يك ماه پيش امير عبدالله از دولت بوش قول گرفت كه زمينه اجراي ابتكار صلحش را كه عادي سازي روابط دولتهاي عربي با اسرائيل در قبال تشكيل كشور فلسطين را مطرح مي كند، با روندي از مذاكرات ديپلماتيك به راه اندازد، اما اندكي بعد ارتش اسرائيل در ۲۹ مارس به كرانه باختري تجاوز كرد. گوشه هايي ازمصاحبه اميرعبدالله با مجله «تايم» پيش از سومين سفرش به آمريكا از نظر شما خوانندگان گرامي مي گذرد.
• تنشهاي موجود در روابط عربستان سعودي با آمريكا چقدر است؟
ـ چطور مي توان رابطه اي را كه بيش از ۶ دهه مستحكم و استوار بوده، اين چنين زير سؤال برد؟ احساس مي كنم انزجاري از اين رابطه و نيز از عربستان وجود دارد كه من حقيقتاً علتش را درك نمي كنم. لابد كسي مي كوشد تفرقه بيندازد. مي خواهم مسأله را بسيار روشن بيان كنم. ذره اي دشمني بين دولت سعودي ودولت آمريكا و نيز بين مردم عربستان و ملت آمريكا وجود ندارد. اما رياض و واشنگتن بر سر برخي موضوعات از جمله فلسطين اختلاف دارند... تفاوت بزرگي بين اختلاف سليقه و دشمني وجود دارد. حتي درون يك دولت ديدگاه همه اعضا در مورد موضوعي واحد يكسان نيست.
• مردم كشور شما از زمان تشديد خشونت در خاورميانه، چندين بار عليه حمايت آمريكا از اسرائيل تظاهرات كرده اند. آمريكا را تا چه اندازه در وخامت مناقشه اسرائيل با فلسطينيان مقصر مي دانيد؟
ـ اكثر مسلمانان، خواه در عربستان و خواه در آمريكا، معتقدند واشنگتن مي تواند فشار بيشتري به دولت آريل شارون وارد كند و با اندكي قاطعيت، دولت پرزيدنت بوش قادر است نخست وزير اسرائيل را به اجراي قطعنامه هاي سازمان ملي ملزم نمايد. آمريكا مي تواند ميانجي منصفي در اين مناقشه باشد، به شرط آن كه به اهرمهاي موجود فشار يكسان بياورد. هيچ قابل قبول نيست كه رهبر يك ملت بي دفاع در ساختماني ويرانه تحت محاصره باشد ولي نخست وزير اسرائيل آنقدر آزادي عمل داشته باشد كه سازمان ملل را از تحقيق درباره كشتار فلسطينيان در جنين منع كند.
• سفر كالين پاول وزير خارجه آمريكا به دليل ناتواني اش در برقراري آتش بس و فشار به اسرائيل براي عقب راندن فوري نيروهايش از مناطق فلسطيني، مأموريتي شكست خورده تلقي شد. قصور پاول درچه بود؟
ـ نقطه ضعف آن مأموريت، در خوشبينانه ترين حالت، فقدان دستور كار معين بود. مي توان گفت كه تأخير ايشان در ورود به كانون بحران به همين دليل بود و او مي خواست با تاكتيكي تأخيري مختصات وضعيت را به دست آورد. اما در بدبينانه ترين تأويل، مي توان اين مأموريت نافرجام را به عدم تغييري اساسي در سياست آمريكا در قبال خاورميانه نسبت داد.
• شما از دولت بوش برسر مسأله فلسطين انتقاد كرده ايد، ولي راه حل خودتان چيست؟
ـ من با يك كلمه پاسخ مي دهم: عدالت! ما ابزار و روند لازم جهت دستيابي به راه حل را داريم: طرح تنت و گزارش ميچل از طرف آمريكا و ابتكار صلح عربستان از طرف ما. در هر دوطرف مناقشه انسانهايي ايستاده اند كه عواطفشان روي كنشها و واكنشهاي شان تأثير مي گذارد. در يك سمت، انسانهايي از جمله كودكان داريم كه تحقير و كشته مي شوند، درختهايشان ريشه كن و زمينهايشان غصب مي شود. همين اميدشان را سلب مي كند و واكنش آنها را برمي انگيزد. در سمت ديگر، مردمي داريم كه در معرض خشونت مستمر قرار دارند و آنها نيز اندك اندك نااميد مي گردند. به عنوان گام اول مي توانيم طرفين را از يكديگر جدا سازيم و صلحبانان را بين شان حايل سازيم و آن وقت زمان اعمال فشار به هر دو طرف براي بازگشت به ميز مذاكره فرا مي رسد.
