گروه اجتماعي: كميته اي تحت عنوان كميته تلفيق وزارت آموزش و پرورش با حضور معاونتهاي آموزش و پرورش عمومي و متوسطه، رئيس پژوهشكده تعليم وتربيت و تعدادي از مشاورين وزير آموزش و پرورش تشكيل شده است.
به گزارش خبرنگار «ايران»، «سيد احمد زرهاني» مسؤول ستاد تلفيق فعاليتهاي آموزش و پرورش در گفت وگويي ضمن بيان اين مطلب، افزود: در اين كميته كه مدت دو ماه است فعاليت خود را آغاز كرده، سياستهاي مربوط به تأليف كتابهاي درسي با رويكرد تربيتي تصويب شده است و در آينده نيز سياستهاي مربوط به تأمين و تربيت نيروي انساني باتوانمندي تربيتي بيشتر و غني تر، تدوين خواهد شد. وي مسؤول اصلي اين كميته را وزير آموزش و پرورش عنوان كرد و اظهار داشت: طبق مصوبات اين ستاد، هيچيك از برنامه ها و فعاليتهاي تربيتي تعطيل نشده است و دفاتر ستادي جديد از ظرفيتهاي مناسبي براي توسعه فعاليتهاي فرهنگي، هنري، ديني، اجتماعي و مشاوره اي برخوردار است.
زرهاني با اشاره به استخدام مربيان امور تربيتي افزود: در سال جاري يك هزار و ۸۰۰ مربي امور تربيتي وارد مراكز و دوره هاي كارداني و كارشناسي شده اند و در آينده نيز اين روند استخدام تداوم خواهد داشت. مسؤول ستاد تلفيق فعاليتهاي آموزشي وپرورشي در پاسخ به سؤال خبرنگار ما در خصوص علت تشكيل كميته گفت: پس از ايجاد تحول در ساختار وزارت آموزش و پرورش و تشكيل دو معاونت جديد به نام هاي معاونت «آموزش عمومي و امور تربيتي» و معاونت «آموزش و پرورش نظري ومهارتي» و نيز طبق نظر وزير آموزش و پرورش اين ستاد تشكيل شد كه براساس مصوبات ستاد، مقرر شد مربيان امور تربيتي در مدارس عهده دار وظايف پيشين خود باشند.
وي همچنين تصريح كرد: در ساختار جديد وزارت آموزش و پرورش امور تربيتي به حقوق خود باقي است و در جهت توسعه برنامه هاي ديني، فرهنگي، هنري، اجتماعي و تربيتي زير نظر دو معاونت سابق به فعاليت خود ادامه مي دهد.
اين مقام مسؤول هدف وزير آموزش و پرورش از متحول ساختن تشكيلات وزارت آموزش و پرورش را اولويت دادن به فعاليتهاي تربيتي با كمك تمامي معلمان ومربيان امور تربيتي عنوان كرد.

• برنامه هاي پنجمين روز از دهه مبارك فجر در تهران اعلام شد
مسؤول كميته ارتباطات ستاد برگزاري مراسم دهه فجر انقلاب اسلامي گفت: در پنجمين روز از دهه مبارك فجر كه به نام «انقلاب اسلامي، حكومت علوي و رفتار زمامداري» نامگذاري شده، دومين دوره مسابقات قرآن كريم مفاهيم نهج البلاغه در مسجد نور واقع در ميدان فاطمي برگزارمي شود. غرقي افزود: در اين روز مراسم ويژه آغاز بيست و چهارمين سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي توسط انجمن آشوريان در مجتمع آموزشي بهنام برگزارخواهدشد. مسؤول كميته ارتباطات ستاد برگزاري مراسم دهه فجر خاطرنشان كرد: در اين روز مراسم «صدري يوشي» در سالن خسروي توسط زرتشتيان تهران برگزارمي شود.

• حضور كاركنان مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام(ره) در حرم مطهر امام(ره)
مسؤول واحد خبرمؤسسه تنظيم و نشر آثار امام(ره) اعلام كرد: طي آييني كاركنان مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام(ره) در آستانه آغاز دهه مبارك فجر با آرمانهاي بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران تجديدميثاق كردند. داود رضايي افزود: در اين آيين حجت الاسلام والمسلمين حاج سيدحسن خميني درخصوص انقلاب و ديدگاههاي امام راحل(ره) در مورد اسلام و انقلاب اسلامي به سخنراني پرداخت. رضايي گفت: كاركنان اين مؤسسه با حضور در حرم مطهر امام راحل و نثار گل روزهاي مبارزه امام(ره) و مردم ايران اسلامي در برابر رژيم ستم شاهي را گرامي داشتند.

گروه اجتماعي: يك فوريت لايحه تأسيس مؤسسه مالي، اعتباري شهرداري تهران (بانك شهرداري تهران) به تصويب شوراي شهر رسيد.
