شماره ۲۰۰۹ - سال هفتم - شنبه ۸ دي ۱۳۸۰
Sat, Dec 29, 2001
Politic black.jpg
PDF Edition
صفحه اول
سياسي
يادداشت سياسي
اخبار ايران
سلام ايران
اجتماعي
گزارش روز
فرهنگ و انديشه
ايران
فرهنگ و هنر
اقتصادي
حوادث
ورزشي
صفحه آخر
ديگه چه خبر؟
هفت هنر
اوقات شرعي

آرشيو
شناسنامه
يادداشت سياسي
در ديدار اعضاي كميسيون فرهنگي مجلس
بورقاني در پاسخ به مخالفان مصونيت نمايندگان:
سيدحسن خميني:
نماينده فارس در مجلس خبرگان:
اسماعيل خان والي هرات:

در ديدار اعضاي كميسيون فرهنگي مجلس
ابراز نارضايتي خاتمي از حوادث پيش آمده براي مجلس
042162.jpg
• رئيس جمهوري در اين ديدار بركاستن از تنش ها با رعايت موازين و به منظور جلوگيري از بروز مشكلات بزرگتر تأكيد كرد
• دولت حمايت از توليدكنندگان آثار فرهنگي را وظيفه خود مي داند

گروه سياسي : حجت الاسلام والمسلمين سيدمحمد خاتمي در ديدار اعضاي كميسيون فرهنگي از حوادث پيش آمده براي مجلس ابراز نارضايتي كرد.
رئيس جمهوري در اين ديدار با اظهار نارضايتي از وضعيت پيش آمده براي مجلس شوراي اسلامي، بركاستن از تنش ها با رعايت موازين و جايگاه دستگاههاي مختلف به منظور جلوگيري از بروز مشكلات بزرگتر تأكيد كرد. رئيس جمهوري در ادامه نمونه هايي از روشن بيني حضرت امام(قده) در برخورد با مسائل فرهنگي و اجتماعي را يادآور شد و تبادل نظر با كميسيونهاي مختلف مجلس را ثمربخش دانست. وي باتأكيد بر سياستگذاري كلان در عرصه هاي فرهنگي و هماهنگي ميان دستگاههاي مختلف گفت: دولت بسترسازي و حمايت از توليدكنندگان آثار فرهنگي را وظيفه خود مي داند. خاتمي پرداخت يارانه در امورفرهنگي را ضروري دانست و افزود: خصوصيت امور فرهنگي ايجاب مي كند كه به مقوله فرهنگ با ديد اقتصادي ننگريم. خاتمي با تشريح شرايط كشور در بخشهاي مختلف فرهنگي، اقتصادي و سياسي اظهار اميدواري كرد؛ با همكاري همه مسؤولان ذيربط، كشور گامهاي بلندي در مسير رفع مشكلات و دستيابي به اهداف فرهنگي، آموزشي و ورزشي بردارد.
دكتر احمد پورنجاتي رئيس كميسيون فرهنگي مجلس در ابتداي اين نشست با ابرازتأسف از وضعيت به وجود آمده براي مجلس و نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، بويژه در روند فعاليت مجلس ششم و در بخشهايي از فعاليتها كه مربوط به قانون اساسي بوده و چالشهايي به وجود آورده است؛ ابراز اميدواري كرد اين مسائل با سرانگشت تدبير رهبرمعظم انقلاب و رياست جمهوري به سرانجام مطلوبي ختم شود تا مجلس بتواند آنچنان كه انتظار ملت شريف و دلسوزان نظام است به كار خود ادامه دهد.
رئيس كميسيون فرهنگي مجلس سپس با تشريح ماهيت فرهنگي نظام و علاقه و اهتمام مسؤولان عاليرتبه نظام از ابتداي انقلاب تاكنون به اين مقوله، به حضور افراد با انگيزه و مبتكر در اين كميسيون اشاره و عملكرد كميسيون فرهنگي مجلس را مفيد و ثمربخش ارزيابي كرد. وي شيوه و سيره امام(ره) در ابتكار و نوآوري به منظور پاسخگويي به شبهات بويژه در عرصه فرهنگي را يادآور شد و گفت: وجود دو جريان جزم انديشي متحجرانه و روشنفكري سكولار، مهمترين موانع پيش روي حركت و دستيابي به اهداف فرهنگي كشور هستند.
