محوطه باستاني ازبكي متشكل از يك تپه بلند به ارتفاع ۲۶ متر و چند تپه كوچك در روستاي ازبكي يكي از روستاهاي شهرستان ساوجبلاغ از توابع شهر نظر آباد واقع شده است. كاوش در اين محوطه صدهكتاري از سال ۷۶ توسط هيأتي به سرپرستي دكتر يوسف مجيدزاده آغاز و طي ۴ فصل با دستيابي به آثارو بقاياي معمار ي راز فرهنگهاي پراكنده در فلات مركزي آشكار شده است.كهن ترين آثار دريان تپه واقع در منتهي اليه جنوب غرب روستاي ازبكي با بقايايي از پنج دوره معماري خشتي متعلق به دوره فرهنگي در هزاره هاي هفتم و ششم ق.م شناسايي شده است.
ايران سرزمين تاريخ و تمدن ها است. يك سرپرشور و دل مشتاق مي خواهد تا زيبايي هاي اين مهد تمدن خفته در خاك را كاويد، حس كرد و آن را براي هميشه در دل خود جاي داد.
ديدار از يادمانهاي تمدني ۹۰۰۰ ساله، كشف نخستين شهر مادي و نيز مردمي كه براي نخستين بار در تاريخ ايران در استقبالي پرشور به پيشواز هيأت باستان شناسي رفته بودند تنها هدفي بود كه ما را در يك صبح سرد پاييزي به سوي مقصدي به نام محوطه باستاني ازبكي كشاند. شهر در داخل يك باغ و در دل يك ملك شخصي جاخوش كرده است. غروب آفتاب با ستونهايي از نور كه از لابه لاي برگهاي هزاررنگ درختان بلندي كه سربه شانه هم ساييده اند تو را به آن سوي قرنها مي برد. در تونلي از زمان گم مي شوي، در باورت نمي گنجد يك شهر و تمدن ديرين در دل باغي در پاييزي رنگارنگ آرميده باشد.
محوطه باستاني ازبكي در ۷۳ كيلومتري شمال غرب تهران يكي از بزرگترين محوطه هاي باستاني شناسايي شده با قديمي ترين آثار موجود در دنيا است. تپه بلند و ۲۶ متري ازبكي نخستين مشخصه اين محوطه باستاني است كه از بدو ورود تو را به خود مي خواند. از تمدني باسابقه ۹۰۰۰ ساله تنها بقاياي معماري، سقفهاي فروريخته، گورستان، اشياي سفالي، درفشهاي مسي، زيورآلات، مهره هايي از جنس سنگ و استخوان و … برجاي مانده است.
به گفته دكتر يوسف مجيدزاده سرپرست هيأت كاوش ازبكي جايي كه براي ديدارش شتافته ايم از اواسط هزاره دوم قبل از ميلاد با ورود اقوام هند و اروپايي يا همان آرياييها به ايران و نيز به دليل رودخانه اي به نام خراو (او=آب، خر= بزرگ) كه از كوههاي البرز سرچشمه گرفته و در ۵۰۰ متري محوطه قرار داشته است به شهر بزرگي به وسعت يك كيلومتر در يك كيلومتر معادل صدهكتار تبديل شد.
در مركز اين محوطه بر روي بقاياي باستاني در تپه مرتفع قلعه اي با ۲۲۰۰ متر با ديواري به قطر ۷ متر ساخته شد. از اين تاريخ تا پايان عمر پادشاهي مادها در حدود ۲۷ قرن پيش سه قلعه ديگر يكي بر بالاي ديگري بر روي ويرانه هاي نخستين قلعه ايجاد شد اين دژ و شهر پيرامون آن شرقي ترين اثر شناسايي شده مادي در فلات ايران است.
دژ مادي برافراشته بر فراز تپه ۲۶ متري ازبكي نخستين ميعادگاه ديدار ما با تاريخ بود. اين دژ داراي بخشهايي همچون تالار بارعام، تالار شورا، عبادتگاه، اتاقهاي نگهبانان، سه انباري و … است. ديوار عريض دور قلعه، سنگهاي فلاخن انباشته شده در گوشه يكي از اتاقها و چاه آبي به عمق ۴۰ متر كه به منظور استفاده در روزهاي جنگ يا محاصره حفر شده همه و همه نشانگر ارزش، اهميت و اعتبار اين قلعه در زمان حيات خويش است. وجود راه پله و بقاياي دو سقف فروريخته نشانگر آن است كه بخش شاه نشين اين قلعه دو طبقه بوده است. در كنار ديواره هاي پله حفره هايي به قطر ۴ تا ۵ سانتيمتر نظرت را جلب مي كند. دكتر مجيدزاده مي گويد اين حفره ها يكي از نكات ظريفي است كه معماران آن روزگار آن به كار مي بسته اند تا با گذاشتن تيرهاي چوبي بر سر پله ها از ساييدگي بيشتر پله جلوگيري كنند.
