Iran Newspaper

* آيا چاي ايراني مرغوبيت ندارد؟
اگر امروز انگ عدم كيفيت به چاي ايراني زده مي شود، اين تلقي زاييده افكار و اذهان كساني است كه منافع خود را در چاي وارداتي مي بينند و با زدن انواع اسانس ها به چاي خارجي آن را به قول معروف «بزك شده» در برابر چاي خالص ايراني قرار مي دهند و بعد چنين نشان مي دهند كه چاي داخلي از نظر عطر و رنگ قابل رقابت با چاي وارداتي نيست و طعم آن نمي تواند تأمين كننده ذائقه مصرف كننده باشد. يكي ازكارشناسان چاي كشور با اعلام اين مطالب گفت:اين سخن زماني به بي رنگي مي رسد كه آزمايشگاههاي مواد غذايي كشورمان چاي وارداتي را در بوته تحقيق علمي قرار دهد و بعد در مقايسه با چاي داخلي روشن كنند كه عوارض ناشي از مصرف چاي خارجي چيست؟! مضافاً اينكه هميشه اصل بر اين بوده است كه از چاي وارداتي براي تأمين نياز كشور آن هم به گونه اختلاط بهره برداري شود و ورود بسته بندي آن ممنوع بوده ولي امروزه انواع چاي وارداتي با نامهاي مختلف به گونه بسته بندي وارد كشور مي شود و فله آن هم به گونه صددرصد خارجي در مغازه ها به فروش مي رسد. همين حضور گسترده با توجه به حمايت هايي كه از آن به عمل مي آيد، چاي ايراني را زمين گير كرده و اگر جلوي اين واردات بي رويه گرفته نشود، انهدام چاي داخلي حتمي است.
* مشكلات چايكاران
دست اندركاران صنعت چاي در شمال، مشكلات چايكاران را به دودسته «بنيادي و مقطعي تقسيم مي كنند.» «صابر هميشگي» دبير تعاوني چاي شمال مي گويد، در بحث بنيادي، عمر مفيد بسياري از بوته هاي چاي با توجه به قدمت آنها رو به فرسوده شدن است. شايسته است، در اولين فرصت زماني، اين بوته ها ريشه كني شده و براي جايگزيني آنها اقدامات جدي دنبال شود. زيرا با اين اقدام بايد چندسالي باغ از بهره برداري خارج شود وخوب است، دولت در اين ارتباط كمك بلاعوضي براي گردش زندگي كشاورز چايكار در اختيار او قرار دهد، از طرفي، بسياري از بوته ها نياز به اصلاح نژادي دارد و بايد از طريق «سلكسيون» (نوعي پيوند زدن جديد)، مورد اصلاح قرار گيرند و رويكرد به اين كار هم خالي از هزينه نيست وجا دارد، در اين راستاكمكي به كشاورز چايكار معمول شود. همچنين بيماري «نما تود» كه يكي از آفات نابودكننده باغات چاي است در حال حاضر به باغات چاي شمال رخنه كرده است، درمان آن يا پيشگيري از توسعه آن ازحيطه قدرت كشاورز خارج است و بايد سازمانهاي مسؤول برنامه ريزي دقيق براي جلوگيري از نفوذ بيشتر آن داشته باشند. محمدرضا علوي عضو تعاوني چايكاران املش در بحث مقطعي مشكلات كشاورزان چايكار شمال مي گويد، كشاورز چايكار شمال داراي باغات كوچك است و بيشترين آنها در زير هكتار عمل مي كنند و لذا درآمد حاصله با شرايط فعلي و اجحافي كه در خريد محصول مي شود، پاسخگوي نياز اقتصادي اونيست. زماني كشاورز مي تواند به موفقيت برسد كه چاي اورا با قيمت متناسب و عادلانه خريداري كنند و در پرداخت مطالبات او به موقع عمل شود كه او مجبور نباشد در بازار براي تأمين مايحتاج خود اسير چنگال عوامل استثمار اقتصادي شود. يكي از راههاي كمك به كشاورز اين است كه سياستگذاران چاي محصول او را در پشت خط توليد زمين گير نكنند و با فرستادن آن در سبد مصرف خانوار به دست اندركاران صنعت چاي انگيزه اي بدهند كه آنان با روي خوش به استقبال توليد بروند. پيشنهاد مي شود، دولت همانند گذشته كود مورد نياز كشاورز را در اولين فرصت زماني به عنوان تسهيلات برابر ضوابط حاكم بر كشاورزي در اختيار او قرار دهد و بتدريج از مطالبات او در دوره بهره برداري كم كند.در همين حال، ارسلان فدائي از چايكاران منطقه ماچيان رودسر مي گويد، شايسته است مثل گذشته حداكثر تا اواسط اسفند هر سال مبلغي به عنوان مساعده بدون سود دراختيار كشاورزان قرار گيرد و بتدريج از مطالبات آنان در طول بهره برداري كم شود.