رئيس كميسيون فرهنگي مجلس اظهارداشت: اين دو جريان همواره سعي در رو در رو قراردادن آزادي و دين داشته اند تا اثبات كنند هيچ سازگاري ميان اين دو مقوله وجود ندارد، اما با كمال تأسف در سالهاي اخير قرائت تقديس از خشونت ديني و تبعيت آمرانه تحت لواي دين به خطر عمده تبديل شده است. پورنجاتي به فعاليت، طرحها و لوايح كميسيون فرهنگي در مجلس شوراي اسلامي در خصوص مطبوعات، صداوسيما، سينما و ديگر مجموعه هاي فرهنگي اشاره و از عملكرد دولت در امر فرهنگ، هنر و اطلاع رساني و اهتمام به افكار عمومي قدرداني كرد. وي پيش بيني ساز وكاري براي هماهنگ كردن فعاليت دستگاههاي فرهنگي و هنري كشور را در عرصه اجرا ضروري خواند.

بورقاني در پاسخ به مخالفان مصونيت نمايندگان:
مصونيت نمايندگان پارلماني است نه شغلي
گروه سياسي: «احمد بورقاني»، سخنگوي هيأت رئيسه مجلس شوراي اسلامي، گفت: مصونيت مطرح شده در اصل ۸۶ قانون اساسي، مصونيت قضايي يا شغلي نيست، بلكه «مصونيت پارلماني» است. وي گفت: در قانون اساسي به وضوح بيان شده است كه نمي توان نماينده اي را به سبب رأي و اظهار نظر حين انجام وظيفه نمايندگي، تحت تعقيب كيفري قرار داد و محاكمه و بازداشت كرد.
042171.jpg
سخنگوي هيأت رئيسه مجلس كه با« ايرنا »گفت و گو مي كرد تصريح نمود: اتفاقي كه براي آقاي «حسين لقمانيان»، نماينده مردم همدان، رخ داده و اعتراض همه جانبه مجلس را برانگيخته، به خاطر نطق پيش از دستور ايشان است كه در ماده ۷۵ قانون آيين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي كه از قوانين مادر در كشور است و با حداقل دو سوم آراي نمايندگان مجلس تصويب شده، جزو وظايف نمايندگي برشمرده است.
بورقاني افزود: در صدر اصل ۸۶ قانون اساسي تأكيد شده است كه نمايندگان مجلس درمقام ايفاي وظايف نمايندگي در اظهار نظر و رأي خود كاملاً آزادند.
تصور مي كنم معناي «آزادي كامل» براي همگان مفهوم باشد و نيازي به تفسير آن نباشد.
نماينده مردم تهران اظهار داشت: قانونگذار هيچ قيدي بر آزادي در ايفاي وظايف نمايندگي كه شامل نطق قبل از دستور، مباحث جلسات كميسيونها و اظهار نظراتي كه براي اعمال اصل ۸۴ قانون اساسي انجام مي شود و ساير موارد نظارتي و قانوني، ننموده است. بورقاني كه در واكنش به اظهارات آيت الله شاهرودي در مصاحبه با صدا و سيما و سخنان آيت الله يزدي در خطبه هاي ديروز نماز جمعه تهران با «ايرنا» گفت وگو مي كرد، افزود: اصل ۸۶ كه ممنوعيت تعقيب كيفري نمايندگان در آن تصريح شده است، امتياز نيست كه برخي آن را تكرار مي كنند و مي گويند. بورقاني به اصل ۱۹ قانون اساسي اشاره كرد و گفت: مردم از هر قبيله و قومي از حقوق مساوي برخوردارند. اين اصل نماينده را در موقعيتي قرار مي دهد كه بتواند انجام وظيفه كند. يعني وسيله اي براي اعمال حق حاكميت است. وي خاطر نشان كرد: در فرمان امام علي(ع) به مالك اشتر درباره قضات توصيه شده است، «به قاضي منزلت و اعتباري ده تا طمع ورزان براي سلطه بر او در مقام دسيسه برنيايند و او را متزلزل نكنند و مطمئن باشد كه طمعكاران او را بر نمي اندازند.»
