رژيم نامشروع اسرائيل نه فقط همچنان به مقررات بين المللي و عرف انسانيت بي اعتناست كه با حمايت آشكار آمريكا به ادامه خونريزي و مجروح ساختن انسانهاي سرزمين فلسطين شتاب مي بخشد. آخرين اخبار از اين سرزمين بحران زده را مي خوانيد.

• راديو «تل آويو» درگزارشي از نتايج نشست ديشب «آريل شارون» نخست وزير اسرائيل با فرماندهان نظامي، از حمله قريب الوقوع ارتش اسرائيل به نوار غزه خبر داد.
اين راديو، ديروز به نقل از منابع نظامي گفت: ارتش اسرائيل، به دليل فشارهاي بين المللي، تاكنون از حمله به نوار غزه در چارچوب عمليات «ديوار بازدارنده» خودداري كرده است، اما اكنون در پي عمليات انتحاري «ريشون ليتسون» درصدد است با حمله به نوار غزه، پاسخ اين عمليات را بدهد.
برپايه اين گزارش شوراي نظامي و سياسي كابينه شارون به او و «بنيامين بن اليعازر» وزير جنگ اختيارات كامل دادند تا شيوه پاسخ به عمليات شهادت طلبانه جنوب تل آويو را انتخاب كند و شارون زمان اجراي اين عمليات را تعيين خواهد كرد.
در پي عمليات شهادت طلبانه يك مبارز فلسطيني در يك قمارخانه در جنوب «تل آويو» كه به كشته شدن ۱۶ تن و زخمي شدن ۵۵ تن انجاميد، فرماندهان ارتش رژيم صهيونيستي به مدت شش ساعت به رياست «بن اليعازر» در پايگاه نظامي فرودگاه «بن گورين» جلسه تشكيل دادند.
از سوي ديگر مفسر سياسي راديو تل آويو گفت: اسرائيل در حال حاضر با همكاري آمريكا تلاشهاي خود را بر روي موضوع دگرگوني بنيادين در ساختار دولت خودگردان متمركز كرده است.
راديو «تل آويو» افزود: وزيران راستگراي كابينه شارون خواهان تبعيد «ياسر عرفات» رئيس دولت خودگردان به خارج هستند، اما فرماندهان نظامي و مسؤولان امنيتي مرحله كنوني را براي تبعيد عرفات مناسب نمي دانند.
مفسر راديو تل آويو با استناد به اظهارات افرادي كه شارون را در سفر به آمريكا همراهي كردند، گفت: نخست وزير اسرائيل و رئيس جمهوري آمريكا در ديدار سه شنبه شب تصميم گرفتند، به عرفات مسؤوليت نمادين واگذار كنند.

• تانكهاي رژيم صهيونيستي در شهر رفح
نيروهاي رژيم صهيونيستي صبحگاه ديروز با چند دستگاه تانك و دو دستگاه بولدوزر وارد شهر «رفح» واقع در جنوب نوارغزه شدند.
به گزارش خبرگزاري فرانسه از غزه، نيروهاي رژيم نژادپرست اسرائيل تا ۲۰۰متري اين شهر واقع در مرز مصر نفوذ كردند.
براساس اين گزارش، هنگامي كه تانكهاي رژيم نژادپرست اسرائيل سطح زمين را با خاك يكسان مي كردند، يك منزل مسكوني در رفح براثر آتش تانكها دچار آتش سوزي شد و يك واحد مسكوني ديگر خسارت ديد.
ارتش رژيم صهيونيستي اغلب به اين شهر خودگردان فلسطيني كه به ادعاي اين رژيم مرزهاي آن براي قاچاق اسلحه مورد استفاده قرار مي گيرد، حمله مي كند. اين حمله ساعاتي پس از آن صورت گرفت كه كابينه امنيتي رژيم صهيونيستي اعلام كرد كه عمليات شهادت طلبانه سه شنبه شب گذشته را تلافي خواهد كرد.

• همسويي حماس باعرفات در مبارزه با اشغالگري
يك مقام ارشد جنبش مقاومت اسلامي فلسطين (حماس) اعلام كرد كه اين جنبش و ياسرعرفات رئيس تشكيلات خودگردان فلسطين در مبارزه با اشغالگري اسرائيل در يك سو قرار دارند.
