مدتهاست كه موضوع جهانگردي و جذب توريستهاي خارجي به ايران مورد بحث و مناقشه صاحب نظران و مسؤولان است اما هنوز به يك اجماع نرسيده ايم كه توريستها به ايران بيايند يانيايند؟ و خبرها يكي پس از ديگري مخابره مي شود كه ايران براي كسب درآمدهاي حاصله از گردشگران خارجي چنين و چنان مي كند يا درآمد گردشگر بيشتر از فروش نفت است و در نهايت گفته مي شود تهران ارزان ترين شهر دنيا براي توريستها است اما كسي نمي آيد! واقعاً بين گفته ها وعمل ما چقدر فاصله هست! چه عواملي از ورود جهانگردان جلوگيري مي كند؟ و چرا خارجي ها علاقه ندارند به ايران بيايند؟
آنچه تاكنون درباه «چرايي» اين موضوع گفته شده است در بعد ابزار و امكانات بوده است و اگر بپذيريم كه شهرهاي توريستي ما حتي از داشتن يك هتل دوستاره هم محروم هستند، هنوز آداب و رسوم پذيرايي از ميهمان را نمي دانيم و يا همين تهران، پايتخت بدقواره ايي است كه روزانه ۵هزارتن آلودگي هوا توليد مي كند و به ريه هاي مردم مي فرستد و ترافيك آن سرسام مي آورد و... يك مشكل ديگر وجود دارد و آن موانع شرعي و عرفي براي ورود جهانگردان و گردشگران است.
اصولاً تعدادي ازمسؤولان و متشرعين با ورود جهانگردان مخالف هستند و دليلشان اين است كه با ورودشان، فرهنگ غربي (كه عموما ً برهنگي، صرف مشروب و... است) وارد كشور مي شود و ما بايد عطاي دلارهاي گردشگران را به لقايش ببخشيم و به حفظ فرهنگ خويش و ارزشها بينديشيم.
طرفداران اين ديدگاه كه از نفوذ بسيار زيادي در دستگاههاي مختلف برخوردارند عملاً تصميمات سازمانها و نهادهاي گردشگري را بطور مستقيم يا غيرمستقيم تحت تأثير قرار داده اند. جدا از خوب يا بد بودن اين تأثير، گردشگران با ورود به كشور با محدوديتهاي متعددي مواجه مي شوند و اين شرايط عملاً براي آنان كه در فرهنگ ديگري زندگي كرده اند و حتي در كشورهاي اسلامي چنين قوانيني را نديده اند، بسيار غريب و سخت مي آيد و راحت بودن، آسودگي، آرامش و خوش بودن كه از ملزومات سفر است در بازديد از ايران به دست نمي آيد و گهگاه مورد تعرض افرادي قرار مي گيرند كه «امنيت» آنان نيز به مخاطره مي افتد و كافي است براي يك مسافر خارجي اتفاق كوچكي رخ دهد (مثلاً دستش زخمي شود) آنگاه تمام سرمايه گذاريها و هزينه ها به هدر خواهد رفت و برنامه ها بي نتيجه خواهد ماند.
در مجموع به نظر مي رسد كه تقابل موافقان ومخالفان ورود گردشگران خارجي به كشور از مباني فكري آنان نشأت مي گيرد و تا زماني كه اين صنعت در بند سليقه و تفاسير شخصي است نمي توانيم سرمايه گذاري بلندمدتي براي توسعه گردشگري در كشور داشته و فقط بايد به انتظار پيرمردها و پيرزنهاي خارجي باشيم. از اين رو بهتر است به فكر كسب درآمد از طريق ديگري باشيم.

در خصوص درياي خزر نيز ما طرفدار مذاكرات منظم ترو بيشتر ميان كشورهاي منطقه هستيم و اميدواريم در اواخر ماه ژانويه، ديدار معاونان وزيران امور خارجه ۵كشور ساحلي خزر در مسكو برگزار شود و بدين ترتيب، گام ديگري براي نزديك كردن ديدگاهها در جهت تعيين رژيم حقوقي خزر برداشته شود. البته به نظر ما، مهمترين هدف، برگزاري نشست سران ۵كشور درتركمنستان در سال جاري است، نشستي كه هرچه زودتر برگزار شود، بهتر خواهد بود.