* دست اندركاران چاي چه مي گويند؟
مهندس الهياري عضو هيأت مديره سازمان چاي كشور، تنها راه موفقيت طرح اصلاح ساختار چاي را در گرو انسجام، تعهد و يكپارچگي تمامي كارخانجات چايسازي مي داند و مي گويد، اگر صاحبان كارخانجات چايسازي وحدت نداشته باشند، اجراي اين طرح بامشكل مواجه خواهد شد. سعي ما بر اين است تا با انسجام كارخانجات چايسازي، سياست هاي ساختار اقتصادي كشور در جهت لغو انحصار، رقابتي كردن توليد، حذف يارانه و واقعي كردن هزينه، شكل واقعي به خود بيابد. نكته مهمي كه امروز بايد در صنعت چايسازي به آن توجه شود، معضلي است كه از گذشته وارد سيستم شده است. شرايط خريد تضميني به گونه اي بوده است كه چايكار را به «كمي» كردن توليد و كمتر توجه كردن به «كيفيت» سوق داده است. همين امردر گذشته باعث شد، قيمت گذاري تضميني محصول با ظرفيت كارخانجات چايسازي و ميزان برگ سبز چاي تحويلي به كارخانجات تناسب نداشته باشد. نبودن موازنه در اين مسأله موجب شده است، ظرفيت ۳هزار و ۳۵۰تن روزانه كارخانجات در زمانهاي خاص شاهد تحويل حتي بيش از ۵هزارتن برگ سبز چاي در روز باشد، يعني بيش از ۷۰درصد ظرفيت برگ سبز چاي تحويل كارخانجات شودكه اين امر بر روي عمل آوري چاي در كارخانجات چايسازي تأثير نامطلوبي بر جاي گذاشته است. راه اصلاح آن موازنه ظرفيت كارخانجات چايسازي هر منطقه با شعاع برگي بهره برداران اطراف آن كارخانه، با تعيين حداكثر سهميه روزانه هر بهره بردار امكانپذير خواهد بود. در همين ارتباط، طرحي از سوي سازمان چاي كشور تهيه شده است كه اجراي آن مستلزم همكاري چايكاران است. بر اساس اين طرح، چايكار ملزم مي شود براي استفاده از سهميه حداكثر روزانه خود، همواره به طور مستمر در مزارع و باغات حضور داشته باشد و به مانند گذشته در ۳نوبت (۳چين) انحصاراً به باغ نرود. انجام اين عمل يعني حذف ماشين و برداشت دستي كه راه اصلي دستيابي به كيفيت مطلوب چاي محسوب مي شود. در همين حال، نعمت ياورزاده مدير اجراي سنديكاي كارخانجات چاي شمال طرح اصلاح ساختار تشكيلاتي چاي را به عنوان يك ضرورت حتمي در راستاي برنامه هاي اصلاحي اقتصادي دولت مي داند و مي گويد، تغييرات بنيادي اقتصادي همانند همه تحولات انجام شده با واكنش هايي روبرو است كه بايد بر اين واكنش فايق آمد زيرا ناهنجاري موجود ناشي از اين امر است نه خود طرح. سالهاست تجارت و بازرگاني چاي در انحصار عده اي انگشت شمارورانت خوار است بايد دست آنان از اين بازار كوتاه شود. واردات در همه كشورهاي جهان با هر نوع ساز و كار اقتصادي تعريف خاص خود را دارد و آن ميزان نياز مازاد برتوليد و موجودي در بازار است. با اين وجود و با توجه به موجودي چاي در ايران، واردات چاي هيچ گونه توجيه علمي ندارد. پيش بيني مي شود با افزايش سرانه چاي و همچنين افزايش جمعيت جهان و با توجه به محدوديت امكانات توليد چاي در جهان، توليد چاي آينده درخشاني داشته باشد. واردات مازاد بر نياز چاي براي توليد ملي بيشترين آسيب ها را دارد. البته در يك بازار متعارف و متعادل توليداگر با رقابت و ورود به بازار جهاني همراه باشد، موجب تعالي همان توليد وتوليدكننده مي شود. در پايان اميد مي رود، دست اندركاران چاي با اتخاذ تصميمات اصولي، بن بست رشد چاي توليدي كشور را از ميان بردارند.
سيدمسلم يگانه