به گزارش خبرگزاري فرانسه از واشنگتن ، اسماعيل ابوشنب سخنگوي حماس در مصاحبه با برنامه «نايت لاين» شبكه خبري «ان.بي.سي» گفت: «خير، ما قطعاً در يك سو قرار داريم».
وي توضيح داد: «طرف اسرائيلي اشغالگر، قاتل و محاصره كننده جاده هاي فلسطيني ها ومنهدم كننده منازل آنان است و فلسطيني ها ـ همه آنان ـ از جمله ياسر عرفات رئيس تشكيلات خودگردان و ديگرفلسطيني ها در يك سوي ديگر قرار دارند».
حماس كه حملات شهادت طلبانه منظمي را بر ضد اسرائيل سازمان مي دهد، مسؤوليت حمله سه شنبه به تل آويو را كه ۱۶ كشته به جا گذاشت، به عهده گرفت. عرفات قول داده است عاملان حمله را تحت پيگرد قرار دهد.
ابوشنب گفت: «رهبران حماس به عرفات اعتقاد دارند. ولي احتمال مي دهند كه رئيس تشكيلات خودگردان فلسطيني تحت تأثير ملاحظات ديپلماتيك قرار گيرد».
سخنگوي حماس تصريح كرد كه اين گروه قصد توقف عمليات شهادت طلبانه را تا زمان تداوم اشغال اراضي فلسطيني ندارد.

• توسط فعالان صلح انجام شد: ورود به مقر عرفات براي جلوگيري از كشتن وي
يك گروه از فعالان صلح بين المللي از جمله پنج اسرائيلي اواخر چهارشنبه از ترس حمله ارتش رژيم صهيونيستي به مقر ياسرعرفات به تلافي يك بمب گذاري شهادت طلبانه در نزديكي تل آويو، وارد مقر رئيس تشكيلات خودگردان فلسطيني شدند.
به گزارش خبرگزاري فرانسه از رام الله، «يوري اونري» سخنگوي جنبش صلح «گوش شالوم» گفت: «ما از آن بيم داريم كه دولت اسرائيل با انجام تصميمات خود موجب فاجعه براي نسلهاي آتي شود.» وي افزود: «ما از آن مي ترسيم كه احتمالاً كشتن عرفات جزو اين تصميمات باشد و ما به اينجا آمده ايم تا به هرترتيب كه شده از چنين اتفاقي جلوگيري كنيم.»
رزمندگان فلسطيني در اطراف پنجره هاي ساختمان مقر عرفات كه ارتش اسرائيل هفته گذشته محاصره يك ماهه آن را لغو كردند، كيسه هاي شني جديد گذاشته اند.

• پاول: اصلاحات در تشكيلات خودگردان پيش شرط مذاكرات صلح نيست
« كالين پاول» وزير خارجه آمريكا پس از ديدار وگفت و گوي با «جك استراو» وزير خارجه انگلستان گفت: درخواست براي انجام اصلاحات در تشكيلات خودگران فلسطين به عنوان پيش شرط مذاكرات صلح مطرح نشده است.
«جورج بوش» رئيس جمهوري آمريكا و «آريل شارون» نخست وزير رژيم نژاد پرست اسرائيل پس از ديدار و گفت و گو در كاخ سفيد، خواستار انجام اصلاحات گسترده در تشكيلات خودگردان فلسطين به رهبري «ياسرعرفات» شدند.
شارون كه به دنبال حملات شهادت طلبانه سفر خود به آمريكا را نيمه تمام گذاشت و به اسرائيل بازگشت، پيش از ترك آمريكا به صراحت اعلام كرد در وضعيت كنوني نمي توان از ايجاد دولت مستقل فلسطين صحبت كرد.
پاول درباره «اصلاحات» يادشده گفت: در مذاكرات با مقام هاي اسرائيلي وارد جزئيات اين اصلاحات نشديم و بحث درباره پيش شرط براي گام هاي بعدي مطرح نشد.
بر اساس گزارش رسانه هاي آمريكا، يك مقام اسرائيلي پس از ديدار بوش با شارون اعلام كرد: آمريكا موافقت كرده است كه پيشرفت در مسير صلح با وجود رهبري «عرفات» امكان پذير نيست.

