چاقي
دكتر ابوالحسن مصاحب
متخصص كودكان و تغذيه نوزادان
هركه وزنش بيش دردش بيشتر
خوردن زياد در عين لذت تناول دردسرهايي نيز دارد، به استثناي تعدادي بيمار بي گناه كه اين اتهام را تحمل مي كنند.
گذشته از مسائل سوء تغذيه و لاغري كه در كشورهاي عقب افتاده شيوع دارد، در كشورهاي پيشرفته و درحال پيشرفت چاقي سعي در بردن مسابقه بيماري تغذيه را دارد.
در سي سال اخير در كشورهاي آمريكايي و اروپايي موارد چاقي با حدود ۳۰ درصد افزايش روبرو بوده است. در كشور ما هنوز مسائل سوء تغذيه و لاغري بيشتر از چاقي گريبانگير خانواده ها مي باشد. با وجود اين، كشور ما هم به تدريج عوارض شهرنشيني و كار كردن مداوم، بي حركتي شديد و مصرف غذاهاي چرب و پروتئيني و شيريني جات همه و همه دست به دست هم مي دهند تا اين بيماري تغذيه اي جاي خودش را تثبيت نمايد.
اصولاً چاقي در افراد شهري بيش از روستايي ديده مي شود. جنس مؤنث مستعدتر مي باشد. افرادي كه فعاليت بدني بيشتر دارند، كمتر مبتلا مي شوند. زمان زيادي كه صرف ديدن تلويزيون، بازيهاي كامپيوتري، اينترنتي مي شود رابطه مستقيمي با چاقي كودكان دارد و همچنين تبليغات غذايي تلويزيون نيز بي تأثير نيست و حتي موارد فوق به بزرگسالان نيز سرايت كرده است.
چاقي در كودكان يك علامت از يك مجموعه علايم مي باشد، ولي در بزرگسالان يك بيماري كه همراه با (بيماريهاي قلبي عروقي، فشار خون، افزايش چربي خون، بيماري كبدي و سنگ صفراوي و بيماري قند) مي باشد، تظاهر مي نمايد.
در تعريف چاقي بايستي افزايش وزن را با اين ناراحتي تميز داد و منظور چاقي افزايش تجمع چربي در بافتهاي زير جلدي و ساير قسمتهاي بدن مي باشد، در صورتي كه كودكان عضلاني جزو اين تعريف قرار نمي گيرند.
از نظر افتراق چاقي و افزايش وزن معيارهاي به كار برده شده از اين قرار است: البته اندازه گيري وزن نسبت به سن شاخص مناسبي براي تشخيص چاقي نيست و از روشهاي ديگر مثل رابطه وزن و قد ـ اندازه گيري محيط بدن و اندازه گيري توده بدن كه اين مورد اخير كه به (BMI) معروف و خلاصه مي شود، دقيق تر مي باشد و شاخص تشخيص چاقي مي باشد.
* علت: اشتها تحت تأثير علل مختلفي مي باشد، شامل: شرايط روحي، وضع هيپوتالاموس، غده هيپوفيز، ضايعات مغزي و افزايش ترشح انسولين به علاوه عوامل ژنتيكي مؤثر و نيز شرايط و عوامل محيطي اهميت زيادي دارد.
چاقي سبب افزايش تعداد سلولها و بزرگ شدن سلولهاي چربي مي شود و در اين صورت چربي زيادتري در سلولهاي بزرگ ذخيره و همچنين تعداد اين سلولهاي بزرگ نيز زياد مي شود، ولي در زمان رژيم غذايي لاغري تعداد سلولهاي چربي تغييري نمي كند، ولي سلولهاي بزرگ چربي كوچكتر مي شوند.
شروع چاقي بيشتر در دوران حاملگي و در طول سال اول زندگي بيشتر ديده مي شود و اين چاقي ها تداوم پيدا مي كند.
در علل چاقي عوامل متعددي دخيل بوده و فقط در موارد قليلي علت ژنتيكي به تنهايي سبب چاقي مي باشد، مثل سندرم (پرادر ويلي ـ باردت بيدل ـ آلستروم و سندرم كوهن). از علل مشخص شده چاقي كه مي توان ذكر كرد. خوردن زياد غذاهاي پر كالري، ورزش نكردن و شكل زندگي بي تحرك سوخت و ساز كم مواد غذايي در بدن، افزايش و حساس بودن انسولين در اين اشخاص كه معمولاً به انسولين مقاومت نشان مي دهند و سبب افزايش انسولين شده و زماني كه انسولين كمتر مصرف مي شود، مصرف چربي كمتر و اضافه آن ذخيره مي شود و همچنين خوردن غذاهاي شيرين سبب افزايش انسولين و كاهش مصرف اسيدهاي چرب مي شود.
* علايم: چاقي در هر سني بروز مي كند، ولي در اين سه دوره شايع تر است: ۱ـ در طول سال اول زندگي، ۲ـ در سن ۵ تا ۶ سالگي، ۳ـ در حين بلوغ
در كودكان چاق معمولاً غير از وزن، قدشان بلندتر و سن استخواني آنها جلوتر و صورت و قيافه شان لطيف، سينه ها بزرگتر كه مربوط به افزايش سلولهاي چربي و ذخيره شدن چربي در اين ناحيه و شكم پاندولي و خطوط بنفش روي شكم ظاهر مي شود. دستگاه تناسلي پسرها به نظر كوچك و در بستر چربي ناحيه مربوطه مخفي شده است ولي اندازه معمولي دارد. بلوغ ممكن است زودتر ظاهر ولي نتيجتاً قد از همسالان خويش كوتاه تر است. دستگاه تناسلي دخترها نرمال و عادت ماهانه ممكن است زودتر بروز نمايد.
ذخيره چربي و چاقي بيشتر در بازوها و پاها مي باشد. دست ها كوچك و انگشتان كوتاه مي باشد. زانوها در قسمت داخلي برجسته و به هم نزديك و مچ پا از هم دور مي شود.
* تشخيص: با اندازه گيري توده چربي بدن (BMI) كه معمولاً در بازو انجام مي شود و از روي منحني هاي مربوط به جنس (دختروپسر) و سن تشخيص چاقي داده مي شود.