سخنگوي هيأت رئيسه مجلس گفت: ملاحظه فرماييد كه امام علي(ع) امتياز و موقعيت خاصي براي انجام وظيفه صحيح قضات درنظر گرفته اند و به اجراي آن به مالك فرمان داده اند.
نماينده مردم تهران اضافه كرد: مصونيت گرچه به ظاهر حق شخصي است، اما چون در مقام ايفاي وظيفه نمايندگي است، حق عمومي و ملي است. اصل ممنوعيت تعقيب كيفري نمايندگان، يعني «اصل مصونيت پارلماني از تعرض.» وي گفت: فراموش نكنيم كه مطابق اصل ۶۳ قانون اساسي، كشور در هيچ زماني نبايد بدون مجلس باشد و اين امر نياز به صيانت دارد. بورقاني گفت: به نظر ما همه اين استثنائات براي اين است كه نماينده بتواند وظيفه وكالت و اعمال حق حاكميت ملت را به انجام رساند، شرط لازم و قطعي مجلس براي نظارت و مهار قدرت و جلوگيري از انحراف و نيز قانونگذاري صحيح آن است كه با آزادي عمل كامل و حاشيه امن، مطمئن و مصون از هر تعرض صاحبان قدرت بتواند انجام وظيفه كند. به اعتقاد وي، نماينده اي كه بيم تعقيب و محاكمه و بازداشت به خاطر اظهار نظر داشته باشد و زير سايه زور و فشار باشد، نمي تواند وظيفه وكالت خود را انجام دهد. بورقاني گفت: در حقيقت ما براي اعمال حق حاكميت مردم، مصونيت ايجاد كرده ايم نه مصونيت براي نمايندگان.
سخنگوي هيأت رئيسه مجلس، مصونيت قضات را شاهد مثال زد و گفت: بر اساس قوانين، قضات داراي مصونيتهايي هستند و به راحتي نمي توان آنها را تحت تعقيب قرار داد و تشريفات خاص دارد. اين امتياز قاضي نيست، حراست و حمايت شأن و اقتدار قضات است.
نماينده مردم تهران اظهار داشت: بازداشت افراد، جرم است، اما قاضي حق دارد در چارچوب قانون و پرونده قضايي، كسي را طبق قانون بازداشت كند. ممكن است پس از رسيدگي و محاكمه مشخص شود، فرد بازداشت شده بي گناه است، آيا قاضي را مي توان به حسب انجام وظيفه خود كه آزادي يك فرد را سلب كرده است، هدف تعقيب قرار داد؟ مسلماً پاسخ منفي است.
وي، دراين مورد كه اگر نماينده اي در انجام وظيفه نمايندگي مثلاً در اظهاراتش، مرتكب اهانت و افترا و جرايمي شود، مصونيت ندارد، گفت: اصولاً امر تعقيب موكول و مشروط به وقوع جرم است. تا زماني كه جرمي واقع نشده، كسي را نمي توان تعقيب كرد. تا جرمي واقع نشده عالم و آدم مصونيت دارند چه نماينده، قاضي، معلم، رئيس قوه قضاييه و چه عضو شوراي نگهبان. به اعتقاد بورقاني، موضوع تعقيب، زماني مطرح مي شود كه جرمي رخ دهد. با علم به اين معنا، اصل ۸۶ قانون اساسي با اعطاي حق آزادي كامل به نماينده براي انجام وظيفه نمايندگي كه درماده ۷۵ قانون آيين نامه داخلي مجلس به دقت اين وظايف احصاء شده است، او را مجاز به بيان نظر و رأي درمقام ايفاي وظيفه نمايندگي كرده است.