به گزارش خبرنگار «ايران» اين لايحه كه با امضاي ۹ تن از اعضاي شوراي شهر و در قالب دو فوريت پيشنهاد شده بود، به دليل ايرادات قانوني كه توسط دو تن از اعضاي شورا به آن وارد شد، در قالب يك فوريت به تصويب رسيده و جهت بررسي كارشناسي به كميسيون مربوطه ارجاع داده شد. «غلامرضا فروزش» عضو شوراي شهر تهران به عنوان مخالف دو فوريت اين طرح گفت: هدف دولت از اجازه تشكيل مؤسسات مالي اعتباري و بانكهاي غير دولتي، كاهش هزينه ها و بالا بردن بهره وري بوده است، زيرا هم اكنون بزرگ ترين بانكهاي كشور بعد از اين همه سال فعاليت، به مرحله سودآوري نرسيده اند. فروزش از اعضاي شورا درخواست كرد با توجه به حساسيت و اهميت موضوع از نظر مباحث كارشناسي، با تصويب يك فوريت، لايحه را جهت بررسي بيشتر به كميسيون مربوط ارجاع دهند. اصغرزاده ديگر عضو شورا نيز در مخالفت با دو فوريت اين لايحه اظهار داشت: مسائل شوراي شهر و شهرداري در حوزه حقوق عمومي است و بر اساس تصريح قانون، شورا و شهرداري نمي توانند وارد فعاليتهاي خصوصي شوند. وي در عين حال گفت: البته قانونگذار به شهرداري و شورا اجازه داده كه براي پيشبرد برخي از مسائلي كه مربوط به حوزه حقوق عمومي است، از حقوق خصوصي يعني قانون تجارت استفاده كند كه نتيجه منفي اعطاي اين اختيار نيز شركتهايي همچون شهروند است كه پس از قضاياي اختلاس، حالا سازمان تعزيرات حكومتي آن را به ۲۳ ميليون تومان جزاي نقدي به جرم «گرانفروشي» محكوم كرده است. «عليزاده طباطبايي» از پيشنهاد دهندگان اين لايحه به دنبال صحبتهاي فروزش و اصغرزاده ضمن پس گرفتن امضاي خود به اعضاي شورا يادآور شد كه شهرداري بر اساس صراحت قانون ملزم است دارايي هاي خود را در بانك ملي نگهداري كند و اگر قرار به تشكيل چنين مؤسسه اي باشد، مي بايست حتماً به تصويب مجلس شوراي اسلامي برسد. در ادامه يكصد و نود و نهمين جلسه علني شوراي شهر تهران، اصلاحيه مصوبه «خريد دستگاه سونوگرافي سه بعدي جهت اهدا به دانشگاه علوم پزشكي دانشگاه تهران» با قيد دوفوريت به تصويب رسيد. همچنين شهرداري تهران در قالب يك لايحه دوفوريتي از شوراي شهر خواسته بود تا با اعمال يك سري اصلاحيه، بودجه هاي افزون بر نياز برخي از رديفها را جهت هزينه كردن در ساير رديفها اختصاص دهد كه با مخالفت اعضاي شورا، يك فوريت آن به تصويب رسيد. جلسه علني شوراي شهر تهران كه طبق روال معمول مي بايست ساعت ۹ صبح برگزار شود، با درخواست ۷ تن از اعضاي شوراي شهر جهت بررسي «ضعفها و نواقص لايحه بودجه سال ۸۱ شهرداري» و همچنين بررسي «دلايل تغيير دو تن از معاونين شهرداري تهران» تا ساعت ۱۱‎/۳۰ به صورت غير علني برگزار شد.
لازم به يادآوري است كه به دنبال تصميم شهرداري تهران مبني بر حذف معاونت فرهنگي و اجتماعي خود، «مهدي ارگاني» معاون فرهنگي اجتماعي شهردار به تازگي از سمت خود استعفا داده و «اشراقي» معاون معماري و شهرسازي شهرداري نيز روز يكشنبه با حكم الويري، جاي خود را به «ماجدي» عضو هيأت مديره سازمان نظام مهندسي ساختمان استان تهران داده است.

گروه اجتماعي: رئيس سازمان بهزيستي كشور اعلام كرد: كميسيون تلفيق برنامه وبودجه مجلس به منظور اجراي طرح پيشگيري، درمان و بازتواني معتادان «خودمعرف» اعتباري معادل ۶۰ ميليارد ريال براي سال ۸۱ اختصاص داد.
«محمدرضا راه چمني» در گفت وگو با ايرنا با اشاره به اينكه در كل كشور ۸۸ مركز درماني و بازتواني براي معتادان خود معرف وجود دارد، اعلام داشت: به منظور فعال سازي بخشهاي خصوصي در امر درمان معتادان «خودمعرف» از ۴۰ ميليون تا سقف ۳۰۰ ميليون ريال وام قرض الحسنه با كارمزد يك درصد براي احداث، خريد، وديعه محل و تجهيز مراكز خصوصي درماني و بازتواني معتادان به مراكز غير دولتي پرداخت مي شود.
