماتيك خود با ايران را حفظ كند.
وي افزود: با اين حال ايران سياست خارجي خود را براساس احترام متقابل و برمبناي عدم دخالت در كشورهاي ديگر تنظيم مي كند و براي گسترش روابط با ديگر كشورها هيچگونه پيش شرط را نمي پذيرد و همچنان حمايت از ملت فلسطين را در دستور كار سياست خارجي خود دارد و مسؤوليت تمامي اقدامات تروريستي را بر عهده رژيم صهيونيستي اسرائيل مي داند.
• دكتر پيروز مجتهدزاده استاد دانشگاه و مدير عامل بنياد پژوهشي يوروسويك لندن كه اكنون در انگلستان به سر مي برد در پاسخ به پرسشي تلفني خبرنگار سياسي «ايران» درباره اظهارات اخير نخست وزير انگلستان كه منجر به احضار كاردار اين كشور در تهران به وزارت خارجه ايران شده است گفت: در اظهارات انگلستان تغيير لحن وجود ندارد و همان سياست گذشته است.
مجتهد زاده گفت:سياست انگلستان از ابتداي حادثه ۱۱ سپتامبر بر اين منوال بودكه با كشورهايي كه مورد خشم آمريكا هستند همكاري كند اما اين مسأله از سوي دولت هايي مثل اسرائيل با مخالفت روبرو شد.
وي افزود: طبيعي است كه سياستهاي جديد دولت انگليس مورد سؤال اسرائيل و ياران اسرائيل قرار بگيرد اما نخست وزير انگليس حرف تازه اي نزد و من در سخنان جديد توني بلر با سخنان قبلي او تناقضي نمي بينيم.
مجتهد زاده آنگاه خاطر نشان كرد: از ديد انگلستان و حتي اروپا كه با انگليس هماهنگي كامل دارد، در انزوا گذاشتن كشوري مثل ايران به نفع صلح جهاني نخواهد بود.
دكتر مجتهد زاده با تشريح سياست خارجي انگلستان پس از حادثه تروريستي ۱۱ سپتامبر گفت: سياست لندن پس از اين حادثه سبب شده تا توني بلر ابتكار عمل را به دست بگيرد و شخصاً سياست خارجي انگليس را هدايت كند كه اين سياست اثرات مثبتي را به دنبال داشت. وي با بيان اينكه در نگاه آمريكا بحث مبارزه با تروريسم و تشكيل يك ائتلاف بين المللي عليه تروريسم تنها به عملكرد آمريكا و قدرت اين كشور در جهان كمك مي كند، تصريح كرد: باوجود اين نگاه، نخست وزير انگليس با علاقه و حرارت تمام وارد اين مباحث شد و تاكنون توانسته جهت گيري ائتلاف را به سمتي هدايت كند كه يك ديكتاتوري جهاني به بهانه مبارزه با تروريسم به وجود نيايد. اين استاد دانشگاه متذكر شد: انگليس برعكس آمريكا كه با مطرح كردن ادعاي حمايت از تروريسم به كشورهاي مختلف حمله مي كرد، تصميم گرفت با دولتها و كشورهايي كه مورد دشمني هاي آمريكا هستند، براي مبارزه با تروريسم دست دوستي دراز كند.
دكتر مجتهدزاده سپس خاطرنشان ساخت: توني بلر نخست وزير انگليس چندي پيش از نظام نوين جهاني سخني گفت كه بايد با كشورهايي مثل ايران و سوريه براي محدود كردن فعاليتهاي تروريستي همكاري كرد.
وي گفت: اين اقدام و سخنان مي تواند نقش آفريني مهمي در تعديل شرايط داشته باشد.
دكتر مجتهدزاده در پاسخ به اين پرسش كه انگلستان با اين سياستها و اين نگاه ويژه به تهران چه اهدافي را دنبال مي كند گفت: ايران كشوري مهم، تأثيرگذار و حساس است و انگلستان نيز اين موضوع را دريافته است. وي گفت: حضور و دخالت دادن ايران در حل مسائل امنيتي كاري مفيد و سياست قابل قبول انگليس است.
اين استاد دانشگاه درباره ارزيابي خود از پاسخهاي ايران به سياست انگليس گفت: پاسخ ايران به اين سياستها مناسب و عاقلانه بوده است، مقامهاي ايراني حادثه تروريستي آمريكا رامحكوم كردند اما در عين حال متذكرشدند كه در ائتلاف جهاني مبارزه با تروريسم به رهبري امريكا شركت نخواهند كرد. «تهران با اين وجود، نقش جداگانه اي براي لندن باز كرد، استقبال و رايزنيهاي مثبتي بين مقامهاي دو كشور صورت گرفت كه منجر به حل و فصل برخي مسائل مربوط به افغانستان شد.»
وي در ادامه به پايان يافتن مأموريت نيك براون سفير انگلستان در تهران اشاره كرد و درباره علت وجود اختلاف در بين جناحهاي داخلي ايران در خصوص تنظيم رابطه با انگلستان گفت: دامنه اختلاف درباره تنظيم روابط با انگلستان وسيع تر از اختلاف بين جناحهاي رقيب در داخل است، وي گفت: هنوز كساني هستند كه نقش انگليس را در چارچوب سياستهاي ۲۰۰ سال اخير اين كشور كه خاطرات تلخي را در حافظه تاريخي ايرانيان بخصوص در زمينه روابط و همكاري اين كشور با آمريكا برجاي گذارده ارزيابي كنند ، اما بايد اولاً دانست كه فضاي دنيا دارد عوض مي شود و انگلستان آن كشور گذشته نيست و ثانياً انگلستان جديد سعي مي كند ضمن پيروي از سياست آمريكا، نظرات خودش را نيز پيش ببرد. در عين حال طبيعي است كه خيلي ها خاطرات گذشته را نمي توانند فراموش كنند. وي اظهار داشت: بايد شرايط جديد را درك كنيم و نبايد در برخورد باشرايط جديد، از شرايط و عوامل قديمي استفاده كرد.