• دستگيري چهارده نفر در نزديكي تل آويو
«ميگوئل آنخل موراتينوس» فرستاده اتحاديه اروپا به خاورميانه پس از ملاقات با ياسرعرفات رئيس تشكيلات خودگردان فلسطيني اعلام كرد: در ارتباط با بمب گذاري انتحاري در اسرائيل، ۱۴ نفر دستگير شده اند.
موراتينوس به خبرگزاري فرانسه گفت: «وي به من اطلاع داده است كه حدود ۱۴ نفر در غزه دستگير شده اند و آنان تحقيق براي دستگيري همه كساني را كه در حمله دخالت داشتند، پيگيري خواهند كرد.»
به گزارش خبرگزاري فرانسه از رام الله، درحالي كه آريل شارون نخست وزير اسرائيل شتابزده از واشنگتن بازگشته است تا در يك نشست كابينه نحوه پاسخگويي به اين حمله رامورد بررسي قرار دهد، موراتينوس افزود: «من اميدوارم كه پاسخ ارتش اسرائيل به كل اين روند لطمه نزند.»
شارون پيش از ترك آمريكا هشدار داد كه «اسرائيل اقدام شديدي به عمل خواهد آورد.»
سه شنبه شب بر اثر يك عمليات شهادت طلبانه در منطقه «ريشون لتسيون» در نزديكي تل آويو ۱۵ صهيونيست به هلاكت رسيدند و ۵۵ تن ديگر زخمي شدند. عرفات پيشتر قول داده بود عاملان سازماندهي اين حمله تحت پيگرد قرار گيرند و با قرائت بيانيه در تلويزيون از نيروهاي امنيتي خود خواست «مانع عمليات عليه شهروندان اسرائيلي شوند.»

• مخالفت اردن با تبعيد فلسطينيان
«محمد العدوان» سخنگوي دولت اردن، مخالفت كشورش با تبعيد فلسطينيان تحت محاصره در كليساي المهد به اين كشور را اعلام كرد. وي در گفت وگو با خبرنگاران افزود كه اردن از پذيرفتن فلسطينيان اخراجي از كليساي المهد خودداري مي كند زيرا پذيرش اين عده به مثابه كمك به سياست اسراييلي بيرون راندن فلسطيني ها از سرزمين هايشان است.
ازسوي ديگر اتحاديه ها، جمعيت ها و احزاب اردني مخالفت خود را با تعبيد فلسطينيان اعلام كردند.
اين گروه ها در بيانيه هايي اقدام رژيم صهيونيستي در اخراج فلسطينيان را مخالف قوانين بين المللي بويژه قراردادهاي ژنو دانستند.
«پترا» خبرگزاري اردن به نقل از يك منبع مسؤول نيز تأييد كرد كه دولت اردن پيشنهاد پذيرش ۱۳ فلسطيني موجود كليساي المهد را دريافت كرده است. اين منبع افزود كه موضع اردن در اين مورد روشن است و ما كاملاً با تبعيد فلسطينيان مخالف هستيم حتي اگر موقت باشد.
به گفته وي چنانچه اردن اين درخواست را بپذيرد، سرآغازي براي انتقال ديگر فلسطينيان به اين كشور خواهد بود.
اين منبع افزود كه اردن تمامي تلاشش را براي رفع محاصره كليساي المهد به كار گرفته تا به رنج و مصيبت هاي آنها پايان دهد.

خانم اصلاح جاهد، استاد دانشگاه بيرزيط در حوالي رام الله و دانش آموخته انگليس، نداي رساي آمال فلسطينيان است. وي در خانه سنگي زيبايي با يك درخت گردو در مقابلش زندگي مي كند، اغلب به مسافرت خارج مي رود و يك گروه زنان بنيان نهاده. كه سالها تشكيلات خودگردان ياسرعرفات را به منظور احترام به مردم سالاري و حكومت قانون تحت فشارگذاشته است.
اين كار همان موقع مبارزه اي طاقت فرسا بود و اكنون حتي دشوارتر مي نماياند. درحالي كه بولدوزرها آوار به جاي مانده از اشغال يك ماهه اين شهر تپه اي توسط نيروهاي اسراييل را پاكسازي مي كنند، گروه خانم جاهد به جاي دستور كار معمولش وظيفه مبرم تري را سرلوحه خويش قرار داده جمع آوري غذا و اثاثيه زندگي براي فلسطينياني كه شغل شان را از دست داده اند يا دارايي شان ويران شده است.
