سفال شكني با نيت از بين رفتن بديها و ناراحتي ها، فال گوش ايستادن به منظور گرفتن جواب نيت خود، پريدن از روي بوته آتش، پختن آش بنشن و چهار رنگ پلو و خوردن آجيل مخصوص چهارشنبه سوري به نيت حل شدن مشكلات، از جمله مراسم چهارشنبه سوري است. اما خانواده هايي كه دختر دم بخت دارند، علاوه بر اين مراسم، در اين روز بنا بر آداب و رسوم شهر خود، مراسمي را براي بخت گشايي دختران خود انجام مي دهند:
|
|
|
• در برخي از شهرهاي ايران رسم است كه بعد از ظهر روز چهارشنبه سوري، دختران دم بخت لباسهاي تازه و مخصوصي را كه براي اين روز تهيه كرده اند، مي پوشند و پس از آراستن خود، با يك عدد تخم مرغ و كوزه اي كوچك سرچشمه آب مي روند و پس از تفريح و شادماني در كنار نهر، تخم مرغ خود را سرشكن مي كنند و بعد از خالي كردن سفيده، زرده آن را مي خورند و با پوسته تخم مرغ كه به صورت كاسه در آمده است از چسمه آب بر مي دارند و بعد از نيت كردن از آن آب مي نوشند و كمي هم بر سر و صورت و لباس خود مي پاشند. بعد كوزه كوچكي را كه همراه خود آورده اند، پر از اب مي كنند و با خود به خانه مي برند و آن را سر سفره شام در كنار غذاي مخصوص كه براي اين شب تهيه شده، مي گذارند. همه افراد خانواده از آن آب مي نوشند و براي دختر آرزوي خوشبختي مي كنند.
• در بعضي از خانواده ها، دختر دم بخت خانواده بازنجير، قفلي را به گردن مي آويزد و هنگام غروب چهارشنبه سوري با آيينه اي كوچك و كليد قفلي كه به گردن دارد بر سر چهار راه مي رود و كليد را زير پاي راست خود و آيينه را زير پاي چپ خود مي گذارد و منتظر مي ماند تا با اولين مرد جواني كه برخورد كرد از او مي خواهد كه قفل را از گردن او باز كند و سپس آيينه را از زير پاي چپ او بر مي دارد و مقابل صورت دختر مي گيرد. اعتقاد دارند كه اگر آيينه طوري جلوي صورت دختر قرار گيرد كه او بتواند خود را در آن ببيند در همان سال به خانه بخت خواهد رفت، در غير اين صورت بايد يك سال ديگر در انتظار بنشيند.
• در بعضي از خانواده ها، مادر خانواده به نيت دختر دم بخت خود، آش بنشن مخصوص چهارشنبه سوري مي پزد و دختر هم دو مجسمه خميري به شكل عروس و داماد درست مي كند و در حين پختن بنشن هاي آش اين آدمكهاي خميري را در آش مي اندازد تا همراه آش پخته شوند. سپس دختر. آدمكهاي خميري پخته شده را به سرچشمه مي برد و با گفتن نيت خود آنها را به آب مي اندازد و معتقد هستند به اين ترتيب بخت دخترشان باز مي شود.
• در برخي از مناطق ايران، رسم بخت گشايي دختران را اين چنين به جا مي آورند كه در روز چهارشنبه سوري، دختر دم بخت براي خود آيينه و شانه اي مي خرد و در شب چهارشنبه سوري اين آيينه و شأنه و كمي نبات و هفت عدد گردو را درون كوزه اي مي گذارد و آن را پيش كوزه گري مي برد تا كوزه را بر روي چرخ كوزه گري خود بگذارد و هفت بار بچرخاند و در هر دور، دختر يك عدد گردو از درون كوزه بر مي دارد و مي شكند و در دور هفتم او در حال برداشتن گردو از درون كوزه، شعري مخصوص را زمزمه مي كند و گردو و بعد كوزه را مي شكند با اعتقاد به اينكه اگر بخت او بسته شده باشد، طلسم آن بشكند.
سپس مقداري پول و نباتهاي درون كوزه را به كوزه گر مي دهد و آيينه و شانه را با خود به خانه مي برد.
در بعضي از شهرستانها خانواده ها براي بازشدن بخت دخترشان، بعد از به جا آوردن مراسم مختلف چهارشنبه سوري، مادر جارويي بر مي دارد و بازدن چند ضربه آهسته، دخترش را از درخانه بيرون مي كند و در را روي او مي بندد و دختر بعد از چند دقيقه منتظر ماندن كوزه آب و هديه اي كه به همين منظور در پشت درگذاشته شده را بر مي دارد و وارد خانه مي شود به اميد اينكه به زودي در سال جديد به دنبال بخت خود خواهد رفت.
ليدا فخري
