|
رأي مخفي و دلبران در چهل و پنجمين جشنواره سن فرانسيسكو
چهل و پنجمين جشنواره بين المللي فيلم سن فرانسيسكو از تاريخ ۲۹ فروردين تا ۲ارديبهشت در ايالت كاليفرنياي آمريكا برگزارمي شود.
اين جشنواره كه قديمي ترين جشنواره فيلم آمريكاي شمالي محسوب مي شود، شامل دوبخش رقابتي براي فيلم هاي كوتاه، انيميشن، مستند، تجربي و تلويزيوني و بخش غيررقابتي دعوتي است.
امسال سينماي ايران با ۴ فيلم دربخش دعوتي جشنواره حضوردارد. فيلم هاي مستند جام جان و سردسبز ساخته ناصر صفاريان كه به زندگي و شعر فروغ فرخزاد مي پردازند در اولين حضور بين المللي خود در اين رويداد به نمايش درخواهندآمد.
فيلم هاي رأي مخفي (بابك پيامي) و دلبران (ابوالفضل جليلي) نيز در جشنواره سن فرانسيسكو حضوردارند.
نسخه بازسازي شده «حاجي آقا آكتور سينما» در بخش تاريخ سينماي كن به نمايش درمي آيد
گزارش هاي اختصاصي «ايران» از جشنواره كن
آوانس اوگانيانس
25 روز ديگر پنجاه و پنجمين دوره جشنواره سينمايي كن فرانسه كار خود را آغاز مي كند؛ شايد يكي از مهمترين بخشهاي جشنواره امسال براي ما ايراني ها، بخش «فيلمهاي بازسازي شده تاريخ سينماي جهان»باشد؛ بخشي كه در آن۱۰ فيلم مهم تاريخ سينما به نمايش درمي آيند و فيلم به يادماندني «حاجي آقا آكتورسينما» توليد سال ۱۳۱۱ و به كارگرداني آوانس اوگانيانس نيز از جمله اين آثار است كه در نوع خود حادثه بسيار مهمي براي تاريخ سينماي ايران محسوب مي شود.
حاجي آقا آكتور سينما ساخته آوانس اوگانيانس
به گزارش خبرنگار ما و به نقل از منابع آگاه در فرانسه؛ در اين بخش كه يكي از بخشهاي رسمي جشنواره كن پنجاه و پنجم خواهدبود، نسخه اي از «حاجي آقا آكتورسينما» كه توسط فيلمخانه ملي ايران بازسازي شده است، به نمايش درخواهدآمد و جالب آنكه اين اثر تنها فيلم شركت كننده آسيايي در اين بخش به شمار مي آيد.
بنابراين گزارش، ايرانيان جداي از شركت در بخشهاي مختلف، حضور گسترده اي نيز در برگزاري اين جشنواره بزرگ جهان خواهندداشت. از كن خبر مي رسد كه براي اولين بار سفارت جمهوري اسلامي ايران در پاريس با برپايي يك چادر بزرگ در نزديكي كاخ جشنواره فضايي براي بازاريابي كليه آثار ايراني فراهم كرده است. اين چادر «دهكده ايراني» نام دارد و ظاهراً از كليه حضار پذيرايي به عمل خواهدآورد.
بنا به گزارش خبرنگارما، اعضاي هيأت داوران بخش اصلي جشنواره كن تعيين شدند. همانطور كه در شماره هاي گذشته خوانديد «ديويد لينچ» فيلمساز آمريكايي رئيس هيأت داوران بخش مسابقه اصلي است. اما طي جديدترين اخبار رسيده بيل آگوست (كارگردان سوئدي و برنده ۲ نخل طلايي كن در دوره هاي پيشين)، كلود ميلر (كارگردان فرانسوي)، رژيت بارينه (كارگردان فرانسوي)، رائول روييز (كارگردان شيليايي)، واترثالث (كارگردان برزيلي)، شارون استون (بازيگر آمريكايي)، ميشل يئو (بازيگر مالزيايي) و كريستين حكيم (بازيگر اندونزيايي) در تركيب هيأت داوران قراردارند.
