Iran Newspaper

هر روز وقت زيادي را جلوي آيينه به تماشاي چهره و ظاهرش مي گذراند و به فكر فرو مي رود كه چه مي شد اگر پوست صورتش كمي روشن تر بود و قدش دوسانتيمتر بلندتر بود و يا بيني اش مثل بيني پدر اين قدر بزرگ نبود. قفسه كتابخانه اش پر شده از كتابهاي رژيم لاغري و آرايش و زيبايي! هر جا كتاب تازه اي در اين باره ببيند، بي بر و برگرد آن را مي خرد. مدام خودش را وزن مي كند. صبحها خواب آلوده بلند مي شود و سعي مي كند در حياط كوچك خانه ورزش كند و هر روز دعايش اين است كه كاش پدر راضي شود يكي دو تا از فرشهاي خانه را بفروشد و يا دست كم مادر از خير النگوهاي طلايش بگذرد تا او بتواند با پول آنها بيني اش را عمل كند. مادربزرگ به پشتي تكيه مي دهد، عينك ته استكاني اش را روي بيني بزرگ و گوشت آلودش جابه جا مي كند و باحيرت كارهاي او را تماشا مي كند و زير لب مي گويد: «دختر هم... دخترهاي قديم» و بعد به خودش دلداري مي دهد كه لابد دوره آخر زمان رسيده و اعظم دختري كه حالا موهايش را از ته كوتاه كرده و لباسهاي تنگ و عجيب و غريب مي پوشد و به اصرار از بقيه مي خواهد شيما صدايش بزنند. همه اين كارها را تا حد افراط انجام مي دهد و هر روز جلوي آيينه به انتظار ظهور تدريجي تصوير جديدش مي نشيند!
حالا بيشتر مردم حاضرند در مسابقه زيباتر نشان دادن خود شركت كنند. بسياري از آنهابا صرف هزينه زياد، ناراحتي هاي جسماني وحتي خطرات جاني را تحمل مي كنند تا به كمال زيبايي برسند. اين روزها مادران زيادي دست دختران نوجوان و جوانشان لوازم آرايشي را مي بينند كه خودشان نه آنها رامي شناسند و نه مصرف مي كنند. حالا همه فقط مي خواهند زيبا به نظر بيايند و اين زيبايي را هم فقط در اين مي دانند كه شبيه هنرپيشه هاي خارجي شوند. مثل آنها لباس بپوشند. راه بروند و...
در تاريك روشن غروب خيابان پر از آدم و ماشين است. دختر بچه اي با لباس كثيف و پاره به زور توي جيب عابران آدامس مي گذارد. پيرزني توي اتوبوس شركت واحد به ميله اي آويزان شده، پيرزن ناخنهايش را حنا گذاشته، غر مي زند: «ديگر حرمتي هم باقي نمانده...» روسري دختر جواني عقب رفته و تا نصف موهاي سرش پيداست. خط لب قهوه اي، لبهاي او را كلفت تر از آنچه هست نشان مي دهد و پسر جواني كه دست دختر را گرفته، كنار او راه مي رود. مادري به همراه دختر كوچكش پشت ويترين مغازه لوازم آرايشي مي ايستد. هر دو وارد مغازه مي شوند. مادر خريد مي كند و دخترك با كنجكاوي به ويترين و لوازم داخل آن خيره مي شود.

خريد و مصرف لوازم آرايش، لوسيونها و كرمهاي روز و شب، وسائل زينتي و... يكي از دل مشغولي هاي دختران نوجوان و جوان است. عده اي معتقدند آنها از كودكي چنين رفتاري را مي آموزند و به آن عادت مي كنند. به همان سادگي كه مي توانند به مطالعه كتاب وخواندن روزنامه علاقه مند شود. آنها در اثر انواع تبليغات مي خواهند چيزي غير از آنچه هستند باشند. اين تبليغات كه در كشور ما سعي شده كاملاً محدود باشد. دخترها را وادار مي كند، احساس بدي نسبت به وضع ظاهري و چهره خود پيدا كنند و سپس براي اصلاح و از بين بردن اين نواقص خيالي به وسائل آرايشي پناه ببرند. قسمت هايي از بدنشان را جراحي كنند. تغيير شكل دهند. كوچك كنند. وصله كنند تاخود را با استاندارهايي كه از راههاي مختلف ترويج مي شود منطبق سازند.
