چگونگي روبرو شدن با پديده نامبارك «زنان خياباني» اكنون بيش از هميشه مورد توجه مردم و ارگان هاي مسؤول قرارگرفته است. ولي انتشار خبرهايي در خصوص طرح تشكيل خانه هاي عفاف در مطبوعات به جاي آنكه به عنوان يك راه حل مورد نقد قرارگيرد، جنجال آفريد. شگفت تر آنكه اين طرح بيش از يك سال پيش از سوي كارشناسان و نمايندگان سازمانها و ارگان هاي ذيربط مورد بررسي قرارگرفته بود حال آنكه طي روزهاي اخير واكنش منفي بسياري از مسؤولان همين ارگانها را برانگيخته است! اكبر تاجيك راد به عنوان كارشناس مسؤول و كسي كه در كميته بررسي اين طرح حضور فعال داشته است علت اين وضع را مربوط به اهداف سوء انتشاردهندگان طرحي مي داند كه تا هفته پيش در مرحله كارشناسي و در دست بررسي بود.
گفت وگو با تاجيك حاوي نكات تازه اي در زمينه جزئيات اين طرح و شيوه كنترل اين پديده است كه به نظر كارشناسان هرگونه چاره انديشي براي آن برخي حساسيت هاي عرفي و شرعي را به همراه خواهد داشت.


\ انتشار اخبار مربوط به طرح تشكيل خانه هاي عفاف واكنش هاي زيادي را در جامعه به ويژه از سوي سازمان ها و ارگانهاي مسؤول برانگيخت. شما به عنوان يك كارشناس مسؤول و كسي كه در طراحي و ارائه نظرات كارشناسي اين طرح حضور داشتيد چه ضرورت هايي را براي تدوين اين طرح مدنظر قرار داده بوديد؟
* براي برخورد با مفاسد اجتماعي و زنان آسيب ديده كه دراين طرح به عنوان پديده روسپيگري در جامعه مورد اشاره قرار گرفته، لازم است كه به عوامل به وجود آمدن اين پديده توجه كنيم. حضرت علي (ع) مي فرمايد: خداوند در سرزمين وجود انسان عقل و شهوت را توأم با هم قرارداده است و اگر انسان از عقل تبعيت كند مسجود ملائكه وخليفة الله مي شود و اگر شهوت و غرايز نفساني بر سرزمين وجود انسان حاكم شود اين انسان پست تر و شرتر از حيوانات مي شود.
در جامعه فعلي ما با توجه به مشكلاتي كه جوانان در مسير ازدواج دائم دارند ناگزير هستند از راههاي ديگري نيازهاي خود را برآورده كنند. دين مبين اسلام هم براي اين مسأله ازدواج موقت را پيش بيني كرده است، البته در جوامع ديگر راههاي گوناگوني براي ارضاي اين نياز وجود دارد و شايد در اين خصوص منعي نباشد.
به نظر من در جامعه ما افرادي كه به عنوان زنان خياباني تن به خودفروشي مي دهند سه دسته هستند. نخست، كساني كه به دليل نياز مالي به اين اقدام دست مي زنند و هدف آنها نيز صرفاً تأمين نياز مالي و معيشتي است. دوم، افرادي كه براي ارضاي نياز جنسي وارد محدوده اين دايره سياه مي شوند. اين افراد معمولاً به دلايلي مثل طلاق، بالارفتن سن و … همسر ندارند و دسته سوم زناني هستند كه نه نياز جنسي دارند و نه نياز مالي بلكه از رفاه اقتصادي و خانواده مناسب برخوردار هستند اما به دليل جنون جنسي، فساد را در جامعه گسترش مي دهند. متأسفانه در جامعه اسلامي ما با هر سه دسته اين افراد به يك صورت برخورد مي شود. درحالي كه مسؤولين وظيفه دارند نيازهاي مالي دسته اول را برطرف كنند. مؤسسات متعدد خيريه، سازمان بهزيستي، كميته امداد، هلال احمر و … وظيفه دارند به وضعيت اين قشر سروسامان داده و نيازهاي مالي و معيشتي آنها را مرتفع كنند. پس به نظر من آنان از نظر قانوني مجرم نيستند و دين مبين اسلام براي اين گونه مسائل تعريف دارد. مثلاً اگر شخصي دزدي كند ۳۷ شرط براي قطع كردن دست وي در نظر گرفته شده است. يا با وجود آنكه اسلام خيلي چيزها را حرام مطلق اعلام كرده و حتي برخي از آنها مثل خوردن مردار علاوه بر حرام بودن نجس است اما در جايي كه جان انسان در خطر باشد استفاده از همين مردار براي نجات جان مباح مي شود.