براساس اين گزارش، تا ديروز ۲۰فيلم از ۲۲ فيلم بخش مسابقه انتخاب شده اند و كليه فيلمها به علاوه ۲ فيلم باقي مانده تا چهارشنبه اين هفته مشخص خواهندشد. در بخش نوعي نگاه؛ ۲۰ فيلم تا ديروز انتخاب شده اند و ۵ فيلم باقي مانده نيزتا دوشنبه مشخص خواهندشد. در بخش فيلمهاي كوتاه نيز ۱۰ فيلم انتخاب شدند و پرونده انتخاب اين بخش بسته شد. در بخش ۱۵ روز كارگردانان از ميان ۲۵فيلم، حدنصاب ۱۷ فيلم تا ديروز انتخاب شده اند و در هفته منتقدين كه ۷ يا ۸ فيلم انتخاب مي شوند آثاري از كشورهاي فلسطين، ژاپن، كره، كانادا، ايتاليا، اسپانيا و احتمالاً ۲ فيلم از مالي و فرانسه حضور خواهندداشت.
از حضور آثار ايراني در جشنواره كن خبر مي رسد هيأتهاي انتخاب تمام ۱۲ فيلم ارسالي از ايران را ديده اند اما خبرهاي ديگري نيز حاكي از آن است كه فيلم «آوازهاي سرزمين مادري ام» ساخته بهمن قبادي يكي دو روز پيش مرحله ميكس خود را پشت سر گذاشته ولذا هنوز ديده نشده است و فيلم «ايستگاه متروك» نيز ساخته عليرضا رئيسيان به علت آماده نشدن زيرنويس فرانسه اصلاً به رؤيت هيأتهاي انتخاب نرسيده است.
گزارشهاي رسيده حكايت از آن دارد به غير از فيلم «۱۰» عباس كيارستمي كه در بخش اصلي حضور خواهدداشت، در بخش نوعي نگاه نيز سه فيلم «آوازهاي سرزمين مادري ام»، «بماني» و «نامه هاي باد» در ليست انتظار قراردارند اما از حضور فيلمهاي ايراني در بخش نوعي نگاه (بخش غيرمسابقه اي اما اصلي كن) خبري در دست نيست. در بخش فيلمهاي كوتاه كه داوري عباس كيارستمي در آن قطعي است دو فيلم ايراني كه قبلاً اعلام شده بود از شانس حضور بيشتري برخوردارند، از ليست انتظار خارج شدند.در بخش ۱۵ روز كارگردانان نيز تا ديروز از هيچ فيلم ايراني بطور قطع نامي برده نشده است؛ مضافاً اينكه در بخش هفته منتقدين نيز نامي از آثار ايراني در ميان نيست. اما در بخش كن ژونيور كه با نام قديمي كن فروم يا كن جوان نيز شناخته مي شود و بخشي حاشيه اي در اين جشنواره است از ايران فيلم «نانوشته» ساخته بيژن ميرباقري حضور خواهدداشت.
سه فيلم ايراني نيز در بخش پانوراماي كن ژونيور حضور دارند كه يكي از آنها فيلم قديمي «ملك خورشيد» ساخته علي اكبر صادقي بوده و ديگري نيز فيلم «حكايت شيرين» از محمدرضا عابدي است.
گفتني است اسامي كامل فيلمهاي بخشهاي مختلف، روز ۲۴ارديبهشت (يك روز قبل از آغاز جشنواره) بطور رسمي از سوي برگزاركنندگان اعلام خواهدشد.
اول ارديبهشت، همزمان با شيراز
مراسم يادروز سعدي در ۲۰ كشور جهان برگزار مي شود
به مناسبت اول ارديبهشت، روز بزرگداشت سعدي، امشب مراسم ويژه اي در آرامگاه اين شاعر بلندآوازه و استاد سخن و شعر و ادب پارسي برگزار خواهدشد. در اين مراسم ، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي به همراه جمعي از شاعران، ادب دوستان و فرهنگ پروران كشور حضور خواهندداشت. مدير مركز سعدي شناسي با ذكر اين مطلب گفت: اين مراسم علاوه برشيراز و شهرهاي مختلف كشور بطور همزمان در ۲۰كشور دنيا برگزارمي شود.