راه دوم تشخيص عبارت است از ۱ـ تاريخچه خانوادگي (بالابودن چربي ـ سابقه بيماريهاي قلبي و عروقي ـ بيماري قند ـ و چاقي) ۲ـ سابقه فشار خون بالا ۳ـ بالابودن كلسترول خون بيش از دويست ۴ـ سابقه بالارفتن وزن بيش از حد نرمال ۵ـ توجه به وزن و حالات روحي ـ عصبي در صورتي كه هركدام از اين موارد يا همه شرايط وجود داشته باشد بايستي كودك را از نظر چاقي تحت نظر گرفته و مراقبت شوند.
* عوارض چاقي: مشكلات روحي ـ كوتاه شدن قد ـ بالارفتن چربي خون و كلسترول ـ مرض قند ـ قطع تنفس در خواب ـ عوارض استخواني ـ تخمدان ـ پوكي كيستيك ـ بيماريهاي قلبي و عروقي
* پيشگيري و درمان: درمان موفقيت آميز در كودكان بستگي به اين چهار عامل دارد:
۱ـ تغيير رژيم غذايي و تنظيم كالري آن ۲ـ برنامه ريزي ورزشي منظم ۳ـ برنامه تغييرات رفتاري و روحي براي كودكان ۴ـ شركت مؤثر خانواده ها در برنامه تغذيه كودكان.
تغذيه شامل تغيير عادت غذايي ـ رژيم متوسط كالريك همراه با ورزش مي باشد. در رژيم درماني كاهش وزن هفته اي نيم كيلوگرم بيشتر نشود و رژيم غذايي چراغ راهنمايي را مي توانيد اعمال كنيد.
۱) چراغ سبز (GO) موادغذايي كه هرچه مي خواهد بخورد شامل انواع سبزيجات ـ ميوه جات ـ برنج ـ نان ـ غلات ـ ماكاروني
۲) چراغ زرد (Caution) ـ با احتياط گوشت ـ ماهي ـ تخم مرغ ـ شير ـ ماست ـ پنير ـ خشكبار و حبوبات خشك مصرف شود.
۳) چراغ قرمز (Stop) ـ ميل نكنيد ويا بطور مختصر استفاده نماييد شامل غذاهاي چرب و شيريني جات.
بطورخلاصه: به هيچوجه دنبال كاهش وزن سريع رژيم درماني سخت نباشيد. رژيم غذايي تنها و يا ورزش به تنهايي موفقيت آميز نمي باشد اين دو بايستي توأماً رعايت شود. دارو و جراحي در كودكان جايگاهي ندارد. شعر زيباي زير رمزموفقيت و سلامتي و وزن مناسب مي باشد:
نه چندان بخور كز دهانت برآيد
نه چندان كه از درد جانت برآيد

پدر ومادرها، پرستاران كودكان به هوش باشيد! كودكاني كه در صندلي هاي فنري و يا صندلي خودروها مي نشينند در معرض خطر جدي آسيبهاي ناشي از سقوط قرار دارند. در صورت سقوط سر آنها به شدت صدمه خواهد ديد.اخيراً پژوهشي به مدت يك سال براي كشف دليل آسيبهاي ناحيه سر در كودكان كمتر از ۱۲ماه انجام شد. اين كودكان به علت صدمه ديدن ازناحيه سر به بخش مراجعات اضطراري بيمارستانها منتقل شده و مورد معالجه قرار گرفته بودند. پژوهشگران همچنين از پرستاران كودك خواسته بودند تا موارد سقوط كودكان كمتر از يك سال را كه منجر به آسيب ديدگي آنها از ناحيه سر شده بود گزارش كنند.
پژوهشگران دريافتند از هر ۱۰ مورد سقوط كودكان كمتراز يك سال، دليل ۴مورد آسيب ديدگي از ناحيه سر، سقوط از يك سطح مرتفع بوده است. تقريباً نصف چنين حوادثي به دليل سقوط كودكان از تخت بوده است.
در ۱۷مورد آسيب ديدگي هاي سر به وسيله صندلي هاي فنري يا صندليهاي اتومبيل ايجاد شده بودند در ۱۲مورد كودكان از صندلي خود در آشپزخانه يا اتاق نشيمن سقوط كرده بودند وتمامي كودكان روي يك سطح سخت مانند آجر يا كاشي افتاده بودند.بعضي از كودكان زماني كه در درون صندلي خود از اتومبيل به سوي خانه حمل مي شدند سقوط كرده بودند.

اگر شما كارنيمه وقت انجام مي دهيد و يا بعدازظهر بيرون ازخانه هستيد، قوانين امنيتي و اساسي زيررا دنبال كنيد:
* مطمئن باشيد كه والدين شما مي دانند شما كجا هستيد و اينكه چگونه باشما تماس بگيرند.
* همراه با يكي از دوستانتان بيرون برويد همراه آنها به خانه برگرديد. اگر شما به تنهايي بيرون مي رويد قبل از اينكه جايي برويد براي برگشتتان و استفاده از وسايل حمل ونقل برنامه ريزي كنيد. ازتاكسي و يا وسايل شخصي براي رفت وبرگشتتان استفاده كنيد.
* اگر شما با تاكسي كه بيرون مي رويد، نمي تواند براي برگرداندن شما بيايد، شماره تلفن آژانس را بگيريد و ببينيد كه چرا راننده براي برگرداندن شما نمي آيد. از راننده درخواست كنيد منتظرشما باشد. وقتي كه تلفن كرديد تلفني نام راننده تاكسي را بپرسيد وقتي كه راننده رسيد نام راننده را سؤال كنيد.
* همراه شخصي كه براي اولين بار او را ملاقات مي كنيد سوارماشين نشويد.
* اگر دنبال كارموقت مثل پرستاري از بچه هستيد ازطريق خانواده يا دوستانتان اين كاررا انجام دهيد. درمورد آگهي هايي كه براي پرستاربچه آگهي داده اند، دقت كنيد.
