شهر مراغه به عنوان مركز ثقل حكومتي ايلخاني و نخستين پايتخت ايلخانان مغول داراي آثار تاريخي و فرهنگي متعددي است كه همواره مورد توجه محققان و پژوهشگران داخلي و خارجي بوده است. اين امر موجب شد تمامي مطالعات دوره ايلخاني به صورت تخصصي در شهر مراغه متمركز شده و موزه ايلخاني در اين شهر داير شود.
موزه ايلخاني مراغه از موزه هاي تخصصي دوره ايلخاني در كشور است كه انبوهي از آثار خطي، سكه، سفال، شيشه و مفرغ گنجينه اي از تاريخ ايلخاني را در خود جاي داده است. اين موزه ۳۰سال پيش به دليل قرار گرفتن مقبره شاعر پرآوازه هشتم هجري، «اوحدي مراغه اي» به سبك معماري قديمي و همخوان با بافت شهر و آثار تاريخي آن احداث شد كه داراي پنج بخش كتابت، آبگينه، مفرغينه، سكه و سفالينه است. بخش كتابت اين موزه شامل نسخه هاي نفيس خطي قرآن كريم است كه توسط كاتبان قرن هفتم به خطوط زيباي ثلث با تزيينات بديع هنرمندان آن روزگار زرنگاري شده است، اين نسخه ها بر روي نخستين نوع كاغذهاي وارداتي كشور در دوره ايلخاني به عنوان «خانبالغ» نوشته شده است كه در ساير موزه هاي كشور ديده نمي شود.
در بخش مفرغينه هاي اين موزه آثار ارزشمندي وجود دارد كه متأسفانه به علت كمبود فضاي مناسب همه اين آثار به نمايش گذاشته نمي شود. شمعدانها و ظروف تزييني مفرغي با تزيينات گل و بوته هندي و انواع خطوط فارسي كه بر روي فلز حجاري شده گوشه اي از آثار اين موزه است.
در بخش آبگينه موزه ايلخاني مراغه شيشه هايي با نوع ساخت در كوره هاي باز و بسته، دميدني و بازدمي ديده مي شود كه در نوع خود كم نظير است. اما بخش سفالينه هاي اين موزه كه مهمترين و غني ترين بخش اين موزه است، پرآوازه ترين سفالينه هاي دوره ايلخاني رادرخود جاي داده است. نگارگري و مينياتوري از نوع چهره هاي مغولي كه بعدها به چهره هاي «شيرازي » تغيير كرد. همچنين سفالينه هايي با پوششهاي زرين فام با شكل گاو، اسب يا سر خروس از منحصربه فردترين آثار سفالينه اين موزه به شمار مي رود.
مهمترين قسمت اين بخش، سفالينه هاي نوع «سلطان آبادي» دوره ايلخاني است كه اخيراً ۹قلم از آن از موزه ملي ايران به موزه مراغه منتقل شده است. سفالينه هاي سلطان آبادي از نظر ايجاد نقش و نقوش متنوع، لعاب و شكل ظروف در جهان با همين نام شناخته شده و بسيار نفيس هستند.
|
|
|
در بخش سكه هاي موزه ايلخاني مراغه هم سكه هاي طلا، نقره و مسي دوره هاي مختلف حكمرانان ايلخاني در مناطق مختلف كشور مربوط به «هلاكوخان»، «آباقاخان»، «الجايتو» و «غازان خان » وجود دارد كه بر روي آنها عبارات لااله الا الله و محمدرسول الله بيشتر از ساير عبارات مشاهده مي شود و پس از آن سكه هايي با نام حاكم آن دوره و محل ضرب و بعضاً تاريخ ضرب سكه ها ديده مي شود. بخش سنگ قبور موزه ايلخاني مراغه هم گوياي بسياري از ناگفته هاي تاريخ مراغه است كه به شكل قبور گهواره اي «ساده و تنديس » مربوط به پيش از اسلام و بعد از اسلام تقسيم بندي مي شوند. وجود سنگ قبرهاي تنديسي به شكل قوچ يا شير در ابعاد كوچك و بزرگ مربوط به دوره «قره قريونلوها» و «آق قويونلوها » و وجود خطوط فارسي و عربي و اشعار برخي از شعراي نامي كنده كاري شده بر روي قبور از جمله سنگهاي قبور اين موزه است. به گفته داود آبيان سرپرست اداره ميراث فرهنگي مراغه امسال براي تجهيز و توسعه موزه ايلخاني ۱۰۰ميليون ريال اعتبار هزينه شده است و سال آينده هم طرح پوشش حياط خلوت و برداشت ديوارهاي جانبي براي گسترش فضاي اين موزه اجرا مي شود.
مراغه ـ كوروش باقي