سحرگاه يازده سپتامبر۲۰۰۱ و در هنگامه دومين فصل گردشگري و جهانگردي جهان، فاجعه اي تروريستي در «منهتن» نيويورك رخ داد كه در جريان آن برج هاي دوقلو و سر به فلك كشيده مركز تجارت جهاني فرو ريخت و همزمان ساختمان وزارت دفاع ايالات متحده آمريكا (پنتاگون) در واشنگتن مورد حمله قرار گرفت.
اين حادثه صرفنظر از اثرات مخرب انساني، اقتصادي، سياسي و... به بروز بحرانهاي مختلف وگسترده در جهان و از جمله ايران منجر شد كه شايد بتوان گفت شديدترين ضربه اقتصادي آن (كه تاكنون بازتاب عيني وملموس تري داشته)، به صنعت توريسم وجهانگردي وحمل و نقل هوايي و اقتصادهاي مرتبط وارد شده است. بالتبع كاهش داد و ستدهاي اقتصاد بين الملل و درآمدهاي هنگفت ارزي را هم در اين فاصله زماني كوتاه به دنبال داشته است. چرا كه به دنبال وقوع حوادث خونين يازده سپتامبر و حمله نظامي آمريكا و متحدانش به افغانستان، شبحي از يأس و نااميدي بر بازار كساد و راكد صنعت جهانگردي سايه افكند.
سازمان بين المللي جهانگردي براي پيشگيري از زيان بيشتر اين تحولات با اعلام وضعيت بحراني و فوق العاده در صنعت توريسم جهان، ستاد ويژه اي براي بررسي راههاي مقابله با ورشكستگي و ركود اين صنعت جهاني تشكيل داد. اين ستاد بلافاصله چند نشست فوق العاده بين المللي با حضور مسؤولان طراز اول صنعت جهانگردي دنيا با حضور نمايندگان اكثريت كشورهاي عضو اين سازمان برگزار كرد. در پايان جلسات حاضران با تصويب چند پيشنهاد، راههاي عملي و مقطعي براي كاهش زيانهاي اقتصادي و جذب جهانگردان را براي جلوگيري از ورشكستگي صاحبان، شاغلان و دست اندركاران اين صنعت ارائه كردند. همزمان با اين نشست جهاني، ستاد ويژه اي هم در ايران براي بررسي تحولات صنعت جهانگردي تشكيل شد. كه نمايندگان هتلداران، تشكل هاي هتلداري، سازمان ايرانگردي و جهانگردي، بنياد مستضعفان و آژانس هاي مسافرتي و هوايي جذب توريست و گردشگران داخلي در آن حضور داشتند.
اعضاي اين ستاد پس از برگزاري جلسات متعدد كارشناسي، با توجه به مشكلات پيش آمد، به رياست جمهوري متوسل شدند. بنابراين نمايندگان گروههاي مختلف عضو اين ستاد، پس از جمع آوري و تجزيه تحليل اطلاعات اوليه نامه اي چندبندي تنظيم و آن را به دفتر رئيس جمهوري ارسال كردند.
دست اندركاران صنعت جهانگردي در نامه خود با اشاره به لغو بيش از ۶۰درصد از برنامه هاي سفر مسافران خارجي به ايران يادآور شدند كه ۶۰ تا ۷۰درصد جهانگردي هم كه قرار بود بهار سال۸۱ به ايران مسافرت كنند نيز برنامه سفرهايشان را لغو كرده اند.
آنان همچنين متذكر شدند كه طبق پيش بيني ها قرار بود نزديك به دوميليون جهانگرد تا پايان سال۸۰ وارد ايران شوند كه تحولات اخير اين رقم را تا هشتصدهزارنفر كاهش داد. به اين ترتيب صدها پرواز و صدها هتل و ميهمان سرا در كشور خالي از مسافر مانده اند و تاكنون چندين ميليارد تومان خسارت مالي به بخش هاي مختلف وارد شده است.
به گفته تقي آقايي دبيرستاد ويژه بررسي تحولات صنعت جهانگردي دركشورتهيه كنندگان نامه در قسمت ديگري از نامه خود آورده اند در نخستين سال جهاني گفت و گوي تمدن ها سرنوشت دويست هزارتن از ايرانيان شاغل در صنعت جهانگردي (كه به صورت مستقيم و غيرمستقيم در اين زمينه فعاليت دارند) هتل ها وميهمانپذيرهايي كه با صرف هزينه هاي گزاف خود را براي استقبالي نمونه از جهانگردان خارجي آماده كرده و وضعيت ۱۷۹۰آژانس جذب توريست و جهانگرد و ساير مرتبطين اين صنعت در هاله اي از ابهام قرار گرفته است و اگر در چنين شرايطي عالي ترين مقام اجرايي كشور براي اين صنعت كه سال گذشته با جذب يك ميليون و چهارصدهزارنفر جهانگرد، حدود يك ميليارددلار براي كشور ارزآوري داشته تمهيدي عاجل و فوري اتخاذ نكند، قطعاً نمي توان به آينده جهانگردي و گردشگري در ايران اميدوار بود.
امضاكنندگان نامه پس از اشاره به اين نكات، ضمن تقاضاي اجراي كامل مفاد قانون توسعه صنعت جهانگردي درخواست كردند دولت بر پرداخت وامهاي كم بهره يا بدون بهره و استمهال قروض مرتبطين صنعت جهانگردي تا رونق دوباره اين بازار آنان را ياري كند.
تصويب تعطيلات زمستاني مدارس (به مدت ۱۰روز) حذف عوارض و مالياتهاي آژانس هاي جهانگردي و هتل ها، همكاري وزارتخانه هاي كار و امور اجتماعي، خارجه و سازمانهاي تأمين اجتماعي، صدا و سيما، ميراث فرهنگي مطبوعات و چند نهاد وارگان ديگر براي كمك به رونق دوباره اين صنعت از طريق حمايت هاي همه جانبه و در حد توان، شاخص تر از ديگر تقاضاهاي اين گروه است.
آنان در پايان به رياست قوه مجريه كه طي دوران وزارتش در وزارت فرهنگ و ارشاد بيشترين نقش را براي رونق صنعت توريسم و گردشگري در كشور داشته، يادآور شدند كه اگر دولت و ساير مسؤولان مملكتي و علي الخصوص مردم، تمهيدات و همكاري لازم براي نجات اين صنعت را به موقع اتخاذ نمايند، دوسال زمان لازم است تا وضعيت جهانگردي كشور را به دوسال قبل از حوادث يازده سپتامبر بازگرداند و...