• چه كسي بايد اين فشار را وارد كند؟
ـ اگر آمريكا نقش اصلي را برگردن بگيرد، به روند صلح اعتبار وكارايي زيادي خواهد بخشيد. اما اگر واشنگتن مايل به ايفاي نقشي در اين قضيه نيست، بايد اجازه دهد ديگران اين وظيفه را برعهده گيرند.
• طرح صلح پيشنهادي شما به تأييد اكثر كشورهاي حامي فلسطين رسيد، ولي اسرائيل آن را نپذيرفته است. علتش چيست؟
ـ اسرائيل همواره از اجراي قطعنامه هاي شوراي امنيت اكراه داشته و دليل امتناعش از پذيرش ابتكار ما اين است كه اين پيشنهاد برپايه همان قطعنامه هاي مصوب پيشين استوار گشته است.مادامي كه اسرائيل سياستهاي زياده طلبانه اش را متوقف نكرده، منطقه رنگ صلح را نخواهد ديد. يافتن راه حلي مسالمت آميز بدون دادن امتياز امكان پذير نيست و اسرائيل اين را خوب مي داند.
• آيا قبول داريد اين خشونت تقصير ياسرعرفات است؟
ـ عرفات نمي تواند همه فلسطينيان را كنترل كند، بخصوص زماني كه اسرائيلي ها آنها را گلوله باران مي كنند و مي كشند. شايد مردم اسرائيل مقصر نباشند. اين مسؤوليت صرفاً برعهده فردي است كه اين دستورها را مي دهد. نمي توان هنگامي كه نخست وزير اسرائيل به هواپيماها دستور مي دهد برسر فلسطينيان بمب بريزند و تانكها را براي تجاوز به روستاها گسيل مي دارد، اين چرخه خشونت را شكاند.
• اگر عرفات به صورت فيزيكي يا به عنوان شريك صلح حذف شود، چه اتفاقي رخ خواهد داد؟
ـ خدا نكند چنين حادثه اي رخ دهد زيرا جهان عرب و اسلام تكان خواهد خورد واعتبار هركسي كه در اين حركت دخيل باشد، تاابد از بين خواهد رفت.
• آيا ديگر از حضور نظامي آمريكا در عربستان استقبال نمي كنيد؟
ـ به هيچوجه بحثي بر سر اين موضوع صورت نگرفته است. ما اصلاً در فكر طرح اين مسأله نيستيم. اگر و هنگامي كه زمانش فرابرسد، هر دو دولت درباره اش صحبت خواهند كرد.
• جنابعالي از جنگ آمريكا باتروريسم حمايت مي كنيد يا مخالفتهايي داريد؟
ـ مايلم نخست بگويم كه آمريكا دوست عربستان است ومنافع آمريكا به اندازه منافع خودمان براي ما اهميت دارد. اما آمريكا به تنهايي نمي تواند در اين جنگ بجنگد. جنگي طاقت فرسا، دشوار وپرهزينه و با تلفات انساني و مادي خواهد بود و موجب خواهد شد تعداد دشمنان آمريكا افزايش يابد. آمريكا نمي تواند تنها پليس جهان باشد. من توصيه اي دارم. هر كشوري تحت نظارت سازمان ملل بايد توافقنامه اي بين المللي امضا كند تا متعهد به مبارزه با تروريسم و مواد مخدر شود. اگر كشوري از مبارزه با تروريسم و مواد مخدر امتناع ورزيد، بايد مجازات شود.
• آيا شما مايل به گسترش دامنه جنگ با تروريسم به سوي ايران و عراق، كشورهايي كه بوش «محور شرارت» خوانده هستيد؟
ـ معتقد نيستم كه جنگ با تروريسم عليه ايران و عراق اعمال شود. اگر وضعيتي [از تروريسم ايران يا عراق] وجود دارد، آن نتيجه يك گروه كوچك در حاشيه است، نه سياست دولت.
• آيا ايران نفوذي ثبات شكن دارد؟
ـ ايران به ثبات منطقه خليج فارس كمك مي كند. در گذشته تنشهايي وجود داشت، ولي با تلاش طرفين از بين رفته است. ايران كشور بزرگي است و آرام كردن اوضاع و حفظ ثبات به صلاح منافع خودش و همه كشورهاي خليج فارس است.
• نظرتان درباره طرح آمريكا براي استفاده از زور جهت تغيير حكومت عراق چيست؟
ـ من در اين باره پاسخي به بوش داده ام وپاسخم همانجا باقي خواهد ماند.