گروه سياسي ـ يك استاد حقوق تجارت بين الملل در گفت وگو با «ايران» ابراز عقيده كرد: هنوز جرايم اقتصادي در مجموعه قوانين ما تعريف روشني ندارد و ضعف نظام قضايي ما در رسيدگي به تخلفات اقتصادي از اين امر ناشي مي شود.
دكتر بهروز اخلاقي كه ديدگاههاي خود را پيرامون روند مبارزه با جرايم و مفاسد اقتصادي تشريح مي كرد، افزود: براي مثال در قوانين ما مواردي نظير تبليغ عليه نظام، اخلال در نظام اقتصادي ذكرشده بدون آنكه هنوز حدود اين جرايم تعيين شده باشد. به همان ترتيب كه اين گفته من كه «سيستم قضايي كشور داراي نارسايي هايي است» ممكن است از مصاديق تبليغ عليه نظام برشمرده شود، امكان دارد يك فعاليت اقتصادي و صادراتي از مصاديق اخلال در نظام اقتصادي كشور تلقي شود. دكتر اخلاقي اضافه كرد: در كشورهاي پيشرفته جهان، تعريف حقوقي تخلفات اقتصادي با مصاديق اش بطور دقيق و شفاف، تبيين شده است و قضات با يك سلسله ملاكها و معيارهاي روشن به ارزيابي و داوري فعاليت اقتصادي افراد مي پردازند. وي در ادامه به پيچيدگي مسائل كيفري و برخورد با مفاسد اقتصادي در ايران و خارج پرداخت و گفت: براساس تجارب عيني، تخلفات و جرايم اقتصادي حالت چندبعدي دارد مثلاً عده اي در پشت صحنه فعاليت مي كنند ولي عملاً كسي به عنوان متهم مطرح مي شود و اي بسا در اقارير خود تمام اتهامات را نيز برعهده بگيرد و هرگز اسمي از مجرمان اصلي كه صحنه گردان هستند نياورد. به اين لحاظ در مورد جرايم كيفري تا پيش از اطمينان نسبت به اثبات جرم، نمي توان حتي به اقارير متهم اعتماد كرد. وي اضافه كرد: به دليل سرشت پيچيده جرايم اقتصادي اين عدم اطمينان به اقرارهاي متهم در كشورهاي توسعه يافته رواج دارد و براي مثال به طول انجاميدن رسيدگي به اتهامات كيفري را مي توانيم در پرونده هاي مختلف محاكم آمريكا و اروپا مشاهده كنيم.
|
|
|
وي با اشاره به اينكه چنين پيچيدگي هايي در پرونده هاي جديد مفاسد اقتصادي حس مي شود، گفت: «در رسيدگي به اتهام شهرام جزايري، نبايد سرعت و شتاب به خرج داد و فعلاً نمي توان به اقارير وي اطمينان كرد.» اين حقوقدان تأكيد كرد: پرونده جزايري هنوز در مرحله اتهام است و نبايد در مورد آن پيشداوري كرد و همانطور كه قانونگذار در آيين دادرسي كيفري پيش بيني كرده است، اتهام كيفري از مرحله تحقيقات مقدماتي تا اثبات جرم مراحل مختلفي را بايد طي كند و اين نشانگر حساسيت جرايم كيفري است.
اين حقوقدان در پاسخ به سؤال خبرنگار ما مبني براينكه آيا هدايايي كه جزايري به مسؤولان داده است را داراي ماهيت مجرمانه و از مصاديق رشوه مي دانيد يا خير، گفت: قانونگذار، رشوه را تعريف كرده و اگرچه، حق تفسير نسبت به رشوه بودن يا نبودن يك اقدام را نيز براي قاضي قائل شده است، ولي تشخيص اينكه مرز قانوني «رشوه» از «هديه» كجا است، كار آساني نيست. دكتر اخلاقي در بخش ديگر اين گفت وگو نقطه نظرات خود را پيرامون نحوه دادرسي در محكمه «جزايري» مطرح كرد و گفت: طبق قوانين ما، تمام محاكمات بايد بطور علني باشد ولي براي رسيدگي به جرايم كيفري، حضور هيأت منصفه پيش بيني نشده است. در عين حال اينكه از ميان تمام دادگاههايي كه به صورت علني برگزارمي شود، بطور خاص روي دادگاه جزايري، فوكوس كنند، قابل تأمل به نظرمي رسد و در ميان ناظراني مانند بنده، ايجاد شك مي كند. اين استاد دانشگاه در ادامه خاطرنشان كرد: نظام قضايي ما اصول متقني دارد كه اجازه نمي دهد متهم براي تبرئه خود به تعرض و بدنام سازي اشخاص حقيقي و حقوقي ديگر بپردازد و از اين نظر رفتار محاكم را مقيد به قواعد خاصي كرده است. وي تأكيد كرد: آبرو و حيثيت افراد بسيار محترم است و اينكه به استناد اظهارات و دفاعيات يك جوان، حيثيت عده اي خوشنام بدون اثبات جرم آنها زيرسؤال برده شود خلاف قضاي اسلامي است. وي گفت: وقتي دادگاه متوجه شد كه اسناد و مدارك به قدري محكم است كه مي توان به آنها استناد كرد، مي توان شرايط دادگاه علني را طوري ترتيب دهد كه ازسوي رسانه ها نيز منعكس شود.