** در مورد همكاريهاي دفاعي و نيز مشاركت روسيه در احداث نيروگاه اتمي بوشهر، مجدداً جنجال ها و هياهوهاي تبليغاتي به راه افتاده است. در حقيقت، شاهد هستيم كه دور جديدي از سوءتبليغات به همراه فشارهاي سياسي آغاز شده است تا مسكو از احداث اين نيروگاه دست بكشد. در همين ارتباط، حتي ادعا شده است كه ايران امكان دارد از اين طريق، سلاح اتمي توليد كند و روسيه نيز از طريق كارشناسان خود به تهران كمك مي كند! نظر شما درباره اين ادعاها و اتهامات چيست؟ ضمن اينكه آيا آنچنان كه ادعامي شود، همكاريهاي دفاعي دو كشور تهديدي براي كشورهاي منطقه هست؟
* آنچه كه مربوط به احداث نيروگاه بوشهر مي شود، همه چيز براي ما و جهانيان آشكار و روشن است. ما به همكاري خود در اين زمينه ادامه خواهيم داد و چندي پيش نيز رآكتور نيروگاه به بوشهر رسيد و تا چند ماه ديگر محموله مهم ديگري به بوشهر خواهد رسيد. اين موضوع، نشاندهنده عزم راسخ روسيه براي ادامه طرح است.
در مورد آنچه كه مربوط به بوشهر است، ما هيچ مسأله اي با آژانس بين المللي انرژي اتمي نداريم. زيرا فقط در سال گذشته مسيحي، حدود ۶۰هيأت ناظر آن سازمان به بوشهر رفتند و هيچ اشكال و تخطئي از مقررات بين المللي را مشاهده نكردند. يعني اين همكاري كاملاً شفاف است و ايرادي به آن وارد نيست. همكاري مسكو و تهران در زمينه بهره برداري صلح آميز از انرژي اتمي است و لذا پرونده اين ادعاها از ديد ما بسته و بايگاني شده است. البته ممكن است آمريكاييها برخي اوقات ابراز ناراحتي كنند، اما موضوع براي همگان روشن است و آنچه كه آمريكا واسرائيل مطرح مي كنند، صحت ندارد. چون ما به هيچوجه در جهت توليد سلاح اتمي همكاري نداشته ايم. اين كشورها فقط ادعاهايي را عنوان مي كنند كه توخالي است. بنابراين ما نبايد توجهي به اين ادعاها داشته باشيم.
** به عنوان سؤال آخر، پيش از اين گفته شده بود كه آقاي پوتين به ايران سفر خواهد كرد. آيا تاريخ اين سفر مشخص شده است؟
* بله. چنين دعوتي بوده و آقاي پوتين نيز با كمال مسرت آن را پذيرفته است و ما اميدواريم كه امسال چنين سفري انجام شود. البته بايد در اين زمينه بيشتر كار كنيم تا زمينه خوبي براي سفر فراهم شود. از جمله، برخي طرحها بايد به مرحله اجرا برسند و در مورد طرحهاي ديگر، توافقهاي اصولي انجام گيرد. اما در هر صورت، اميدواريم كه سفر آقاي پوتين به ايران انجام شود.

فن آوري نوين ارتباط جهاني طي چند دهه اخير تحولات شگرفي در روند فعاليت جامعه بشري به وجود آورده است و به عبارتي مي توان گفت رايانه ها و اينترنت قسمت اعظمي از جهان بزرگ بشري را تسخير كرده اند. به گونه اي كه زندگي بدون استفاده از اين ابزار و تجهيزات پيشرفته تكنولوژيك با دشواريهاي فراواني مواجه خواهد شد و چه بسا ممكن است امكانپذير هم نباشد.
در حال حاضر تلاش شركتها و سازندگان قطعات و تجهيزات رايانه اي و الكترونيكي به گونه اي است كه سرمايه گذاران و مديران ارشد اين مجموعه ها، براي بقا در عرصه رقابت جهاني و پس نيفتادن از رقبايشان، همواره سعي دارند با اختراع و توليد سيستمها و تجهيزات پيشرفته و جذاب تر مشتريان بيشتري براي خريد و استفاده از توليداتشان بيابند.
