زلزله اخير در ايران و ارسال كمك هاي ايالات متحده براي زلزله زدگان، ادامه اتهامات تل آويو عليه تهران، ادعاهاي رژيم عراق عليه ايران و نيز بروز يك حادثه براي دو تبعه ايراني در آمريكا، محورهاي اصلي گزارش اين هفته «ايران در نگاه جهان»است.
• زلزله؛ ضعف و سستي
فايننشيال تايمز
زمين لرزه اخير در روستاهاي شمال ايران كه منجر به بي خانماني حدود بيست و پنج هزار نفر شد، نه تنها سستي و بي ثباتي منازل ساخته شده از گل و آجر را به نمايش گذاشت بلكه نشان از آسيب پذيري خود دولت نيز مي داد.
تمامي ايران در منطقه زلزله خيز قرار دارد، ولي بخصوص، تهران بر روي ۵ خط گسل عمده قرار دارد. در طي سده هاي اخير ناحيه تهران، حدوداً هر ۱۵۰ سال يك بار با زلزله مواجه شده است و البته آخرين مورد آن در سال ۱۸۳۰ ميلادي (۱۲۰۹ هجري شمسي) رخ داده است.
اعتقاد صاحبنظران بر اين است كه وقوع زلزله اي مشابه با مورد اخير شمال، در تهران مي تواند منجر به مرگ بيش از يك ميليون نفر و ويراني نيمي از اين شهر شود.
روزنامه هاي ايران، هم در طيف اصلاح طلب و هم در طيف تندرو، از نحوه عمل دولت در جريان اين حادثه، انتقاد كردند و اين بويژه بدان جهت بود كه زلزله اخير نسبت به فجايع پيشين شدت كمتري داشته است. روزنامه ايران ديلي نوشت: «اين زمين لرزه پيش از آن كه يك حادثه طبيعي باشد، نشان از ضعف مقامات اجرايي و نيز سستي ساختمانهاي مناطق شهري و روستايي مي دهد.» اين روزنامه با گلايه از فقدان اطلاعات، پرسيد: چرا مقامات يك روز مي گويند هيچ نيازي به كمك خارجي نيست و روز ديگر درخواست كمكهاي خارجي مي كنند.
اكنون نظارت نامناسب از سوي شهرداري تهران و اهمال در كار مهندسان ارشد و پيمانكاران، به گونه اي مورد انتقاد قرار گرفته است. به اعتقاد ديپلماتها، وقوع يك فاجعه انساني مي تواند منجر به فوران خشم مردم و [مشكلات سياسي ـ اجتماعي] شود. به جهت ناتواني خاتمي در مقابله با رقيبان تندروي خود، حمايت عمومي از رئيس جمهور منتخب به شكل روشني درحال كاستي است.
در هرحال خطر زلزله تهران بخوبي مشهود به نظر مي رسد. مهندسان درگير در توسعه ساخت و ساز شهري تخمين مي زنند كه ۸۰ تا ۹۰درصد ساختمانهاي جديدالاحداث تهران نسبت به زلزله اي با شدت هاي بالا مقاوم نخواهند بود.
به گفته مؤسسه زلزله شناسي، زلزله با قدرت تقريبي ۷/۱ ريشتر، تا ۶۴ درصد تمامي ساختمانها را تخريب كرده يا با آسيب شديد مواجه مي نمايد و احتمالاً در حدود ۱/۴ميليون نفر را از بين مي برد. پيش بيني مي شود در چنين وضعيتي، سرويس هاي فوريتي امداد در تهران هم فلج خواهند شد.
