مناسبات دو كشور ايران و عراق چه در دوره جنگ و چه زمان صلح براي منطقه و نظام بين الملل درخور توجه بوده است. از همين رو ناظران سياسي پيرامون دور تازه روابط ايران و عراق كه با سفر وزيرخارجه عراق به تهران آغاز شده و آثار و نتايج متعددي كه مي تواند به دنبال داشته باشد، رشته گفت وگوهاي جدي راگشوده اند.
آنچه مسلم است دو همسايه پرقدرت باوجود پشت سرگذاشتن تجربه يك نزاع فرساينده ، در دستيابي به فرمول و الگويي از همزيستي اطمينان بخش توفيق نيافته اند. روابط ايران و عراق طي ۱۳ سال گذشته، بخاطر چالشهاي چندگانه باقيمانده از دوران ۸سال جنگ تحميلي همچون اختلافات مرزي و ارضي بويژه درخصوص چگونگي اداره اروندرود، مسأله اسيران جنگي، اجراي قطعنامه ۵۹۸ كه تعهدات مالي و حقوقي را براي دولت عراق دربردارد و حضور نيروهاي ضدانقلاب در خاك عراق هنوز در مرحله بلاتكليفي باقيمانده است، دليل روشن تداوم و تطويل اين شرايط برزخ گونه اين بوده كه مسؤولان بغداد اراده و انديشه گرايش به ايران را نيافته بودند.
وزيرخارجه عراق اوايل هفته گذشته در پارلمان عراق گفت كه ايران و عراق همه پرونده هاي باقيمانده و چالش آفرين ميان دو كشور را با عزمي مشترك و تفاهم دوجانبه خواهندبست.
كارشناسان مسائل بين المللي و منطقه معتقدند كه اين اظهارات و سياستها مي تواند نشانه جديدي براي تحول در روابط پرتلاطم گذشته باشد، اما اين اظهارات طرف عراقي كه بر شالوده شرايط و متغيرات سياسي خاورميانه استوار است ، براي اولين بار نظر مثبت ايران را به خود معطوف كرد.
اما سؤالي كه مطرح است اينكه چرا عراق در اين مقطع زماني «موضع ترديد و ناهمراهي» را ترك كرده و «سياست همگرايي» را پيشه كرده است؟ ذهن تحليلگران در ارزيابي اين رفتار به يك تجربه تاريخي معطوف مي شود، عراق نخستين بار حدود ده سال قبل نيز همچون گامي در راستاي حل اختلافات خود با ايران برداشت تا آنجا كه به بخشي از مشكلات دو كشور پايان داد.
بر همين اساس، كارشناسان مي گويند فشارهاي محيطي مهمترين عامل اثرگذار در رفتار بغداد است، عراق در آن زمان بخاطر حمله به كويت و درگير شدن در جنگ خليج فارس نياز به ثبات در مرزها و همراهي همسايگان داشت و درنتيجه رفع اختلافها با ايران را تا مرز دادن امتيازات بزرگ دنبال كرد هم اكنون نيز يك عامل بيروني شرايطي مشابه با آن زمان را رقم زده و احتمال حمله آمريكا به عراق تفكر يك همنشيني جديد با ايران را در ذهن بغداد به وجود آورده است.
بنابراين براساس تجربيات ۱۳ سال گذشته برخي كارشناسان معتقدند تمايل عراق براي حل موضوعات ناشي از جنگ بيش از آنكه ناشي از تغيير رويه عراق باشد، معلول تغيير شرايط منطقه بوده است. از اين رو، دستگاه ديپلماسي كشور بايد آگاهانه رويكرد جديد سياست خارجي عراق را تعقيب كند.
خوشبختانه تصميم گيري دولت ايران در قبال همسايه خود از چارچوب روشني تبعيت مي كند. شرط نخست تحول در روابط و رفع مشكلات في مابين همانطور كه رئيس جمهوري در ديدار وزير خارجه عراق گفت: «حسن تفاهم، نگاه به آينده و احترام» متقابل » است. در اين بين انتظار اين است كه در مرحله جديد بازسازي روابط تهران ـ بغداد، عراق «حسن نيت» خود را در رفع موانع موجود از جمله حل وفصل نهايي موضوع اسرا، اجراي قطعنامه ۵۹۸ سازمان ملل و پرداخت غرامت هاي ناشي از جنگ نشان دهد. از ديگر سرفصل هاي مهم روابط ايران و عراق توجه به موضوع امنيت دو كشور و عناصر تأثيرگذار داخل عراق بر روابط في مابين است، انتظار مي رود بغداد به مشكل حمايت از گروههاي شبه نظامي ضدانقلاب در عراق توجه جدي داشته باشد و در بحث مربوط به ترتيبات امنيت مرزي رفتار دوگانه خود را موردتجديد نظر قراردهد.
جواد دليري