وي گفت: البته در ماده ۷۶ قانون آيين نامه داخلي مجلس تصريح شده كه اگر نماينده اي در سخنان خود به كسي نسبت ناروا داده يا هتك حرمت نمايد، فرد مي تواند در دفاع از خود به صورت مكتوب، پاسخ دهد و اين پاسخ در اولين فرصت در جلسه علني مجلس قرائت خواهد شد. يعني قانونگذار حقوق همه را مد نظر داشته است.
نماينده مردم تهران تصريح كرد: نفي مصونيت و نقض ممنوعيت تعقيب كيفري نمايندگان و بازداشت آنها در مقام ايفاي وظيفه نمايندگي، به منزله نفي استقلال و مصونيت مجلس ونفي حاكميت مردم است.
وي تأكيد كرد: اگر قرار بود نماينده مانند افراد عادي در انجام وظايف نمايندگي هيچ مصونيتي نداشته باشد، خبرگان تدوين كننده قانون اساسي وقت خود را براي گنجاندن اصل ۸۶ تلف نمي كردند و تجربه سيصد ساله پارلمان در جهان را مانند برخي كه امروزه به هيچ مي انگارند، هيچ مي انگاشتند، اما برعكس خبرگان قانون اساسي به هوشمندي و آگاهي تمام، اين اصل را در قانون اساسي گنجاندند تا تجلي اراده مردم، معنا يابد.
بورقاني كه نماينده مجلس در شوراي نظارت صدا و سيما نيز هست، از نقل يك طرفه اين موضوعات در صدا و سيما گلايه كرد و به عنوان مثال گفت: اظهارات روز چهارشنبه نايب رئيس به نوعي مصادره به مطلوب از صدا و سيما پخش شد.

اظهارات يك عضو كميسيون امنيت ملي مجلس درباره پرونده جزايري
گروه سياسي: يك عضو كميسيون امنيت ملي مجلس گفت: رسيدگي به پرونده جزايري بايد شفاف و بدون گزينش باشد . اكبر اعلمي گفت: جزايري يكي از هزاران طعمه اي بود كه در مقابل صاحبان قدرت قرارمي دهند.

عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي در گفت وگو با «ايسنا» افزود: شهرام جزايري با وجود كمي سن، پديده نوظهور يكي دو سال اخير نبوده است، بلكه وي و امثال وي مولود شرايط و مناسبات قبل از دوم خرداد هستند. وي قبل از مجلس ششم به جرگه رانت خواران پيوسته بود و با تعداد قابل توجهي از صاحب منصبان رابطه صميمانه اي داشته و برخي از افراد بطور ماهانه از بركت وجودش كسب فيض مي كردند.
وي تأكيد كرد: اساساً چنين افرادي براي فعاليت رانتي همواره به دنبال منابع و منافذ جديدي مي گردند و با يافتن كوچكترين روزنه اي نفوذ خود را آغاز مي كنند. طبعاً مجلس نيز باتوجه به اهداف وي يكي از منابع بوده است.
كميسيونهاي مجلس براساس آيين نامه مي توانند مشاوراني را به استخدام درآورند. نامبرده نيز به عنوان مشاور كميسيون اقتصادي و دارايي به كار گرفته شده حتي موفق به گرفتن كارت ۵۰۰ نيز شده بود.
نماينده مردم تبريز در مجلس شوراي اسلامي ادامه داد: اگر در ميان نمايندگان اصلاح طلب افرادي چنين خطايي كرده اند، در مرحله نخست همكاران اصلاح طلب ما بايد با آنها برخورد كنند و آنها را مورد بازخواست قراردهند. البته اگر قرار باشد اين حادثه عليه جريان خاص سياسي استفاده شود، ابتدا تبعات اين جريان دامنگير افرادي خواهدشد كه وي را به عنوان مشاور يكي از كميسيونها وارد مجلس كرده اند.
وي افزود: بنده معتقدم پرونده جزايري بايد بطور شفاف و بدون گزينش و به صورت علني موردرسيدگي قرارگيرد و چنانچه مسؤولي از سه قوه با جزايري روابط غيرمتعارفي داشته و يا به طريقي از عطاياي وي شخصاً بهره مند شده، بخصوص كساني كه شرايط مناسبي براي فعاليت رانتي جزايري فراهم كرده اند، بايد به مردم معرفي شوند.

