فقر همه گير و ناتوانيهاي مالي، اجتماعي و فرهنگي روستاييان و بويژه زنان روستايي، لزوم برنامه ريزي و سازماندهي براي تأمين كمكهاي مختلف به آنها را بر يك امر انكار ناپذير تبديل مي سازد. به منظور كمك رساني و مساعدت در حل مشكلات عديده روستاييان كشور به خصوص در مناطق دور افتاده و بسيار محروم تنها دولت و دولتمردان مسؤول نيستند بلكه مشاركت مردمي و تجديد منافع و نيروهاي مردمي مي تواند در اين ميان نقش بسزايي ايفا كند. در همين راستا، سازمانهاي غير دولتي متعددي تشكيل شده اند كه به انجام اين اهتمام مي ورزند. سازمان غير دولتي «صندوق توسعه پايدار خانواده» يكي از همين مؤسسات است كه تاكنون فعاليتهاي مختلفي را جهت فقر زدايي از روستاها و روستاييان به خصوص زنان روستايي انجام داده است.
با خانم دكتر پروين معروفي، يكي از مدرسين اين سازمان غير دولتي، عضو هيأت امنا و مدير پروژه آن به گفت وگو نشسته ايم تا با فعاليتهاي آنها بيشتر آشنا شويم. خانم دكتر معروفي داراي دكتراي پژوهشهاي سازماني از آمريكا و فوق تخصص در زمينه زن و توسعه از انگلستان مي باشد. وي مديركل دفتر ترويج فعاليتهاي زنان روستايي وزارت كشاورزي سابق بود و ۳۵ سال سابقه فعاليت در مسائل زنان روستايي دارد.
وي همچنين همكار FAO كه مقر آن در وزارت جهاد كشاورزي است مي باشد.
ـ سركار خانم معروفي، لطفاً مختصري درباره تاريخچه و عمل شكل گيري سازمان غير دولتي صندوق توسعه پايدار خانواده بگوييد.
* همسران رئيس جمهورها و مسؤولان كشورها در اجلاسهاي ملي و بين المللي كنار هم گرد مي آيند تا همراه با همسران خود در حل مسائل مختلف كشورهاي خود مشاركت داشته باشند كه يكي از مهمترين اين مسائل، فقر روستاييان و بخصوص زنان روستايي مي باشد. در دوره رياست جمهوري آقاي هاشمي رفسنجاني نيز، همسر ايشان در اين اجلاس بين المللي و بخصوص منطقه اي شركت كردند كه دنباله كار ايشان را همسر آقاي خاتمي هم اكنون گرفته اند و بطور فعال در حل مسأله فقر روستاييان و زنان روستايي مشاركت دارند. به دنبال فعاليتهاي خانم خاتمي در كميته ملي حمايت از زنان روستايي، تصميم بر اين شد كه يك سازمان غير دولتي تشكيل شود تا بتواند مشاركتهاي مردمي را جذب نموده و با مشورت نخبگان و پژوهشگران و پس از انجام كارهاي كارشناسي و پژوهشي مسائل زنان روستايي و روشهاي حل آنها را وارد سياستها، برنامه ريزيها و اولويتهاي سياستگذاري دولت نموده و با پيشنهادها و راهكارهايي كه ارائه مي دهند بر حل و تقليل مشكلات آنها كمك كنند. در اجلاسهاي مختلف زنان رئيس جمهورها و سران و بخصوص در اجلاس مالزي كه به صورت منطقه اي برگزار شد. بر اين تأكيد شد كه مشكل اول زنان جهان فقر و ناتواني مالي است و به خصوص اينكه توجه خالص مبذول شد كه فقر در آسيا، به علت عدم دسترسي زنان و بخصوص زنان روستايي به امكانات و منابع توليد شده است، بعضي كشورها تاكنون جهت حل مشكلات زنان روستايي به مكانيزمهاي مختلفي دست يافته اند كه در جلسه همسران سران مطرح شد. در كشور ما نيز، سازمان غير دولتي صندوق توسعه پايدار پس از مشاوره و بهره گيري از تجربيات وزارتخانه هاي جهاد كشاورزي بهداشت، سازمان بهزيستي به اين نتيجه رسيد كه يكي از بهترين روشهاي كمك به روستاييان براي حل مشكلاتشان، استفاده از مكانيزم اعطاي اعتبارات به فرد مي باشد.
|
|
|
ـ و اين مكانيزم به چه ترتيب عمل مي شود؟
* ما پس از شناسايي موارد فقر و افرادي كه نياز به حمايت مالي دارند وامهاي كم مبلغي در اختيار آنها مي گذاريم كه باز پرداخت آنها بسيار آسان است. همه زنان روستايي بي بضاعت موظف مي باشند با استفاده از اين وام، به جاي صرف آن براي حل مقطعي مشكل مالي خود يك اشتغال دائمي براي خود ايجاد كنند تا در صورت بروز مشكلات ديگر در آينده از پس حل آنها بر آيند.
