اشاره : برگزاري اجلاس مقدماتي (كنگره ) جبهه دوم خرداد دراسفندماه ،دستمايه اي براي نقد طيف هاي مختلف جبهه دوم خرداد است كه در مطلب زير ، به آن پرداخته شده است . بي ترديد، نقد اصلاحات و نقد اصلاح طلبان مي تواند در يك روند تعالي بخش و گفت وگويي معطوف به تحقق خواستهاي مردم و جنبش جامعه مدني نتايج مثبت فراواني در برداشته باشد. بويژه آن كه «نقد » ، «مدارا » ، «تحمل » ، «گفتگو» و «آزادي » ، واژه هاي كليدي ادبيات سياسي اصلاح طلبان است . نقد زيرين ، از همين منظر به بررسي كنگره جبهه دوم خردادپرداخته است . «ايران سياسي » ضمن استقبال از ديدگاه هاي ديگر در همين خصوص به انگيزه فعال كردن زمينه نقد اجتماعي و بدون آن كه لزوماً با تمام مضامين اين مطلب موافق باشد، آن را درج مي نمايد.
دبير كل حزب همبستگي به رياست بهزيستي اكتفا كرده است
پنج سال پس از موجوديت نهادي اسمي به نام «جبهه ي دوم خرداد» (كه طبيعتاً مي بايد نماينده ي سياسي جنبش اخير اصلاحات باشد ) كنگره ي اين جبهه در تهران برگزار شد . كنگره اي كه برخود نام «اجلاس مقدماتي » گذارده بود تا از سويي موانع ساختاري تأسيس كنگره اصلي را حداقل از چشم بدنه جنبش پنهان دارد واز سوي ديگر به پاره اي پيام هاي غيررسمي كه مضمونشان عدم برگزاري كنگره بود، وقعي گذارد و اين خود بنيان سست اجلاس اسفند را نشان مي دهد. اجلاس اسفند در برگيرنده گروه هايي بود كه بعضاً تنها خود معرف اصلاح طلبي خود بوده اند. در اين كنگره احزاب شركت كننده براساس تعداد اعضا يا ميزان آرا دعوت نشده بودند. حتي در صورت در نظر گرفتن چنين معيارهايي ، ملاك اصلي ، تشخص گروه ها با واژه اي بسيط به نام اصلاح طلبي بود. از گروه هاي ۶ نفره تا انجمن هاي دانشجويي ، از جمع هاي دوستانه تا احزاب در شرف تأسيس يا در مرز انحلال در اين كنگره حضور داشتند. هيچ انتخاباتي براي حضور احزاب در اين كنگره صورت نگرفته بود و هيچ گروه سياسي نمي توانست بدرستي توضيح دهد كه دقيقاً از جانب كدام گروه اجتماعي سخن مي گويد. البته بديهي بود كه برخي از سوي اكثريت مجلس يا اكثريت دولت يا برخي از انقلابيان سابق يا روحانيان محترم و نيز همسران اصلاح طلبان سخن مي گوينداما همه اينها چيزي جز صورت بندي اجزاي كنگره پس از تشكيل آن نبود. درحال حاضر به نظر مي رسد كه حداقل دو جبهه به نام جنبش اصلاحات سخن مي گويند كه هر دو ازمنظري فاقد رابطه اي انداموار با بدنه اين جنبش هستند. آنچه به نام جبهه دوم خرداد خوانده مي شود و تا چندي پيش زيرنظر شورايي به نام شوراي هماهنگي اين جبهه (در ابتدا به رياست موسوي خوييني ها و سپس به رياست مهدي كروبي ) اداره مي شد، درواقع جمعي برگرفته ازچپ هاي انتخاباتي است .