عبادتگاه مادي با سكوي نذور كه به دليل تقدس با ديواري احاطه شده تا همچون ضريحي از آن محافظت كند بخش منحصر به فرد اين دژ محسوب مي شود. اتاق كوچكي به عنوان پيش محراب در كنارا تاق معبد گوياي آن است كه افراد عادي اجازه ورود به اين عبادتگاه را نداشته اند. عبادتگاه از اندروني داراي دري بوده كه خانواده حاكم از طريق آن به عبادتگاه و طبقه دوم راه داشته اند.
دستيابي به نكاتي تازه در سقف سازي مادها در دژ ازبكي يكي از دستاوردهاي فصل چهارم كاوش است. معماران مادي به منظور پوشانيدن سقف تيرهاي چوبي را كنار هم و كاملاً چسبيده به يكديگر قرارمي دادند سپس روي تيرها را پس از پوشانيدن آنها با بوريا و يا حصير با اندودي از كاهگل مي پوشانيدند. اين قلعه هرگز با حمله دشمن، آتش سوزي، محاصره و … مواجه نبوده است و دليل متروكه ماندن آن مي تواند روي كارآمدن سلسله هخامنشي ها و تفاوت سيستم اداري اين سلسله با سلسله مادي باشد.
شهر حكومتي مادها
از بالاي قلعه عرصه شهر حكومتي مادها را به تماشا مي نشينيم. نسيم سبك مرا به حضور ابعاد زندگي ۲۷۰۰ ساله پيش مي برد. سراشييي تند را براي ديدار از ديگر پايگاههاي حفاري طي مي كنيم. دكتر مجيدزاده سرپرست هيأت توضيح مي دهد ارتفاع حقيقي تپه ازبكي نه ۲۶ بلكه ۳۱ متر است. چون در هزاره هاي قبل سطح دشت ۵ متر پايين تر بوده و درطول هزاره ها با رسوبات انباشته شده سطح دشت ۵ متر را بالا آمده است.
در ۵۰ متري غرب تپه ازبكي در «مارال تپه» در مقياسي به وسعت ۵۰۰ مترمربع علاوه بر شناسايي تعدادي گور خمره مادي و سكوي بزرگي از نيمه دوم هزاره چهارم ق. م بخشي از يك روستاي پيش از تاريخ فلات ايران متعلق به اواخر هزاره ششم و اوايل هزاره پنجم از زير خاك سربرآورده است. ولي الله دهقان باستان شناسي كه حفاري اين بخش را به عهده دارد مي گويد اين روستا كه داراي سفال و دوره خاص است سالم ترين روستايي است كه در تاريخ باستان شناسي كشور به صورت سالم بيرون آورده شده است. با توجه به سفالهاي به دست آمده اين روستا به مردمان دارنده فرهنگ سفال آلويي تعلق داشته است. فضاهاي كوچك در ابعاد ۳*2 حجم اكثر اتاقهاي اين روستا را تشكيل مي دهد. در بعضي از اين فضاها گور خمره هايي از دوران مادي و اواخر هزاره چهارم تا نيمه نخست هزاره سوم ق.م متعلق به كودكان و نوزادان كشف شده است.
به گفته دكتر مجيدزاده هندو ايرانيها نخستين قومي هستند كه گورستان را به صورت امروزي معرفي كرده اند اما گورستان صرفاً محل دفن افراد بالغ بوده و كودكان كم سن و سال و نوزادان به رسم دوران پيش از تاريخ همچنان در زير كف خانه هاي مسكوني به خاك سپرده مي شدند.
پيكركهاي گلي، تيغه هاي سنگي، درفشهاي مسي و استخواني از ديگر اقلامي است كه دراين روستا كشف شده است.
دهقان مي گويد در هيچ يك از كتب باستان شناسي اشاره اي به سفال آلويي نشده است. ظاهراً اقوامي كه اين سفال را همراه داشته اند اقوام سيلك II را از بين برده و جانشين آنها شده اند. اين اقوام در حدفاصل ميان فرهنگهاي سيلك II و III هستند كه در فلات مركزي مستقر شدند. احتمال مي رود اين اقوام از كشورهاي آسيايي و مركزي كه داراي سفال آلويي بودند به اين منطقه مهاجرت كرده باشند. تپه كم ارتفاع در حد فاصل تپه ازبكي در شرق مارال تپه ايستگاه بعدي ديدار ماست. به گفته مهري جوادي اين فضا كه تاكنون ۳۰۰ متر آن شناسايي و كاوش شده است يك خانه اربابي متعلق به فردي صاحب منصب است.