كورش كمالي سروستاني افزود: اجراي مسابقه سعدي خواني، برگزاري نمايشگاه خط از آثار سعدي، چاپ دفتر پنجم سعدي شناسي، انتخاب كتابهاي سعدي پژوهشي، بازديد رايگان از آرامگاه سعدي و مسابقه نقاشي باعنوان «نقشي از سعدي» از جمله برنامه هاي روز بزرگذاشت سعدي در شيراز است.
كمالي افزود: علاوه بر سخنراني وزير ارشاد در اين مراسم گروه سراج به اجراي موسيقي پرداخته و در بخش علمي دكتر باستاني پاريزي، دكتر اصغردادبه، دكترعلي رواقي، دكتر ضيا موحد، دكتر كاووس حسنلي، دكتر نعمت الله ايران زاد، دكتر ميرجلال الدين كزازي، دكتر منصور رستگارفسايي، دكتر ابراهيم قيصري و دكتر غلامحسين ابراهيمي ديناني سخنراني خواهندكرد.
وي افزود: امسال نيز مانند سال هاي گذشته «كتاب سال سعدي» از ميان آثار منتشرشده در سال ۱۳۸۰انتخاب و از مؤلف آن تجليل خواهدشد و ۳۰۰هنرمند شيرازي نقشي از سعدي را در آرامگاه شيخ، بربوم هاي خود نقش خواهندزد و نمايشگاه خوشنويسي آثار سعدي توسط انجمن خوشنويسان فارس برگزارمي شود. انتشار دفتر پنجم سعدي شناسي، پوستر و كارت هاي ويژه روز سعدي، بازديد رايگان از آرامگاه و مسابقه سعدي خواني و گلباران آرامگاه سعدي از ديگر برنامه هاي اين روز خواهدبود. وي افزود: معاونت آموزشي و پژوهشي وزارت خارجه، استانداري فارس، اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي فارس، سازمان ميراث فرهنگي، شهرداري شيراز، سازمان ايرانگردي و جهانگردي و بنياد فارس شناسي در برگزاري اين مراسم مشاركت جدي داشته اند.
رئيس مركز سعدي شناسي همچنين گفت: در سال جاري براي انجام عمليات اجرايي اين مركز يك ميلياردريال اعتبار اختصاص يافته است.
كورش كمالي سروستاني افزود: عمليات اجرايي مركز سعدي شناسي از اول ارديبهشت ماه آغاز مي شود و كتابخانه تخصصي، مركز نسخه هاي مربوط به سعدي و مركز مطالعات رايانه اي و ساير قسمت ها در اين طرح پيش بيني شده است.
براي احداث سينما آزادي و شهر قصه آماده همكاري هستيم
معاون امور سينمايي و سمعي بصري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ديروز آمادگي اين معاونت را براي همكاري در ساخت سينماهاي «آزادي» و «شهر قصه» اعلام كرد.
سينماهاي آزادي و شهر قصه كه از معروف ترين و معتبرترين سينماهاي تهران به شمار مي رفتند، روز ۲۹ فروردين ماه سال ۷۶ بر اثر آتش سوزي ويران شدند. «محمدحسن پزشك» ضمن ابراز تأسف از ساخته نشدن اين دو سينما از زمان آتش سوزي تاكنون گفت: با توجه به اينكه سينماهاي آزادي و شهر قصه، در زمان فعاليت خود نقش مهمي در رويدادهاي سينمايي كشور داشته و فضاي مناسبي را براي خانواده ها و علاقه مندان سينما فراهم كرده بودند، معاونت سينمايي ارشاد آمادگي دارد تا هرگونه همكاري را در زمينه ساخت مجدد اين دو سينما انجام دهد.
پاسخ معاونت سينمايي به گزارشي درباره روند تعطيلي سينماها
پيرو درج گزارشي در باره وضعيت سينماهاي كشور، روابط عمومي معاونت سينمايي پاسخي ارسال داشته كه متن آن به همراه توضيح روزنامه ايران در پي مي آيد.
روزنامه ايران، متأسفانه درآستانه برگزاري جلسه عمومي اعلام ضوابط و روشهاي اجرايي و برنامه هاي حمايتي سينما كه ازسوي معاونت سينمايي وزارت فرهنگ و ارشاداسلامي با نمايندگان جامعه اصناف سينماي ايران برپاخواهدشد، اقدام به درج مطلبي باعنوان: «تعطيلي؛ برنامه آينده سينماهاي كشور!» كرده است.