* اگر آگهي ها توجه شما را جلب كرد و مايل به انجام كاربوديد، اولين روز همراه با والدين و يا دوستانتان به آن مكان برويد.
* اگر شما به عنوان پرستاربچه مشغول به كارمي شويد، شماره تماس با والدين كودك را يادداشت كنيد. اگر شخصي قصدورود به منزل را داشت به او اجازه ندهيد داخل شود. همچنين اگر شخصي به شما تلفن كرد او را در جريان قرار ندهيد كه تنها هستيد از آنها بخواهيد دوباره تلفن كنند. انجام اين كار به شما كمك مي كند تا بتوانيد براي ارسال كمك براي مواقع اضطراري تلفن كنيد.
* تنها با آگهي كه در روزنامه ديده ايد به منزل اشخاص غريبه نرويد.
* وقتي كه شما تنها درخانه هستيد اطمينان حاصل كنيد كه مي دانيد چگونه براي ارسال كمك هاي فوري تماس بگيريد و با راه خروج درمواقع اضطراري آشناباشيد.

استان مازندران
نقاط ديدني استان مازندران در بهشهر، چالوس، ساري، رامسر و آمل و بابل و... وجود دارد.جاذبه هاي توريستي بهشهر را باغشاه، چشمه عمارت، تپه باستاني گردكوه، كاخ صفي آباد و جزيره ميانكاله تشكيل مي دهند. جاذبه هاي توريستي چالوس عبارتند از: تله كابين نمك آبرود درياچه ولشت، جنگلهاي طبيعي، سياه بيشه كلاردشت و پارك جنگلي سي سنگان. ساري داراي جاذبه هاي توريستي برج سلطان زين العابدين، فرح آباد، خرابه هاي كاخ فرح آباد، مسجدجامع و سدسليمان است. تله كابين نمك آبرود كاخ رامسر، پارك ملي گلستان، پارك حفاظت شده دشت ناز، پل ورسك سوادكوه (پل سفيد)، بقعه شيخ طبرسي بابل، پل ۱۲پله، قلعه شاهدشت آمل و سواحل درياي خزر در فريدونكنار از ديگر نقاط ديدني استان مازندران است.

ترجمه: فرين عاصمي
اگر كودكتان تمايل به برقراري ارتباط با همسالان خود ندارد، اين مطلب را بخوانيد
* در چه سني كودكان رابطه دوست واقعي ايجاد مي كنند؟
كودك كلاس اولي من تنهاست و هيچ دوستي ندارد. وقتي از او سؤال مي كنم در مدرسه با چه كسي بازي مي كند، مي گويد: هيچكس!
او هيچ تمايلي براي برقراري ارتباط دوستي با همكلاسي هايش يا شركت در بازي هاي دسته جمعي ندارد. من نگرانم وي اجتماعي بارنيايد.
اين مشكل بسياري از والدين است كه كودكانشان اجتماعي نيستند. «جين فاول» روانشناس كودك معتقد است كودكان نياز به دوستي دارند كه زماني كه از خانواده دورند از آنها حمايت كند. آنان براي مستقل شدن نياز به برقراري ارتباط باهمسن و سالانشان دارند. برخي كودكان در يك زمان تنها يك دوست دارند و برخي بيشتر.
كودك ممكن است در برخوردهاي اجتماعي بي تجربه باشد ولي پس ازمدتي اجتماعي مي شود. وي راههاي ايجاد رابطه دوستي را خودش فرامي گيرد. به اين نكته اطمينان داشته باشيد او را با تذكر زياددرباره اهميت دوستي تحت فشار قرار ندهيد.
* چه كار مي توانيد بكنيد؟
مي توانيد از معلم كودكتان بخواهيد فرزند شما را با يك كودك تنهاي ديگر همراه كند. مثلاً آن دو را در كلاس روي يك نيمكت بنشاند. اگر اين كودك كوچكتر باشد بهتر است زيرا كودكاني كه اختلاف سني دارند، ساده تر باهم ارتباط برقرارمي كنند. شما نيز مي توانيد اين دوست جديد را روزهاي تعطيل يا ساعات پس از تعطيلي مدرسه به خانه دعوت كنيد و براي اوقات فراغتشان فعاليتي كه تصور مي كنيد هردولذت خواهندبرد را در نظربگيريد و در نهايت به او اجازه دهيد خودش درك كند كه در اجتماع و با دوستان بودن، بهتر از تنهايي است.

سيگارمهمترين عامل بيماري قلبي
فشارخون بالا از جمله عوامل خطرزاي مهم بيماريهاي قلبي ـ عروقي مي باشد كه اغلب مخفي بوده و تشخيص داده نمي شود. برخلاف اعتقاد عامه مردم كه فكر مي كنند فشارخون بالا همواره با سردرد توأم است، اغلب موارد فشارخون بالا فاقد هرگونه علامتي است و به همين دليل است كه فقط يك سوم موارد فشارخون بالا تشخيص داده مي شود. پيشنهاد مي شود كه افراد سالم بدون علامت نيز سالانه يك تا دو بار فشارخون خود را اندازه گيري نمايند تا در صورت بروز فشارخون بالا قبل از ظهور عوارض آن نسبت به درمان آن اقدام نمايند.فشارخون به صورت دو عدد حداكثر (سيستولي) و حداقل (دياستولي) گزارش مي شود كه بالا بودن هر كدام از اين دو با بيماريهاي قلبي ـ عروقي ارتباط دارد لذا درمان هر دوي اين فشارخونهاي بالا از اهميت زيادي برخوردار بوده و هيچكدام از اين دو را نبايد دست كم گرفت. حد فشارخون طبيعي در سنين مختلف متفاوت بوده و بطور طبيعي با افزايش سن افزايش مي يابد. فشارخون سيستولي بالاتر از ۱۴سانتيمتر جيوه و دياستولي بالاتر از ۹سانتيمتر جيوه اغلب نياز به توجه و درمان دارد.
دكتر محمدعلي استوان ، متخصص قلب و عرو

حضرت رسول (ص): عدل سپري است كه كشور را از حوادث نامطلوب و ويراني و سقوط مصون مي دارد، عدل بهشتي است كه همواره ثابت و پايدار است.