وي افزود: به منظور ايجاد اشتغال معتادين بهبود يافته، سال آينده ۳۰ ميليون ريال وام خود اشتغالي در اختيار معتادين پاك قرار خواهد گرفت.
وي ادامه داد: واحدهاي خدماتي يا كارخانه هايي كه مايل به حمايت و ايجاد اشتغال معتادين پاك باشند، به ازاي هر معتاد پاك اشتغال يافته ۳۰ ميليون ريال وام قرض الحسنه به واحد مربوطه پرداخت مي شود.

گروه اجتماعي ـ معاونت وظيفه عمومي نيروي انتظامي در اطلاعيه اي، تمامي مشمولان عادي متولد بهمن ماه سال ۱۳۶۱ را به خدمت وظيفه عمومي فراخواند. دراين اطلاعيه همچنين از تمامي مشمولان ديپلمه و عادي غايب و غيرغايب متولد ۱۳۳۸ تاپايان سال ۱۳۶۰ و همچنين مشمولان عادي غايب ۱۰ماهه سال ۱۳۶۱ خواسته شده خود را براي اعزام به خدمت نظام وظيفه معرفي كنند.

گروه اجتماعي ـ انجمن صنفي روزنامه نگاران ايران طي نامه اي به رئيس قوه قضاييه خواستار نقض قرار توقيف از نشريات سينمايي شد.
در اين نامه آمده است: به دنبال توقيف نشريات «سينما جهان» و «گزارش فيلم» با وجود تأكيد جنابعالي بر ضرورت رفع توقيف از نشريات مذكور و اعلام موضع به دادگستري تهران، مطلع شديم كه هنوز اقدامي براي نقض قرارهاي توقيف صادره به عمل نيامده و متأسفانه روزنامه نگاران در اين نشريات همچنان در بلاتكليفي به سر مي برند. اين نامه مي افزايد: انجمن صنفي روزنامه نگاران ايران با استقبال از هرگونه نگاه مساعد و اقدام مثبت در زمينه حقوق و آزادي مطبوعات، اميدوار است موجبات انتشار مجدد اين نشريات سريعاً فراهم شود.

روزگاري جنگ بود واز هر طرف حادثه مي باريد، زين ميانه تنها بچه هاي مخلص و بي ادعا ـ آسمان روياني خاكي پوش ـ جانب عشق را گرفتند و بي نام و نشان، تا مرزهاي انتظار، از سيمهاي خاردار گذشتند. يادش به خير! آن سالها كه لحظه هايش بوي عشق و اخلاص و مهرباني مي داد و فرشتگان، هر صبح از عرش مي آمدند و به خاك پاي شهيدان سجده مي آوردند و من هنوز در عطر نفس هايشان زمزمه مي كنم:
ثمر برداشت آخر، آنكه روزي كاشت
شهادت برد، هر كس را لياقت داشت
در و ديوار شهرم خوب مي دانند؛
تمام اعتبار ما شهيدانند
چه روزهاي باشكوهي؛ چه مردان سبزي! «با هر چه عشق» نام شما را مي توان نوشت. مرداني كه يك شبه از پله هاي آسمان گذشته بودند. آه اي هميشه جاري در خيال من! خوبان هميشه! از نگاههاي معصوم و بي قرارتان مي شد فهميد كه لحظه پرواز نزديك است. چقدر من، هر روز بايد با خود بگويم:
شب گذشتي زخيالم چو نسيم
صبح گفتند، به دريا زده اي!
قرار نيست كه فراموششان كنيم. قرار نيست برادر! هنوز هم «بوي پيراهن يوسف» مي آيد. هنوز هم پلاكهاي متبرك در راهند. هنوز دستهايمان را به تابوتهاي آسماني شما مي رسانيم كه در مخملي از پرچم ميهنم پيچيده شده اند. اي «خورشيدهاي هميشه»! اي پرنده هاي رفته تا آن سوي آبي هاي دور از دسترس! دوستتان دارم، مثل برادر، مثل روزهاي خاطره انگيز اعزام. ديگر آن لحظه هاي پر از عصمت برنمي گردند، مردان بي تكرار كه مي گويند شما بوديد، مرداني كه شبانه به «اروند» زدند و سپيده دم به احترام عشق بر دروازه هاي خورشيد نماز مي خواندند. مرداني كه پيشاني هاي متبركشان در ارتفاعات «قلاويزان» بوسه گاه قناسه شد.
شما فراموش نمي شويد. ما فراموش مي شويم كه روز روشن، راه را گم مي كنيم، ما كه راز نخل هاي سر به زير را نمي دانيم. مثل شما با عشق بايد زندگي كرد. مثل شما بايد اهل درد بود و مردم را فهميد. بچه هاي باصفاي جبهه هنوز اين چنينند، ساده و بي ادعاو هر روز با سبدهايي پر از مهرباني و عشق، روبروي كرانه هاي تماشايي خداوند مي ايستند و زمزمه مي كنند:
گرچه اين زمان شكسته است بالمان
باز يادهاي سبز مانده در خيالمان
هشت فصل عشق بعد از اين بهار مي شوند
خاطرات خوب جبهه ماندگار مي شوند
* عبدالحسين رحمتي

مرز ميان انسان و فرشته يك چيز است؛ ايثار، انسان ايثار را مي فهمد و مي شناسد اما فرشته آن را نمي فهمد و نمي شناسد، اين است كه عاشقان و شيفتگان حقيقت ايثارگرانند و برتر از فرشتگان آسمان و بلندمرتبه تر از لاهوتيان.