در گزارش مذكور (كه فقط با دوتن از دست اندركاران سينما گفت وگو شده)، دلايل وفرضهايي مطرح گشته كه هيچگونه پايه و اساس منطقي نداشته و تنها مي تواند به عنوان نظرات و مشكلات شخصي غيركارشناسي موردبحث قرارگيرد، هدف غايي معاونت سينمايي، ايجاد نشاط، انبساط و تحرك در جامعه سينمايي ايران است و نتايج اقدامات انجام شده در شش ماهي كه از آغاز بكارمعاونت جديد سپري مي شود، نشانگر اين است كه ظرف اين مدت، سينماي كشور موفق شده تا با يك بازيابي مجدد، به دوران رونق خود نزديك شود.
البته ذكر اين نكته ضروري است كه ورشكستگي سينما و سينماداران ـ آنگونه كه درگزارش مذكورآمده ـ حاصل دخالت دولت در اين زمينه نبوده، بلكه مسأله مهمي كه سبب شده تا سينماي ايران به اين سمت سوق يابد، رهاشدگي آن طي چهارسال گذشته بوده كه ناشي از عدم نظارت صحيح، پشتيباني لازم و نبود برنامه ريزي مناسب است.
مسلماً برنامه هاي انجام شده و دردست اقدام معاونت سينمايي درخصوص زمينه سازي ساخت و ارتقاي كيفي سالنهاي نمايش و حمايتهاي منطقي از سينماداران ـ كه نتايج آن طي روزهاي آتي به اطلاع عموم خواهدرسيد ـ نشانگر اين است كه معاونت سينمايي با جديت و شدت هرچه تمامتر درمقابل تعطيلي سينماهاي سراسركشور تاحدتوان و امكان، مقاومت كرده و تلاش مي كند با ايجاد راهكارهاي اصولي و منطقي نه تنها از اين روند جلوگيري به عمل آورد بلكه برساخت، حمايت، تقويت و بهينه سازي سينماها درحفظ و گسترش آن بكوشد. نكته مهم ديگري كه در گزارش مذكور به آن اشاره شده، عدم استقبال مناسب مردم از فيلم هاي ساخته شده است. آيا براستي معاونت سينمايي، مسؤول اين استقبال نامناسب است؟ آيا تهيه كنندگان وفيلمسازان محترم سينماي كشور ـ ازجمله تهيه كننده محترم مورداشاره در گزارش روزنامه ايران ـ نبايد به فكر راهكارهاي مناسبي جهت ساخت و توليد فيلمهايي باشند كه علاوه بر انتقال پيام وفرهنگ سازي در جامعه، استقبال و ارتباط هرچه بيشتر مردم با سينما را تقويت كند؟ آيا پاسخ منفي معاونت سينمايي به يكي از درخواستهاي رئيس محترم انجمن سينماداران، مبني بر پرداخت يارانه مستقيم به تعدادي از سينماها كه صرفاً به دليل سياستهاي اين معاونت بر اتخاذ روشهايي كه منجر به افزايش شمار مخاطبان و درنهايت، تقويت گيشه مي شود، سزاوار چنين برخوردي ازسوي ايشان و انتشار آن در روزنامه ايران است؟
به نظر مي رسد درج چنين گزارشي در آن روزنامه كه به تبيين برخي ديدگاهها و مشكلات شخصي پرداخته، حاصلي جز دلسردساختن جامعه اصناف سينماي ايران از حمايت بيش از پيش سينماها و سينماداران و ايجاد موانع متعدد به لحاظ تحريك افكارعمومي دراين زمينه ندارد. بديهي است معاونت سينمايي وزارت فرهنگ و ارشاداسلامي به پويايي و ارزش نهادن به عامه مخاطبان سينماي ارزشمند ايران مي انديشد و ازنظرات و راهكارهاي مفيد اصحاب سينماي ايران و دست اندركاران مطبوعات، در تمامي مواردي كه بتواند به اين اهداف ياري رساند، استقبال مي كند.
