در هفته اي كه گذشت «ژنرالها» در پاكستان، عراق و روسيه حرف نخست را زدند. در پاكستان، پرويزمشرف حكومت خود را به همه پرسي گذاشت.
در روسيه، ولاديميرپوتين براي نخستين بار دستوريك مانور نظامي را داد.
• پرويزمشرف؛ خود را به رأي مردم گذاشت
ژنرال پرويزمشرف كه در ۱۲اكتبر سال ۱۹۹۹ ازطريق كودتاي بدون خونريزي قدرت را به دست گرفت، ادامه حكومت خود را به همه پرسي گذاشت. اين ژنرال و رئيس ستادمشترك نيروهاي مسلح اصرارمي ورزد كه با ديكتاتورهاي پاكستان تفاوت دارد و قول داده است با برگزاري انتخابات سراسري، پارلمان اين كشور را احياكند.
او مي گويد كه همه پرسي تنها تداوم اصلاحات وي را تضمين خواهدكرد. مشرف كه فارغ التحصيل دانشكده معتبر فرماندهي و ستاد كويته در استان بلوچستان پاكستان است، يك نظامي زبردستي است كه با همه مشكلات ازفقر گرفته تا تروريسم با رك گويي و صراحت يك سرباز، دست وپنجه نرم مي كند. او داراي گرايش دانشگاهي است و پيش از آنكه فرمانده ارتش درسال ۱۹۹۸ بشود، در دانشگاه فرماندهي و ستاد خدمت و دركالج سلطنتي و مطالعات دفاعي انگليس، تحصيل كرده است.
سمت نظامي برجسته وي مي توانست در همين حد متوقف شود، چنانچه با نوازشريف نخست وزير وقت كه وي را فرمانده ارتش كرده بود، درگير نمي شد. اين دعوا برسر نحوه برخورد شريف با شعله ورشدن آتش جنگ با هند درمورد كشمكش ديرپاي كشمير درسال۱۹۹۹ رخ داد.
مشرف از اين كه شريف دربرابر فشارهاي آمريكا تسليم شده و كشمكش دوماهه را با صدور دستور فراخواني جنگجويان اسلامي موردحمايت پاكستان از كشمير هند پايان داده است، بشدت خشمگين شد. تنش ميان اين دوزماني به اوج خود رسيد كه شريف درصدد بركناري مشرف از سمت خود هنگامي كه سرگرم ديدار از سريلانكا بود، برآمد.
مشرف فوراً به كشور بازگشت و به ارتش دستوربازداشت نوازشريف و نيمي از اعضاي كابينه وي را داد.
حالت فوق العاده سراسري در كشور اعلام و پارلمان و قانون اساسي ملغي و شريف به خاطر تلاش براي جلوگيري از فرود هواپيماي حامل مشرف در فرودگاه كراچي با وجودتمام شدن سوخت آن، به هواپيماربايي متهم شد.
شريف سال گذشته به جرم هواپيماربايي و فساد به حبس ابد محكوم شد. اما با ميانجيگري خانواده سلطنتي عربستان سعودي مشرف با سفر شريف به عربستان مشروط بر كناره گيري هميشگي وي از سياست، موافقت كرد.
اين اقدام موجب شد مشرف تصوير ترسيم شده از خود را به عنوان يك ديكتاتور «ملايم» بويژه درمقايسه با سلف خود در پاكستان، تقويت كند.
باوجود تصميم مشرف بر ناميدن خود به عنوان رئيس جمهوري پاكستان در ژوئن گذشته، حكومت وي همچنان به صورت يك حكومت نظامي برجاي مانده و تقريباًوي رياست تمامي ارگانهاي بانفوذ را شخصاً برعهده دارد.
مشرف روز سه شنبه درپايان همه پرسي ازميزان شركت مردم اين كشور در همه پرسي تمديد مدت رياست جمهوري اظهاررضايت كرد.
او ژنرالي است كه سعي دارد حكومتي را كه باكودتا تشكيل شده است، قانوني كند.
