* در پژوهشي كه صورت گرفته است ۱۱ درصد زنان قرباني خشونت خانواده بي سواد، ۴۸ درصد داراي سواد ابتدايي و راهنمايي۳۸، درصد ديپلم و ۳ درصد داراي تحصيلات دانشگاهي بودند
* مسأله خشونت در خانواده كه قرباني اصلي آن مادران هستند را مي توان اينگونه به بحث گذاشت كه سستي به وجود آمده در اعتقادات به اصول ديني خانواده را در يك بحران قرارمي دهد
۶۰ درصد زناني كه از سوي همسرانشان مورد اذيت و آزار قرار مي گيرند تنها براي تنبيه شوهرانشان به مراجع قانوني پناه مي برند و تمايل به ادامه زندگي زناشويي دارند.
* زن آزاري شاخه اصلي خشونت
دكتر فريبا موسوي پور، متخصص زنان و زايمان و كارشناس سازمان پزشكي قانوني كل كشور مي گويد: «زن آزاري يكي ا ز شاخه هاي اصلي خشونت در خانواده است كه از آن پديده اي تكراري نام مي بريم.
در اين مقوله كه بعد فرهنگي نيز دارد مي توان با دخالت بموقع و صحيح مراجع قانوني، آگاهي دادن به شوهران زن آزار و برخورد كارشناسانه با آنان، اين نابساماني را رفع كرد و از تأثيرات منفي در ابعاد گسترده آن جلوگيري كرد.» اين كارشناس مي افزايد: مسأله خشونت در خانواده كه قرباني اصلي آن مادران هستند را مي توان اينگونه به بحث گذاشت كه سستي به وجود آمده در اعتقادات به اصول ديني خانواده را در يك بحران قرارمي دهد.
شوهراني كه در دوران كودكي شاهد ضرب و جرح مادر از سوي پدر بوده اند اين اعمال را نسبت به همسرانشان تكرار مي كنند. آناني كه اعتياد به موادمخدر و الكل دارند خشونت را به اعضاي خانواده هديه مي دهند و در اين وادي مردان شرور و بزهكار نقش سردمداران شوهران زن آزار را ايفا مي كنند.
دكتر موسوي پور با اشاره به پژوهشي از ۱۰۰ زن مورد اذيت و آزار خانوادگي گفت: «در اين بررسي، مشخص شده است فقط ۳۱ درصد از اين زنان براي طلاق گرفتن به مراجع قانوني مراجعه كرده اند، ۹ درصد آنان داشتن سابقه اي براي اقدامات آتي را علت شكايت خود دانسته اند و ۶۰ درصد با بيان اينكه دوست ندارند كانون خانواده شان را از دست بدهند علت مراجعه خود را زهرچشم گرفتن از شوهران خود، دانسته اند…
اين كارشناس ادامه داد: «اگر فرزندان درمحيطي آرام به دين و مذهب ترغيب شوند و در زمان ازدواج شناخت كافي نيز داشته باشند ما شاهد پايين آمدن منحني نمودار زن آزاري و كلاً خشونت در خانواده خواهيم بود.
|
|
قاضي رنجبر
|
* پيشگيري از خشونت با آموزش
زن ايراني، بسيار صبور و آرام است، خانواده را دوست دارد و اگر جايي براي تحمل كردن خشونتي از سوي شوهرش باشد، آن را به جان و دل مي خرد، بايستي مادر در شخصيت بالايي قرار بگيرد و سلامت جسمي، روحي و رواني وي با افزايش بهداشت در جامعه، بايستي مدنظر قرارگرفته باشد.»
دكتر عمويي يكي از معاونين سازمان پزشكي قانوني كشور به بررسي تيزبينانه خشونت در خانواده پرداخته است، او زنان را قربانيان اصلي اين خشونت مي داند و اين مقوله را در تمامي سطح جامعه تأثيرگذار مي داند.
دكتر عمويي مي گويد: «يكي از ناهنجاري ها در خانواده، خشونتي است كه هريك از اعضا مي تواند نسبت به ديگري اعمال كند و خطر اصلي زماني قابل لمس خواهد بود كه اين خشونت از سوي پدر در درجه اول و بعد توسط مادر در درجه دوم ايجاد شود.
