«جناح ها / مطبوعات» عنوان گزارش هفتگي است كه ديدگاه ها و مواضع جريان ها و جناح هاي مختلف سياسي كشور را از دريچه مطبوعات ، بررسي مي كند. برجستگي نقطه نظرات طيف هاي مختلف سياسي كشور در مطبوعات ، تكيه گاه اين گزارش هفتگي را طبيعتاً روزنامه ها و نشريات رسمي كشور قرار داده است.
در شماره اخير بحث مطرح هفته گذشته يعني واكنش طيف هاي سياسي كشور به تهديدهاي امريكا و البته موضوع اعلام «وضعيت فوق العاده» مورد بررسي قرار گرفته است.
• واكنش هاي بيانيه اخير فراكسيون دوم خرداد
انتشار بيانيه دو هفته پيش فراكسيون دوم خرداد مجلس با ۱۷۲ امضاي نمايندگان (با موضوع انتقاد از كساني كه در پي نظامي كردن فضاي كشور هستند ) بازتابهاي وسيعي را در سطح مطبوعات كشور يافت و بسياري از نشريات جناح منتقد دولت ، به نقد اين بيانيه پرداختند.
در همين ارتباط ، محمدكيانوش راد ـ نماينده طيف اكثريت از اهواز ـ در گفت وگويي تصريح مي كرد :« اگر آقايان اقليت مجلس از صدور اين بيانيه نگرانند. بهتر است از بيانيه مذكور اعلام برائت نمود و اسامي خويش را در اختيار مطبوعات قرار دهند» محمدرضا خاتمي نيز خاطرنشان مي ساخت : «صدور بيانيه اي كه به امضاي بيش از يكصدوهفتادتن از نمايندگان رسيده است... خواسته ملي است». علاوه بر اين محمد نعيمي پور ديگر نماينده جبهه دوم خرداد ، «جوهره بيانيه فراكسيون دوم خرداد» را اين مي دانست كه : «مردم و مسؤولان در برابر تهديدات خارجي متحد و متفق عمل مي كنند اما اجازه ماجراجويي يا اجراي سناريوهايي كه مي تواند شرايط كشور را از حالت عادي خارج كند، به هيچ كس و در هيچ پست و مقامي داده نمي شود».
اين اظهارات در حالي بيان مي شد كه حسين شريعتمداري مدير مسؤول روزنامه كيهان تأكيد داشت كه نويسندگان اين بيانيه به يقين شايستگي حضور در مجلس شوراي اسلامي را ندارند و بايستي از سوي مراجع قانوني در اتهام همراهي آشكار با دشمنان تابلو دار مردم تحت پيگرد قرار گيرند» (۸۰/۱۲/۸)
كيهان در همان روز در ستون «اخبار ويژه » خود از «مديريت پنهان» مجلس توسط بهزاد نبوي و «نقش اصلي و تمام كننده نبوي در تنظيم و جمع آوري امضاي بيانيه » خبر داد.
حميد رضا ترقي ، دبير سياسي جمعيت موتلفه هم در گفتگويي كه در روزنامه سياست روز درج شد، بيانيه فراكسيون دوم خرداد را حاكي از آن دانست كه «جرياني به عنوان ستون پنجم در داخل كشور است كه تلاش دارد اقتدار ملي ما را در برابر دشمن بشكند» (۸۰/۱۲/۹) ؛ همانطور كه هفته نامه حريم نيز «بيانيه ذلت بار فراكسيون دوم خرداد با امضاي مشكوك ۱۷۲ نماينده » را «امان نامه » اي دانست كه «با شناختي كه از ايشان و عملكرد چند سال گذشته آنها وجود داشت، اقدامات خائنانه و ذليلانه تر هم دور از انتظار نبود». در همين راستا ، به علاوه محسن يحيوي از برخي «فعالان سياسي » سخن گفت كه «در بيانيه هايشان دلايل هجوم امريكا به ايران را تأييد مي كنند» و اسدالله بادامچيان در گفتگويي با اعلام اينكه : «من قطعاً
مي گويم كه ۱۷۲ نماينده اين بيانه را امضا نكرده اند» هشدار داد : نوع برخورد آنها باعث واكنش قاطع ستاد كل نيروهاي مسلح مي شود» .