اين زن ۵۰ ساله مصري تبار كه بخاطر دفاع از حقوق زنان در جامعه فلسطين شهرت دارد، اظهار مي كند: تصميم گرفتيم همه برنامه هايمان را به امدادرساني اضطراري تغيير دهيم. نمي توان در اين وضعيت درباره آموزش يا حمايت ازحقوق زنان يا رهايي از قيد و بندهاي اجتماعي صحبت كرد، چون امكانپذير نيست.
تغيير اولويتهاي خانم جاهد نشان مي دهد چگونه چشم انداز زندگي فلسطينيان ـ نهادهاي مدني، اقتصاد و بافت اجتماعي و روان شناختي اش ـ به واسطه تجاوز اسرائيل به رام الله و ۵ شهر ديگر كرانه باختري مكدر شده است. پس از يك دوره خوش بيني و شكوفايي نسبي پس از انعقاد پيمان صلح اوسلو در سال ،۱۹۹۳ فلسطينيان اين شهر ۴۰هزار نفري واقع در ۲۰ كيلومتري شمال بيت المقدس با شوك رواني، فرصتهاي ازكف رفته، ميل به انتقامگيري و نيز جرم دست و پنجه نرم مي كنند.
رام الله بخصوص نظرگاه خوبي جهت ارزيابي خسارات حمله ۲۹ مارس اسرائيل است. اين شهر به عنوان كانون اصلي تجارت و سياست كرانه باختري نمايانگر رفيع ترين اميدهاي بسياري از فلسطيني ها بود، ولي در عين حال هزينه مبارزه با اسرائيل را كه با انتفاضه مسجدالاقصي در ۱۹ ماه پيش از نو شعله ور گشت، به نمايش مي گذارد.
نيروهاي اسرائيلي تمام زيرساختها و نهادهاي مدني رام الله، از جمله آّزمايشگاه جديد پزشكي قانوني را كه به كمك فرانسه ساخته شده بود، با مواد منفجره منهدم كردند. اثرات اين تجاوز بر اقتصاد بومي ويرانگر بوده، چرا كه براي كسبه ديگر كالا ارسال نمي شود و مشتريان به دليل بيكاري و بي پولي ناپديد شده اند. سازندگي نيز متوقف شده است.

• لطمات رواني
اما وخيم ترين و ديرپاترين اثرات منفي، اين تجاوز را به دشواري مي توان سنجيد. برخي فلسطينيان علائمي از تيرگي جدي روابط اجتماعي را مشاهده مي كنند كه در خلال ۳۵ سال اشغالگري اسرائيل جامعه شان را محدود كرده است. محمود سهويل روانكاو مركز درمان قربانيان شكنجه و خشونت مي گويد: من واقعاً نگران جامعه فلسطين هستم. هركسي كه درمعرض خشونت قرار مي گيرد، ممكن است از طريق سرقت يا قتل فرافكني كند.
همينطور كارشناسان سلامت رواني از افزايش افسردگي باليني، اضطراب پس از شوك و ساير بيماريهاي رواني خبر مي دهند. درموردي كه توجه زيادي را در رام الله جلب كرد، وقتي ماه پيش ايمان تيتي پزشك داروساز به موضع نظامي اسرائيل در بيرون مقر عرفات رفت و با داد و فرياد خواستار آزادي شوهرش از بازداشتگاه شد، از ناحيه پا سه گلوله خورد.
اين زن ۳۱ ساله در مصاحبه اي حين دوره بهبودش چنين به يادآورد: نمي توانستم بخوابم. بعد از اين كه تير خوردم، مرا به يك بيمارستان اسرائيلي بردند و مدتي را در بخش روانكاوي سپري كردم. داشتم رواني مي شدم. فلسطينياني كه به اداره امورشان خوگرفته بودند (كنترل رام الله ۶سال پيش به فلسطينيان بازگردانده شد) به يكباره با آينده نامطمئن تري مواجه شدند. اديله ليدي مدير ۳۵ساله يك مركز فرهنگي اين شهر مي گويد: بدترين خسارت به صورت رواني وارد شد. ما در امنيت زندگي مي كرديم. اكنون فقط بايد منتظر بازگشت اسرائيلي ها بمانيم.