امام كاظم(ع): از خدا بترس و حق را بگو، اگرچه هلاكت تو در آن باشد، چراكه نجات تو در آن است.
حضرت علي(ع): زشت ترين عيبها كم گذشتن از لغزش مردم و بزرگترين گناهان شتاب كردن در انتقام است.

من دوست دارم هرگاه كه رفتار خوبي از فرزندم سرمي زند به او پاداشي بدهم تا او را به ادامه اين رفتار خوب ترغيب كنم. اما در عين حال نمي خواهم او را لوس بار بياورم بطوري كه اين ذهنيت در او ايجاد شود كه در مقابل هر عمل خوب بايد جايزه اي بگيرد و حتي از او قدرداني شود. در چنين شرايطي چه بايد كرد؟ همچنين چگونه مي توان از جايزه دادن براي تعديل رفتارهاي نادرست يك كودك خردسال استفاده نمود؟
در مرحله اول بايد براي تشويق كودكان از جايزه هاي «اجتماعي» استفاده كرد: لبخند زدن، تكان دادن سر با محبت، بوسيدن، نوازش كردن و تعريف و تمجيد. زماني كه والدين با سخاوت تمام و با رفتار آشكار، اعمال مثبت فرزندان خود را تأييد مي كنند، بچه ها مي فهمند كه دقيقاً در كجا ايستاده اند و جايگاه آنها كجاست. نشان دادن رفتارهاي تأييدآميز و توجه كردن به آنها از نكات بسيار اساسي است. تمجيد كردن از آنها با جملات ساده اي مانند «تو خيلي خوب ميز را چيده اي» و يا «كتابهايت را خيلي تميز نگه داشته اي» بسيار مؤثر است.
ممكن است بسياري از والدين به پاداش دادن، ابعاد بسيار مادي تري ببخشند. شايد آنها براي مرتب كردن تخت، كتابي براي كودكشان بخرند، بخاطر مسواك زدن شكلاتي به او بدهند يا چون بدون ايجاد دردسر و سروصدا زود به رختخواب رفته است سكه اي در كف دست او بگذارند. چنين پاداشهايي كودك را وامي دارند كه انتخابي انجام دهد؛ يا قبل از رفتن به رختخواب سروصدا راه بيندازد و گريه كند و يا سكه كذايي را به دست بياورد. راز پاداش دادن به كودكان در ايجاد انگيزه در آنها براي تكرار عمل و يا رفتاري نهفته است. در چنين مواردي عنصر «انتخاب» است كه تعيين كننده است. بخصوص اگر بين كودك و والدين جنگ قدرتي در جريان باشد. چنين پاداشهايي عمدتأثيرتربيتي دربردارند. اغلب ، چنين پاداشهايي مفهوم و جنبه معنوي رفتار مثبت را از بين مي برند چرا كه كودك احساس مي كند كه رفتارش را نه به دليل به دست آوردن دل پدر و مادر و نه به اين خاطر كه عمل درستي بوده است بلكه براي به دست آوردن منافع مادي سهل الوصول و فوري تغيير داده است.
پاداش دادن به كودكان بايد با محدوديتهايي اعمال شوند. زماني كه رفتار مثبتي در كودك ريشه گرفت و دائمي شد، چنين پاداشهايي بايد متوقف شود. علاوه برآن، براي انجام هركار مثبتي به كودك پاداش ندهيد. تنها اعمالي مستحق پاداش هستند كه قبلاً به صورت منفي انجام مي گرفته اند.
همچنين، هرگز قول پاداشهايي را به كودكان ندهيد كه از عهده آنها برنمي آييد. اگر نمي توانيد از عهده يك نظام پاداش دهي منظم و خوب برآييد، بهتراست موضوع را فراموش كنيد. با چنين رفتاري و با بدقولي تنها خشم و بي اعتمادي نسبت به خودتان را در كودك تقويت خواهيد كرد.
ترجمه : وحيده دينداري

هروقت دلتنگ مي شويم، هروقت مي خواهيم تمام محبت و عشق مان را به كسي نشان دهيم لااقل يك شاخه گل به او هديه مي كنيم.
گل ها با رنگ ها، عطرها و انواع مختلف شان همواره دنيايي زيبا، رنگارنگ و متنوعي را پيش روي ما مي گذارند، گل در ميان مردم جهان جايگاه ويژه اي دارد بطوري كه در بعضي كشورها مثل ژاپن و چين روزي به نام «عيدگل» دارند و در ايران علاوه بر اينكه گل در ادبيات ما جاي دارد، در كنار كتاب خدا سرسفره هفت سين نمايانگر قدرت آفريننده خود است.
لاله، سنبل، مريم، نرگس، شب بو، سينسره، سيكلمه، آزاليا، پامچال، بيدمشك و ياس زرد گلهايي اند كه با بهار زيبايي را با خود براي ما مي آورند.
هركدام از اين گلها به سبك و روش خاصي پرورش پيدا مي كند. براي مثال گلهاي لاله، سنبل، نرگس و مريم جزو گياهان پيازدار هستند كه توسط پياز تكثير مي شوند. زمان گل دهي اين گياهان از زمان كاشت پياز تا گل سه ماه طول مي كشند و براي اينكه گلها دوام بيشتري داشته باشند بايد آنها را در جاي خنك نگهداري كرد و روزي يكبار به گلها آب داد.
شب بو، سينسره، سيكلمه، آزاليا، پامچال و بيدمشك از گلهاي ديگر فصل بهار هستند كه در آغاز سال نو و نوروز گل مي دهند.
آزاليا، بيدمشك و ياس زرد از روش قلمه زياد مي شوند.
آزاليا گل حساسي است كه نياز به مراقبت ويژه دارد. اين گياه در گلخانه و آب وهواي شرجي گل مي دهد و عمر گل آن ۵ ماه است.
بيدمشك گل اسفند است. اين گل از ۱۵ اسفندماه غنچه مي دهد و گل دهي آن كوتاه است. اين گل مخصوص مناطق گرمسير است و بر اثر گرماي بيشتر عطر بيشتري مي افشاند. ياس زرد بعد از بيدمشك و بنفشه سومين گل بهار است. اين گل از ۱۵ اسفند شروع به گل دادن مي كند و تا اواسط فروردين ماه عمردارد.