\ آيا آمارهاي دقيقي از تعداد اين سه دسته به تفكيكي كه اشاره كرديد وجود دارد؟
* آمارها متفاوت است. با توجه به اينكه در كشور ما براي برخورد با چنين معضلاتي وحدت رويه وجود ندارد لذا دستگاههاي مختلف آمارهاي مختلفي ارائه مي دهند. مثلاً در زماني كه برخورد با اين مفاسد به طور قاطعي صورت مي گيرد آمارها سير نزولي دارند اما در دوره اي كه بنا بر برخي ملاحظات و بخشنامه ها و اعمال سليقه ها، آمارها سير تصاعدي پيدا مي كنند. از اين رو آمار دقيقي در دست نيست.
\ يعني با وجود نگراني هاي سازمان هاي متولي و ارگانهاي ذيربط در اين زمينه، هنوز پژوهش عميقي صورت نگرفته است تا نيازها و راهكارهاي پاسخگويي و اصلاح شناسايي شوند؟
* الان من آمارهاي مختلفي از سالهاي مختلف دارم. اما چون اينها دقيق نيستند نمي توان نظر قطعي در اين زمينه داد اما همه مسؤولان براين امر اذعان دارند كه اين آمارها نسبت به سالهاي اول انقلاب به شدت افزايش يافته است.
\ اين طرح براساس چه اهدافي و براي پاسخگويي به چه نيازهايي مطرح شد مسأله مورد نظر اين طرح فقط زنان خياباني بود؟ اساساً چه رويكردي نسبت به اين قضيه داشتيد؟
* بحث اوليه اين طرح در اين خصوص بود كه بتوان برخي دستگاههاي مسؤول را به وظيفه اي كه دارند آشنا كرد. مثلاً الان اگر زن بيوه اي به همراه يك مرد يا جوان به دفترخانه ها براي ثبت ازدواج موقت مراجعه كند آنها به راحتي اين كار را انجام نمي دهند. در حالي كه اين عمل نه غيرقانوني است و نه غيرشرعي و چون مراكز قانوني با آغوش باز از اين افراد استقبال نمي كنند متأسفانه اين عده به مراكزي سوق داده مي شوند كه كانون فساد است و به هيچ وجه مسائل بهداشتي و ديني در آن مكان رعايت نمي شود. بنابراين نيت، اين بود كه بتوانيم مشكلات اين سنت پسنديده را در اجتماع حل كنيم.
\ به اين معنا كه به ازدواج موقت در جامعه صورت قانوني بدهيد؟
* بله مي خواستيم اين امر تعميم يابد و به فرهنگ تبديل شود. الان ازدواج دائم براي خيلي از جوانان مقدور نيست و از طرفي هدف اين بود كه مانع از برخي سوء استفاده ها شويم و لذا هماهنگي كرديم و گفتيم سيستمي را تشكيل بدهيم تا اين افراد بتوانند از مجراي شرعي و قانوني و بهداشتي رفتار كنند اما متأسفانه عده اي كه فكرشان مسموم بود مطالبي منتشر كردند و دنبال اين بودند كه مسؤولان را در مقابل كار انجام شده قرار بدهند و تصور مي كردند مثل بازي شطرنج يابيليارد با گسترش آن، فقها نظر خود را تغيير خواهند داد. درحالي كه هيچ فقيهي نمي تواند حلال خدا را حرام و يا حرام را حلال كند.