برهان عده مديرمعمولاً بشاش هتل «نيوسيتي» كه كمتر از يك سال پيش با پشتيباني يك سرمايه گذار آمريكايي فلسطيني تبار جهت بهره برداري از عصر نوين رونق اقتصادي فلسطينيان افتتاح شد، خاطرنشان مي كند: زندگي ما واقعاً خيلي تيره و تار است. بدون توقف اشغال، ثباتي وجود نخواهد داشت.

• زندگي عادي نيست
اسرائيل كرانه باختري و نوار غزه را در جنگ ۱۹۶۷ اشغال نمود، ولي به موجب پيمان اوسلو بخشي از اين اراضي را به فلسطينيان بازگرداند. خيلي زود رام الله رونق گرفت. سرمايه گذاران كه بسياري از آنها آمريكايي هاي فلسطيني تبار بودند، پول خويش را صرف ساخت هتل، ساختمان اداري، فروشگاه و رستوران جديد كردند. فلسطينيان از سراسر كرانه باختري و حتي برخي اسرائيلي ها به رام الله مي آمدند تا از زندگي شبانه شورانگيزي از جمله موسيقي جاز رستوران «تكس مكس» كه نوازنده ساكسوفنش يك يهودي آمريكايي ساكن بيت المقدس بود، لذت ببرند.
بسياري از اين فعاليتها با آغاز انتفاضه متوقف شد زيرا سربازان اسرائيلي با راه اندازي ايستهاي بازرسي آمد و شد بين شهرهاي فلسطيني را محدود كردند. سپس اشغال ويرانگر ماه پيش رخ داد: انسداد جاده ها بخاطر آوار، خودروهاي ويران ومغازه ها و ادارات غارت شده.
فلسطينيان كوشيده اند پس از عقب نشيني اسرائيلي ها زندگي شان راتاحدودي عادي سازند. بولدوزرها جاده هاي مسدود را بازمي گشايند و ماشينهاي نظافت خيابان گرد وخاك را از پياده روها مي زدايند. آب و برق اكثر محلات وصل شده و كاركنان شوراي شهر مي كوشند اطلاعات باقيمانده در رايانه هاي ويران شده توسط اسرائيل را استخراج نمايند.
ايوب رباح شهردار رام الله كه مدرك مهندسي عمران خود از دانشگاه ايالتي وين در ديترويت را پشت ميز دفتر بزرگش آويخته، مي گويد: ما داريم التيام مي يابيم. همه نيروهاي ما مي كوشند اوضاع را هرچه زودتر به حالت عادي بازگردانند.
اما وقتي رباح را سؤال پيچ كرديم، اذعان كرد كه زندگي فلسطينيان عادي نيست. به عنوان نمونه، اين شهر براي پرداخت هزينه هاي كلان شهرداري نظير جمع آوري زباله به درآمد حاصل ازماليات و عوارض متكي است. اما درحالي كه ميزان بيكاري به ۵۰درصد مي رسد، رباح مي گويد: كسي قادر نيست ماليات بپردازد، براي همين فكر مي كنم درآمدمان صفر باشد.
منصور، رئيس پليس رام الله تخمين مي زند كه اسرائيلي ها ۸۰درصد زير ساختهاي پليس اين شهر را طي ۱۹ ماه اخير منهدم كرده باشند. پس از هر حمله شهادت طلبانه، اسرائيل به كرات ساختمانهاي امنيتي فلسطينيان از جمله آزمايشگاه جديد جرم شناسي و زندان رام الله را به گلوله مي بست و مي گفت كه عرفات براي مهار مبارزان به اندازه كافي تلاش نمي كند.
منصور مي گويد: ما حتي اگر مجرمي را دستگير كنيم، جايي براي بازداشت وي نداريم.

• غارت «پلي استيشن» و «دي وي دي»
بسياري از مغازه داران رام الله نيز ورشكسته شده اند. مثلاً رجي نجمي تا اين اواخر مدير فروشگاه كرايه دي وي دي در مركز شهر بود. وي مي گويد كه نيروهاي اسرائيلي از مغازه اش به عنوان مركز بازجويي استفاده مي كردند، ولي ۶۰۰ حلقه دي وي دي و نيز چندين دستگاه پلي استيشن سوني و پخش دي وي دي را به يغما بردند. اكنون وي چيزي در فروشگاهش براي كرايه دادن ندارد و نمي داند مالك مغازه آن را چه موقع و چگونه بازگشايي خواهد كرد. نجمي ۲۱ ساله گلايه كنان مي گويد: بيمه شامل جنگ نمي شود. من با درآمدم در اينجا شهريه تحصيلم در رشته مديريت اداري دانشگاه بيرزيط را مي پرداختم، ولي حالا نمي دانم چكار كنم.