شب بو، سينسره، سيكلمه و پامچال بذري هستند. شبابو تنها يك ماه گل مي دهد.سيكلمه و سينسره را سرسفره هفت سين استفاده مي كنند اين گل سه ماه دوام دارد و در رنگهاي متنوع شكفته مي شود.پامچال گلي محلي است كه اواخر زمستان و اوايل بهار گل مي كند.

فقط ۳۷ثانيه وقت صرف كنيد تا داستان زير را بخوانيد، ارزش آن را دارد كه طرز فكر خود را قوت ببخشيد.در يكي از اتاقهاي يك بيمارستان دومرد بستري بودند. يكي از آنها اجازه داشت تا هر بعدازظهر يك ساعت از تخت خود بلندشده، بنشيند تا موادزائد از ريه اش دفع شود. تخت او نزديك تنها پنجره اتاق بود.
مرد ديگري بايد تمام روز روي تختش دراز مي كشيد و از جايش بلند نمي شد. آنها ساعت ها باهم درباره عقايد، خانواده ها، خانه، شغل، دوران سربازي و تعطيلاتشان صحبت مي كردند.
هربعدازظهر وقتي مرد كنار پنجره مي توانست بنشيند، تمام چيزهايي كه مي توانست بيرون پنجره ببيند براي هم اتاقي اش تعريف مي كرد. مرد ديگر هم در آن يك ساعت خود را در دنياي گسترده و پرجنب وجوش و رنگارنگ بيرون حس مي كرد. پنجره بريك پارك با درياچه اي زيبا مشرف است، اردكها و قوها در آب بازي مي كنند و بچه ها قايقهاي كاغذيشان را در آن شناور مي كنند. عشاق جوان بازو به بازوي هم در ميان گلهاي رنگارنگ قدم مي زنند و يك منظره دل انگيز از خط افق در دوردست پديدار است.
وقتي مرد كنار پنجره تمام اين چيزهاي زيبا و مطبوع را توصيف مي كرد، مرد ديگر مي توانست چشمهايش را بسته و همه آن مناظر را مجسم كند.
در يك بعدازظهر گرم مرد كنار پنجره گفت: سربازاني را مي بيند كه رژه مي روند. مرد ديگر اگرچه صداي آنها را نمي شنيد، مي توانست با كلمات توصيفي و زيبا آنها را تصور كند.
روزها و هفته ها گذشت، يك روز صبح كه پرستاربراي سركشي به اتاق آنها آمد با پيكر بي جان مرد كنارپنجره مواجه شد. او بسيار ناراحت شده و خدمه بيمارستان را صداكرد تا جسد را بيرون ببرند. پس از مدتي مردديگر از پرستار خواست كه او را به تخت كنار پنجره انتقال دهد.
پرستار با كمال ميل اين كار را كرد و وقتي از راحتي جاي او مطمئن شد اتاق را ترك كرد. مرد به آرامي خود را كنار پنجره كشيد و به زحمت به آرنج خود تكيه داد تا براي اولين بار دنياي واقعي پشت پنجره را ببيند، اما با يك ديوار بلند مواجه شد. پرستار را صدا كرد و پرسيد: چه كسي آن مرد را مجبور كرده بود كه چنان چيزهاي خيال انگيزي را براي او در بيرون از پنجره به تصوير بكشد.
پرستار پاسخ داد كه مرد كور بوده و حتي ديوار را هم نمي ديده است و ادامه داد: «شايد او مي خواسته تا تو را به زندگي اميدوار كند.»
چه لذت بخش است كه ديگران را خوشحال كنيم حتي اگر خود در وضعيت بدي باشيم ما با شرح غصه هايمان نيمي از آن را به ديگران انتقال مي دهيم در حالي كه اگر شادي تقسيم شود دوبرابرمي شود.
ليلا كاظمي

بهنام حكمتي ـ كارشناس مسؤول مراكز مشاوره وخدمات روان شناختي وزارت آموزش و پرورش ـ معتقد است:شادي مي تواند به عنوان يكي از هيجانات مطرح شود. با توجه به اينكه نوع ابراز هيجانات وابسته به عوامل مختلفي از جمله فرهنگ جامعه، قوانين و مقررات و آداب رسوم اجتماعي، يادگيري عوامل بيولوژيكي شناختي و نگرشي و... است. مي توان گفت در جوامع شهري به دليل وجود تنوع فرهنگي و عدم تبعيت از يك فرهنگ خاص ابراز هيجانات و از جمله شادي از بازدارندگي و محدوديت كمتري برخوردار است.
وي افزود: در جوامع روستايي بخصوص مناطقي كه هنوز فرهنگ سنتي واصيل خود راحفظ كرده اند، ابراز هيجانات با بازداري و محدوديت بيشتري همراه است واز شكل خاصي تبعيت مي كند. اين مسأله حتي در بين جوامع غربي و شرقي نيز ديده مي شود.
وي ادامه داد: از طرف ديگر قوانين و مقررات و آداب و رسوم حاكم بر جامعه مي تواند نقش تعيين كننده اي درنوع ابراز هيجانات داشته باشد، به گونه اي كه هر قدر اين قوانين و آداب و رسوم ريشه دارتر بوده و پيشينه بيشتري داشته باشند، ابراز هيجانات رامحدودتر كنند. اگر ريشه آنها ضعيف تر باشد يا از قدمت مطلوبي برخوردار نباشند، باعث تشديد ابراز هيجانات شوند.
اين كارشناس در ادامه گفت: يادگيري مي تواند عامل ديگري براي تعيين نوع ابراز هيجان باشد. البته بايد توجه داشت كه منبع اين يادگيري مي تواند الگوهاي برگرفته از خانواده، گروه همسالان و يا جوامع ديگر باشد كه در مورد اخير نقش رسانه هاي جمعي تعيين كننده تر است.