***
اين نامه كه سند ايثار رزمندگان است،فاصله اشان يافرشته رابخوبي نشان مي دهد.
بسمه تعالي
برادر…
به علت[آن] كه در حمله خونين شهر، پسرم شربت شهادت نصيبش شد و من توي… همان حمله بودم و براي دفن وكفن او و هفت اش نبودم، خواهش مي كنم كه براي چهل اش پنج روز مرخصي به من بدهيد تا براي چهل اش بروم و بازگردم.
اينجانب تقي مجيدي [از] بسيج اصفهان

اين امر كه نگاه و تكاپوي اكثر پديدآورندگان ادبيات دفاع مقدس از سرشيفتگي و دلسپردگي بوده و اتخاذ شيوه اي فرا عادت و تكرار براي يافتن جنبه هاي كمتر كاويده و ناگفته جنگ اجتناب ناپذير است ، پيوسته در گفت وگوها بيان مي شود و توجه جمعهاي پژوهشي و نويسندگان تاريخ جنگ را به خود جلب نموده است.
وراي بحث هاي مهيجي كه در نشست هاي رسمي و گفت وگوهاي دوستانه پيرامون اين موضوع درگرفته ، ظهور نسل پرسشگر پيش رو با رويكردي واقعگرا است كه به دنبال چيستي و چرائي زير و بم هاي دفاع هشت ساله مي باشد.
حدوث اين پديده در شرايط پيچيده امروز پژوهشگران ، نويسندگان و پديد آورندگان آثار وادبيات دفاع مقدس را به واكاوي و ژرف نگري درمسائل جنگ وا داشته و آنان را ناگزير ساخته تا به جست وجوي پيوند ميان شخصيت هاي جنگ و زندگي بپردازند و با نزديك كردن آثارشان با سير طبيعي رخداده ها و در ك روند هايي كه حماسه هاي هشت سال دفاع جانانه را رقم زده اند، نسبت خود را باواقعيت هاي جنگ توثيق و از تأثيرگذاري و ماندگاري بيشتري برخوردار باشند.
حضور ادبيات صرفاً ستايشگر در اغلب عرصه هاي توليد براي جنگ مانع از آن شده تا پديده هاي ستودني، ارجمند و حماسي هشت سال دفاع مقدس آنگونه كه بوده و هست ظهور و بروز داشته باشند و به رغم گفته ها و نوشته هاي بسيار اغلب آنها ناگفته و مغفول مانده اند. رويكرد جديد مي تواند ظرفيت هاي تازه اي براي طرح ناگفته هاي مغفول ايجاد كند و شعاع تأثيرگذاري چهره هاي بنام و گمنام جنگ را به كليه لايه هاي اجتماعي و در سطح ملي و فراملي تعميم دهد.
صفحه ادب وفرهنگ پايداري به عنوان فضائي اختصاص يافته به موضوع جنگ برآن است تا با موج جديد همراهي كند و با نگاهي نو و تحليلي به طرح موضوعات مرتبط با دفاع مقدس بپردازد و با رويكردي متفاوت و نقادانه ميداني براي بروز خلاقيت ها و انگاره هاي علمي ايجاد نمايد.
پرداخت تحليلي به موضوعات جنگ به اين معنا نيست كه ما بنا داشته باشيم عده اي را جا بگذاريم و يا جمعي را به حاشيه برانيم، بلكه همت ما آن است تا به دور از هر كليشه اي آنچه را كه در فراسوي ديروز مانده به امروز بلكه به فردا منتقل كنيم و در اين مسير در دو سطح كلي هم به نخبگان جنگ و هم به توده هاي ايثارگر توجه داريم و سعي خواهيم كرد در حدامكانات و مقدورات به طرح ناگفته ها و ناسروده ها بپردازيم و در اين راه دست ياري به سوي همه دراز مي كنيم و در رأس همه از كساني كه دغدغه ارزشهاي دفاع مقدس دارند انتظار داريم تاهمراهمان باشند.
به يمن نام بلندتو در اين سپيده نوراني
قلم به دست شقايق هاست، علم به دوش سپيداران
اسماعيل علوي

تاريخ ملت ها مشحون از جنگ ها و منازعاتي است كه با انگيزه هاي مختلف در طول حيات بشري به وقوع پيوسته است. جنگ هايي كه خسارتهاي انساني، مادي، زيست محيطي و… فراواني برجاي گذاشته و آثار شوم و ناخوشايند آن بعضاً تا ساليان سال باقي مانده است كه از آن جمله مي توان به تهاجم اتمي آمريكا به هيروشيما و ناكازاكي (در سال ۱۹۴۵ ميلادي) به عنوان يك فاجعه عظيم انساني و زيست محيطي ياد كرد. به واقع تاريخ جنگ ها، سرشار از ويراني ها، تجاوزات و نفرت هاست. مطالعه تاريخي جهان، نشان مي دهد كه همواره اهداف غيرانساني و توسعه طلبانه، انگيزه اي قوي در شعله افروزي جنگ ها محسوب مي شود.
