ملا خاكسار ۴۲ساله در دوران حكومت پنج ساله طالبان دركابل وزير تشكيلات امنيتي «استخبارات» و مدتي معاون وزير كشور بوده است. ملاي پشتون تبار اهل قندهار با ملاعمر رهبر طالبان در «دوران جهاد» آشنا شد وزماني كه طالبان شكل گرفت و قندهار را به پايتختي خود انتخاب كرد تشكيلات خفيه طالبان را در اداره خود درآورد. ملا خاكسار فرصت آن را داشته است تا «چندسالي» درس بخواند. دوراني كه به گفته او «بسيار بيشتر» از ملاعمر رهبر طالبان، همشهري و هم زبان او بوده كه مي گويد با چهارزن عقدي خود پس از سقوط قندهار گريخته است وا ينك در زادگاهش در ولايت «زابل» در جنوب افغانستان پنهان شده است. ملاخاكسار پس از سقوط طالبان در كابل و فرار تمامي رهبران آن، تنها «ملاي» طالبان بود كه در پايتخت افغانستان ماند و نظر به روابطي كه مي گويد با «احمد شاه مسعود» وزير دفاع مقتول دولت اسلامي افغانستان داشت و به دنبال آن بود تا با وي زمينه را براي تشكيل يك حكومت فراگير در اين كشور فراهم كند، در امان جبهه متحد باقي ماند. ملاخاكسار در دفتر كار خود در جوار دوخانه اش در منطقه«وزير اكبر خان» محله اعيان نشين كابل كه در دوران طالبان نيز در آن مي زيست، گفت وگوي مفصلي را با خبرگزاري جمهوري اسلامي انجام داد.
در اتاقي كه وي در آن مصاحبه كرد ملا كه يك تلفن همراه آمريكايي در روي ميز خود داشت و پيوسته سيگار دود مي كرد، به سؤالات خبرگزاري جمهوري اسلامي پاسخ گفت.
مصاحبه باا ين سؤال شروع شد كه طالبان با سيگاركشيدن هم مخالف بودند شما چرا سيگار مي كشيد؟
و او پاسخ داد: يك عادت است، در دوران طالبان هم غيرآشكار مي كشيدم، اينها همه گپ(حرف) است.
** طالبان كه بودند، عده اي طلبه ديني كه مي خواستند كشور خود را نجات دهند و يا عواملي از يك قدرت خارجي براي زمينه سازي حضور سياسي آن و يا عواملي براي بدنام كردن اسلام؟
* طالبان عده اي طلبه ديني بودند كه شعارشان رهايي افغانستان از جنگ بود اما وقتي به قدرت رسيدند ندانستند كه مي خواهند چه كار كنند. عده اي به نام طالب به ميان آنها نفوذ كردند و با اعمال خود آن را بدنام ساختند.
** اما شما به اين اقدامات عنوان «شريعت اسلام» داده بوديد!
* اين از اشتباهات بزرگ طالبان بود. بسياري از افراد طالبان افراد بيسوادي بودند كه از اسلام فقط اطلاعاتي سطحي داشتند. خود ملاعمر تحصيلات زيادي نداشت. او چندسالي بيشتر درس نخوانده بود.
** اما او عنوان «اميرالمؤمنين» را داشت!
* بله، من به او بارها گفتم كه اين عنوان بسيار بزرگي براي او است. او حتي درميان مردم امارات (كشور) افغانستان مقبوليتي نداشت چه برسد به اينكه اميرالمؤمنين باشد.
** شما هنوز از كشور افغانستان با نام «امارات» نام مي بريد؟
* اين يك عادت است، يك تكيه كلام شده است، جدي نيست.
** صريحاً نگفتيد كه طالبان كي بودند، چرا با اقدامات خود چنين چهره اي از اسلام در جهان ساختند؟
* بسياري از طالبها از طلبه هاي ديني ساده و عوام بودند كه در مدارس ديني پاكستان و بيشتر در افغانستان چندسالي درس خوانده بودند، آنها اغلب افرادي فقير بودند كه باورهاي ساده لوحانه اي داشتند و همين مورد سوءاستفاده خارجيها قرار گرفت.