يعني اين سازمان در جهت توانمند سازي زنان روستايي و اعطاي اعتبارات فرد به آنان از روش توسعه مشاركتي استفاده مي كند.
ـ مهمترين طرحهايي كه تاكنون انجام داده ايد چه بوده اند؟
* مهمترين طرح ما، طرح «هادي» در دو روستاي سيستان و بلوچستان بوده است كه با استفاده از تجارب و رهنمودهاي آژانسهاي بين المللي همچون UNDP، صندوق جمعيت سازمان ملل، صندوق كودكان سازمان ملل و برنامه مبارزه با مواد مخدر و WHOدو روستا در نزديكي زاهدان انتخاب شده است. ما مردم روستا بويژه زنان روستايي را در سازمانهاي محلي سازماندهي كرده و در جهت توانمند سازي آنها براي طرح و حل مشكلات خود فعاليت مي كنيم. دوره هاي آموزشي براي متوجه كردن روستاييان به اين نكته كه خودشان مي توانند مشكلات خود را حل كنند و منتظر اقدامات دولت نباشند، برگزار كرده ايم. در همين راستا اعطاي طرح و تسهيلات از طريق توسعه يارانه، بسيج اجتماعي آن وجلب مشاركت آنها كمك مي كنيم.
ـ هزينه لازم براي انجام فعاليتهاي خود را از كجا تأمين مي كنيد؟
از طريق مشاركت افراد خير و نيز آژانسهاي سازمان ملل و اعتباراتي كه از طريق سازمان برنامه و بودجه در اختيارمان قرار مي گيرد.
ـ چرا منطقه سيستان و بلوچستان را براي طرح «هادي» خود انتخاب كرديد؟
* چون اين منطقه بسيار محروم است و آژانسهاي سازمان ملل نيز در اين منطقه برنامه هايي دارند.
ـ خانم دكتر معرفي، دورنماي فعاليتهاي خود را چگونه مي بينيد؟
* فعاليتهاي فقرزدايي سازمان ما در روستاها كند پيش مي رود و نياز به كار بسيار زياد دارد. اما طرحهاي ما اهداف وسيع را دنبال مي كنند. در واقع سيستم مشاركتي كه ما براي طرحهاي خود انتخاب كرده ايم، تمرين دموكراسي و تكيه بر مردم و جذب مشاركت و تواناييهاي مردم است و در پشت آن اعتقاد به مردمسالاري و جامعه مدني وجود دارد. از نظر ما مهم اين است كه اين نوع فعاليتها آغاز شوند و پابگيرند و اصلاً مهم نيست كه چه زماني به نتيجه برسند.
ـ در فعاليتهاي خود با چه مشكلاتي روبرو هستيد و به چه كمك ها و تسهيلاتي نياز داريد؟
* سازمان غير دولتي ما و همچنين NGO هاي ريز نيز نظير ما كه در زمينه فقرزدايي از زنان روستايي فعاليت دارند نياز به ابزارهايي دارند تا سرعت عمل خود را افزايش دهند.
|
|
|
با توجه به تنوع و قلمرو وسيع جغرافيايي و فرهنگي و تعدد مشكلات، استفاده از روش توسعه مشاركتي كار زيادي مي طلبد و بنا بر اين لازم است براساس فرهنگهاي منطقه اي كار شود و گروههاي علاقه مند جذب شوند. اگر امكانات مالي بيشتري داشته باشيم، مي توانيم كارشناسان بيشتري تربيت كنيم و حتي به عنوان NGO مرجع عمل كرده و به NGOهاي ديگر آموزشهاي لازم را ارائه دهيم. با توجه به تكيه دولت بر گسترش و افزايش قدرت نهادهاي مدني و روندي كه درسالهاي گذشته براي تقويت آنها آغاز شده است، در سالهاي اخير به سازمانهاي غير دولتي بيشتر توجه شده است كه اين بسيار خوب است. زيرا توسعه و گسترش سازمانهاي غير دولتي مردم را تشويق مي كند كه به شكل مستقل از دولت به مسائل مربوط به خود بپردازند. سهم دولت در اين ميان كمك به امر نهادينه شدن اين حضور مي باشد. البته تا كنون دولت در اين رابطه خوب عمل كرده است زيرا اين روند شروع بسيار خوبي است براي اين كه مردم توانمند بشوند و بتوانند در حل مسائل و مشكلات مشاركت نمايند تا بار مسؤوليت دولت سبكتر شود.
ـ آيا در انجام طرحهاي خود از سوي دولت نيز پشتيباني شده ايد؟
* بله. دولت طرح اعطاي اعتبارات خود را تأييد كرده است و ما اميدواريم در نهايت دولت به اين نتيجه برسد كه اين روش كار براي فقر زدايي در كشور بخصوص در جوامع روستايي وبويژه در ميان زنان بسيار مؤثر است.
ـ از توضيحات مفيد شما متشكريم.
*من هم متشكرم.