• ادعاهاي تكراري عليه ايران
هاآرتص
درحالي كه جهان عرب، اسرائيل را به عنوان يك قدرت هسته اي مي شناسد، پيش بيني مي شود هرگونه دستيابي ايران يا ممالك عربي به سلاح هسته اي امكان ايجاد يك مسابقه تسليحاتي در منطقه را فراهم سازد. اكنون جان بولتون، معاون كنترل تسليحات و امنيت بين الملل وزارت خارجه آمريكا، قصد سفري به اسرائيل جهت مذاكره در مورد توقف تكثير سلاح هاي هسته اي درمنطقه را دارد. بايد خاطرنشان كرد كه اين، موضوعي است كه اورشليم آن را به منزله تهديد اصلي براي امنيت ملي خود ارزيابي مي كند.
يك صاحبنظر در سياست هسته اي اسرائيل، هشدار داده است كه امكان بروز يك مسابقه تسليحاتي ميان كشورهاي عرب در جهت كسب برتري در جهان عرب و نيز منطقه خليج فارس وجود دارد.
سه كشوري كه بيشترين تهديدات را براي اسرائيل دربردارند شامل ايران، عراق و ليبي مي شوند كه بنا به گزارشها، در تلاش براي كسب تكنولوژي هسته اي هستند.
اكنون ايران درحال ساخت يك راكتور هسته اي با كمك روسيه است و ايالات متحده در جهت حفظ قطعي حالت غيرنظامي بودن اين پروژه، مسكو را تحت فشار گذاشته است. اين موضوع، درملاقات اخير جرج بوش و پوتين هم مطرح شد.
ايالات متحده در اين مذاكرات خواستار قطع همكاري هسته اي روسيه با ايران شد و بنابه گزارشي كه مقامهاي دولتي آمريكا به مجلس سنا ارائه كرده اند، واشنگتن هشدار داده است كه در صورت ادامه همكاري روسيه با ايران، از همكاري استراتژيك خود در مورد خط لوله نفت مسكو، خواهد كاست.
اخيراً، روسيه محدوديت قوانين خود را براي خارج كردن اطلاعات هسته اي از كشور، شدت بخشيده و در مورد بعضي پروژه هاي پرخطر، دست به سخت گيري زده است. با اين حال، شركت هاي روسي به فروش تكنولوژي و از جمله تكنولوژي تسليحاتي به كشورهايي كه آمريكا از آنها نگراني دارد ادامه مي دهند.
جان ولف، معاون وزارت خارجه ايالات متحده در دفتر منع تكثير سلاحهاي هسته اي، در اظهاراتي خطاب به كنگره اين كشور گفت: «ما براي روسها روشن كرديم كه بايد به كمكهاي خود پايان دهند و اين فقط كمكهاي ارائه شده به ايران را شامل نمي شود. در غير اين صورت ما مجبوريم تا مجازاتهايي را در مورد اين كشور (روسيه) اعمال كنيم». بااين وصف، ايالات متحده با ادامه كمك روسيه به ايران در ساخت نيروگاه اتمي بوشهر موافقت نموده ولي بر ترتيبات مرحله اي امنيتي وكنترل و بازرسي كا مل آن تأكيد كرده است. تلاش عمده، به كسب اطمينان از برگردانده شدن ميلهاي (rods) پلوتونيوم حاصل از پروسه هسته اي، به روسيه معطوف شده است تا ايراني هاموفق به كسب مواد هسته اي از آنها نشوند.