** كدام خارجيها؟
* پاكستان.
** از ديگر كشورها چطور؟
* نه، ما ارتباط مستقيمي جز با پاكستان نداشتيم وا گر ديگر كشورها نيز كمكي مي كردند. توسط پاكستان بود.
** اين كمكها شامل چي بود؟
* همه چيز، لجستيك، سوخت. تسليحات و خيلي چيزهاي ديگر.
** فرضاً اين حرف را پذيرفتيم. آيا كمك پاكستانيها بيشتر از اين حد بود، مثلاً حضور مستقيم نيروهاي نظامي پاكستان؟
* مأمورين پاكستاني در ميان طالبان بودند كه همانند آنها مي پوشيدند و به پشتو نيز سخن مي گفتند.
** آيا براي اين حرفهاي خود سند نيز داريد؟
* من وزير استخبارات ومعاون وزير امور داخله بودم.
** مسؤوليت وزارت شما چي بود؟
* ما كار اطلاعاتي مي كرديم. آنهايي را كه با طالبان مخالف بودند بازداشت مي كرديم.
** در دوران سلطه طالبان اين گروه تسويه هاي قومي زيادي را به راه انداخت ومخالفان بسياري از خود را كشت، در دوران وزارت شما چه تعداد كشته شدند؟
* ما بازداشت مي كرديم، دادگاه حكم صادر مي كرد.
** چه تعداد از بازداشت شدگان توسط شما به قول شما با حكم دادگاه اعدام شدند؟
* به شما گفتم كه ما اعدام نمي كرديم.
** اگر نمي خواهيد جواب ندهيد، بگوييد كدام يك از اعمال جبري طالبان ريشه در تعاليم ديني اسلام داشت؟
* گفتم كه طالبان آدمهايي عمدتاً بي سواد و يا كم سواد بودند، هيچكدام از اعمال ما مبناي فقهي نداشت ومن اين را مي پذيرم.
** باتوجه به مسؤوليت شما در تشكيلات طالبان و شناختي كه يقيناً از افراد داريد فكر مي كنيد كه اسامه بن لادن در كجا ممكن است باشد؟
* مطمئن هستم در افغانستان نيست.
** آيا ممكن است در افغانستان باقي مانده باشد؟
* بعيد مي دانم، رد اسامه را بايد در بيرون از افغانستان و پاكستان گرفت.
** كجا.
* نمي دانم و شما هم باور كنيد. او ارتباطات بيروني زيادي داشت.
** بيشترين تعداد پايگاههاي القاعده در كجا بود؟
* آنها در همه جا پايگاه داشتند در ولايتهاي شمالي، در هرات، جلال آباد، قندهار.
** شما فكر مي كنيد كه اسامه بن لادن آنقدر قدرت و امكان لازم را داشت تاحادثه تروريستي ۱۱ سپتامبر را بيافريند؟
* گفتم كه به واقع كسي از كارهاي اسامه بن لادن اطلاعي نداشت.
** پاسخهاي شما مرا قانع نمي كند، پاسخ ها كلي است!
* شما حق داريد باور نكنيد، اما در تشكيلات طالبان اينطور بود كه هركس تنها در حوزه اي كه مسؤوليت داشت فعال بود و از ديگر امور بي اطلاع. من در حقيقت مسؤول امنيتي كابل بودم.
** آيا از همفكران و همكاران خود مثلاً نشنيديد كه ديپلمات ها و خبرنگار خبرگزاري جمهوري اسلامي در كابل را چه كسي و يا كساني به شهادت رساندند؟
* روزي كه آنها كشته شدند، مزار شريف سقوط كرده بود و اوضاع بشدت در اين شهر به هم ريخته بود. چند تن از افراد طالبان فرماندهي نيروها را به عهده داشتند كه افراد هريك از آنها ممكن است اين كار راكرده باشند و شايد هم در آن وضعيت به هم ريخته افرادي خواسته باشند براي اهدافي اين كار را كرده باشند.
** به همين سادگي؟
* موضوع راما با هيأتي از ايران هم بررسي كرديم و اعلام كرديم كه آماده همكاري براي شناسايي عاملين اين حادثه هستيم.