همين حس درماندگي اعضاي خوشبخت تر جامعه رام الله را نيز در چنبره خود خرد مي كند. خانم جاهد، همان استاد دانشگاه، سلسله حوادث مصيبت باري را درمورد يك مأمور جوان پليس فلسطيني بخاطر مي آورد كه با پسرش دوست بود و اغلب به خانه شان به ميهماني مي آمد. او به همراه گروهي حدوداً ۴۰نفره از مأموران پليس فلسطين در ساختماني توسط نيروهاي اسرائيلي محاصره شده بود. اين مرد جوان كه عضو گروه مبارزه با موادمخدر بود، به خانه جاهد تلفن زد تا كمك بخواهد.
خانم جاهد كه نااميدانه مي خواست كمك كند، به اداره برق شهرداري تلفن زد و به مديرش تمنا كرد كه برق آن منطقه تحت محاصره را قطع كند تا شايد آن گروه درمانده در تاريكي شب موفق به فرار شود، ولي آن مرد از شنيدن اين تقاضا خنده اش گرفت و گفت كه از شدت تيراندازي قادر به «ترك توالت» نيست.
خانم جاهد سپس از هلال احمر فلسطين ياري طلبيد، ولي باز بي فايده بود. وي مي گويد: آن جوان هردو دقيقه به ما تلفن مي زد. داشتم ديوانه مي شدم. سرانجام دست از تلفن زدن كشيد و من ۱۱ روز بعد فهميدم به شهادت رسيده است.
همانند بسياري ديگر از فلسطينيان، خانم جاهد بدين نتيجه رسيده بود كه نهاد خودگردان از يك گروه انقلابي به حكومتي شفاف و مردم سالار تكامل خواهد يافت. وي مي گويد: تصورمان بود روزي صاحب كشور خواهيم شد، اما تجربه ماه پيش آن تصور را از بنيان لرزاند . اين استاد دانشگاه مي افزايد: نهادخودگردان كاملاً فلج شده است. آيا باورتان مي شود كه رهبر يك ملت درحال مقاومت در دفترش موتور برق ندارد؟
نويسنده: جان لنكستر ـ منبع: واشنگتن پست

به گزارش شبكه خبري «ان بي سي» يك فروند موشك سازمان اطلاعات مركزي آمريكا (سيا) كه هفته جاري با هدف حمله به «گلبدين حكمتيار» جنگسالار محلي از يك فروند هواپيماي شكاري شليك شد، به هدف اصابت نكرد. ژخبرگزاري رويتر با اعلام اين خبر به نقل از اين شبكه خبري، افزود: حكمتيار، يك تندروي اسلامگرا، روز دوشنبه از اين حمله موشكي جان سالم بدر برد اما چندين تن از دستياران ارشد وي در اين حمله كشته شدند. «ان.بي.سي» در ادامه اين گزارش افزود: آمريكا حكمتيار را مرده مي خواهد زيرا طبق گزارشهاي دريافت شده، وي توطئه كشتن نيروهاي نظامي آمريكا در افغانستان را برنامه ريزي و براي اجساد آمريكايي جايزه تعيين كرده است.
اين گزارش مي افزايد: درگيري با حكمتيار مي تواند نيروهاي آمريكايي را به كانون جنگ داخلي افغانستان در ميان جناحهاي رقيب بكشاند.

جمعه گذشته روز جهاني آزادي مطبوعات بود، روزي كه در سراسر دنيا بدون سروصدا جشن گرفته شد تا مبادا از مخاطبان، كسي آزرده خاطرگردد. همواره در مدح آزادي بيان بطور عام و آزادي مطبوعات بطور خاص طبع صاحب منصبان سخنور فصيح مي گردد، ولي آنها كمتر به خود جرأت مي دهند ميدان عمل را براي روزنامه نگاران بگسترانند. واسلاو هاول رئيس جمهوري چك در مصاحبه با انجمن جهاني روزنامه نگاران از مبارزه نسل خويش براي كسب آزادي نوشتن وگفتن و چالشهاي امروزين آزادي مطبوعات سخن گفته كه برگردان اين گفت وگو از نظر شما خوانندگان گرامي مي گذرد.