وي عامل ديگر مؤثردر ابراز هيجانات را عامل بيولوژيكي و وراثتي دانسته وگفت: اين عامل بيشتر در بروز هيجانات فردي نقش تعيين كننده اي را ايفا مي كنند. به طور كلي به دليل مهاجرت ها افراد مختلف به شهرها و عدم امكان كنترل كامل آنها از سوي دستگاههاي مسؤول، آنها با محدوديت كمتري درباره ابراز شادي خود روبرو هستند هر چند كه اين شادي ها و هيجانات بيشتر در جامعه شهري مخرب هستند، حال آنكه در جوامع روستايي اين شادي ها اگرچه محدودتر است ولي صادقانه تر و تحت تأثير محيط طبيعي محل رشدشان است.

چرا بايد قبل از بله گفتن و بله گرفتن خود را آموزش دهيم تا مهارتهاي لازم براي شروع و ادامه زندگي زناشويي را به دست آوريم؟ درست به همان دليل كه قبل از ورزش كردن، آموزش مي بينيد حتي اگر از قبل توپ بازي كردن را بلدباشيد. كسب آموزش، آگاهي و مهارتهاي لازم مانند جليقه نجات عمل مي كند كه شما را به هنگام وقوع بلايا از نابودي نجات مي دهند.
زندگي مشترك
باتوجه به آمار بالاي طلاق در جامعه، بدنيست اگر دختران و پسران جوان قبل از اقدام به ازدواج اطلاعاتي درباره عوامل موفقيت يك ازدواج و همچنين عناصر منجر به طلاق آگاهي كسب كنند. پرهيز از يك ازدواج نامناسب و غيرواقعگرايانه بهتر از اقدام عاقلانه براي يك طلاق است. ما فكر مي كنيم براي گرفتن گواهينامه، انجام تمرين رانندگي و سپس شركت و موفقيت در امتحان كاملاً ضروري است، اما آيا براي كسب موفقيت در عرصه هاي عاطفي نيز تلاش كرده ايم؟
قبل از اقدام به سفارش دادن لوازم سفره عقد و ترتيب دادن شام عروسي، به نكات زير فكر كنيد.
* هدفتان از ازدواج چيست؟ به دست آوردن يك دوست؟ بچه دار شدن؟ كسب موقعيت و امنيت اجتماعي؟ رسيدن به رفاه بيشتر؟ داشتن خانه اي براي خود؟ يا شايد چيز ديگر؟ همسرآينده و شغلتان چه سهمي از زندگي شما خواهندداشت؟
* نوع، كيفيت و شيوه ارتباط با همسرتان چگونه خواهدبود؟ بحران را چگونه حل خواهيد كرد؟ با شيوه برقراري ارتباط همسرآينده خودآشنايي داريد؟ آيا با حالت هاي خشم و اندوه او آشنا هستيد؟ چگونه با اين حالتها كنار خواهيد آمد؟ كداميك از شما بايد بيشتر مايه بگذاريد؟
* دوستان، چه جايگاه و سهمي در زندگي شما خواهندداشت؟ با دوستان همسرتان چگونه برخورد خواهيد كرد؟ آيا نقشي براي آنها قائل هستيد؟ آيا مرزها مشخص هستند؟
*پول چه جايگاهي در زندگي و فكر و ذهن شما و همسر آينده تان دارد؟ چه كسي درباره پول و نحوه خرج كردن آن تصميم خواهدگرفت؟ آيا هركس براي خود حسابي جداگانه خواهدداشت؟ و يا چه كسي و كداميك خرج خواهد كرد و ديگري پس انداز؟
* فاميل و اعضاي خانواده همسر
نقش و سهم آن چيست و چقدر است؟ كداميك از زوجين مسؤول برقراري و حفظ تماسهاي خانوادگي خواهدبود؟ آيا تنها به يك طرف احترام و محبت نشان داده خواهدشد و يا به هردو؟ به هنگام نزاعها و كدورتهاي خانوادگي چگونه برخورد خواهدشد؟
* روابط زناشويي چه نقشي در آينده خواهندداشت؟ آيا هر دو طرف خواستار بچه دار شدن است و يا تنها يكي از آنها؟
* تكليف بچه ها چه خواهدبود؟ آيا هر دوطرف از شيوه تربيتي يكساني پيروي خواهندكرد؟ و يا يكي از آنها فلسفه خود را به كرسي خواهدنشاند؟ چه كسي از آنها مراقبت خواهدكرد؟ اگر يكي از بچه ها با مسائل فيزيكي و يا رواني مواجه شود، چه كسي و چگونه با او برخورد خواهدكرد؟
* آيا ميزان اعتقادات مذهبي هردوطرف يكسان است؟ اين مسأله بسيار مهمي است چرا كه تمام ابعاد زندگي آينده شما و از جمله نكات ذكرشده در بالا را كاملاً و بطور جدي تحت تأثير قرارخواهدداد.

عقربه هاي ساعت ناخواسته و بي رحمانه، كتاب زندگي را ورق مي زنند. بي آنكه دانسته شود چگونه شروع كرده ايم، چه مي كنيم و چه سرنوشتي داريم؟
تولد نوزاد، آغازگر تكاپو دريك خانواده است. هيچكس نمي داند چه آينده اي پيش روي كودك است و پدرومادر هركدام در خيال خود كودكشان را درقالب برنامه اي قرارمي دهند.
از خانواده مي توان به عنوان كوچكترين هسته جامعه نام برد كه اگر نظم و برنامه ريزي درآن شكل بگيرد پيامدهاي مثبت و اثربخشي روي جامعه خواهدگذاشت.
خانواده ها با برنامه ريزي مي توانند نه تنها زمان را ازدست ندهند بلكه گاهي اوقات عقربه هاي ساعت را پشت سربگذارند و دربرابر خيزاب هاي زندگي، بردباري و پايداري بيشتري داشته باشند.
يكي از مسائلي كه جزو نقش خانواده است برنامه داشتن مطابق با نياز جامعه، امكانات و كمبودهاي جامعه است و برنامه ريزي را مي توان انتخاب يك روش معين براي انجام يك عمل كه درآن مشخصات زماني و مكاني درنظرگرفته شده باشد، تعريف كرد.