** در يك تماس تلفني كه خود من در آن زمان از محل مأموريتم در آسياي مركزي با كنسولگري ايران در مزار شريف داشتم، افراد شما كه خود را «طالب» معرفي مي كردند، گفتند كه محل را اشغال كرده اند!
سكوت و بعد…
* اين هم موضوعي است كه قابل بررسي است. اگر نواري از آن صحبت باشد شايد بشود ردي از آن افراد پيدا كرد اگرچه صدا در تلفن تغيير مي كند.
** مشهور است كه طالبان داراي تشكيلات منسجمي بودند و در بين آنها موضوع وحدت فرماندهي و اطاعت از آن قوي بود. به چه دليل شما مي گوييد كه نمي دانم چه كسي عامل شهادت ديپلماتها و خبرنگار ايراني است؟
سكوت ملا…
** اين مصاحبه و پاسخ هاي شما به هيچ روي من را قانع نكرد. من هنوز حتي نمي توانم باور كنم آنطور كه شما گفتيد طالبان آدمهاي ساده انگاري بودند كه روي سادگي اين چنين با اسلام و حيثيت آن بازي كردند.
از اسامه بن لادن بگوييد او كي بود و از كجا آمده بود؟
* او يك سعودي بود كه از دوران جهاد عليه اشغالگران شوروي در افغانستان بود و بعد كه طالبان روي كارآمد به اين گروه نزديك شد.
** او چطور به طالبان نزديك شد و رابطه او با گروه طالبان چطور بود و او كه از آمريكا كمك مي گرفت و عامل آمريكا بود چطور به يك ضدآمريكايي تبديل شد؟
* او با آشنايي هايي كه باملاعمر داشت به طالبان نزديك شد، تشكيلات اسامه از طالبان جدا بود و او عملاً هيچ ارتباطي با طالبان نداشت. مقرهايي را كه اسامه بن لادن در اختيار داشت حتي از دسترس رهبران طالبان دور بود، او عده اي را دور خود داشت و اهداف خود را تعقيب مي كرد.
** افراد اسامه بن لادن از كجا بودند و تعداد آنها چند نفر بود؟
* افراد اسامه از همه جا بودند. بيشترشان سعودي بودند، در ميان آنها افرادي از كشورهاي ديگر مانند مصر، اردن، فلسطين، يمن، ازبكستان و حتي روسيه و آمريكا نيز بود.
** عده افراد اسامه چند نفر بود؟
* ۲۵ تا۳۰ هزار نفر.
** او چند پايگاه در افغانستان داشت و اين پايگاهها در كجا بودند؟
* از تعداد پايگاههاي اسامه بن لادن اطلاعاتي ندارم. او در هركجا پايگاه داشت و تنها رهبران طالبان كه وزارت دفاع را بر عهده داشتند با او رابطه داشتند.
** آيا شما خودتان با اسامه بن لادن ملاقات كرديد كي و كجا؟
* من فقط يك بار او را درمنزل يكي از رهبران طالبان در محله وزير اكبرخان كابل ديدم، من در آن ديدار به او اعتراض كردم كه براي چه در افغانستان حضور دارد و افراد خارجي را در اين كشور دور خود جمع مي كند كه او به من اعتراض كرد و گفت كه نمي فهمم و من به ملاعمر اين موضوع را گفتم و به او درباره كارهاي اسامه تذكر دادم.
** چرا ملاعمر به تذكر شما توجه نكرد؟
* او بسيار آدم ساده و بي سواد بود.
** آيا ملاعمر با اسامه بن لادن نسبتي داشت. گفته مي شود كه او داماد ملاعمر بود؟
* درست نيست، اسامه هيچ نسبتي با ملاعمر نداشت، من فقط يك بار زن او را ديدم كه خانمي از عربستان سعودي بود.
** آيا اسامه بن لادن تنها با همين همسرش در افغانستان بود؟ از افراد خانواده او چه كس ديگري در افغانستان بود؟
* حداقل يكي از پسرانش.
** الآن كجاست؟
* نمي دانم شايد در افغانستان باشد و شايد هم گريخته باشد.