اگر چنين اتفاقاتي رخ بدهد با نفوذ خشونت در شخصيت فرزندان اينگونه پدران و مادران خانواده اي متشنج و قابل انفجار رشد مي كند و در محيط اينگونه خانواده ها، ابراز محبت، تفكر و پيشرفت وجود نخواهد داشت و اينجا است كه رشد و تكامل و پرورش كودكان اينگونه خانواده ها دچار اختلال شده و آنان آسيب جدي خواهند ديد.
وي با اشاره به اينكه خسارت و غرامت اين آسيب از خشونت را نه تنها خانواده، بلكه فاميل و اجتماع پرداخت خواهند كرد، افزود: «مهمترين اقدامي كه دستگاههاي قضايي و برنامه ريزان مملكت مي توانند داشته باشند اين است كه نخستين اقدام تشكيل خانواده مطمئن است.»
در اين مورد كه فرزندانمان با چه كسي ازدواج مي كنند و معيار انتخاب همسر چيست؟ براي استحكام خانواده كه اصلي ترين واحد جامعه است بايستي برنامه ريزي كرد. كساني قابليت ازدواج دارند كه از نظر روحي، جسمي مشكلي نداشته باشند. اينگونه افراد چنانچه تشكيل زندگي مشترك داده باشند و صاحب فرزندشوند در شرايط طبيعي انتظار اين است كه نسل جديد برخاسته از آنها داراي كارايي بالا، مثمرثمر و قابل اطمينان باشد.
بنابراين يكي از طرق پيشگيري از خشونت در خانواده، آموزش افرادي است كه مايلند خانواده تشكيل دهند و حمايت آنان از نظر اقتصادي، رواني و فرهنگي نيز تأثيرگذار است و اگر آسيبي براي يكي از اعضاي خانواده ايجاد شود، اين فرد بايستي مورد حمايت قرارگيرد.
دكتر عمويي با بيان اين كه، حمايت از فرد آسيب ديده به گونه اي ضعيف تاكنون توسط بستگان وفاميل هر يك از زوجين به تناسب و فراخور وضعيت آنها انجام مي شد، افزود:«دستگاه اجرايي و دولتي نيز دراين خصوص بايستي برنامه هاي حمايتي گسترده اي را مدنظر قراردهند، اگر اينگونه حمايت ها نباشد، خشونت در كالبد خانواده ريشه مي دواند و نخستين جرقه هاي آنان با همسر آزاري زده مي شود.
بايستي در نظر داشت همسرآزاري با اختلافات به وجود آمده دريك برهه از زمان و عدم وجود تفاهم تفاوت عميقي دارد، در اين مقوله اذيت و آزارهاي فيزيكي به اندازه اي تكرار مي شود كه شوهر را از مأمن بودن براي زنان به عامل زن آزاري تبديل مي كند.
وي گفت:«عوامل متعددي را مي توان در پيدايش زن آزاري كه حادترين نوع خشونت در خانواده است، سهيم دانست، متأسفانه اين خشونت گاهي اوقات خسارات غيرقابل جبراني را برجاي مي گذارد. فرد مورد آزار با ضرب و جرح خانوادگي نياز به بستري شدن در بيمارستان پيدا مي كند. از سويي نقص عضو و حتي در مواردي محدود شاهد از بين رفتن فرد مورد آزار يا حتي اقدام به خودكشي وي را در پي دارد. بارها اتفاق افتاده در تالار تشريح، اجساد زناني معاينه شده اند كه قبل از مرگ مورد آزار و اذيت فيزيكي بطور مكرر قرارگرفته اند و براي فرار از اين آزارها با نيافتن راه حلي، دست به خودكشي زده اند. دكتر عمويي وضعيت فرهنگي و سطح سواد را يكي از عوامل مؤثر در همسرآزاري مي داند، او در يك بررسي آماري مي گويد: «در پژوهشي كه صورت گرفته است ۱۱ درصد زنان قرباني خشونت خانواده بي سواد، ۴۸ درصد داراي سواد ابتدايي و راهنمايي، ۳۸ درصد ديپلم و ۳ درصد داراي تحصيلات دانشگاهي بودند و در همان عده جامعه آماري ميزان سواد شوهرانشان ۷درصد بي سواد، ۵۹ درصد سواد ابتدايي و راهنمايي، ۲۶ درصد داراي ديپلم و ۸ درصد دانشگاهي بوده اند.»