روابط عمومي معاونت سينمايي وزارت فرهنگ و ارشاداسلامي
• توضيح روزنامه ايران
پنجشنبه گذشته، طي گزارشي در همين صفحه تحت عنوان «تعطيلي؛ برنامه آينده سينماهاي كشور» تلاش كرده بوديم با ارائه آمار و ارقام كاملاً روشن و مشخص، به مبحثي مهم در حوزه سينماي ايران بپردازيم كه درواقع نزديك به دودهه از آغاز آن به عنوان روندي روبه تزايد مي گذرد. ما براساس وظيفه و احساس مسؤوليت سعي كرديم بدون نام بردن از شخص خاص يا دوره بخصوصي و يا يافتن مقصر و احياناً متهمي دراين زمينه، گزارش خود را مكتوب كنيم؛ چرا كه بر اين باوريم، مشكلاتي از اين دست در سينماي ايران، حاصل وقايعي زنجيره وار از كم كاري ها و بي توجهي ها و يا سياستهاي سالهاي دور تاكنون است كه شكل و ماهيت يافته و لذا هرگز نمي توان آن را مستقيماً متأثر از سياستهاي يك نفر يا يك دوره خاص دانست. اگر شخص معاونت محترم سينمايي و يا روابط عمومي ايشان، يكبارديگر و بدون پيش زمينه ذهني، گزارش ما را مطالعه كنند، بي ترديد درخواهنديافت كه ابرازتأسف از درج اين گزارش خبري درآستانه جلسه عمومي اعلام ضوابط ازسوي معاونت سينمايي با نمايندگان جامعه «اصناف» و نيز اساساً اينكه ايشان خود را طرف بحث كلي گزارش ما قرارداده اند و براساس همين فرضيه نيز اقدام به پاسخگويي كرده اند ضرورتي نداشت.
قصد ما اگر حتي گزارش به معاونت سينمايي هم باشد تا يادآوري شود كه دراين حوزه چه وقايعي از اولويت پرداخت سريعتري برخورداراست، ازسوي اين معاونت شايان تقديراست.
اميدواريم كه درفضايي به دور از سوءتفاهم، اين گزارش و سلسله گزارشهاي آتي ما را درجهت تحقق اهداف و مأموريتهاي مهم خود درآن معاونت حساس تلقي بفرماييد و نه خارج از آن. همانطور كه خود هم ابرازمي داريد، ما و شما اهداف مشتركي داريم و آن اعتلاي صنعت ـ هنر سينماي ايران است و نه چيزديگر.
۲۵هزاردلار براي يك عكس از ۱۱سپتامبر
يك قطعه عكس از سه آتش نشان درمركز تجارت جهاني در حراجي در انگليس به قيمت ۲۵هزاردلار به فروش رفت.
به گزارش ايسنا، اين عكس در يازدهم سپتامبر (۲۰شهريور) سال گذشته گرفته شده است.
قيمت درنظرگرفته شده براي حراج اين عكس تنها پنج هزاردلار بوده است. اين عكس كه «آتش نشان ها در نقطه صفر» نام دارد، توسط توماس فرانكلين، عكاس گروه مدياجرسي شمالي عكاسي شده و اين عكاس را در مراسم جوايز روزنامه نگاري پوليتزر به معروفيت رساند.
روي پرده سينماهاي تهران
• من ترانه پانزده سال دارم (رسول صدرعاملي) ـ سپيده، استقلال، آستارا، مركزي،۱ ايران ،۳ تهران ،۱ پيروزي، آسيا، جام جم، ناهيد، شيرين، ستاره، كانون.
• شام آخر (فريدون جيراني) ـ عصر جديد،۱ فرهنگ، شهرتماشا، سروش، ميلاد، شاهد، شهرقشنگ، جي ،۱ گلريز، حافظ، دهكده، المپيا، فردوسي، البرز، توسكا.
• مزاحم (سيروس الوند) ـ قدس، صحرا، پارس ،۱ ماندانا، ملت، گلريز، جمهوري، تيسفون، پيوند، عصرجديد،۲ اروپا، بهمن، رودكي، كارون، تهران، جي ،۳ شيدا، پيام انقلاب.
• قارچ سمي (رسول ملاقلي پور) ـ آفريقا، بلوار، بهمن، جوان، ايران،۱ مراد، سعدي، جي،۲ عصرجديد،۳ آسمان آبي، شباهنگ، سارا، پارس.
امروز با...