مهري جوادي مي گويد: سفالهاي شناسايي شده با طرحها و فرمهاي بسيار متنوع بيانگر دقت نظر بيشتر در ساخت سفال براي شخص صاحبخانه بوده است.
سه دوره معماري
پس از گذر از زمين سفال كه سفالهاي شكسته با نقش و نگارهاي متفاوت را درخود جاي داده به دوشان تپه در ۲۵۰ متري غرب تپه ازبكي مي رويم . در اين تپه سه دوره معماري از عصر آهن شناسايي شده كه به مهاجران تازه وارد سفال خاكستري تعلق دارد. به گفته فرشيد مصدقي متأخرترين بقاياي برجاي مانده از اين سه دوره متعلق به دوران مادهاست و دو دوره كهن تر به اوايل و اواسط استقرار اين مردمان از نيمه دوم هزاره دوم تا پادشاهي مادها تعلق دارد. جيران تپه آخرين مكان بازديد ما از محوطه ازبكي بود. اين تپه در ۲۵۰ متري جنوب غربي تپه ازبكي در محوطه اي مدور با ارتفاعي ۲ متر از سطح زمين هاي اطراف به قطر ۵۰ متر است كه باغ هاي هلو، شليل، سيب و انگور آن را در ميان گرفته است. به گفته سيامك سرلك باستان شناس حفريات متعدد و غيرمجاز قاچاقچيان اموال فرهنگي در نقاط گوناگون سطح اين تپه و نيز جانوراني مانند موش، روباه، خرگوش و … صدمات سنگيني به آثار و لايه هاي باستاني وارد كرده است.
چهار نوع شيوه تدفين به صورت چمباتمه، نيمه جمع شده، خوابيده بر پهلوي چپ و راست در جهات مختلف با ظروف تدفيني، تزئيني و … در اين تپه به چشم مي خورد. قبور صرفاً گودال هايي بيضي شكل بوده كه در زمين حفر مي شد و پس از قراردادن ميت، ظروف و ديگر اشياي تدفيني شامل ظروف سفالي، زيورآلات، ابزار كار و … با خاك انباشته مي شد. اشياي تدفيني اشاره به ساختار اجتماعي مهاجران تازه وارد به فلات ايران در محوطه ازبكي دارد. غناي برخي از تدفين ها نشان دهنده وجود نوعي طبقات اجتماعي، سلسله مراتب اجتماعي، اقتصادي در ميان جوامع ساكن درفلات مركزي در اين برهه از زمان است. در برخي قبور ظروف چرخ ساز، ظريف از نوع مرغوب و برخي ديگر دست ساز، خشن از نوع نامرغوب و ارزان قرارداده بودند. در گورهاي متعلق به زنان، متوفي همراه با النگوهايي به دست، گوشواره هايي به گوش، گردنبندهايي ساخته شده از مهره هاي ظريف سنگي آويخته به گردن و نيز كمربندهايي به كمر به خاك سپرده شده بود.به گفته سرپرست هيأت كاوش، جيران تپه از اواسط هزاره ششم يعني پس از پايان دوره فرهنگي فلات قديم براي چندين هزاره متروك مانده است.
طلايه هاي آفتاب روبه افول است و ما موفق به ديدار از يان تپه با كهن ترين آثار شناخته شده واقع در منتهي اليه جنوب غربي روستاي ازبكي نشده ايم. به گفته دكتر مجيد زاده بقاياي پنج دوره معماري خشتي متعلق به دو دوره فرهنگي در هزاره هاي هفتم و ششم ق.م در اين مكان شناسايي شده است.
خشتها در هر پنج دوره دست ساز بوده است و قديمي ترين آنها از نوع كهن ترين خشت هاي به دست آمده از حفريات باستان شناختي در كل منطقه است. خشتي كه به عنوان برترين نماد تمدن ايراني از سوي رياست جمهوري براي فتح بابي در سال گفت وگوي تمدن ها به كوفي انان هديه شد از همين منطقه به دست آمده بود. روز به پايان رسيده و گاه رفتن است اما من نمي توانم دل بكنم، هنوز مشتاق ديدن و شنيدنم. دلم مي خواهد در برابر عظمت دستان سترگ و اراده آهنيني كه هر روز از ۵ صبح تا ۳ بعدازظهر آرام آرام خاك را مي كاوند تا حلقه مفقوده از تاريخ را بازيابند سر تعظيم فرود آورم.