مجمع روحانيون براي حفظ رياست جمهوري تلاش مي كند
|
|
|
• گروه هاي ۱۸ گانه باچپ هاي انتخاباتي خصلت اصلي ۱۸ گروه جبهه دوم خرداد اين است كه گهگاه خود را درمعرض آراي مردم براي ورود به ساخت قدرت قرار مي دهند.چپ هاي انتخاباتي كه بعضاً مبارزان مسلح و بازنشسته ي دو دهه پيش هستند، به منتقدان تند خويش انذار مي دهند كه صندوق رأي ، تابوت راديكاليسم است و به مخالفان محافظه كار خود نيز اطمينان مي دهند كه ما جز اصلاحات چيز ديگري نمي خواهيم . البته مي توان درپس اين عبارات ، جمله اصلي را بخوانيد كه : «ما جز انتخابات چيزديگري نمي خواهيم » و آن تحليل نغز را درارگان چپ هاي انتخاباتي به يادآورد كه :« تا انتخابات هست اصلاحات هم هست ». چپ هاي انتخاباتي (كه نهاد اسمي جبهه دوم خرداد مظهر تمامي اراده آنان است ) بدين ترتيب موجوديت خود را ازمظان انحلال مي رهانند اما همزمان به انحلالي ديگر تن مي دهند: انحلال اجتماعي ؛ هيچ گروه يا نهاد سياسي را نمي توان يافت كه تنها پاي صندوق هاي رأي با بدنه اجتماعي خويش ملاقات كند. چپ هاي انتخاباتي ( كه درمعناي وسيع خود از حزب مشاركت تا حزب كارگزاران را دربر مي گيرد) درپنج سال گذشته البته سرگرم تر ازآن بودند كه وعده كنگره اي را بگذارند. اين اشتغالات شريف اما نه بحران هاي زاده شده توسط محافظه كاران بود و نه درگيري هاي ناشي از ورود به نهادهاي اجرايي بلكه همه درعبارت «انتخابات » (اين اسم اعظم اصلاحات درعصرما) تلخيص مي شد. پس از رياست جمهوري درسال ۷۶ نوبت شوراها بود و سپس هنگامه پارلمان فرارسيد وآن گاه اين انتخابات ۸۰ بود كه دررأس امور قرارداشت . عطش به انتخابات چنان بود كه راهكار استراتژيك رفراندوم دوگانه نيز درتيوري پردازي هاي انضمامي به انتخابات ۸۰ سنجاق شد . درنهايت آنچه مانده است احزابي ابتر و جبهه اي بي عقبه است . چپ هاي انتخاباتي همان گونه كه انتخابات را تنها ترجمه اصلاحات مي دانند خود را مصاديق اصلاح طلبان بر مي شمارند و هرگونه نقد بر بيماري انتخابات گرايي را يا از سر حقد محافظه كاري مي دانند يا از جنس تندروي ، انقلابي گري و شورشخواهي ؛ اما اينان معمولاً از ياد مي برند كه تيوري سه جهاني ايشان بنيادي برآب دارد؛ چه افزون براين سه ، گروهي نيز هستند كه به جاي اتكاي محض برانتخابات ( به عنوان صورت بيروني نهضت هاي دموكراتيك ) از اتكا برديگر لوازم دموكراسي براي دستيابي به دموكراسي بيشتر دفاع مي كنند. حزب ازجمله همين لوازم است ؛ اما نه حزبي كه پيش از برگزاري كنگره اي دروني با توده هاي حزب خود به صورت شفاف و علني ، در كنگره جبهه دوم خرداد شركت كند. عمده احزاب حاضر دراجلاس اسفند( كنگره مقدماتي جبهه دوم خرداد) حتي يك كنگره حزبي برگزار نكرده اند وآن معدود احزابي كه كنگره اي برگزار ساخته اند درواقع هنوز عضو گيري نكرده اند! واين از عجايب روزگار است كه حزبي ميان اعضاي موسس ، كنگره برگزار كند.