* پرزيدنت هاول، شما براي احقاق آزادي بيان مبارزه كرده و هزينه اش را باگذراندن حدود ۵ سال در زندان پرداخته ايد. راز چنان شجاعتي براي ايستادگي در اين راه چيست؟
** مي توانم براساس تجربه شخصي ام بگويم كه اين شجاعت حاصل لحظه واحدي در زندگي انسان نيست كه او تصميم بگيرد دلير شود يا تا ابد بزدل بماند. بلكه تحولي است كه فرد ابتدا گامي برمي دارد كه به تشخيص خودش درست جلوه مي كند و بعد گام ديگري برمي دارد و بدين ترتيب اين روند شكل مي گيرد، روندي گام به گام كه البته تاحدودي مبتني بر تصميمات انسان و تاحدي نيز براساس مقتضيات است. طبعاً شخصيت فرد نقشي ايفا مي كند، ولي اغلب اوقات تأثير سرنوشت ساز از شرايط بيروني منبعث مي شود. بسياري از دليران در كمال شگفتي خودشان شجاع شده اند.
من در زماني نه چندان دور در همين كاخ رياست جمهوري به ۲ روزنامه نگار، خانم پترا پروچازكووا و آقاي يارومير استتينا كه در چچن و افغانستان كار خبري كرده بودند، نشانهاي عالي دولتي اعطا كردم. وقتي به آنها مي انديشم، معتقدم احتمالاً آنها نيز در سرآغاز حرفه شان تصميم نگرفته بودند قهرمان شوند. بيشتر وضعيتي بوده كه كنجكاوي شان به عنوان روزنامه نگار ومعيارهاي حرفه ايشان، آنها را قدم به قدم به جلو سوق داده تا اين كه با شرايطي وخيم و خطري جدي رويارو شدند. آنها در چنين وضعيتهايي ناگزير بودند آمادگي شان براي مقابله با ناملايمات، پذيرش مخاطرات، دل بريدن از دلبستگي ها و مقاومت در برابر فشار را اثبات نمايند. به باور من، آنها در برهه اي به تهيه گزارش از مناطق خطرخيز تقريباً جذب شدند و مي دانم اكنون كه در محيط آرام پراگ زندگي مي كنند، بي تابانه مي خواهند به جاي خبرسازتري بروند.
* اكنون بيش از ۱۰ سال از فروپاشي اتحاد شوروي سابق مي گذرد. تحول آزادي بيان اين منطقه را طي اين ۱۰ سال چگونه ارزيابي مي كنيد؟
** اساساً معتقدم كه مي توان تقريباً درهمه كشورهاي اروپاي مركزي و شرقي از جمله بالكان روندي رجعت ناپذير به سوي مردم سالاري و آزادي بيان مشاهده نمود. اما از ۱۲سالي كه از فروپاشي كمونيسم مي گذرد، ما شاهد چيزهاي بيشماري بوده ايم كه كاملاً تازگي داشته و كسي انتظارش را نداشت. در برخي كشورها، اين تحول سريعتر از حد پيش بيني شتاب گرفته و در بعضي كشورهاي ديگر جاده هاي پرپيچ و خمي با صدها گذرگاه و كمين گاه را پيموده است.
علاوه بر اين، تغيير نسل نقشي ايفا مي كند، همانگونه كه اكثر اين روزنامه نگاراني كه درروزنامه هاي امروز كار مي كنند، هنگام آغاز روند مردم سالاري بيشتر از ۱۰ يا ۱۵ سال سن نداشتند. آنها نسبت به نسلهاي پيشين در محيطهايي پرورش يافته و تحصيل كرده اند كه به ارزشهاي ناب مردم سالاري نزديكترند. عامل مهم ديگري نيز در تحول آزادي بيان دراين بخش از جهان دخيل است: روند جهاني سازي. دسترسي به اطلاعات از تقريباً هر نقطه جهان، ايجاد جوامع بسته تر توأم با كنترل زورمندانه مطبوعات را دشوارتر و دشوارتر مي سازد.