اما آنچه كه در طول هشت سال جنگ تحميلي در كشور ما اتفاق افتاد ـ صرفنظر از پيامدها و اقتضائات طبيعي همه جنگ ها، مملو از زيبايي ها و عبرت هاي ماندگاريست كه مي تواند حيات يك ملت را از غرور و افتخار لبريز كند. جنگ در شرايطي از سوي رژيم بعث عراق و با حمايت همه جانبه اربابانش بر كشور ما تحميل شد كه از پيروزي انقلاب اسلامي بيشتر از بيست ماه نمي گذشت و اين امر براي كشوري كه هنوز پس مانده ها و عناصر رژيم طاغوت را در رده هاي مختلف نظامي و سيستم دفاعي خود دارد و حكومتي كه به لحاظ سياسي استقرار كامل نيافته و نهادهاي قانوني آن تماماً شكل نگرفته است، مي تواند عوارض يك جنگ ناخواسته را افزون و موجوديت نظام جمهوري اسلامي را با يك چالش جدي روبرو كند. آتش جنگ در سي ويكم شهريورماه سال ۱۳۵۹ در حالي زبانه كشيد كه موازنه قوا به لحاظ انساني و ابزاري به دليل حمايت همه جانبه استكبار به نفع رژيم عراق بوده است. اما طولي نكشيد كه با عنايت الهي و ايمان سترگ و ستودني و غيرت ملي جوانان برومند اين مرز و بوم سرنوشت جنگ به گونه اي ديگر رقم خورد و آتش افروزان را به تأمل واداشت كه بيشه شيران جاي جولان نيست.
حضور يكپارچه مردم درميادين نبرد و دفاع از تماميت ارضي و اعتقادي جلوه هاي زيبا و پرشكوهي است كه همواره در اذهان باقي خواهد ماند. فرزندان رشيد اين ملت در جبهه هاي نبرد حضور نيافتند تا از يك سليقه و هدف سياسي دفاع كنند، آنان براي كشورگشايي راه جنگ را پيش نگرفتند. جوانان برومند اين مرز و بوم قامت برافراشتند تا انديشه افزون طلبي، تجاوز و خشونت را خاموش كنند مردان بي ادعاي اين ملك گام در جاده پرخوف و خطر جنگ نهادند كه حتي يك وجب از اين خاك مقدس در زير چكمه هاي تجاوز پژمرده نشود. رزمندگان عزيز اين كشور در پشت خاكريزها شكفتند تا زندگي نميرد و نشاط و پويايي در سايه «دين» و «آزادي» پايدار بماند. آنان شهادت را به آغوش كشيدند تا نواميس اين ملت از گزند متجاوزان محفوظ بمانند. و اين همه زيبايي هاي جنگ ماست و اين زيبايي ها و جلوه هاي ماندگار مرهون ملتي است كه با لبيك به نداي «هل من ناصر» امام خويش با عزمي راسخ تا پاي جان ايستادند. از اين رو دفاع هشت ساله ما «مقدس» است و امروز پاسداري از اين تقدس وظيفه همه ماست. شايد به جرأت بتوان گفت تنها جنگي كه در مطالعه تاريخي جنگ شناسي جهان يا پولمولوژي فاقد اهداف جاه طلبانه، توسعه طلبانه و… بوده است، دفاعي بوده كه از سوي نظام جمهوري اسلامي به عنوان مسلم ترين حق اين مردم يعني دفاع از كيان و تماميت ارضي به وقوع پيوسته است. فلذا بايد به نسل امروز كه روزگار پرمخاطره جنگ هشت ساله را درك نكرده است، به درستي تفهيم شود كه ملت ما «جنگ» نكرد، بلكه «دفاع» كرد. و بين جنگ و دفاع فاصله بسيار است. آري، ملت ما به دفع تجاوز، خشونت و افزون خواهي به پا خاست و تا پاي جان ايستادگي كرد. بي شك حماسه بزرگ دفاع مقدس به تمامي ملت مؤمن و غيرتمند ايران تعلق دارد و نمي توان آن را به قشري خاص نسبت داد. از اين رو دفاع هشت ساله ما، «حماسه اي ملي» است و مصادره دستاوردهاي عظيم و گنجينه گرانسنگ آن به نفع يك سليقه و يا جناح سياسي و استفاده ابزاري از ارزش هاي ناب دفاع مقدس از سوي هر جريان و جناحي، ظلمي بزرگ به حماسه سازان پاكباخته اين كشور و گناهي نابخشودني است.