هفته نامه شما نيز به نقل از علي امامي راد ، نماينده كوهدشت نوشت : «با قاطعيت مي گويم كه بسياري از نمايندگان مجلس ، ستون پنجم دشمن هستند. و نمونه آخر آن بيانيه فراكسيون دوم خرداد بود.» در همين روز ، يادداشت كيهان هم تصريح
مي كرد: «هيچ كس نمي تواند در قبال مجازات تخطي از امر خطيري همچون مقابله با تهديدات دشمن خود را داراي مصونيت بداند» (۸۰/۱۲/۱۱).
تمام واكنش هاي فوق در شرايطي مطرح مي شد كه همشهري ، در شماره مورخ ۸۰/۱۲/۷ خبر مي داد: «جناح اكثريت مجلس طي نامه اي به مقام معظم رهبري به تشريح اهداف و
انگيزه هاي خود از انتشار بيانيه اي در خصوص تهديدات اخير امريكا و ملاحظات امنيتي داخلي پرداخته اند».
• ادامه واكنش به اظهارات ذوالقدر
انتشار اظهارات قائم مقام فرماندهي سپاه پاسداران ، مبني بر انجام اقدامات تلافي جويانه در منطقه خليج فارس ، در صورت حمله احتمالي امريكا ، موجي از انتقادات را از سوي نشريات داخلي و فعالان سياسي برانگيخت. بيانيه ستاد كل نيروهاي مسلح در پاسخ به انتقادات فوق كه منتقدين را «قابل تعقيب»
مي دانست ، با واكنش روزنامه هاي منتسب به جبهه دوم خرداد رو برو شد. مثلاً همبستگي اين بيانيه را «تأييدي بر نگراني چندين ساله نيروهاي سياسي كشور كه هميشه از ورود نظاميان به مناقشات و منازعات سياسي دغدغه داشته اند » ارزيابي مي كرد (۸۰/۱۲/۷ ) ؛ يا روزنامه بنيان تأكيد داشت ، طرفداران مردم سالاري به روشني «ميان اهميت نيروي بازدارنده نظامي » و « نظامي گري و ماجراجويي » فرق مي گذارند (۸۰/۱۲/۷) .
اين در حالي بود كه روزنامه كيهان با اشاره به مطلب مندرج در يكي از
روزنامه هاي صبح كه «از سخن منطقي و قابل ستايش آن فرمانده دلسوخته سپاه » نتيجه گرفته بود كه «هدفش تحميل شرايط نظامي بر كشور» بوده است ، نوشت : «واقعاً به حال چنين كساني بايد تأسف خورد كه توپ را به سوي دروازه خودي شوت مي كنند»
(۸۰/۱۲/۷ ) و جهانبخش محبي نيا ، نماينده اقليت مجلس نيز در تذكري آيين نامه اي ، تأكيد كرد كه : « سپاه پاسداران يادگار امام است » و به «تضعيف كنندگان سپاه » هشدار داد.
به هر تقدير ، با افزايش انتقادات از اظهارات ذوالقدر ، وي در گفتگو با ايسنا، تأكيد كرد : «اين جمله كه ما در صورت حمله امريكا به كشورهاي ديگري حمله مي كنيم. جمله من نيست. آنچه من گفتم و تكرار مي كنم اين است كه... در صورت حمله امريكا به ايران ، منافع امريكا در هر كجا كه باشد بدون لحظه اي ترديد مورد هدف قرار خواهد گرفت» (جوان ۸۰/۱۲/۸ ) اين در حالي بود كه روزنامه همبستگي «خبر» گفتگوي ذوالقدر با ايسنا را درج كرد و نوشت : «سردار ذوالقدر ... به تشريح وضعيت منطقه اي ايران و طرح برخي مباحث سياست خارجه پرداخته است كه در ادامه مواضع قبلي ايشان بود، اما بنا به برخي ملاحظات از درج آن معذوريم » (۸۰/۱۲/۸ ) .در همين حال روزنامه نوروز ، سخنان احمد توكلي را درج كرد كه اعتقاد داشت در صورت «نامطلوب » بودن سخنان يك فرمانده نظامي ، نبايد آن حرف را ميان مردم نقد كرد، «بلكه بهتر است در جمع خصوصي به آن فرمانده تذكر داد» (۸۰/۱۲/۸) به علاوه پيام دهنده روزنامه كيهان تأكيد مي كرد كه : «يك تار موي بسيجي دلاور سردار ذوالقدر را به تمامي كساني كه داعيه اصلاحات امريكايي را دارند و متأسفانه در برخي مراكز كشور نفوذ كرده و پادويي امريكا و انگليس را برعهده گرفته اند، نخواهيم داد.» (۸۰/۱۲/۹).