• ولاديميرپوتين؛ از مانورنظامي سخن مي گويد
اجلاس بدون بيانيه
پنجشنبه صبح ـ پنجم ارديبهشت ـ زماني كه روزنامه هاي چاپ منطقه آسياي مركزي تيترزدند كه «اجلاس سران درياي مازندران در عشق آباد بدون بيانيه اي پايان يافت» ژنرال ولاديمير پوتين رئيس جمهوري روسيه از بندرآستاراخان جمهوري داغستان بازديدمي كرد. او در بازديد خود ـ يك روز پس از اجلاس عشق آباد ـ دستور انجام يك مانور نظامي گسترده در درياي خزر و در تابستان امسال را داد.او درحالي فرمان مانور را صادرمي كرد كه دوروز پيش از آن، دركنار سران چهاركشور ديگر، بر «پرهيز از نظامي گري در خزر» توافق كرده بود.اجلاس عشق آباد به ابتكار «صفرمرادنيازاف» رئيس جمهوري تركمنستان برگزارشد.او در پايان اجلاس دوروزه عشق آباد گفت كه «پنج كشور تعهدكردند در درياي خزر از قوه قهريه استفاده نكنند و مناقشه به وجودنياورند تا مسائل بحث انگيز با تفاهم و مدارا حل شود.»
«صفر مرادنيازاف» اين مطلب را درحالي مطرح كرد كه اجلاس عشق آباد بدون هيچ تفاهم نامه يا حتي بيانيه اي به پايان رسيد.البته قرارشد كه اجلاس آتي كشورهاي حاشيه خزر در تهران برگزارشود.
راديو بي.بي.سي در اين باره گزارش داد كه «هيچكس انتظار نداشت كه اين اجلاس بدون دغدغه باشد و موضوع اصلي آن يعني تقسيم حقوقي درياي خزر بسيار بحث انگيز است. از آغاز اجلاس عشق آباد نيز احساس مي شد كه اين جلسه اولين گام خواهدبود و موضوع مهم گردآمدن رؤساي جمهوري كشورهاي حوزه درياي خزر است.
مواضع «پوتين» و اظهارنظر «صفرمرادنيازاف» تنها سخنان بيان شده درباره وضعيت نظامي منطقه نبود. رئيس جمهوري محمدخاتمي نيز در سخنان خود به قدرتهاي خارجي تذكرداد كه در مسائل خزر مداخله نكنند. او نسبت به علايم رشد نظامي گري در منطقه نيز هشدارداد. قزاقستان و آذربايجان نيز پيش از آن گفته بودند كه همواره از واشنگتن حمايت مي كنند. عدم امضاي بيانيه مشترك و اين مواضع نشان از عدم توافق پنج كشور ساحلي مي دهد. اين عدم توافق حتي تحليل خبرگزاريهاي منطقه و خارجي را به سوي شكست كشاند. اما از زاويه منافع ايران، تعيين تكليف وضعيت حقوقي درياي خزر به اجلاس آتي سران كه درسال ۲۰۰۳ در تهران برگزارمي شود را بايستي دستاوردي بزرگ براي تهران دانست. زيرا اجلاس خزر ـ براساس آنچه دستگاه ديپلماسي شركاي ايران گفته اند ـ آذربايجان و قزاقستان، مواضعي مغاير منافع ملي ايران اتخاذكرده بودند، روسيه در چرخشي ناگهاني از همگرايي با ايران فاصله گرفته و با مواضع آذربايجان و قزاقستان همسويي محسوسي به نمايش گذارده بود و تركمنستان نيز مواضعي متزلزل گرفت، بنابراين در چنين شرايطي، نتايج اجلاس عشق آباد را مي توان براي ايران داراي توفيق ديپلماتيك ارزيابي كرد، هرچند كه اجلاس بدون بيانيه پايان يابد يا يك روز پس از آن با زبان نظامي سخن گفته شود.