حال در چنين شرايطي كه جهان قرن ارتباطات را پيش رو دارد و عده اي سودجو و فرصت طلب با كسب مهارت و دانش لازم راهها و شريانهاي سخت و دشوار ورود به سيستمها و كانالهاي رايانه اي دولتي، خصوصي و شخصي را به دست آورده و با استفاده از همان فن آوري به سوءاستفاده بپردازند.
از همين رو جرايم رايانه اي و افزايش روزافزون اينگونه جرايم چندسالي است كه مأموران پليس و سازمانهاي امنيتي كشورهاي مختلف جهان مخصوصاً اروپا، آمريكا و كشورهاي پيشرفته آسيايي را به مقابله با اين قبيل مجرمان و تبهكاران واداشته است.
امروزه در كشورهاي پيشرفته مأموران پليس و دستگاههاي امنيتي با تشكيل و راه اندازي مراكز تخصصي كشف جرايم رايانه اي ضمن بهره مندي از متخصصان عالي رتبه و كارشناسان مجرب سعي در كاهش و پيشگيري از اين نوع جرايم دارند.
در اين نوع مبارزه كه اغلب در كشورهاي آمريكا، كانادا، چين، روسيه، ژاپن و چند كشور اروپايي شكل گرفته است مأموران پليس به جاي مبارزه فيزيكي و كشف جرم پشت دستگاههاي مجهز رايانه اي نشسته و به محض اعلام شكايتي در اين زمينه بلافاصله وارد عمل شده و بدين ترتيب تلاش براي شناسايي مجرمان را آغاز مي كنند.
روزنامه «گلوب اند ميل» چاپ كانادا، چندي قبل در گزارشي نوشت: نرخ جهاني سرقتهاي نرم افزاري نسبت به سال۲۰۰۰ ميلادي حدود ۳۷درصد افزايش داشته است. در حالي كه سرقتهاي نرم افزاري در كانادا طي سال ۲۰۰۰ ميلادي ۳درصد نسبت به سال قبل كاهش داشته است كه اين نكته بيانگر نتيجه بخش بودن فعاليت گروههاي تخصصي مأموران پليس و دستگاههاي امنيتي در برخورد با اينگونه جرايم بوده است.
در اين گزارش زيان ناشي از سرقتهاي نرم افزاري در جهان طي سال۲۰۰۰ ميلادي بالغ بر ۱۲ميليارد دلار اعلام شده است. حال آنكه آمريكاي شمالي همچنان با ۲۵درصد نرخ سرقت نرم افزاري با حدود ۳ميليارد دلار زيان، متحمل بالاترين هزينه سرقتهاي نرم افزاري در جهان شده است.
زيان سرقتهاي نرم افزاري در برنامه هاي تجاري بخش خرده فروشي كانادا نيز سالانه رقمي معادل ۴۵۷ميليون دلار برآورد شده است.
در همين حال روزنامه آمريكايي «نيويورك تايمز» نيز چندي قبل با انتشار چند گزارش علمي و كارشناسانه ضمن هشدار درباره افزايش جرايم مخرب رايانه اي اعلام كرد: بيش از نيمي از مردم آمريكا در سال۲۰۰۱ در خانه هاي خود رايانه داشته و ۴۰درصدشان نيز به اينترنت متصل بوده اند. اين در حالي است كه به نوشته اين روزنامه، در سال۹۸ ميلادي حدود ۵۵درصد كودكان آمريكايي ۷ تا ۱۳ساله رايانه داشته كه ۱۹درصدشان به اينترنت دسترسي داشته اند.
در سال۲۰۰۰ ميلادي قريب به ۶۵درصد كودكان ۷ تا ۱۳ساله رايانه داشته و ۳۰درصدشان به اينترنت دسترسي داشته اند. همچنين ۹۰درصد دانش آموزان مدارس كه در خانه هاي خود رايانه داشته و به اينترنت هم دسترسي نداشته اند درمدارس به اين امكان دست يافته اند.
«نيويورك تايمز» در بخش ديگري از گزارش به چند نمونه از جرايم رايانه اي كه در آن مجرمان با راهيابي به حسابهاي بانكي افراد، به راحتي ميليونها دلار به جيب زده اند اشاره كرده است.