هفته نامه لثارات نيز تأكيد مي كرد :
« هرگونه تضعيف روحيه فرماندهان نظامي » در واقع گسترش «تضعيف و ترديد» در بدنه نيروهاي نظامي است و عاملان اين پروژه «در واقع ستون پنجم دشمن هستند» (۸۰/۱۲/۸) .در عين حال روزنامه آزاد اظهارات فيض الله عرب سرخي از اعضاي سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي را درج كرد كه تأكيد داشت : «در واقع اين امر كه به تهديد دشمن پاسخ داده شود مورد اعتراض قرار نگرفته . اما اينكه كشورهاي ضعيفي كه تلاش زيادي براي برقراري روابط مثبت با آنها شده به صف دشمن منتقل شوند ، مورد اعتراض است» (۸۰/۱۲/۹) .
چند روز بعد ذوالقدر در «جمع پنج هزار بسيجي شمال تهران» گفت : «ما در جايي صحبت كرديم و انتظار پشتيباني داشتيم ، اما عده اي به ما حمله كردند. اين بچه بازي ها را كنار بگذاريد... كساني كه خودرا يك سر و گردن از مردم بالاتر مي دانند به جاي آنكه حمايت كنند، چه برخوردي با ما كردند» (۸۰/۱۲/۱۳) . فرداي آن روز روزنامه نوروز اظهارات تاج زاده را درج نمود كه از نهادهاي حكومتي و مدني درخواست مي كرد: «اجازه نظامي كردن فضا را به جنگ طلبان ندهند ».همزمان ، رييس كميسيون امنيت ملي مجلس نيز هشدار مي داد : «مجموعه هايي در جناح راست تكليف خود را روشن كنند كه آيا افرادي را كه به دنبال جنگ افروزي هستند، تأييد مي كنند يا نه ؟» .
• منتقدين «اعلام وضعيت فوق العاده»
در اواسط هفته گذشته ، يك يادداشت روزنامه سياست روز كه در آن تأكيد شده بود: «بايد شرايط بحراني و مديريت بحران الزامات خود را به وجود آورد و هركس با آن سازگار نيست به دليل خيانت به ملت و ايفاي نقش ستون پنجم براي دشمنان محاكمه و بركنار گردد» با واكنش سيدمصطفي تاج زاده در روزنامه نوروز مواجه شد. او ضمن يادآوري اين نكته كه «در طول هشت سال جنگل تحميلي» ، «هيچ گاه شرايط بحران اعلام نشده» ، هشدار مي داد:» برهمه دلسوزان نظام فرض است كه قاطعانه با چنين طرح هايي به مخالفت برخيزند». وي پرسيد : «راستي چه كساني قرار است بركنار شوند ؟» .به علاوه ،روزنامه بنيان در سرمقاله اي از خوانندگان خود سؤال مي كرد: «آيا اينكه عده اي تلاش مي كنند، اين لفظ قشنگ «بحران» را دايماً تكرار كنند، كمي مشكوك به نظر نمي رسد؟» (۸۰/۱۲/۷) . روزنامه آفتاب يزد نيز اظهار نظر مخبر كميسيون اصل ۹۰ مجلس را درج كرد كه هشدار داده بود : «درصورتي كه بخواهيم با جو غيرواقعي براي مدتي اوضاع را با شرايط جنگلي اداره كنيم، موفقيتي براي نظام جمهوري اسلامي نخواهد بود».
درهمين حال ، با دامن گرفتن شايعه احتمال اعلام وضعيت فوق العاده به دليل تهديدات آمريكا ، اين موضوع طي روزهاي بعد نيز محور گمانه زني هاي مختلفي از سوي صاحبنظران سياسي بود. تا بدانجا كه «نوروز» ، سخنان يوسفيان ، عضو كميسيون امنيت ملي مجلس را درج كرد كه هشدار مي داد : «شايعه اعلام وضعيت فوق العاده به دليل تهديدات امريكا ، براي كنترل مراكزي است كه مخالفان اصلاحات نتوانسته اند آن را كنترل كنند» .عباس عبدي نيز به نوشته همين روزنامه تأكيد داشت : «هيچ چيز براي امريكا بهتر از اين نيست كه با اعلام وضعيت فوق العاده ، براي تجاوز،علامت دريافت كرده باشد» .