وي يكي ديگر از عواملي كه سبب اختلاف منجر به ضرب و جرح و زن آزاري را ازدواجهايي مي داند كه موافقت طرفين بخصوص زن را دربرنداشته و تن به ازدواج هاي تحميلي داده اند، گاهي پدران و مادران يا ناپدري و نامادري به جاي دختران و پسران خود تصميم مي گيرند و اين كار غيرمنطقي سبب بروز درگيري و شدت يافتن خشونت در خانواده مي گردد.
دكتر عمويي مي گويد: «در آخرين پژوهش ها، ۸۶ درصد از افرادي كه مورد آسيب فيزيكي قرارگرفته اند قبلاً مجرد بوده اند و از خانه پدري پاي در خانه شوهر گذاشته اند، ۳ درصد را زنان شوهر مرده ـ بيوه ـ به خود اختصاص داده اند و ۱۱ درصد آنان زنان مطلقه اند كه پس از ازدواج مجدد از سوي شوهر شرعي و قانوني خود تحت آزار و اذيت مكرر قرارگرفته اند.»
اما از نظر زمان نيز، تقسيم بندي علمي در دست است، دكتر عمويي با اشاره به اين آمارها گفت: از نظر زمان شروع درگيري ۲۱ درصد درروزهاي اول، ۲۳ درصد در ماههاي اول، ۳۷ درصد حدود سال اول و ۱۹ درصد باقي مانده پس از پايان سال اول زندگي مشترك رخ داده است و در ۲۸ درصد از زناني كه مورد اذيت و آزار واقع شده اند، مصرف داروهاي روان گردان ثابت شده است كه نشان مي دهد زمينه اختلالات عصبي و رواني نيز در خشونت به وجود آمده در خانواده، مؤثر است.
|
|
دكتر موسوي پور
|
اين كارشناس خبره، با تأثر ادامه داد: «تاكنون هر جا با يك ناهنجاري مواجه شده ايم ردپاي اعتياد نيز قابل لمس بوده است، در ارتكاب بزه، جنايات، طلاق هميشه به اعتياد برمي خوريم و خشونت در خانواده نيز از اين مستثني نيست.
آمارها بيانگر اين است كه ۳۴ درصد از شوهران زن آزار به مصرف دخانيات اعتياد دارند، ۳۳ درصد به الكل و موادمخدر معتاد بوده اند و در ۳۳ درصد باقي مانده نيز هيچگونه اعتيادي وجود نداشته است. دكتر عمويي خشونت در خانواده را فراتر از زن آزاري مي بيند و مي گويد: «با وجود اينكه در خشونت به وجود آمده در خانواده، شاخه هاي مختلفي وجود دارد اما زن آزاري بيشتر ديده شده است، كودك آزاري، خشونت فرزند نسبت به والدين بخصوص مادر و خشونت زن نسبت به مرد خانواده نيز مدنظر است اما مقدار آن نسبت به زن آزاري بسيار ناچيز است.
*دعواي خانوادگي بدون خشونت نيست
زنان قربانيان اصلي اين خشونتند كه آمارها نشان مي دهد كمتر از يك درصد آنان در برابر اذيت و آزار تاب و تحمل ندارند و اقدام به خودكشي مي كنند و از اين مقدار كمتر نيز مرگ هايي است كه در جناياتي رخ مي دهد و زنان براثر خشونت همسرانشان جان خود را از دست مي دهند.
زينب رنجبر معاون مجتمع قضايي خانواده كه مي توان گفت سنگ صبور بيشتر زنان مورد آزار است مي گويد: «هيچ دعواي خانوادگي وجود ندارد كه منجر به خشونت نشود، اكثر مراجعه كنندگان به مراجع قضايي زنان هستند و بايستي در نظر گرفت كه خشونت، خشونت را در پي مي آورد و بعيد نيست روزي يك زن در دفاع از خود دست به خشونت بزند كه در مقابل اين امر، نيكي هم مسري است و اگر خدشه اي وجود داشته باشد، مي توان خشونت در خانواده را در بن بست ديد. وي مي افزايد:
با بيان اينكه زنان مورد آزار آمار ۷۰ درصدي و مردان مورد آزار ۳۰ درصدي را به خود اختصاص داده اند. «اميدواريم روزي برسد مردان زن آزار بپذيرند درسازمانهايي كه براي آگاهي دادن به آنان آمادگي دارند، تحت پوشش قرارگيرند و مراجع قانوني نيز با برخورد كارشناسانه خشونت در خانواده را كنترل كرده و جامعه را از تنش هاي برخاسته از اين مقوله تطهير كنند.
مهدي ابراهيمي