همچنين هاآرتص در گزارش ديگري از اعتقاد مقامهاي اطلاعاتي ارشد اروپا و ايالات متحده در مورد ارتباط اعضاي حزب الله لبنان و القاعده جهت انجام حملات تروريستي سخن گفته است. بنابه اين گزارش، بعدازخارج شدن اسرائيل از جنوب لبنان در ماه مه سال ۲۰۰۰ شاخه سياسي حزب الله لبنان خواستار توجه به كار ديپلماتيك وا مور خيريه شد و هردو كشور ايران و سوريه، حمايتهاي مالي خود از شاخه نظامي اين سازمان راكاهش دادند. در چنين وضعيتي، ايران بخصوص علاقه مند به پيشگيري از ارتباط حزب الله و القاعده بود. تهران از اين بيم داشت كه به عنوان هدفي براي جنگ بين المللي ـ تحت هدايت ايالات متحده ـ عليه تروريسم و كشورهاي حامي آن تبديل شود. بااين حال، هفته گذشته واشنگتن پست گزارش داد كه همكاري ميان اين دو سازمان (حزب الله و القاعده)، در سطح فعالان مياني آن درحال انجام و اين همكاري بر روي عمليات ويژه اي متمركز است. درحالي كه حزب الله هرگز به اهدافي در داخل خاك ايالات متحده حمله نكرده است، اما مقامهاي ارشد آمريكا از اين بيم دارند كه سازمان مذكور در جهت ترميم ضربات كشنده اي كه القاعده طي جنگ افغانستان تحمل كرده به آن ياري رسانند.
به هرحال همكاري اين دو سازمان به جهت رقابت سنتي ميان حزب الله شيعه و القاعده اهل سنت، تعجب آور به نظر مي رسد ولي مقامهاي اطلاعاتي ايالات متحده مدعي اند كه آنها در حال همكاري جهت انجام اهداف مشتركي از جمله بيرون راندن نيروهاي ايالات متحده از خاورميانه هستند.
• واشنگتن ـ تهران
كمك هاي انساني يا...
آسوشيتدپرس
(هفته گذشته) ريچارد بوچر سخنگوي وزارت خارجه ايالات متحده عنوان نمود كه كشورش ۳۰۰ هزار دلار در قالب كمكهاي انسان دوستانه به ايران خواهد داد تا به جبران خسارات ناشي از زلزله اي بپردازد كه طي آن ۲۴۵ نفر جان خود را از دست داده اند. به گفته او، كمك مذكور از طريق سازمان ملل متحد كه امر تطابق كمكهاي بين المللي را با فهرست اقلام مورد نياز اعلام شده از سوي ايران بر عهده دارد، ارائه خواهد شد.
افزون براين بوچر در گفته هايش افزود كه ايالات متحده شش منبع ده هزار ليتري آب، دو سيستم تصفيه آب ـ با امكان پوشش دان به ده هزار نفر ـ ۵ هزار پتوي پشمي و ۱۲ هزار بسته بهداشتي انفرادي ـ شامل صابون، مسواك و خمير دندان ـ را فراهم خواهد نمود. كار حمل و تحويل اين وسائل را صندوق اضطراري كودكان سازمان ملل متحده بر عهده دارد.
پيش از اين ، محمد خاتمي رئيس جمهور ايران از آمادگي كشورش جهت دريافت كمك از سوي ايالات متحده خبر داده بود. او عنوان كرده بود كه ايران انتظار هيچ كمكي ندارد اما كمكهاي ارسالي را بي هيچ شرطي خواهد پذيرفت.
ايران قبلاً تصريح كرده بود كه كمكهاي ايالات متحده را تنها از طريق سازمانهاي غيررسمي مي پذيرد . در حال حاضر ايران و ايالات متحده فاقد ارتباطات ديپلماتيك هستند.
چندي پيش و به دنبال زلزله شمال ايران، جرج بوش رئيس جمهوري آمريكا با اظهار همدردي با بازماندگان حادثه اظهار داشت كه ايالات متحده حاضر است تا درصورت نياز و خواست ايران به حادثه ديدگان ياري برساند.
• چالش يا سوءتفاهم؟
رويتر
يك نماينده ايران در سازمان ملل متحد روزجمعه عنوان نمود كه دو تبعه ايراني كه در حين عكسبرداري از بناهاي شاخص شهر نيويورك توسط يك افسر پليس نيويورك رؤيت شده ا ند، فقط توريستهايي بوده اند كه اواخر دوره اقامت خود در ايالات متحده را طي مي كرده اند.