|
|
|
از سوي ديگر ، امير محبيان دبير سرويس سياسي روزنامه رسالت ، اگر چه عنوان مي كرد كه شايد هنوز در شرايط اعلام وضعيت فوق العاده واقع نشده باشيم» ، در عين حال در يادداشت خود بلافاصله مي افزود :« ولي چه كسي مي تواند ضمانت كند در حالي كه كليد ورود ايران به وضعيت فوق العاده در دستان امريكاست، شرايط اين چنين باقي بماند ؟ » وي همچنين در يادداشت ديگري در همين روزنامه تصريح داشت : «در صورت رسيدن به وضعيت فوق العاده كه ما عقلاً بايد آن را قريب بدانيم... مي توان اقتداري دمكراتيك آفريد».
در همين راستا ، روزنامه صداي عدالت نيز اظهارات اميرمحبيان را درج كرد كه با توجه به تهديدات امريكا ، كشور را در وضعيت مقدماتي يك شرايط بحراني مي دانست. اين اظهارات ، دستمايه يادداشت نويس روزنامه بنيان قرار گرفت كه با اشاره به «اصرار عده اي براي اعلام وضعيت فوق العاده » و يادآوري جمله اي از يك عضو شوراي عالي امنيت ملي مبني بر اينكه «در شوراي عالي امنيت ملي برنامه مناسبي تصويب شد كه به زودي ابلاغ مي شود» ، پرسيد : «چه چيزي باعث مي شود كه افراد «اهل فكر » جامعه درصدد اثبات اين باشند كه ما عقلاً بايد وضعيت فوق العاده را قريب بدانيم؟ ... اين اصرار چرا اينقدر مؤكد صورت مي گيرد؟».
در واكنشي جداگانه ، اين سخن حبيب الله عسگراولادي كه «كساني كه حيات خود را در غوغا مي بينند از وضعيت
فوق العاده مي ترسند» هم مورد توجه يادداشت نويس ، روزنامه مردمسالاري قرار گرفت كه هشدار مي داد : «جناح محافظه كار... بنا دارد بساط اصلاح طلبان را جمع نموده و حاكميت مطلوب و يكدست را دوباره به عرصه قدرت بازگرداند... در طول هشت سال جنگ تحميلي حتي يك روز هم وضعيت
فوق العاده اعلام نشد» (۸۰/۱۲/۱۴) .
اظهار نظر هاي فوق ، در شرايطي انتشار مي يافت كه حسن غفوري فرد مي گفت : «شرايط فوق العاده در كشور وجود دارد ، ولي به اين معني نيست كه محدوديت هايي براي مردم ايجاد شود» و روزنامه آزاد نيز در يادداشتي تصريح مي كرد: «كساني كه خود معتقدند امريكا جرأت جنگ با ايران را ندارد و در صورت حمله منافعش
درسراسر جهان به خطر
مي افتد، اكنون منادي اعلام وضعيت فوق العاده در كشور شده اند» (۸۰/۱۲/۱۱)
يادداشت نويس بنيان در همين خصوص با اشاره به اين نكته كه : «ظاهراً هنوز كسي جز آن گروه از جمع سيزده نفره شوراي عالي امنيت ملي كه در جلسه شورا شركت داشتند ـ و به قول يكي از اعضاي شورا «برنامه مناسب» براي اعلام وضعيت فوق العاده را پديد آورده اند ـ از محتواي برنامه خبر ندارد» معتقد بود : «در پس ديوار اين برنامه مناسب خبرهايي هست كه بايد به استقبالش رفت... از سيد محمدخاتمي انتظار مي رود مسؤوليت تصميمات اخذ شده را ... بپذيرد و آن را با مردم در ميان بگذارد» (۸۰/۱۲/۱۴).
و سرانجام اينكه حسن روحاني دبيرشوراي عالي امنيت ملي ، در اظهارنظري رسمي ، اعلام كرد : «هيچ كس در شرايط فعلي معتقد نيست كه بايد در كشور شرايط فوق العاده ايجاد شود». وي همچنين عنوان نمود : « در شرايط فعلي ، مصاحبه مقامات نظامي را چندان به مصلحت نمي دانيم ... در مقطع فعلي بهتر است مصاحبه بيشتر به سياسيون واگذار شود...».
خوانندگان مطبوعات اما در تحولات مطرح اخير ، آيا بارديگر اظهار نظر مقام هاي نظامي را خواهند خواند ؟
امير سيدين