دكتر يوسف مجيدزاده مردي كه به گفته اهالي ساوجبلاغ براي آنان افتخار آفريده و باعث شده تا نام آنان در كنار كهن ترين خشت اهدائي رياست جمهوري به كوفي انان با عنوان «تهران ـ ساوجبلاغ ـ تپه ازبكي» در سازمان ملل خودنمايي كند، ما را بدرقه مي كند.

تبريز ـ گروه شهرستانها: اداره كل فرهنگ وارشاد اسلامي آذربايجان شرقي روز شنبه با صدور اعلاميه اي ادعاي برخي رسانه هاي بيگانه در خصوص لغو امتياز و تعطيلي هفته نامه «شمس تبريز» راتكذيب كرد. «علي حامدايمان» مدير مسؤول و صاحب امتياز نشريه «شمس تبريز» هفته گذشته براي پاسخگويي به ۱۷ مورد اتهام وارده توسط قاضي شعبه ۳۸ دادگستري استان احضار و تحت بازجويي قرار گرفت.

گروه شهرستانها: به دليل از بين رفتن پوشش هاي گياهي گيلان، سالانه ۴۰ ميليون تن خاك در اين استان براثر فرسايش از بين مي رود. رسول محمدي مدير آبخيزداري جهاد كشاورزي گيلان با اعلام اين مطلب گفت: اين ميزان فرسايش خاك، در حوزه هاي آبريز رودخانه هاي مهم استان شامل سفيد رود، آستارا چاي، پلرود، گرگانرود و ماسوله رودخان رخ مي دهد. از اين ميزان ۱۰ ميليون تن در حوزه آبريز سفيد رود، ۱۱ ميليون تن در ماسوله رودخان، ۹ ميليون تن در پلرود، ۶ ميليون تن در آستارا چاي و سه تا چهار ميليون تن نيز مربوط به حوزه آبريز گرگانرود گيلان است. وي افزود: بخشي از اين مواد با ته نشين شدن در دهنه رودخانه ها ـ پل ها و سدها، موجب طغيان آب در زمان سيلاب شده و بخشي نيز روانه دريا مي شود. وي ايجاد تعادل بين دام و مر تع ، متوقف كردن بهره برداري از جنگل ها، بهره برداري مناسب از معادن استان، اجراي طرحهاي مطالعاتي در احداث سدها و همزيستي مسالمت آميز با طبيعت را از جمله راههاي جلوگيري از فرسايش خاك در استان عنوان كرد.

گروه شهرستانها ـ روزنامه محلي آواي كرمانشاه كه از چند ماه قبل انتشار آن متوقف شده بود روز شنبه بار ديگر در هشت صفحه منتشر و بر پيشخوان روزنامه فروشيهاي كرمانشاه قرار گرفت. اين نشريه كه از روزنامه هاي اصلاح طلب استان كرمانشاه است به مدير مسؤولي عبدالمحمد زاهدي (استاندار فعلي چهار محال و بختياري) انتشار مي يابد كه مدتي نيز عنوان آن «آواي غرب» بود.

سمنان ـ خبرنگار «ايران»: طرح دو خطه كردن راه آهن تهران ـ مشهد در محدوده استان سمنان در دهه فجر امسال به بهره برداري مي رسد. محمد علي پنجه فولاد گران استاندار سمنان بابيان اين مطالب گفت: ۵۷۰كيلومتر از مسير ۹۵۰ كيلومتري راه آهن تهران ـ مشهد در استان سمنان قرار دارد. ۶۵ ميليارد ريال اعتبار جديد به طرح دو خطه كردن راه آهن تهران ـ مشهد در محدوده استان سمنان اختصاص يافته است.

گروه شهرستانها : نخستين پيكره سنگي متعلق به دوره ماد بتازگي در جريان آخرين مراحل چهارمين فصل كاوش محوطه باستاني ازبكي كشف شد. اين پيكره سنگي استوانه اي شكل، حدود ۱۵ سانتي متر ارتفاع دارد اما از آنجا كه در قسمت پايين مجسمه آثار شكستگي وجود دارد، احتمالاً اندازه اوليه مجسمه حدود ۱۸ سانتيمتر بوده است. به گفته دكتر يوسف مجيد زاده سرپرست هيأت كاوش ازبكي، اين مجسمه در عين سادگي از ظرافت خاصي برخوردار است و كلاهي كه بر سر دارد مشابه طرح كلاه مادها درنقوش برجسته سنگي در تخت جمشيد و صخره هاي غرب ايران است. اين پيكره سنگي كه از جنس سنگ شني است از كنار ديوار و روي كف زمين يكي از سه انباري قلعه ماد در محوطه باستاني ازبكي كشف شد و باستان شناسان به لحاظ نو پوشش، كلاه مجسمه و نيز لايه نگاري هاي انجام شده آن را متعلق به ۲۷۰۰ سال پيش و همزمان با دوره ماد مي دانند.