• دستور اميدبخش
پس از ارسال اين نامه، رئيس جمهوري با صدور دستوري، از سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور خواست تا با بررسي مسائل ومشكلات ارايه شده راههاي كمك به دست اندركاران اين صنعت و نجات آنان از خطر ورشكستگي را بيابند و هر چه سريعتر راههاي عملي و اختصاص بودجه هايي را كه در حد مقدورات دولت و بودجه ملي باشد، فراهم كنند.
براي درك اين موضوع كه حادثه ۱۱سپتامبر آمريكا تا چه اندازه صنعت توريسم را در سراسر جهان تحت الشعاع قرار داد، مرور برخي اظهارنظرها مي تواند مفيد ومؤثر واقع شود.
كارشناسان سازمان ملل پس از بررسي هاي اوليه احتمال دادند در پي حملات تروريستي آمريكا ۹ميليون نفر شاغل در اقتصاد جهانگردي، هتلداري، صنعت حمل و نقل هوايي و آژانس هاي توريستي بيكار شوند و اين در حالي است كه بيش از ۲۰۰ميليون نفر از مردم دنيا در اين بخش فعاليت مي كنند.
روزنامه وال استريت ژورنال نيز نوشت در پي حوادث اخير اين كشور به طور متوسط روزانه يك ميليون ونهصدهزار اتاق در هتل هاي سراسر آمريكا خالي مي ماند.

روزنامه يواس اي تودي با انتشار گزارشي يادآور شد سال گذشته بيش از ۳۷ميليون جهانگرد از نيويورك ديدن كردند كه در نتيجه حدود ۲۵ميليارددلار به نيويورك سرازير و ۲۸۲هزار شغل جديد هم در اين كشور ايجاد شد. اما در پي وقوع حملات تروريستي آمريكا اين رقم در چندماه اخير نزول چشمگير و قابل توجهي يافت كه صاحبان دست اندركاران اين صنعت را شوكه كرد.
مطبوعات ايتاليا نوشتند حوادث آمريكا، تا پايان سال جاري ۵۰۰ميلياردلير به صنعت جهانگردي ايتاليا لطمه مي زند و احتمال دارد كه صنعت گردشگري اين كشور در مدت كوتاهي ۱۰هزارميلياردلير خسارت ببيند.

رئيس مركز كنترل توريسم فرانسه گفت: حادثه تروريستي در آمريكا موجب لغو ۹۰درصد از سفرهاي توريستي در جهان شد.
پروفسور «ميشل نووليس» در همايش جهانگردي موسيقي و گفت وگوي تمدنها اعلام كرد: اين حادثه باعث لغو ۶۵درصد از سفرهاي توريستي به آمريكاي شمالي و ۵۶درصد لغو سفر به خاورميانه شده است.

كارشناسان بانك جهاني پيش از حوادث آمريكا اعلام كرده بودند صنعت جهانگردي به نخستين فعاليت اقتصادي در جهان مبدل شده كه افزون بر ۱۰‎/۶درصد فرصت شغلي موجود در جهان را به منبع اصلي درآمد ارزي خود تبديل كرده است.
صنعت جهانگردي در دنيا در سال۲۰۰۰ميلادي بالغ بر ۶۵۰ميليارددلار درآمدزايي داشته كه از سفر ۶۵۰ميليون جهانگرد به دست آمده است.
همچنين كارشناسان پيش بيني كرده بودند كه تا سال۲۰۲۰ميلادي تعداد جهانگردان دنيا به ۱‎/۶ميلياردنفر برسد اما با توجه به فجايع تروريستي و غيرانساني در آمريكا اين پيش بيني ها كاملاً با شكست مواجه شده است و...
گزارش: داريوش آرمان