كارگزاران به رياست جمهوري بعدي مي انديشند
|
|
|
• تبارشناسي اصلاحات اجازه دهيد پاره اي از آن گروه هاي هيجده گانه را برشماريم : ۱- مجمع روحانيون مبارز، مادرجبهه دوم خرداد كه دو عضو آن دو قوه جمهوري اسلامي را دردست دارند و ديگراعضاي آن هم كمتر از رييس قوه ارزيابي نمي شوند، تاكنون حتي يك كنگره برگزار نكرده است چه از بدو تأسيس (۱۳۶۷) تاكنون به عضو گيري دست نزده است . ۲- سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي ؛ پدرخوانده جبهه دوم خرداد كه دو نماينده درمجلس دارد، يكي نايب رييس سال اول و ديگري نايب رييس سال دوم و ديگر اعضاي آن نيزهمگي درحكم نواب و معاونين و مشاورين دولت اصلاحات هستند؛آنها هم با وجود آگاهي كامل از علم دموكراسي وبهره مندي از ادبيات دموكراتيك هنوز به شكل كنگره اي اقدام نكرده است . علت آشكار است ، سازمان بجز موسسان ، عضوي رسمي ندارد وعلت اين امر نيز به روايت مؤسسين ، به كامل نشدن سند مواضع سازمان ( كه از سال ۱۳۷۳ در دست اقدام است ) باز مي گردد. سوداي انتخابات ، سرسازمان را به خود گرم ساخته است . ۳ حزب كارگزاران سازندگي ؛ برادر ثروتمند جبهه دوم خرداد اكنون متلاشي تر از آن است كه از او انتظار برگزاري كنگره اي را داشت اماحتي در اوج فعاليت اين حزب نيز آنكت هاي عضو گيري بايگاني شد و حزبي كه شعار طبقه متوسط را سرداده بود طبقه خويش را فراموش كرد و دبيركل مأيوس آن به تنهايي تيرخلاصي به وعده برگزاري كنگره ۱۳۷۹ زد.اين حزب نيز تاكنون به هيأت مؤسس خويش بسنده كرده است . ۴ حزب مشاركت ايران اسلامي ؛ برادر بزرگتر جبهه دوم خرداد اما دو كنگره برگزار كرده است بدون آن كه چهره اي جديد در هر يكي از اين كنگره ها سربرآورده باشد. خوشبختانه حزب مشاركت آنقدر عضو مؤسس (بيش از يكصدنفر ) داشته است كه حزبي كم جمعيت (چون كارگزاران سازندگي ، مجاهدين انقلاب و روحانيون مبارزه محسوب نشود. بديهي است از اين پس مي توان به احزاب توصيه كرد به جاي عضو گيري گسترده به بسط تعداد مؤسسان خود بيانديشند. ۵ اما دموكراتيك ترين و جوان ترين گروه جبهه دوم خرداد دفتر تحكيم وحدت در اجلاس اسفند موقعيتي كاملاً تضعيف شده داشت .چه اين گروه با برگزاري مكرر انتخابات در كليه سطوح تشكيلات (اعم از دانشكده اي ، دانشگاهي ، شهري و ملي ) و هيأت مديره اي كاملاً انتخابي ، مي بايست تقاص ناهماهنگي با سرمشق احزاب سياسي موجود در ايران را مي پرداخت و با هدايت هر دو گروه محافظه كاران و اصلاح طلبان ميان انحلال ، انشعاب يا انحصار به مؤسسين ، مخير مي شد. در كنار جبهه دوم خرداد، نهاد اسمي ديگري وجود دارد كه به نام دل انگيز تر و روز آمدتر «جبهه اصلاح طلبان » از گلوي جنبش اصلاحات سخن مي گويد . سرنخ اين جبهه گويي در دست حزب همبستگي است كه گرچه خود، ذيل ايتلاف ۱۸ گانه جبهه دوم خرداد مي گنجد اما در نظر گرفتن مساحت انتخاباتي لازم براي آن در اين جبهه ، سبب تأسيس جبهه اي موازي شده است . احزاب عضو جبهه اصلاح طلبان نام هايي آشنا دارند ؛ اراده ملت ، مدافعان پيام دوم خرداد ، نظم وقانون ، حاميان جامعه مدني و... اما اين نام ها بيش از آن كه مردم را به ياد دبيران كل احزاب يادشده بياندازد، يادآور وعده هاي فراموش شده جبهه اول اصلاحات است . در هر حال اين احزاب بعضاً هنوز حكم «در شرف تأسيس » دارند واز اين حيث اقدام آنان به تأسيس جبهه و متعاقباً كنگره ، معنايي كاملاً بديع و پيشرو دارد!