حميدرضا عسگري مورودي

معماري مجموعه ايست از احساسات و ايده هايي براي بهتر زيستن در قالب ساخت و خلق بناهايي براي زيست و با عملكردهاي مختلف و اگر به آن با ديد احساسي بنگريم بايستي به نيازهاي ما پاسخ گويد. اما با توجه به خصوصيات بشر در درك و فهم فضا، كه وابستگي صددرصد به ابزار درك وي از فضا دارد، همواره در جوامع بشري گروههاي معلول كه داراي ابزارهاي متعارف نيستند، در كنار ساير افراد ديگر از اين فضاها استفاده مي كنند.
بايد اين نكته را دقيقاً مورد توجه قرار داد كه گروههاي معلول به دليل تفاوت درخصوصيات اندامي، حركتي و يا ادراكي از نظر نياز به فضا نيز به همين دلايل، متفاوت با افراد عادي اجتماع هستند. بويژه نابينايان كه فاقد ابزار اصلي درك فضا و معماري يعني بينايي هستند.
در باب تأثير بينايي بر زندگي و حيات انسان، الزاماً بايد به اين موضوع توجه كرد كه در كليه جانداران خصوصاً انسان، تأثير و تسلط بينايي به دليل قدرت و گستردگي عملكرد آن، كليه امور و علوم را به نوعي وابسته خويش كرده است. البته انسان بطور كاملاً استثنايي توانسته خود را در هر موردي سواي از ساير جانداران با شرايط احساسي و ادراكي ناقص وفق دهد و با پرورش ساير قواي خود ضعف و يا نقصانهاي خود را جبران كند. اما در بين ساير جانداران چنانچه بينايي حذف شود، بطور كاملاً مشخصي فعاليتهاي زيستي جاندار مختل مي گردد و چنانچه شرايط مناسب زيستي وي فراهم نشود قطعاً به نابودي جاندار ختم خواهد شد. حتي اگر ساير حواس احساسي و ادراكي وي كامل و فعال باشند.
اما هنر معماري در محدوده زيست نابينا، كه فاقد اين ابزار درك اصلي از معماري است چگونه عمل مي كند؟ و آيا تا به حال چه چيزي مناسب درك نابينا از فضا ساخته شده است؟ و يا اگر بخواهيم اصولي تر به بررسي بپردازيم، نحوه و نوع تلقي نابينا از فضا چيست؟
معني فضا چيست؟
به بياني ساده اصل معناي فضا، مكاني است كه بتوان ابعادي هندسي و حجم معيني براي آن شناسايي كرد. اين تنها تعريف موجود براي كلمه فضا نيست و امروزه معاني و كاربردهاي ديگري نيز در ساير علوم براي كلمه فضا پيدا شده كه بيشتر جنبه خاص دارد. كاربرد صحيح اين كلمه در شاخه هايي از علوم وهنر است كه در آنها بحث سنجش و يا تعريفي از مكان وجود داشته باشد.
اما هدف از طرح اين سؤال اين بود كه منظور خود را از كلمه فضا تعريف كنيم تا بتوانيم اين پرسش را مطرح سازيم كه اكنون از محيط زندگي خود ودر كلام صريح تر از فضاي اطراف خود چه مي دانيم؟
مثلاً آيا مي دانيد در خانه شما چند پله، چنددستگيره، چند شير آب و... وجود دارد؟ آيا موقعيت محلي خود را نسبت به مركز شهر و يا موقعيت ديگري سنجيده ايد؟ يا اينكه پاسخ تمامي اين سؤالات را بر حسب تكرار روزانه زيست در آنها به خاطر سپرده ايد و در صورت نياز به آنها دقت كرده و بررسي كرده ايد؟
اتكا و وابستگي افراد عادي به ديدن باعث شده است كه آنها حتي قادر نباشند از ساير حواس خود نيز بطور كامل بهره گيري كنند. از طرفي اتكاي انسان به يك بستر حركتي (زمين) كه به صورتي تكراري و با كمك حس لامسه و تعادل، حالتي خاص در ذهن او به وجود آورده، عاملي است كه همه را به خود وابسته كرده و براي بسياري از افراد فضاي بدون بستر (سطح زمين و مشابه آن) اصلاً معنا ندارد.
در واقع بايد پرسيد كه آيا واقعاً فضاي اصلي دور و بر ما همان فضايي است كه ما مي بينيم؟ آيا شاخص ارزيابي فضا ديوار، لبه ها و تصاوير قابل ديدن است؟ يا آنچه را كه نمي بينيم و اصطلاحاً آن را فضاي منفي مي نامند؟!
به واقعيت، اين فضاي نامرئي است كه فضاي مثبت است و ديوارها فقط محصور كننده اين فضاها هستند. فضاي مثبت فضايي قابل استفاده براي عملكردهاي متنوع و مختلف است، بدون آنكه قابليت و بهره دهي آن با يكبار استفاده كم شود. براساس تحقيقات صورت گرفته نابينايان فضاي اصلي يعني واقعيت هندسي فضا را درك مي كنند (فضاي منفي متعارف ومثبت حقيقي) و بينايان تنهامحدوده خطي فضا يعني لبه ها و كنجها را درك مي كنند.