شمس لنگرودي
شمس لنگرودي با مجموعه شعر «قصيده لبخند چاك چاك» در ميان شاعران معاصر جايگاه شايسته اي يافت. او علاوه بر شعر تحقيق و پژوهش پيرامون تحولات شعرمعاصر را نيز پي گيري كرد. «تاريخ تحليل شعر نو» در چهار جلد حاصل اين تلاش بود كه پس از انتشاربه چاپ هاي متعدد رسيد. لنگرودي اما نزديك به ده سال در زمينه شعر سكوت كرد و هيچ مجموعه اي را به دست چاپ نسپرد. سال ۷۹ مجموعه شعر «نت هايي براي بلبل چوبي» را توسط نشر سالي منتشر كرد كه قرار است از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان كتاب تشويقي سال در حوزه شعر مورد تقدير قرار گيرد.
با شمس لنگرودي گفت وگويي كوتاه داريم كه مي خوانيد:
• آقاي لنگرودي پرسش اول اين است كه با توجه به مطرح شدن كتاب «نت هايي براي بلبل چوبي» به عنوان كتاب تشويقي سال، استقبال از آن چطور بود؟
•• البته اين لغت، تشويق قائلين، ظاهراً با نوعي شرمندگي ناگزيري همراه است. تشويق يعني چه. در ميان صدها كتاب شعري كه طي يك سال چاپ و منتشر شد، داوران كارشناس شعر، كتابم را بهتر از همه، يعني بهترين مجموعه شعر سال تشخيص دادند. تشويق ديگر چه معنا مي دهد. اما اينكه مي پرسيد استقبال از كتاب چطور بود، بايد عرض كنم كه خانم جين فرانكو در كتاب مهم «فرهنگ نو در آمريكاي لاتين» كه با ترجمه عالي خانم مهين دانشور درسال ۱۳۶۱ در ۶۰۰۰ نسخه منتشر شد و هنوز در قفسه بعضي كتابفروشي ها موجود است، راجع به مشكلات نويسندگان كشورهايي مثل اروگوئه، كاستاريكا، پاراگوئه، پاناما، ... مي نويسد. «علاوه بر ديكتاتوري، جمعيت اندك و لاجرم جمع معدود كتابخوان (در تيراژ هزار) است. «كتاب گريزي» يك ملت، شور و شوق بسياري از نويسندگان را ضايع مي كند و از خلاقيت شان مي كاهد.» اما خانم جين فرانكو نمي داند كه اگر در اروگوئه و پاراگوئه با جمعيت نزديك به دوميليون ، تيراژ كتاب هزار نسخه است، در اينجا با هفتاد ميليون نفر جمعيت، تيراژ همين هزار نسخه است. پرتيراژ ترين كتابهاي بازاري و روزمره هم كه در دنيا تيراژ ميليوني دارند، در اينجا تيراژ شان به صد هزار تا نمي رسد. اما اگر منظورتان از استقبال به قول انگليسي ها «توفان در ليوان» است، بله، استقبال خوب بود، اگر چه هر روز با چراغ به دنبالش بايد گشت. به نظر مي رسد كه جامعه مدني و مدرن، جامعه كتبي و جامعه ماقبل مدرن، جامعه شفاهي است. يعني بيشتر اهل حرف است.