سيدحسن خميني:
مسأله فلسطين ، يكي از اركان سياست خارجي نظام است
گروه سياسي: حجت الاسلام سيدحسن خميني گفت: مبارزه با اسراييل قبل از مبارزه با شاه در دستور كار امام(ره) و انقلاب بود.
وي تصريح كرد: اولين شعاري كه امام مطرح كرد، مبارزه با اسراييل بود.
حجت الاسلام والمسلمين سيدحسن خميني كه در ديدار با اعضاي جمعيت مؤتلفه سخن مي گفت، افزود: سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران اصلي ترين محور سياست خارجي انقلاب بحث مبارزه با اسرائيل است و اين معنا چه در زمان امام(ره) و چه در زمان مقام معظم رهبري بدون كمترين ترديدي به پيش رفته است. مسأله فلسطين يكي از اركان سياست خارجي نظام بوده و هست. اگر مسأله فلسطين كمرنگ شود، خط سازش تكرار شود به همان ميزان از انديشه اسلام، انقلاب و امام(ره) فاصله گرفته ايم.
وي گفت: ما چه ايده آليستي فكر كنيم چه رئاليستي و يا از نظر پراگماتيسمي هم به مسأله نگاه كنيم منافع ما در گرو مبارزه مستمر با اسرائيل غاصب و ادامه خط سازش ناپذير امام است.
وي با اشاره به مواضع صريح رئيس جمهوري در ديدار با دانشجويان گفت: رئيس جمهوري نيز در دانشگاه مطرح كرد كه بايد به مسائل فلسطين حساس باشيم. مسأله فلسطين هيچگاه از انديشه سياسي ما حذف نمي شود اين يك شعار نيست، حقيقت است.

ابراز تأسف برخي تشكل هاي سياسي از بازداشت نماينده همدان
گروه سياسي: سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي و مجمع نمايندگان ادوار مجلس شوراي اسلامي و جمعي از انجمن هاي اسلامي دانشجويان دانشگاههاي سراسر كشور ديروز با صدور بيانيه اي نسبت به دستگيري حسين لقمانيان نماينده همدان ابراز تأسف كرده و خواستار اجراي قانون اساسي در خصوص مصونيت پارلماني نمايندگان شدند.
در بيانيه سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي آمده است: دستگيري يك نماينده به خاطر نطق پيش از دستور در تاريخ مجلس كشور از مشروطيت تاكنون پديده اي غريب و بي سابقه است. با توجه به اينكه نمايندگان ديگري هم اينك در انتظار زندان به سر مي برند به نظر مي رسد كه اراده اي درصدد آن است تا در سايه هياهوي مبارزه با مفاسد اقتصادي، طرح مبارزه با نمايندگان ملت را پيش ببرد.
سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي يادآوري مي كند: ما به طراحان چنين اقداماتي هشدار مي دهيم تاريخ صد ساله اخير ايران نشان داده است كه ملت هيچگاه تعرض كنندگان به خانه خود و نمايندگان راستين خويش را نخواهد بخشيد.
مجمع نمايندگان ادوار مجلس نيزدر بيانيه اي با تأكيد براينكه «طبق اصل ۸۶قانون اساسي نمايندگان مجلس مصونيت دارند»آورده است: هركجا نماينده اي باعنوان حقوق نمايندگي به ابراز نظر و انجام وظيفه مي پردازد اين اظهارنظر چه در صحن علني مجلس چه در كميسيونها و چه در ساير محافل رسمي و چه در مقام ارتباط با افكار عمومي غيرقابل پيگيري است. در بيانيه مجمع يادشده از نمايندگان مجلس به خاطر اظهاراتشان در جلسه علني روز چهارشنبه گذشته تقدير شده و آمده است: روز پنجم ديماه سال ۸۰ روز بزرگي است و شايسته است كه به نام روز «دفاع از آزادي و حقوق اساسي ملت» نامگذاري شود. مجمع نمايندگان ادوار مجلس «ماندن در خانه ملت و دفاع از حقوق ملت» را بزرگترين خدمت به جامعه دانست و افزوده است: مردم ايران فقط مجلس را صاحب صلاحيت براي قانونگذاري مي دانند و برخي مراكز ديگر را كه بصورت «غيرقانوني» به تصويب موادشبه قانوني مي پردازند، فاقد صلاحيت هستند.