گرچه برنامه ريزي در همه كارهاي هدفدار لازم است اما اهميت آن زماني روشن مي شود كه براي رسيدن به يك هدف خاص، كارهاي كوچك اما دقيقي را به صورت پي درپي انجام دهيم.
برنامه ريزي يكي از اركان توسعه است و مي تواند درهمه عرصه ها تأثيرگذارباشد.
درواقع خانواده يا جامعه اي كليد رمزموفقيت را دراختيار دارد كه درآن برنامه ريزي حرف نخست را بزند.
در خانواده كه نخستين و مؤثرترين آموزشگاه علم برنامه ريزي است پدرومادر درقالب يك سيستم مي توانند برنامه ريزي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي داشته باشند و با بالابردن سطح كارايي خود هدفمند زيستن فرزندانشان كه روشن كننده خط و سير جامعه آينده اند را رقم بزنند.
ازسوي ديگر در ايران، خانواده هاي گسترده هنوز در فرهنگ جادارد كه درآن ريش سفيدان طايفه، پدربزرگ ها و مادربزرگ ها نيز در روند برنامه ريزي خانوادگي تأثيرگذارند كه اين مهم با رفتن به سمت خانواده هاي هسته اي درحال كمرنگ شدن است.دكتر مريم يوسفي، جامعه شناس و استاددانشگاه اعتقاددارد در كشورما كمتر از ۱۰درصد مردم با برنامه ريزي زندگي مي كنند، او مي گويد: عدم برنامه ريزي در خانواده تأثيرمستقيمي بر كيفيت كار در تمامي نهادهاي جامعه دارد، عملاً ديده شده است كه فرزندان دريك خانواده از والدين خود تأثيرپذير هستند و اگر پدران و مادران، فرزندان خود را عادت دهند درقالب برنامه طرح ريزي شده اي گام بردارند نه تنها در زندگي كردن موفقيت بسياري عايدشان مي شود بلكه آينده كودكان خود را نيز هدفمند مي كنند.
وي براين باوراست اقدامات فرهنگي درمطبوعات و صداوسيما براي سوق دادن جوانان به برنامه داشتن در زندگي زماني به نتيجه مطلوب مي رسد كه مردم زمينه اي براي پذيرش در وجود خود داشته باشند و اين ممكن نيست مگر جوانان با الگوقراردادن مادران وپدران، ضمير ناخودآگاه را در برابر برنامه ريزي قراردهند.
دكتر يوسفي مي گويد: صرفه جويي را مي توان به عنوان نمونه نام برد، ارگان هاي فرهنگي هرچند بخواهند براي ترويج آن فعاليت كنند، نگاه بچه ها به والدين است حتي اگر در مدرسه ساعت ها در اين زمينه آموزش ببينند اما در خانه با بي توجهي پدرومادر به اين مقوله مواجه شوند خود به خود مانند مادران و پدران زندگي مي كنند و خود روزي وقتي پدريامادر شدند اين آموزش غلط را به فرزندان خود مي دهند.
وقتي سخن از برنامه ريزي در خانواده به ميان مي آيد اينكه كدام يك از والدين اين وظيفه سنگين را به دوش مي كشد، جاي سؤال دارد، گاهي مردان باتوجه به اينكه تنها برنامه ريزي اقتصادي را مدنظر قراردارند و خود را منبع درآمد خانواده مي دانند همسران خود را در كلاف سردرگم برنامه ريزي خود قرارمي دهند بدون اينكه بدانند آنان نقش مؤثري در اقتصاد و فرهنگ خانواده دارند.
«مونا» يك زن ۲۵ساله است، او با دردمندي مي گويد: هرروز صبح شوهرم مقداركمي پول روي تلويزيون خانه مي گذارد و به سركارمي رود، وقتي از او مي خواهم بخاطر دوري اش از من و بچه ها درطول روز خرج و مخارج خانواده را دراختيار من بگذارد اما او نه تنها نمي پذيرد بلكه سراين موضوع چندين بار با من درگيرشده است دريغ از اينكه چه روزها بخاطر عدم برنامه ريزي درست او در مخارج روزمره، من نزد بچه ها شرمنده مي شوم و گاهي دست به دامان همسايه ها مي شوم تا مشكلات اقتصادي و في البداهه روزانه را حل كنم.
دكتر يوسفي با اشاره به توانمندي زنان در امور برنامه ريزي مي گويد: زنان نشان داده اند مي توانند مديران خوبي باشند و بايستي به آنان اعتمادكرد، گاهي چنين به نظر مي رسد مادران تأثيرگذاري بيشتري در خانواده دارند، درزمان كنوني برخلاف ۲۵سال پيش، زنان خانه دار و حتي شاغل تحصيلات بالاتري دارند با اين وجود نتوانسته ايم برنامه ريزي خوبي داشته باشيم زيرا امكانات مالي از زنان در سطح جامعه سلب مي شود اما هروقت امكانات مالي به زنان داده شده است آنان ثابت كرده اند مديران خيلي خوبي در مسائل اجتماعي هستند و مي توانند در اقتصاد خانواده حرف هاي زيادي براي گفتن داشته باشند.برخي از اقشارجامعه تصورمي كنند تنظيم برنامه و وقت، ممكن است زندگي را بيش ازحد برنامه ريزي شده و محدودكند و لذت و شادي را از آنان بگيرد. برخلاف اين ديد كه اشتباه است هدف از تنظيم برنامه، حذف ضرورتهاي زندگي نيست بلكه اين امر به فرد امكان مي دهد تا بتواند هرطور كه مي خواهد از زندگي خود بهره بگيرد و وقت خود را صرف كارهاي بيهوده نكند.
با برنامه ريزي در خانواده مي توان زندگي متعالي داشت و ازنظر رواني از تلاطم هاي ويرانگر دوري كرد.
دكتر محمديان، روانشناس كودكان كه رابطه مستقيمي با خانواده ها دارد، اين كوچكترين نهاد جامعه را محلي مناسب و كليدي براي رشد مهمترين سرمايه هاي هرملت مي داند و مي گويد: در خانواده با برنامه ريزي صحيح، علمي و منطبق با نيازهاي جامعه و حتي جهان، بادرنظرگرفتن امكانات مي توان افرادي توانا، معتقد و مدير تحويل جامعه داد.
