«سيد محمد خاتمي» رئيس جمهوري، چهارسال پيش در جمع دانشجويان دانشگاه صنعتي شريف گفت: «دانشگاه بدون پرسش مثل روز بدون خورشيد است»، اين عبارت بارها و به اشكال مختلف در چهارسال گذشته از سوي رئيس جمهوري بيان شده است. خاتمي امروز در دانشگاه تهران در جمع دانشجويان به پرسشها و دغدغه ها و مطالبات دانشجويان پاسخ خواهد داد. مشكلات فراروي دولت در چهار سال گذشته كه خاتمي از آنها با عنوان «هر ۹ روز يك بحران» ياد كرد، گاهي اين رئيس جمهوري صبور را به گلايه هاي تندي برعليه مخالفانش برانگيخت.
خاتمي با اينكه به خوبي از مطالبات دانشجويان آگاه است اما همواره از موضع اقناعي درپشت تريبون با اين قشر سخن گفته و آنان را به خويشتنداري و بردباري براي رسيدن به مطالباتشان دعوت كرده است. خاتمي در حالي به جمع دانشجويان مي رود كه آنان انتظار دارند رئيس جمهوري درباره مسائل مهم داخلي، مشكلات دولت و دشواري هايي كه در انجام امور وجود دارد، سخن بگويد. در ۱۷ آذرماه سال ۷۷ يكي از دانشجويان پرسيد: «آقاي خاتمي! با گذشت ۱۶ ماه از آغاز كار رسمي، چقدر به وعده هاي انتخاباتي خود دست يافته ايد؟» خاتمي تأكيد كرد: «دولت براي اجراي قانون اساسي با كسي شوخي ندارد و اگر كسي از چهارچوب قانون بيرون برود دولت با وي برخورد مي كند.»
خاتمي آن روز به دانشجويان اطمينان داد كه روي اصول خود و شعارهايش در دوم خرداد ۷۶ خواهد ايستاد، ولي در عين حال تصريح كرد: «اگر بنا است تحولي در جامعه ايجاد شود اين تحول را خود مردم بايد ايجاد كنند.»
اكنون پس از گذشت سه سال از آن ديالوگ نقادانه، مشكلات جديدي در مسير اصلاحات خاتمي پديد آمده و به تبع آن، پرسشها و ابهامهاي جديدي براي قشر پيشقراول اصلاحات (دانشجويان) مطرح گرديده است. در گزارش حاضر بخشي از اين پرسشها و مطالبات را منعكس كرده ايم.
* دكتر صادق زيباكلام استاد دانشگاه در گفت و گو با خبرنگار سياسي «ايران» ابراز عقيده مي كند: سخنان رئيس جمهوري در دانشگاه تهران، جلوي ركود و سرد شدن فضاي جامعه را خواهد گرفت.
وي اهميت نشست خاتمي با دانشجويان را در چهارچوب حساسيت وضعيت سياسي جامعه ارزيابي كرده و گفت: تصوري در جامعه بخصوص در ميان جوانان بويژه دانشجويان به وجود آمده كه بر اساس آن احساس مي شود كه اصلاحات و دوم خرداد با موانعي مواجه شده است.
زيباكلام گفت: در سال جديد تحصيلي اين فضاي سكوت و بي تفاوتي و نا اميدي بر دانشگاهها به طرز محسوسي سايه افكنده بوده است. حتي دانشگاههايي كه سابقه اي پر رنگ در جنبشها و تحركات دانشجويي داشته اند، مثل دانشگاه تهران، اميركبير يا شريف مي بينيم كه علايمي از حالت انفعال و سكوت را پديدار ساخته اند.
اين ملاحظات سبب شده تا آقاي خاتمي و دستياران ارشد وي به اين جمع بندي برسند كه شرايط اجتماعي و سياسي عرصه دانشگاه به حركت جديدي نياز دارد و بايد در قالب انديشه نو به نوعي يك حالت اميدواري و پويش را به ميان جوانان و دانشجويان بازگرداند. وي تأكيد كرد: آقاي خاتمي مصمم شده اند كه از خود تحرك، مقاومت و «نوع جديدي بودن سياسي» را نشان بدهند.
دكتر زيباكلام در ادامه اين گفت و گو به تشريح محورهاي نگاه جديد خاتمي به دانشگاه و جنبش دانشجويي پرداخته و گفت: در فضاي كنوني آقاي خاتمي تأكيد بر اين دارند و خواهند داشت كه دانشجويان تصور بن بست را از ذهن دور كنند. زيباكلام افزود: در عين حال روي ديگر سخن ايشان با محافظه كاران خواهد بود.
آقاي خاتمي همچنان كه در نطق هاي پيشين او ديديم، نگاه انتقادي خود را به افراطيون معطوف خواهند كرد و به آنان متذكر خواهند شد كه به خاطر مصالح كوتاه خود، مصالح و منابع بلندمدت نظام را به مخاطره نيندازند.
به گفته اين استاد علوم سياسي، سخن جدي خاتمي با جنبش دانشجويي در وضعيت حاضر اين است كه مبادا به سمت و سوي حركتهاي راديكال و خارج از قانون بروند، چون نتيجه چنين حركتهايي به زيان دموكراسي و اصلاحات خواهد بود و بهانه اي خواهد شد تا فشار محافظه كاران بيشتر شود.