نماينده فارس در مجلس خبرگان:
ديدگاه خاتمي در مورد اصلاحات ، قابل تقدير است
گروه سياسي: نماينده مردم فارس در مجلس خبرگان رهبري با اشاره به سخنان خاتمي در دانشگاه گفت: ديدگاه رئيس جمهوري در مورد اصلاحات مورد تأييد جهان اسلام و قابل تقدير است.
آيت الله سيد محمد حسين حسيني ارسنجاني روز گذشته در گفت وگو با ايرنا افزود: اين ديدگاه موجب بالندگي نظام اسلامي در جهان و پذيرش ارزشهاي آن حتي از سوي بسياري از مخالفان شده است.
امام جمعه شهرستان فسا با بيان اينكه تداوم اصلاحات و تأكيد بر آن موجب جلوگيري از فساد مي شود، اظهار داشت: كساني كه با اصلاح مخالف هستند قطعاً يابايد فساد را بپذيرند يا حالت نه فساد نه اصلاح را كه در اين صورت هر دو گزينه با ارزشهاي ديني مغايرت دارد.
وي خاطر نشان كرد: اصلاح پذيري بايسته ترين ويژگي رئيس جمهوري است و اگر آقاي خاتمي اين ويژگي را نداشت بايد در مسؤوليتهايش به وي خرده گرفته مي شد.
نماينده فارس در مجلس خبرگان افزود: برخي از مخالفين اصلاحات را نبايد مخالف واقعي اصلاحات پنداشت چون ممكن است آنها دانسته به مخالفت با اصلاحات نپردازند و در اين راه دستاويز قرار گرفته باشند.
آيت الله ارسنجاني گفت: كساني هم كه دانسته با اصلاحات مخالفت مي كنند اگر به ارزشهاي ديني اسلام آشنايي واقعي داشته باشند و به بركت اصلاحات پي ببرند دست ازمخالفت مي كشند.

اسماعيل خان والي هرات:
امنيت در مرزهاي ايران و افغانستان برقرار است
042177.jpg
گروه سياسي: «اسماعيل خان» استاندار هرات در غرب افغانستان و هم مرز با ايران ديروز گفت: امنيت مطلوبي در مرزهاي افغانستان با ايران در استان هرات برقرار شده است.
وي افزود: نيروهاي مسلح استان هرات با اشرار و قاچاقچيان مسلحي كه بخواهند امنيت مرزهاي اين استان را به خطر بيندازند، برخورد سختي خواهدكرد. «اسماعيل خان» در گفت وگو با خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت: در يك ماه گذشته ۳۰ ايراني كه توسط قاچاقچيان ربوده و به افغانستان منتقل شده بودند، آزاد شدند. به گفته استاندار هرات، هريك از افراد آزادشده نزديك به يك سال در اسارت قاچاقچيان بودند. «اسماعيل خان» گفت كه تجسس براي يافتن ساير گروگانان ايراني و آزادي آنها ادامه دارد. احتمال داده مي شود كه ۳۰ايراني ديگر هم اينك در افغانستان در اسارت قاچاقچيان موادمخدر باشند.

سخنگوي وزارت كشور تعيين شد
042159.jpg
حجت الاسلام موسوي لاري، وزيركشور، طي حكمي مهندس جهانبخش خانجاني را به عنوان سخنگوي وزارت كشور برگزيد. به گزارش روابط عمومي وزارت كشور، مهندس خانجاني با حفظ سمت به عنوان مشاور وزير و سخنگوي اين وزارتخانه منصوب شده است. وزيركشور در حكم صادره، با اشاره به سوابق و تجربيات ارزنده خانجاني، اظهاراميدواري نموده تا وي در چارچوب برنامه هاي دولت و با هماهنگي معاونين وزارتخانه، اقدامات لازم را جهت انعكاس دقيق و بموقع فعاليت ها و نقطه نظرات وزارت كشور بعمل آورد.