اين موضوع به صورتي بر ساير هنرها مانند فيلم سازي نيز تأثير گذاشته و فيلم سازي براي ايجاد توهم و ترس در فضاي فيلم خود، موضوع اصلي را از چشم بيننده دور مي كند. مانند استفاده از مه، دود، ضدنور و يا اختفاء موضوع در پس دوربين وچشم بيننده.
مشكلات شهري نابينايان
با توجه به تفاوت عمده اي كه نابينا از لحاظ جسمي وتوانايي حركتي به دليل فقدان بينايي دارد و اينكه بنياد تمامي خدمات و نظام زندگي جامعه به گونه اي است كه ديدن پايه و اساس آن است نابينا ناچار از انطباق خود با اين وضعيت است. بنابراين او بايد مانند بينايان در محيط هاي شهري و يا معماري حضور داشته باشد بدون آنكه ابزار لازم آن را در اختيار داشته باشد يا براي او حداقل امكانات و يا مناسب سازي انجام شده باشد. در اينجا به ذكر چندنمونه از اين مشكلات مي پردازيم تا ذهن خواننده را بر لزوم بررسي احساس و ادراك نابينا در طراحي معماري و شهرسازي آشنا كنيم.
بايد مشكلات فرهنگي جامعه را به عنوان يكي از بارزترين مشكلات زيستي و تردد شهري نابينا دانست. يعني در كنار مشكلات شهرسازي كه به مرور و كندي ايجاد مي شود، مشكل فرهنگ اجتماعي نيز از مهمترين مشكلات نابينايان است. نامناسب بودن معابر، وجود موانع متعدد مصنوعي و طبيعي، عدم شناخت مردم از نابينا و توانايي هاي وي، عدم احساس مسؤوليت متصديان امور و مردم در قبال كليه اقشار و در يك جمله فقدان پشتوانه هاي قانوني و اجتماعي نسبت به معلولين از اين نمونه اند.
مشكلات معماري براي نابينا
اساساً معماري دوجنبه اصلي دارد. يك جنبه آن بحث زيباشناسي و هنري آن است كه بر پايه بينايي استوار است و بر ساير حواس تأكيدي ندارد و بايست هر چيز را در آن ديد تا فهميد. جنبه ديگر آن كه اصل و پايه اوليه پديد آمدن معماري بوده، جنبه زيست و موارد مختلفي است كه زير گروه زيست هستند، مانند امنيت و آسايش، حريم و حرمت، مالكيت و اختيار و موارد متعدد ديگري كه متأسفانه مورد بي توجهي بعضي معماران قرار مي گيرد. همواره اين بي توجهي باعث شده تا هم نابينا و هم گروههاي ديگر معلولين در شرايط سخت و آزاردهنده اي به سر برند.
از طرفي شايد مناسب سازي فضاي شهري براي نابينايان و ياكليه معلولين در قالب طرحهاي كوتاه مدت ميسر نباشد و نيازمند زمان دراز و طولاني باشد، اما حداقل كاري كه براي معلولين واز همين دست براي نابينا مي توان انجام داد طراحي مناسب و حساب شده فضا و ساختماني است كه او اكثر عمر خودرا در آن سپري مي كند. يك طراحي مناسب كه استوار بر مبناي علمي و كاربردي و داراي تشخيص و اقدام صحيحي از زيست نابينا در فضا باشد.
اكثر طرح هاي موجود معماري و يا بناهاي اختصاص يافته به مراكز نابينايان براي آنها طراحي نشده اند. بسياري از مراكزي كه در تلاش طراحي براي نابينايان هستند نيز براي طراحي هاي خود از الگوهاي بينايي استفاده مي كنند و به همين دليل نيز طرح آنها تنها نام ويژه نابينا دارد.
در اين قبيل طرح ها اگرچه تكيه بر الگوهاي ساده اي مانند نداشتن پله يا دستگيره و موانع حركتي، توجه به نابينا محسوب مي شود و داراي ارزش است اما شبكه هاي طراحي، چگونگي ورود و خروج، حركت و جهت يابي و اصلي ترين موضوع يعني چگونگي ادراك نابينا از فضا نياز اصلي اينگونه طرح ها است.
اگرچه بحث صوت و نابينا موضوع اصلي ارتباط نابينا و معماري نيست ولي به دليل عمومي بودن آن و براي روشن شدن موضوع توجه به ادراك نابينا، بخشي از بحث شنوايي نابينا و تأثير آن در معماري را بيان مي كنيم:
حس شنوايي مهمترين عامل ادراكي نابينا از محيط
دستگاه شنوايي انسان، يكي از معمترين اندامهاي حسي اوست. انسان هنگامي مي تواند بين دوصوت با فركانس يكسان،تفاوت قائل شود كه شدت آنها اختلافي حدود يك سي بل با يكديگر داشته باشد (آستانه اختلافي).