* احمدشيرزاد نماينده مردم اصفهان گفت: قشر دانشجو و جوان كشور بايد درك عميقي از شرايط داشته باشند و خاتمي به دليل اعتمادي كه جوانان به او دارند، مي تواند در روشنگري آنان نقش مثبتي ايفاكند، بنابراين خاتمي با بيان مشكلات پيش روي دولت مي تواند نقش مهمي در حركت اصلاحات ايفاكند.
وي همچنين گفت: اكنون بسياري از مطالبات جوانان و مردم بي پاسخ مانده است، لذا اگر جامعه شرايط و دشواري هاي موجود را درك نكند، حركت اصلاحات با مشكل مواجه خواهدشد. ازسوي ديگر، اصلاحات نياز به پايداري و پافشاري بر مواضع اصولي خوددارد و دراين مسير نبايد ازمسير اصلاح طلبي خارج شد.
عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس ششم ادامه داد: نحوه پيشبرد اصلاحات، اساسي ترين چالش پيش روي دولت خاتمي است.
* اكبر عطري عضو اتحاديه انجمن هاي اسلامي دانشجويان نيز ابرازعقيده مي كند خاتمي بيلان كار اصلاحات را ارايه دهد.
وي گفت: انتظار اين است كه خاتمي درمورد وضعيت اصلاحات توضيح دهد و دليل وضعيتي را كه جامعه با اين جريان گرفتار آن شده است، بيان كند. آيا ضعف اصلاح طلبان اين وضعيت را به وجودآورده يا امكان اصلاح از آنها گرفته شده است ولي درهرصورت گزارش شفافي به مردم ارايه شود.
وي افزود: ما در شرايطي هستيم كه احساس مي شود درفضاي سياسي كشور انسداد به وجودآمده است و تصور اين است كه در اصلاحات پيشرفتي وجودندارد. عطري اظهارداشت: خاتمي توصيفي از آينده اصلاحات و آنچه در نظر خود دارد، ارايه كند.
* علي تاجرنيا نماينده مردم مشهد گفت: آقاي خاتمي درراستاي پاسخگويي به مردم بايستي نوع ارتباط و مواجهه مستقيم خودش با مردم، رسانه هاي گروهي و دانشگاهيان را افزايش دهد.
نماينده ي مردم مشهد افزود: طبيعي است كه بسياري ازخواسته ها و سؤالات مردم بويژه دانشگاهيان درحوزه هاي سياسي و فرهنگي دراين روزمطرح مي شود.
بعد از گذشت ۵سال از پديده ي دوم خرداد و سپري شدن يك دوره كامل از دولت خاتمي و آغاز دوردوم دولت ايشان، طبيعي است كه بايستي كارنامه روشني از توفيقات جريان اصلاح طلبي در داخل كشور نشان و ارايه دهند.
اگر در دوره هاي گذشته مواجهات دانشجويان و پاسخ هاي آقاي خاتمي معطوف به يك سري دستگاههايي مي شد كه رئيس جمهوري درآنها دخالت مستقيم نداشت، در اين دوره مواجهات دانشجويان عمدتاً متوجه شخص رئيس جمهوري و مجموعه ي دولت مي باشد حتي براي تشكيل دولت و توفيقات آن در عرصه هاي مختلف اقتصادي، سياسي، اجتماعي و فرهنگي پرسش هايي وجوددارد كه دانشجويان آنها را مطرح خواهندكرد و آقاي خاتمي بايد نسبت به اين رويكرد پاسخ هاي قانع كننده اي داشته باشند.
عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي ادامه داد: قطعاً يكي از پاسخگويان به هرنوع برخورد و مواجهه اي كه الآن با كليه اجزا و بدنه اصلاحات صورت مي گيرد شخص ايشان هستند. هم از اين نظر كه وي پرچم دار اصلاحات است و هم از اين نظر كه به عنوان رئيس جمهوري مسؤوليت حاكميت قانون در كشور را دارند و بايد بپذيريم.
* حسين رباني دبيركل جامعه اسلامي دانشجويان نيز گفت: به نظرمي رسد، اكنون زمان تحقق بخشيدن به شعار شفاف سازي سياسي است و آقاي خاتمي بايد موضع خويش را بطورصريح و شفاف درمقابل مسائل روز مطرح كند.
وي افزود: سابقه گذشته ديدار جوانان با آقاي رئيس جمهوري نشان مي دهد ايشان سعي در جذب جوانان و دانشگاهيان در گفتار و رفتار داشته است و در اين امر نيز موفق بوده است.
البته گاهي ابزار جذب به حدي اصالت پيداكرده است كه به نيازطبيعي هدايت و راهنمايي نسل جوان كه به خصوص از يك مسؤول حكومت ديني انتظارمي رود پاسخي صادقانه داده نشده است.
وي تأكيدكرد: درآستانه ديدار آقاي رئيس جمهوري با جوانان انتظارداريم ايشان كاملاً شفاف و صادقانه با دانشجويان مواجه و درباره مسائل مطرح در فضاي فعلي سياسي، اجتماعي جامعه موضعگيري صريح داشته باشند.