PoliticCol1
طالبان به منزله يك جنبش اجتماعي
اكنون كه طالبان به پايان عمر كوتاه خويش نزديك مي شود ـ يا شايد بشود گفت كه پرونده اش بسته شده است ـ مي توان آسان تر به تحليل آن پرداخت، فراتر از برخي تمجيدها يا محكوم كردن ها و لعن و نفرينهايي كه از ابتدا تا انتها نثار آن شده است. سياستمداران و رسانه هاي آمريكايي با «شر» و پناهگاه تروريست خواندن اين جنبش خود را از كار دشوار و سهمناك فهميدن و تحليل خلاص كردند اما بدون فهم آن، ريشه هايش يا جوانه هايش باقي مانده و روزي از جاي ديگر سربرخواهدآورد. (مفهوم جنبش لزوماً نبايد معنايي مثبت را به ذهن متبادر سازد).
نخست آنكه طالبان به عنوان بخش افغاني القاعده و خواهرخوانده يا بخش بين المللي اش القاعده يك حركت فراملي بود. در ميان سربازان اين جنبش شهروندان سعودي، كويتي، مصري، چچني، چيني، آمريكايي، انگليسي، پاكستاني، سوماليايي، يمني، اماراتي، ازبك و غيره وجود دارد.بدون يك خاستگاه فكري و ايدئولوژيك ، فراهم و گردآوردن اين افراد با پس زمينه هاي مختلف در قالب يك حركت مشخص غيرممكن به نظرمي آيد. ظاهراً اين جنبش توانسته بود معترضان جوامع گوناگوني را در حول يك محور گردهم آورد.
دوم آنكه اين جنبش، آنقدر قدرت بسيج و گردآوري منابع (از شاهزاده هاي سعودي تا CIA و سرويس اطلاعاتي پاكستان، از سازمانهاي خيريه در كويت تا دلالان اماراتي) داشت تا بتواند يك دولت ـ ملت را تا حد۹۵درصد در اشغال خود بگيرد و علي رغم مخالفتهاي منطقه اي (ايران، هند، روسيه) و جهاني (اتحاديه اروپا و سازمان ملل) روزبه روز قدرت خويش را در افغانستان بسط دهد. در نهايت نيز با دخالت يك نيروي خارجي قدرتمند از صحنه بيرون رفت، گرچه با دخالت نيروي خارجي به صحنه آمده بود. اما هنوز معلوم نيست برسر اين جنبش در ديگر نقاط جهان چه خواهد آمد.
سوم آنكه جنبشهاي اجتماعي در قرون نوزدهم و بيستم بيشتر با مطالبات مدني و انساني از جنس مردمسالاري، حقوق بشر، برابري، عدالت، حقوق مبتني بر قانون اساسي يا قانون مدني، رفاه و حاكميت قانون به عرصه آمده بودند و دولتها همواره در موضع حفظ امنيت و كنترل اجتماعي، در مقابل آنها ايستادند، اما اين بار در افغانستان، جنبشي به صحنه آمد كه شعار امنيت و اجراي موبه موي احكام الهي را مي داد(انقلاب اسلامي در ايران از ابتدا شعارهاي استقلال و آزادي و جمهوري اسلامي را سرمي داد و نه اجراي موبه موي احكام ديني با تفاسير خاص را). خلأ سياسي به اين جنبش اين فرصت را داد كه برموج ناامني ها سوارشده و با منابع مالي ـ اطلاعاتي خارجي بسرعت قدرت را به چنگ آورد.