ازطرف ديگر كه درنگاه سيستمي خود از اجزايي شامل والدين و فرزند تشكيل مي شود در ارتباط پويا باديگر سيستم ها مي باشد، پس در درجه نخست بايستي احتياجات اساسي را كه شامل احتياجات فيزيكي، بدني، رواني و ديگر را بتواند تأمين كند تا كارايي و پويايي تداوم يابد و به صورت همزمان فرزندان كه در شروع كاملاً متفاوت از بزرگسالان هستند درآينده بزرگسالاني مستقل و كارآ باشند.
دكتر محمديان، سلامت و بهداشت روان خانواده را با اهميت مي داند و معتقداست والدين كه اجزاي اصلي خانواده اند مي بايست خود از اين سلامت و شناخت كافي برخوردارباشند.
وي مي گويد: اگر در خانواده اي پدرومادر توأمان در همه جوانب زندگي برنامه ريزي داشته باشند براحتي درآن تأثيرات رواني را خواهيم ديد، احترام به والدين و ديگران، عدم وجود اضطراب و دوشخصيتي ازنتايج ويژه اين اقدام است كه در جامعه نمود پيدامي كند.
«قربان حسين» مرد ۶۰ساله اي است كه خود را پيرمردمي خواند، او اعتقاددارد اگر در زندگي اش موفق بوده است مديون ريش سفيدان فاميل بوده است، او مي گويد: هروقت با مشكلي روبرومي شدم بزرگان فاميل با برنامه ريزي سنتي خود مرا ياري مي دادند.
در دوران كودكي به جز پدرومادرم از نصايح و روش هايي كه پدربزرگ ها و مادربزرگ ها دراختيارم قرارمي دادند بهره مي بردم، خيلي ها براين باورند كه من شخصيتي شبيه به آنان دارم و مي توانم با برنامه ريزي صحيح خودم را براي مقابله با مشكلات آماده كنم.
باگذري كوتاه به جوامع امروزي مي توان به انقراض اينگونه خانواده هاي گسترده پي برد، ديگر كمتر ديده مي شود كه ريش سفيدان در برنامه ريزي خانواده هاي جوان تأثيري داشته باشند.
كارشناسان اجتماعي با ابرازتأسف از روند پيشروي غيرمنطقي ابعادمختلف جامعه براين باورند نخستين امري كه در برنامه ريزي يك خانواده بايستي مدنظر قرارگيرد، برنامه ريزي اقتصادي است.دكتر يوسفي مي گويد: متأسفانه در دريايي قرارگرفته ايم كه بايستي با امواج آن پيش برويم، در جامعه اي هستيم كه مسائل اقتصادي به مسائل فرهنگي و اجتماعي مي چربد و برنامه ريزي اقتصادي نقش پررنگي در جنبه هاي مثبت و منفي زندگي دارد.
والدين قبل از اينكه در مسائل تربيتي برنامه ريزي كنند، مسائل اقتصادي را در اولويت قرارمي دهند، در مدرسه اگر يك معلم تربيتي و ديني داشته باشيم، معلمان ديگر برنامه ريزي اقتصادي را به دانش آموزان مي آموزند كه اين دورازمنطق نيست.
مسائل اقتصادي اگر دريك برنامه ريزي صحيح باشد، مادروپدر از اين بابت آسوده خاطر باشند، مسائل اجتماعي و فرهنگي بهتر پيش مي رود و درواقع آداب و رسوم اجتماعي در جدول برنامه ريزي بعد از آداب ورسوم اقتصادي قرارمي گيرد.
البته بايد گفت جز تأثيرات مثبتي كه از اولويت برنامه ريزي اقتصادي در خانواده برجاي مي ماند اگر به اين امر، غيرمنطقي نگاه كنيم تأثيرات منفي نيز خواهدداشت.
اگر پدرومادر براي اينكه بعد از استراحت شبانه با انرژي سركار حاضرشوند تا اقتصادخانواده دچار خلل نشود، براي خواب برنامه ريخته اند و فرزندان آنان نيز درقالب اين برنامه زندگي مي كنند تأثيرمطلوبي درجامعه و نهادهاي مختلف آن مي گذارد.ازسوي ديگر مدنظرقراردادن مسائل اقتصادي درازدواج جوانان كه درآن قبل از هرچيزي وبدون درنظرگرفته شدن تربيت دختروپسر، فقط توقع اقتصادي مطرح است تأثيرمنفي دراجتماع مي گذارد كه افزايش آمارطلاق ازآن جمله است.دكتر مقدسي، كارشناس برنامه ريزي مي گويد: نهادهاي اقتصادي و سياسي بطور مستقيم با برنامه ريزي درارتباط هستند و تازماني كه ثبات اقتصادي و سياسي به وجودنيامده باشد نمي توان به مسأله مهمي به نام برنامه ريزي چه درسطح خرد ـ خانواده ـ و چه در سطح كلان ـ كشوري و ملي ـ پرداخت.وي با ويژه خواندن برنامه ريزي اقتصادي در خانواده كه برنامه ريزي اجتماعي و فرهنگي را تحت الشعاع خود قرارداده است، معتقداست: اگر كودكان وقتي چشم بازمي كنند و دنيا را لمس مي كنند با برنامه ريزي صحيح اقتصادي نخستين نيازهاي اوليه شان مانند: گرسنگي، تشنگي، پوشاك و... براساس برنامه تأمين شود و ادامه يابد به وضوح خواهيم ديد كه آنان با فارغ شدن از مشكلات اقتصادي، خود را به برنامه ريزي اجتماعي و فرهنگي همسر با والدين عادت مي دهند.پس مي توان گفت كه برنامه ريزي، بهره وري، زمان بندي و كاروتلاش هدفمند حتي اميد و شادي نيز به محملي نيازدارند وگرنه واژه اي بيش نيستند و اين محمل جز برنامه ريزي نمي تواند چيزديگري باشد.