• حزبي به نام دولت اجلاس اسفند، تجمع احزاب بدون طبقه بود. طبقه به مفهوم ماركسيستي آن البته اكنون كم معنا شده و حداقل در ايران با ساخت نفتي اقتصاد ملي بي معناست . اما حتي اگر به تقليد از مدل احزاب غيرايديولوژيك امريكا قايل به احزاب انتخاباتي باشيم نمي توان هويت اجتماعي احزاب سياسي را ناديده بگيريم . هنوز كشاورزان و كشاورززاده هاي امريكايي به دموكرات ها رأي مي دهند و هنوز كارخانه داران و نوادگان آنان در امريكا به جمهوري خواهان رأي مي دهند. كمونيست هاي فرانسوي به پس اندازهاي كارگران و به كمك هاي سرمايه داران چشم اميد بسته اند ودر ايران نيز موتلفه اسلامي هنوز با انجمن اسلامي بازار پيوند برادري دارد.اما اصلاح طلبان ايراني ، كارگزاران نظام سياسي هستند با اين تفاوت كه اعضاي حزب كارگزاران در دولت سابق و اعضاي حزب مشاركت در دولت فعلي چنين سمتي را بردوش دارند. منتقدان اين دو حزب نيز در واقع از اين كارگزاري انتقاد نمي كنند. حزب همبستگي كه جمعي از اعضاي اصلاح طلب پارلمان پنجم بود با خروج از هيأت مديره فراكسيون اصلاح طلب مجلس ششم ، به فعاليت مطبوعاتي و سياسي اش افزود ؛ به انتشار ارگان دست زد و در كنار روزنامه نگاران حرفه اي ، كارآموزان حزبي را قرارداد .اينك با اشتغال دبير كل حزب به مقام مهم رياست سازمان بهزيستي ، حزب و روزنامه همبستگي نيز در محاق فرورفته است . آفت كارگزاري چنان در پي تلاش هاي پنج ساله چپ هاي انتخاباتي اوج گرفته است كه حتي اعضاي تشكل هاي دموكراتيك تري چون دفتر تحكيم وحدت ، براي عبور ازدرهاي پارلمان و دولت از خود اشتياق نشان مي دهند و برخي براي ورود به شوراي مركزي دفتر تحكيم وحدت انشعاب دست مي زنند چرا كه در طالع خويش ، سرنوشت آن فراكسيون پارلماني دفتر تحكيم وحدت يا يك معاون استاندار و فرماندار را مي بينند. بدين ترتيب هم زمان با آن كه احزاب اصلاح طلب بي طبقه مي شوند ، از عضو گيري استكاف مي ورزند، كنگره تأسيس نمي كنند، به انتخابات درون حزبي وقعي نمي گذارند و به هيأت مؤسس چون نخبگان مادام العمر مي نگرند، اتفاق ديگري رخ مي دهد. حزب با دولت پيوند مي خورد، از آن ارتزاق مي كند و براي جلوگير ي از انحلال خود توسط بخشي از ساخت سياسي به بخشي ديگري از همان ساخت اتكا مي كند؛ انتخابات براي چنين احزابي جز تداول قدرت دردرون خود دولت نيست . در واقع اين احزاب همگي در حكم فراكسيون هايي از يك حزب اصلي به نام دولت هستند كه چندي رهبري حزب (دولت ) را برعهده مي گيرند. از اين رو طبيعي است كه انتخابات اصلي براي آنان نه در درون حزب كه بيرون آن صورت پذيرد. اجلاس اسفند، گردهمايي احزابي بود كه نه تنها فاقد كنگره داخلي هستند بلكه اطلاق نام جبهه برآنان در حكم مطايبه اي سياسي است : «كنگره احزاب بدون كنگره » عنوان مناسب تري به نظر مي رسد.