برپايي مسابقه هاي بين المللي زيبايي، زنان سراسر جهان را به اين تكاپو مي اندازد كه به هر قيمتي كه شده تغييراتي در خود به وجود بياورند تا به نمونه هاي ارايه شده در اين مسابقه نزديك شوند. انتخاب دختر شايسته جهان (Miss World)از سال۱۹۵۱ و مسابقه دختر شايسته عالم (Miss universe)) از سال۱۹۵۲ باب شد، از آن زمان تاكنون به طور مرتب بر حجم مسابقه هاي زيبايي محلي، ملي و جهاني افزوده شده است. نخستين مسابقه زيبايي روسيه بعد از فروپاشي شوروي در سال۱۹۸۸ برگزار شد. در اين مسابقه دختر شايسته براساس زيبايي، طرز راه رفتن، ايستادن و نشستن انتخاب شد.
فروشگاه لوازم آرايشي مغازه بزرگ دونبشي است كه در بهترين موقعيت تجاري قرار دارد. صاحب فروشگاه فاكتورهاي روي ميز راجمع مي بندد او از فروش خود راضي است: «براي زنان زيادي خريدن لوازم آرايشي و زيبايي در فهرست خريدهاي ضروري و اصلي قرار دارد.» توليد لوازم آرايش و جراحي هاي پلاستيك صنايع ميليارددلاري اند كه درحال حاضر آسيا و اروپاي شرقي رانشانه رفته اند.
تالار انتظار وسيع مطب يك متخصص جراحي پلاستيك و زيبايي تركيبي از معماري مدرن و سنتي با وسائل تزييني قديمي، تابلوهاي نقاشي با سبكهاي مدرن و سفال هاي رنگي و آيينه كاريهاي سنتي فضاي رمانتيك و شاعرانه اي را به وجود آورده است. مراجعان به مطب اين پزشك ظاهراً از بيماري خاصي در رنج نيستند. همه آنها به نوعي مي خواهند قسمتي از اجزاي چهره و ظاهرشان را تغيير دهند و علم جراحي پلاستيك و زيبايي تا حدود زيادي آنها را به اين خواسته مي رساند مينا تاكنون سه بار بيني اش را عمل كرده و هر بار به دليلي از شكل آن خوشش نيامده است. يكسال پيش عضلاتش را كشيد و در سومين مرحله مي خواهد پوست صورتش را براي از بين بردن چروك هاي زير چشم تحت عمل جراحي قرار دهد. موهاي شرابي رنگش را كه روي صورتش ريخته به كناري مي زند و با لبخند در جواب سؤالم كه هزينه جراحيها را چگونه تأمين كرده مي گويد: «بعد از فوت پدرم مقداري ارث به من رسيد با توافق همسرم قرار شد آن را براي اين كار هزينه كنيم.» و البته براي اينكه من به جوانمردانه بودن عمل همسرش پي ببرم اين را هم گفت كه در خانه اي اجاره اي زندگي مي كنند و مسلماً اين پول مي توانست كمكي براي آنها براي سبك كردن مخارج خانواده باشد!!