در ادامه نيز ضمن تأكيد بر ضرورت مقابله هرچه بيشتر با تبهكاران رايانه اي، تصريح شده كه تعداد زيادي از مجرمان دستگير شده جوانان و نوجواناني بوده اند كه با بهره مندي از هوش و ذكاوت فراوان توانسته اند به حسابهاي شخصي افراد ثروتمند، شركتهاي اقتصادي و تجاري و حتي سايتهاي محرمانه اطلاعاتي و امنيتي و جاسوسي مطرح دنيا نيز نفوذ كنند.
نويسنده مطلب در پايان از زبان ـ اريك سي نيوبرگر ـ كارشناس ارشد رايانه نوشت: «در آينده نه چندان دور رايانه به عنوان يك وسيله معمولي در اكثر خانه ها مورد استفاده قرار مي گيرد و اگر مسؤولان امنيتي، قضايي و پليس تلاش همه جانبه اي براي مبارزه با مجرمان رايانه اي اتخاذ نكنند قطعاً جوامع بشري طي سالهاي آتي با مشكلات عديده اي مواجه خواهند شد.
جرايم رايانه اي در ايران
شايد تا چند سال پيش به واسطه عدم به كارگيري و استفاده فراگير سيستمها و تجهيزات رايانه اي در كشور ما، ضرورت ايجاد واحدهاي ويژه و تخصصي مبارزه با جرايم رايانه اي مطرح نبود. اما مدتي است كه همزمان با افزايش كاربري رايانه و اينترنت در ايران، شاهد نمونه هايي از اين قبيل جرايم كه در مطبوعات و رسانه هاي داخلي نيز بازتابهاي گسترده اي داشت بوده ايم. در همين راستا مسؤولان عالي رتبه نيروي انتظامي در شاخه اي از معاونت كشف جرايم با استفاده و به خدمت گرفتن اكيپ ويژه اي از مأموران آموزش ديده واحد ويژه اي به نام مبارزه با جرايم رايانه اي را راه اندازي كرده اند.
به گفته يكي از مقامات ارشد ناجا و با توجه به اينكه ممكن است در آينده اي نه چندان دور و همزمان با اشاعه فرهنگ استفاده و كاربري از اينترنت و رايانه در بخشهاي مختلف اقتصادي، اجتماعي و... با جرايم رايانه اي بيشتري در كشور مواجه شويم. اين نيرو علاوه بر تجهيز واحدهاي ويژه مبارزه با جرايم رايانه اي به آموزش نيروهاي متخصص در اين زمينه اهتمام بيشتري خواهد ورزيد.
يكي از كارشناسان عالي رتبه رايانه نيز معتقد است: امروزه انقلاب ديجيتال (رايانه اي) است كه جامعه را به سوي فراصنعتي شدن سوق مي دهد و جرايم كامپيوتري ماهيت جرايم كلاسيك را با تحول عظيمي مواجه كرده است.
به اعتقاد اين كارشناس برجسته، ارزشها و منافع مورد تعرض در جرايم كامپيوتري با ارزشهاي مرسوم كه در ساير جرايم معمولاً كسب مي گردد به شدت متفاوت است چرا كه در اين قبيل جرايم حجم صدمات و خسارات افزايش زيادي پيدا كرده و تعقيب و دادرسي جرايم رايانه اي مشكلات فراواني به دنبال دارد و به علاوه از آنجايي كه اين جرايم حد و مرز نمي شناسد مشكلات مربوط به آن نيز در سطوح بين المللي مشكل آفرين تر خواهد شد.
وي با اشاره به اينكه جرايم رايانه اي به دليل پيچيدگيهاي خاصي كه دارد به سختي قابل كشف هستند و با توجه به اينكه مرتكبين جرايم رايانه اي از هوش بالايي برخوردارند مي توانند برخي از آثار و سرنخ هاي كشف جرم را نيز از بين ببرند. حال آنكه اثبات ارتكاب اين چنين جرايمي در محاكم قضايي نيز دشواريهايي دارد كه نيازمند دلايل و مدارك كافي و محكمه پسند براي اثبات جرم است.
با توجه به شرايط فعلي حاكم بر جهان در عرصه ارتباطات، علوم و فنون پيشرفته شايسته است مسؤولان مربوطه با استفاده از تجربيات مقامات پليسي، امنيتي و قضايي ساير كشورها، علاوه بر تجهيز واحدهاي ويژه مبارزه با كشف اين قبيل جرايم آموزشهاي لازم براي پيشگيري و دفاع از خطرات ناشي از اين حوادث را به مردم اطلاع دهند.