• «نت هايي براي بلبل چوبي» با يك فاصله ده ساله از «قصيده لبخند چاك چاك» منتشر شد. به غير از اين تعداد، اشعاري هم از اين سال ها داريد كه چاپ نكرده باشيد؟
•• بله. دو گروه شعر را از اين مجموعه حذف كرده ام. اول شعرهايي كه در درجه اول به نيازهاي روحي ـ زيبايي شناختي من ـ و احتمالاً مخاطب ديگر ـ پاسخ نمي داد، دوم اشعاري كه حال و هوا و زبان ديگري داشت. اما كميته چه ارزشي دارد؟ فتحعلي خان صبا كه از اعاظم شعراي عصر قجر محسوب مي شد و خود را رقيب فردوسي توسي و «شهنشاهنامه» خود را ـ لابد چون كلفت تر بود ـ برتر از شاهنامه فردوسي مي دانست، مي گفت: «به سي سال آن پهلواني سخن، كه آراست فردوسي انباز من» به گفتن من از فر شه خواستم، به سالي سه اين مايه آراستم» يعني كاري كه فردوسي طي سي سال انجام داد، من سه ساله ترتيبش را دادم. ولي چه شد اين آقاي فتحعلي خان صبا ملك الشعراء مشهور قاجار؟ ارنست همينگوي مي گفت در هر هنرمندي بايد ابتذال يابي وجود داشته باشد كه سر بزنگاه به او هشدار بدهد كه بيدار باشد وگرنه در خود پسندي كور كننده اي دفن خواهد شد. هر هنرمندي بايد بكوشد در حد توان و دانش خود چيزي به دستاوردهاي پيشين بيفزايد. ببينيد فردوسي (مثلاً رقيب فتحعلي خان صبا) درباره خود و كارش چه مي گفت: «يكي مرغ بركوه بنشست و خاست، نه افزود بر كوه و از كه نه كاست، من آن مرغم و اين جهان كوه من، چو رفتم جهان را چه اندوه من!». به نظرم اسم اينها فروتني نيست، روشن بيني است. زباله ها فقط به كار سوختن در تاريخ مي آيد. كسي كه كار را ساده مي بيند از سادگي خودش است. افق ديد فردوسي آن بود و افق ديد ودرك صبا اين. گويا صبا در بستر مرگ متوجه اين مهم شده بود و گويا از روح فردوسي طلب مغفرت هم كرده بود. اما بهتر است يك خورده جلوتر از آن بستر معهود هنرمند به خودش بيايد و ابتذال يابش به صدا در آيد. يك «شعر» ژرف و وسيع حرمتي دارد كه هزار «ناشعر» نازك پرپري ندارد.
• از رمان اخيرتان چه خبر و مهمتر اينكه چرا رمان قبلي تان «رژه برخاك پوك» كه اتفاقاً بازتاب خوبي هم در ميان خوانندگان داشت، تجديد چاپ نمي شود؟
•• رمان جديدم كه در واقع ارجاع و ادامه اي به «رژه برخاك پوك» است، درباره اش همان حرفها را بايد عرض كنم كه درباره شعر گفته ام.
تاكنون بيش از ده بار نوشته ام و تغيير داده ام. عجله اي براي چاپش ندارم. هر وقت تمام وكمال راضي شدم منتشر خواهم كرد. فكر مي كنم كه كار زيادي نمانده باشد. اما درباره «رژه برخاك پوك» عرض كنم كه شاعر مي فرمايد «گفت وگو آيين درويشي نبود، ورنه با تو ماجراها داشتيم»، يعني مجبوريم بعضي از جاهاي حرف را درز بگيريم. همانطور كه گفتيد اين رمان در همين جامعه بازتاب خوبي داشت و فروش رفت و تمام شد. در روزگار پيش از دوم خرداد، نمايندگان محترم ناشر كتاب كه براي چاپ مجدد به ارشاد مراجعه كرده بودند، ديدند كتاب توقيف شده است و اجازه چاپ ندارد. جنبش دوم خرداد كه به وقوع پيوست، درميان خيل كتابهايي كه اجازه نشريافتند يكي هم همين كتاب «رژه برخاك پوك» بود. ما خوشحال بوديم كه خبر شديم دوستان عزيزمان در نشر مركز كه ناشر اين رمان هستند از چاپ و نشر كتاب منصرف شده اند و كتاب ماند. در حالي كه چه ارشاد از انتشار كتاب ممانعت كرده باشد و چه ناشر علاقه اي به چاپ كتاب نداشته باشد نتيجه براي من و خوانندگان يكي است.
اگر هم خواسته باشي كتابي را از ناشري بگيري و با ناشر ديگري قرارداد ببندي، به عرصه پرپيچ و خم دل آزاري وارد مي شوي كه لطمه روحيش كمتر از توقيف كتاب نيست و كتاب ماند.
• ممكن است چيزي از تم و درو نمايه رمان اخيرتان بگوييد.
•• درونمايه اش اين است كه تغيير يك فرد همانقدر دشوار و بسا ناممكن است كه تغيير يك جامعه و اينكه خواستن، به همين سادگي، توانستن نيست و به قول هگل، واقعيت سرسخت تر از تصور و خواهش هاي ماست و اينكه بسياري مواقع، به لغزنده طاسي گرافتي چومور، خردمند را چاره بايد نه زور.
|