افسانه اي در طول تاريخ ساخته و پرداخته شده و به زنان اينگونه تفهيم كرده اند كه بايد هميشه دنبال مدلباس، مو و آرايش باشند و خودشان را به گونه اي بيارايند كه جذابيت داشته باشند. اين افسانه هر چند براي زنان غربي ساخته و پرداخته شده اما بسياي از زنان و دختران مشرق زمين را نيز تحت تأثير خود قرار داده است. بنابراين نخستين كاري كه يك دختر شرقي انجام مي دهد اين است كه موهايش را بور كند و به انواع و اقسام لوازم آرايشي متوسل شود و تا مي تواند تمرينات سخت ورزشي انجام دهد تا بتواند فرم و شكل اندامش را تبديل به اندام بلند و تركه اي كند وچون چنين چيزي تقريباً محال است، نتيجه اي جز افسردگي، انزواي روحي و شخصيتي براي زنان اسير و درگير اين افسانه به همراه ندارد. در اين ميان مردان نيز تحت تأثير چنين تبليغاتي به دنبال زناني نظير ستاره هاي هاليوود و يا فيلمهايي چون، سيندرلاي والت ديسني اند و زنان قربانيان نظام سرمايه داري و تجاري غرب، به ناگزير فشاري را از دوسو تحمل مي كنند.
اما براي مدير يك دبيرستان دخترانه اين موضوع كه در جامعه ما دختران از سنين پايين دنبال لباس مدروز، آرايش، جراحي هاي زيبايي و... باشند، عجيب است. او كه خودش راكاملاً در مقنعه و چادر سياه پوشانده و بادستكش سياهي كه به دست دارد به سختي برگه هاي روي ميز را ورق مي زند، مي پرسد: «چرا يك دختراز ۱۷ـ۱۶سالگي بايد به فكر رنگ كردن موي سر و استفاده از لوازم آرايشي باشد؟» هر چند خانم مدير اين مسأله را نتيجه محتوم بي بند و باريهايي مي داند كه در اين چندسال از سر سهل گيري باب شده، اما متخصص علوم اجتماعي نظر ديگري دارد به اعتقاد او چنين جرياني در جامعه ما بيش از آنكه علل روا نشاختي داشته باشد، نتيجه عوامل جامعه شناختي است: «معيار ظاهر و قيافه بهتر در فرآيند تغييرات اجتماعي و فرهنگي تعيين مي شود. فرهنگ عامه اين استانداردها را مشخص كرده و اشخاص براي آنكه خود را هم سو با اين ارزشگذاريها نشان دهند، از آنها تبعيت مي كنند. بعداز جنگ در كشور به دليل اجراي برنامه هاي اقتصادي گروهي به آساني در طبقات بالا قرار گرفتند، بي آنكه فرهنگ آن را يافته باشند. اين گروه براي نشان دادن تمايز خود از ساير قشرها و طبقات، به دنبال راهي بودند. انجام اعمال جراحي پلاستيك و زيبايي كه از عمل بيني شروع شد يكي از دستاويزهاي اين طبقه بود. » هر چد آناتول فرانس گفته: «ما هرگز بدرستي نخواهيم دانست كه چرا يك شي زيباست.» اما مفهوم زيبايي نه آنچنان كه اين متفكر گفته گنگ و مبهم است كه به تعريف نيايد و نه آن قدر ساده و قابل يقين است كه بتوان آن را در يك قالب خاص محدود كرد. با اين حال مي توان گفت كه همه آدمها در يك اصل مشتركند و آن گرايش ذاتي به زيبايي است. به طور كلي بر طبق برآوردي كه صورت گرفته ۸۵درصد زنان و ۷۵درصد مردان قسمتي از بدن يا اندامشان را نمي پسندند و از شكل ظاهري آن خوششان نمي آيد. بنابراين نارضايتي از وضعيت ظاهر تنها اختصاص به زنان ندارد. اما گويا اين زنانند كه بيشتر از مردان درصدد رفع اين مشكل با توسل به روشهاي زيبايي و جراحي پلاستيك برمي آيند. متخصص علوم اجتماعي همچنان تأكيد مي كند: شايد در نخستين گام بايد به افزايش شعور اجتماعي و اصلاح معيارهاي زيبايي شناختي جامعه همت گماشت.» در اين ميان هستند كساني كه از مخالفان جدي و سرسخت لوازم آرايش و جراحي هاي پلاستيك و زيبايي به شمار مي روند. به عقيده آنهاخدا از آفريده هاي خود همانگونه كه خلقشان كرده راضي است و اگر آنها ناراضي اند لابد اشكال در خودشان است.