چهارم آنكه اين جنبش علاوه بر آنكه خاستگاه بين المللي داشت، حوزه عمل آن نيز بين المللي بود. اين جنبش دفاتر و شبكه خود را به شمال آفريقا، خاورميانه، آسياي مركزي، اروپا و آمريكاي شمالي بسط داده بود. گردش مالي اين جنبش عليرغم تبليغات آمريكايي چندان قابل توجه نيست(بنا به گزارش نيويورك تايمز پول مبادله شده در طول يك سال در حوزه عمليات ۱۱سپتامبر حدود ۲۵هزار دلار بوده است) و انگيزه هاي ايدئولوژيك بيشتر از انگيزه هاي مالي عمل كرده اند.
پنجم آنكه جنبش طالبان تنفر عموم مردم خاورميانه از سياست خارجي آمريكا و اسرائيل را به درستي تشخيص داده و در بعد تبليغاتي بخوبي از آن استفاده كرد تا آنجا كه حتي پس از پخش فيلم گفت وگوي بن لادن با همفكرانش و سخنان صريح وي در باب پيش بيني هايش در مورد خسارتها، افكارعمومي در جهان عرب كمتر به واقعي بودن فيلم باور داشت و آن را ساخته هاليوود انگاشت، موج تنفر همانطور كه آمريكايي ها را از توجه به واقعيات جهان اسلام بازمي دارد، چشمان مردم عادي اين حوزه را نيز برواقعيات مي بندد. اگر سياستمداران و رسانه هاي همگاني آمريكايي ها تنفر جهان اسلام از سياست خارجي آمريكا را به جاي ارجاع به حمايت آمريكا از حكومتهاي اقتدارگرا و فاسد، ممانعت از توسعه اقتصادي، تقويت رژيمهاي سنگدل و تروريست، حمايت بي قيد و شرط از دولت غرب ساخته اسرائيل و بي توجهي به افكار عمومي، به دموكراسي و آزادي، فردگرايي، عرفي گرايي، سرمايه داري، توسعه و حقوق بشر نسبت مي دهند، افكار عمومي جهان اسلام نيز به جاي توجه به علل انحطاط خود و علل دروني توسعه نايافتگي جوامع مسلمان، مشكلات خود را به دول غربي و استعمار نسبت خواهدداد. عدم درك متقابل كه جاي آن را تنفر گرفته است زمين مرغوبي را براي رشد جنبشهاي خشونت گرا مثل طالبان از يك سو و رشد برآمدن خشونت گراياني مثل دولت بوش از دل دموكراسي آمريكايي از سوي ديگر فراهم كرده است.
و ششم آنكه طالبان يا القاعده (دو روي يك سكه) همانند همه جنبشهاي اجتماعي معلول هستند و نه علت. آنها معلول نظامهاي اقتدارگرا، جامعه توسعه نايافته، عدم آزادي بيان در عموم كشورهاي خاورميانه، يا توسعه نيافته، ضعف نهادهاي مدني و عدم حاكميت قانون است. چنين جوامعي بحران زا و بحران زي اند و مدام از يك بحران به بحراني ديگر گذر مي كنند و گاه بحرانهاي خود را به جوامع ديگر نيز صادر مي كنند. بدين ترتيب تصور سياستمداران آمريكايي و ديگر سياستمداراني كه صرفاً برقدرت خويش اتكا مي كنند مبني برزيست امن در جهاني پراز بحران، خواب و خيالي بيش نيست. امنيت در چنين جهاني به يك رؤيا تبديل شده است.
روزنامه نگاران و سياستمداران آمريكايي از اينكه طالبان را يك جنبش اجتماعي بخوانند ابا دارند چون اگر آن را يك جنبش بخوانند مجبورند به خاستگاه ها، انگيزه ها، نحوه سازماندهي، ريشه ها، حاملان، نحوه پيام رساني، محدوده عمل و پيامدهاي آن بپردازند. اما اگر «شر» ناميدن يك گروه جانشين تحليل شود همه اين پرسشها و مسائل به كناري نهاده خواهدشد. ساده گيري آمريكايي اگر در زندگي روزمره مشكل گشاي آمريكايي هاست در حوزه انديشه و تحليل بلاي جان آنها است.
نيويورك ـ مجيد محمدي




|   شناسنامه   |   آرشيو   |