يكي از وظايف مهم دستگاه شنوايي، جهت يابي و تعيين محل صداست؛ براي نيل به اين مقصود شنيدن بادوگوش ضرورت دارد. بدين ترتيب صوت با سرعتي كه دارد به يكي از دوگوش زودتر و به ديگري با تأخير و شدت كمتري مي رسد و بر همين اساس نيز سمت صوت شديدتر، معرف سمت منبع صوت است.
شنوايي براي نابينا به دليل حجم اطلاعاتي كه مي تواند به او بدهد از ارزش فوق العاده اي برخوردار است. در حقيقت در استناد به مطالعات وسيعي كه تاكنون در مورد سهم شنوايي نابينايان انجام شده مي دانيم كه پس از بينايي مهمترين عضو مرتبط با معارف و شعور علمي در انسان، شنوايي است. اما در اين ميان عوامل متعددي مي توانند در بهبود و يااختلال ادراك شنوايي مؤثر باشند. از مهمترين عوامل اختلال در شنوايي خصوصاً در نابينايان آلودگي صوتي است. در صورتي كه بخواهيم يك تشبيه واضح براي نشان دادن اثر آلودگي صوتي در نابينايان بياوريم، مي توان به بعضي نماهنگهاي تلويزيون اشاره كرد، كه به طرز عصبي كننده اي، تصاويري ثابت و يا متحرك را به همراه صداي مورد نظر و با ريتم زماني بسيار سريع به نمايش درمي آورند، به طوري كه مهلت درك آنها از بيننده گرفته مي شود. حال تصور كنيد اين تصاوير كه بطور متوالي در حال نمايش است، به صورت تصوير در تصوير، يعني تصاوير متعددي كه با هم ادغام شده اند ولي با يكديگر تغيير نمي كنند به نمايش درآيد. حال شما چند تصوير همزمان و تو در تو مي بينيد و به دليل زمان كم وتركيب تصاوير با هم، هيچ كدام را از يكديگر تشخيص نمي دهيد. آلودگي صوتي خصوصاً در معابري كه اتومبيل در آن حركت مي كند يا ازدحام جمعيت در آن زياد است، مانند همان حالتي است كه آن تصاوير تلويزيوني ايجاد مي كنند.اين در حالي است كه خاصيت بينايي يعني داشتن يك سد طبيعي در مقابل احساس بينايي (پلك)، به شما امكان جلوگيري از ديدن را مي دهد، اما در شنوايي هيچ سدي براي نشنيدن وجود ندارد و اجباراً صداها شنيده مي شود. اين موضوع همواره براي نابينايان مهمترين مشكل ادراك محيطي از طريق شنوايي را ايجاد مي كند و به دليل ناتواني انسان در پرهيز از شنوايي، مشكلات عصبي و اختلالات رفتاري نيز ايجاد مي شود، چه فرد بينا باشد و چه نابينا. مزاحمت آلودگي صوتي شهري، بطور طبيعي و به علت آنكه سيال، قابل انعكاس و قابل انتقال است، در برخورد با موانع مي تواند به روشهاي مختلفي به ساختمان نفوذ كند. اساساً ورود اصوات به بنا به دوروش سيستماتيك و يا معماري صورت مي گيرد.
از ديگر عوامل آلاينده صوتي براي ادراك نابينا از معماري مي توان بدون شرح و توضيح به موارد زير اشاره نمود.
ـ انعكاس صدا در فضاهاي معماري و گم شدن منابع صوتي نشانه اي در فضا وسر در گمي نابينا.
ـ نفوذ صدا از منابع آلوده كننده صوتي به مراكز نابينايان.
ـ گسترش تكنولوژي و منابع آلوده كننده صنعتي در نزديكي مراكز نابينايان به عنوان منابع ثابت و مختل كننده تمركز حواس نابينا.
ـ كثرت روزافزون وسائل نقليه موتوري به عنوان منابع متحرك آلودگي به عنوان عامل اصلي ايجاد اضطراب و ناامني در نابينايان با عملكرد نابودي اصوات مفيد اجتماع و ايجاد كننده نويز (اختلال صوتي) در معابر عمومي.
راههاي پيشگيري از نفوذ آلودگي صوتي به بنا
۱ـ الويت بندي و مكان يابي صحيح براي استقرار بنا شامل:
الف ـ افزايش فاصله بين فضاي آموزشي و منبع آلودگي.
ب ـ انتخاب جهت ساختمان به سمتهاي آرامتر.
۲ـ ايجادموانع صوتي بر سر راه صدا مانند ديوار، تپه و فضاي سبز، احداث سدهاي صوتي مانند خاكريزها، فضاهاي سبز متراكم و يا حائل شدن ساختمانهاي جنبي ديگر مي تواند در كاهش تراز صداي نامطلوب بسيار مؤثر باشد.
۳ـ به كارگيري صحيح از پوشش گياهي در طراحي فضاي سبز.
۴ـ استفاده از مصالح عايق صوتي و با چگالي بالا و ضدصوت.
۵ـ ضد صوت كردن ساختمان از طريق طراحي معماري.