* چالشهايي كه در اين فرايند مي بينيد، كدامند؟
** البته هنوز در برخي كشورهاي جهان راه درازي مانده و اميدوارم توجه بين المللي به اين روند معطوف گردد تا آن را پيش براند. اما جنبه ديگري هست كه مي خواهم برجسته نمايم. برداشتم چنين است كه در برخي كشورها تهديدي وجود دارد و شايد ۵۰ سال بعد، اين بزرگترين تهديد براي آزادي بيان شود. در وضعيتي كه هيچ سركوب مستقيم سياسي و سانسور وجود نداشته باشد، مشكلات خيلي پيچيده تري مخصوصاً در سطح اقتصادي شكل مي گيرد كه شايد بر آزادي بيان تأثير منفي بگذارد. ايتاليا مي تواند نمايانگر شكل اوليه اين معضل باشد.
در چنين وضعيتي، گروههاي داوطلب و غيردولتي حامي حقوق مدني و حقوق بشر بايد نقش مهمي ايفا نمايند زيرا اين گروهها طبق تعريف وظيفه دارند درمقابل عوامفريبي و سانسور حتي در سطح اقتصادي ايستادگي نمايند.
موضوع ديگري هست كه ارتباط مستقيمي با تهديدات سازمانهاي تروريستي عليه مردم سالاري و پاسخهاي جهان مردم سالار دارد. قطعاً مسأله بغرنجي است. در حقيقت من شخصاً قادر به مشاهده نزاع احتمالي آزادي و امنيت هستم. من سابقاً منتقد مستقل سياستمداران بودم و از بيرون به قضيه نگاه مي كردم ولي بعد خودم سياستمدار شدم. بنابر اين تاحدودي درك مي كنم كه چرا برخي سياستمداران برآشفته مي شوند زيرا مطبوعات از همه چيز آگاه مي شوند. گاهي اوقات در روزنامه ها چيزهايي مي نويسند كه هنوز رجال سياسي درباره آن تصميم نگرفته اند و در برخي وضعيتها شايد ضروري باشد كه سياستمدار ابتدا حرفي را به كسي رودررو بزند و تنها بعد از آن همين اطلاعات را در اختيار مطبوعات بگذارد.
اما معتقدم همواره بايد به آزادي اولويت داد. براي رسانه ها، مسأله امنيت بايد با مسؤوليت پذيري و معيارهاي حرفه اي مرتبط باشد. ما بايد هردو را از رسانه ها بطلبيم.
* دولتهاي اروپاي مركزي و شرقي از جمله جمهوري چك در ماه هاي اخير به دليل مداخله در امور مطبوعات و تلاش براي مهارشان مورد انتقاد قرار گرفته اند. ديدگاه جنابعالي درباره اين موارد چيست؟
** من هرگاه كشورم با انتقاد توجيه پذير مواجه شده، آن را پذيرفته ام. در دوره كمونيسم نيز همين حرف را مي زدم و بواقع انتقاد باز و روشنفكرانه منجر به برجسته نمايي برخي عيوب اين كشور شد و در آن موقع، راديو آزاد اروپا در مونيخ رسانه اصلي من بود و حالا كه اين نوع انتقاد ابراز مي شود، آخرين نفري هستم كه دل آزرده مي شوم.
اما لازم است به اين قضيه از منظر تاريخ نگاهي بيندازيم. در كشورهاي پساكمونيسم وضعيت بسيار پيچيده است زيرا اين كشورها تحولات عظيمي را از سر گذرانده و مي گذرانند. حال آنكه در بخش غربي جهان، شاهد چنين تغييرات بزرگ در زمينه مالكيت و خصوصي سازي نيستيم.
در اين روند گذار، هزار و يك وسوسه از جمله تلاشهاي ناگهاني براي مرتبط ساختن قدرت سياسي و اقتصادي فريبنده بود. اين روند به نظارت مدام مطبوعات و جامعه مدني نياز دارد وانتقاد اساسي و مبتني بر تحقيق نه تنها خوشايند بلكه براي توسعه مستمر مردم سالاري ضروري است.
اجازه دهيد حرف يك قاضي آمريكايي را نقل كنم كه يك بار گفت: خوفهايي كه از سوي مطبوعات چون سيل به سوي مان سرازير مي شود، صرفاً بهاي بسيار ناچيزي است كه براي نعمت بزرگ آزادي مي پردازيم.