گروه شهرستانها: درپي تغييرات آب و هوايي چند روز اخير و بارش برف و باران در اكثر نقاط غربي و شمالي كشور، زبانه هاي پرفشار به طرف شرق كشور كشيده شد و بارش باران، نيمه ديگر كشور را فرا گرفت.
به گزارش خبرنگاران «ايران»، برف و باران كه از چند روز پيش شروع شده است در چند شهر و استان موجب توفان، آب گرفتگي معابر و جاده ها، خيابانها، طغيان رودخانه ها و بسته شدن مدارس و راههاي روستايي شد.بيشتر خسارات گزارش شده در چند روز اخير در كهگيلويه وبويراحمد روي داده است. در حال حاضر به دليل قطعي جاده هاي روستايي و بارندگيهاي سيل آسا از وضعيت ساكنان ۲۳۰ روستاي اين استان اطلاع دقيقي در دست نيست. ساخته نشدن پل در تنگ پيرزال نيز موجب تخريب جاده ارتباطي ۲۰ هزار نفر از ساكنان دهستانهاي سرفارياب و پشته زيلايي شد.
بارندگيهاي ۴۸ ساعت گذشته موجب قطع ارتباط زميني چهار روستاي «احمد حسيني» بهمنياري شرقي، اسلام آباد و گنجشگي، شهرستان گناوه در استان بوشهر شد سيل به راههاي اين مناطق ۱۰ تا ۴۰ درصد خسارت زد. باران بي وقفه در شهرستان گچساران نيز علاوه بر قطع راه ۲۰ روستا و ۱۲ مدرسه، به ۱۵۰ خانه و دهها هكتار باغ خسارت زد.
همچنين براثر بارندگيهاي چند روز اخير و طغيان رودخانه زهره در منطقه هنديجان درخوزستان چهاركيلومتر از جاده ماهشهرـ هنديجان دچار آبگرفتگي شد و آمدو شد خودروهاي سبك را غيرممكن كرد.
توفان با سرعت ۱۰۰ كيلومتر در ساعت كه طي دو روز گذشته در شهرستان اقليد گزارش شد خسارت هاي فراواني برجاي گذاشت. توفان موجب پاره شدن سيمهاي برق، تركيدگي ترانسفورماتورها، شكستگي تيرهاي برق و ۲۰۰ مورد خاموشي برق در شهرستان اقليد شد و ۳۵۰ ميليون ريال زيان وارد كرد. توفان همچنين موجب فرو ريختن ديوار و سقف چند خانه شدو ۳۰ ميليون ريال خسارت زد.

سنندج ـ گروه شهرستانها: مديركل منابع طبيعي كردستان گفت: جنگلهاي چهار شهر سنندج، مريوان، بانه و كامياران در زمينه آتش سوزي به عنوان مناطق بحراني شناسايي شده است.
علي چنانه گفت، هرسال بطور متوسط ۸۸ مورد آتش سوزي در سطح جنگلها و مراتع كردستان روي مي دهد كه ۶۰ فقره آن معادل ۷۰ درصد از جنگلها مناطق بحراني اعلام شده است.
چنانه افزود، براي جلوگيري از آتش سوزي علاوه بر شناسايي مناطق بحراني، ستاد ويژه يي با هماهنگي فرمانداريها، نيروهاي نظامي و انتظامي و جهاد كشاورزي در استان كردستان تشكيل شده است.

سمنان ـ خبرنگار «ايران»: مسؤول امور فرهنگي و قضايي اداره كل زندانهاي استان سمنان از آغاز به كار باشگاه تربيت در زندانهاي اين استان خبر داد.
حجت الاسلام «حسين قدرتي» گفت: اين باشگاه با ۷۰۰ عضو در رشته هاي واليبال، فوتبال، تنيس روي ميز، كشتي، ورزش باستاني، بدنسازي، دووميداني و شنا فعاليت مي كند.
وي راه اندازي باشگاه تربيت را وسيله اي براي اصلاح و تربيت زندانيان دانست و تأكيد كرد: فعاليت ورزشي از افسردگي زندانيان جلوگيري مي كند. نداشتن فضاهاي ورزشي مناسب از عمده ترين مشكل زندانهاي استان سمنان است.