گروه سياسي: سيدمحمد خاتمي رئيس جمهوري در ديدار با «ناجي صبري» وزير امور خارجه عراق اظهار اميدواري كرد: با حسن تفاهم، نگاه به آينده و احترام متقابل مشكلات موجود ميان جمهوري اسلامي ايران و عراق مرتفع و روابط د وكشور در عرصه هاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و بين المللي در سطوح بالاتري گسترش يابد.
رئيس جمهوري با اشاره به اشتراكات ديني و تاريخي و همجواري دو كشور، ملاقاتهاي اخير مقامهاي جمهوري اسلامي ايران و عراق را نشانه عزم راسخ دو كشور براي حل مشكلات گذشته دانست.
وي اظهار اميدواري كرد: رفت و آمد مقامهاي مسؤول دو كشور، افقهاي تازه اي در مناسبات تهران ـ بغداد بگشايد.
آقاي خاتمي با بيان اين كه در بسياري از كميته ها بويژه كميته انساني مباحثات ميان دو كشور با موفقيت انجام شده است، ضرورت پايبندي به معاهده ۱۹۷۵ ميان دو كشور را خاطرنشان ساخت.
رئيس جمهوري گفت: كشورهاي منطقه از جمله عراق مي توانند با همكاري يكديگر و امكانات خود، صلح، پيشرفت و آرامش را براي منطقه به ارمغان بياورند.
آقاي خاتمي ضرورت حفظ تماميت ارضي عراق و عدم دخالت بيگانگان در مسائل داخلي اين كشور را خاطرنشان ساخت و گفت: مسائل منطقه بايد توسط خود كشورهاي منطقه و با استقلال كامل آنان حل شود.

گروه سياسي: وزارت اطلاعات جمهوري اسلامي ايران يكشنبه شب با صدور اطلاعيه اي نتايج تحقيقات درباره ادعاي ربوده شدن محمد ناظم زاده فرزند اصغر را به اطلاع عموم رساند.
در اين اطلاعيه آمده است كه به دنبال ادعاي ربوده شدن سيد «محمد ناظم زاده» فرزند اصغر و طرح اين موضوع در سطح جامعه، هيأت دولت، وزارت اطلاعات را مأمور تحقيق و بررسي در اين خصوص كرد. براساس اين اطلاعيه، آقاي سيدمحمد ناظم زاده در طول مدت ادعاي ربايش و زنداني بودن يعني از تاريخ ۸۰‎/۹‎/۲۶ لغايت ۸۰‎/۱۰‎/۳ در مسافرت به سر مي برده است.

گروه سياسي: «ابراهيم افنديچ» سفيرجديد بوسني و هرزگوين در تهران با محمدخاتمي رئيس جمهوري ايران ديدار و استوارنامه خود را تقديم وي كرد. آقاي خاتمي در اين ديدار با تأكيد بر لزوم گسترش روابط ميان دو كشور جمهوري اسلامي ايران و بوسني و هرزگوين، گفت: دولت و ملت بوسني و هرزگوين بايد بدون دخالت ديگران مشكلات را پشت سرگذارند و به جايگاه واقعي خود در عرصه بين المللي دست يابند. رئيس جمهوري لزوم كمك جامعه جهاني براي پيشرفت بوسني و هرزگوين و حمايت از آوارگان بوسنيايي را يادآور شد و گفت: ايران چه در زمان جنگ و چه در زمان حاضر همواره در كنار دولت و ملت بوسني بوده است.