محمد حسين نصرت، سخنگوي نمايندگي ايران در سازمان ملل گفت: اين دومرد كه روز ۲۲ ژوئن در يكي از پاركهاي نيويورك مشغول تصوير برداري ويديويي بودند، به عنوان گارد امنيتي درنمايندگي ايران كار مي كنند و فاقد مصونيت ديپلماتيك هستند. به گفته او يك افسر پليس آمريكا در حين تصويربرداري به سوي آنها آمده و بعد از مشاهده كارتهاي شناسايي شان آرزوي روز خوبي برايشان نموده است. در همان لحظه ، هزاران توريست در اطراف منطقه در تردد بودند.
اظهارات حسين نصرت بعد از گفته هاي يك مقام ايالات متحده در روز سه شنبه مطرح گرديد كه عنوان نموده بود، ايالات متحده قصد تحقيق از دو ايراني را كه به عنوان گارد امنيتي درنمايندگي سازمان ملل ايران درنيويورك كار مي كنند ، دارد.
مقام آمريكايي معتقد بود كه ايراني ها در حال تصوير برداري از پلهاي منطقه و نيز مجسمه آزادي بودند كه اهداف بالقوه براي حملات تروريستي عليه ايالات متحده مشابه با حملات ۱۱سپتامبر، محسوب مي شوند. در همين حال به گفته نمايندگي ايران ، نه دو فرد مذكور و نه نمايندگي ايران، هيچ كدام تماسي با پليس يا مقامات آمريكايي نداشته اند. به گزارش ABCnews، ايالات متحده درصدد اخراج اين دونفر است ولي هم واشنگتن و هم تهران اين امر را رد كرده اند.
• بغداد ـ تهران
مشكلات باقي مانده
گلف نيوز
بنا به گزارش آژانس خبري رسمي عراق، اين كشور اعتراضي را نسبت به آنچه نقض توافقنامه آتش بس مصوب بعد از جنگ با ايران خوانده، به سازمان ملل متحد ارائه كرده است. نماينده عراق در سازمان ملل، طي نامه اي به كوفي عنان از «اقدامات تند ايران در طول ماه هاي فوريه تا مه سال ۲۰۰۲» خبر داده است . از جمله اين اقدامات به پرواز هاي متعدد هواپيماها و هليكوپترهاي ايران بر روي مواضع عراقي ها، شليك نظاميان ايراني در محدوده خاك عراق و احداث موانع شني و برجهاي جديد ديده باني اشاره شده است.
ذوب شدن يخ روابط دو كشور از سال ۲۰۰۰ و به دنبال امضاي توافقنامه اي براي حل اختلافات بازمانده از جنگ هشت ساله دو كشور آغاز شد.
اكنون ايران و عراق عليرغم پايان جنگ هشت ساله ، هنوز در مورد موضوعات بسياري از جمله اسراي جنگي، داراي اختلافند.
از ديگر مسائل مورد اختلاف مي توان به وجود هواپيماهاي عراقي ـ كه از زمان جنگ خليج فارس درايران حفظ شده اند ـ و نيز پرداخت غرامتهاي جنگي اشاره كرد.
بغداد، تهران را به پناه دادن به مخالفان شيعه خود كه گاهگاه حملاتي را به جنوب عراق سازمان مي دهند ، متهم مي كند و در مقابل، تهران نيز بغداد را به تسليح سازمان مجاهدين خلق (منافقين) و امكان ايجاد اردوگاه هاي نظامي براي آنان در حاشيه مرز دو كشور، متهم مي سازد. گر چه بغداد و تهران به سمت به خاك سپاردن خصومتهاي ديرين حركت كرده اند، ولي هنوز و ۱۴ سال پس از پايان جنگي ويرانگر، درانتظار امضاي پيمان صلحي رسمي هستند. موضوع زندانيان جنگي و پناه دادن به گروه هاي مخالف دو طرف ، از جمله موانع عادي شدن روابط دو كشور به شمار مي آيد.