\ در اين كميته چه نكته اي مورد توجه بود و اصولاً كميته علاوه بر ازدواج موقت كه هيچ مشكل قانوني و شرعي ندارد دنبال حل چه مسأله اي بود؟
* ببينيد بحث در ابتداي كار به اين صورت بود كه هم بتوان مانع از ورود افراد جديد به چرخه فحشا شد و هم افرادي كه در حال حاضر در اين چرخه فعاليت مي كنند پالايش شوند. يعني اينها هم عمل شان غيرشرعي نباشد و هم قانونمند باشد و ضمانت اجرا داشته باشد. مثلاً خيلي از اين زنان فرزنددار مي شوند. درحالي كه شناسنامه به اين فرزندان تعلق نمي گيرد. به نظر من اين مسأله مي تواند خود به خود يك تهديد براي جامعه باشد. اين كميته در تصميم گيري هاي اوليه دنبال اين نبود كه مراكزي به اسم خانه هاي عفاف تشكيل شود و افرادي براي اينكه بتوانند خود را عرضه كنند كارت رسمي بگيرند. اين عمل نه شرعي و نه قانوني است. اين كميته به دنبال آن بود كه دستگاههايي كه متولي تأمين نيازهاي مالي خانواده هاي بي سرپرست هستند را ملزم به تأمين مالي آنها بكند و …
\ يعني اين طرح جامع و فراگير بود؟
*بله اين طرح جامع و فراگير بود. ببينيد يك مورد از عدم وحدت رويه در برخورد با اين معضل را مي گويم. قضات جامعه ما بعضاً زني را كه باند فساد تشكيل داده به جريمه نقدي يا حبس كوتاه مدت محكوم مي كنند. درحالي كه اين زن تعدادي زيادي از زنان را وارد اين چرخه كرده است. اما مثلاً زني كه به جهت نياز مالي و مشكلات ديگر تن به اين كار داده با محكوميت هاي سنگيني مواجه مي شود. ما بايد توجه كنيم وقتي يك زن از همسر خود طلاق مي گيرد محكوم به مرگ نيست يا زناني كه شوهرشان را در حوادث از دست مي دهند به جهت نياز جنسي كه دارند يقيناً بايد دوباره ازدواج كنند. حالا برخي از آنها توانستند ازدواج دائم كنند و برخي ديگر قطعاً براي تأمين نيازهاي روحي ـ رواني خود بايد به ازدواج موقت روي بياورند كه هم قانوني و هم شرعي است. اما چون متأسفانه برخي از دستگاههاي دولتي به وظيفه خود عمل نمي كنند ما شاهد فزوني باندهاي فساد هستيم.
به اعتقاد من بزرگترين تهديد امنيتي براي جامعه ما اين است كه مسؤولان ما متأسفانه در اين مسائل موفق نبوده اند و نتوانسته اند دستاوردهاي انقلاب را به وارثان و صاحبان اصلي انقلاب درآينده انتقال دهند. از اين رو فقر، تبعيض، فساد دولتي ـ حكومتي يك تهديد ملي محسوب مي شود و كمتر از تهديدات خارجي نيست به طور كلي بحث شكاف طبقاتي در جامعه كه يك بخشي از آن از قبل انقلاب وجود داشت و بعد از انقلاب نيز عده اي نو كيسه به چپاول دست زدند دركنار عوامل ديگري مثل بيكاري و … به اين مسأله دامن مي زند.
\ به نظر مي رسد در طرح اوليه بسياري از مشكلات جامعه مورد توجه واقع شده بود و تلاش مي شد در اين راستا راهكارهاي مناسبي ارائه شود؟
* دقيقاً همين طور است.
\ براي اين منظور قطعاً سازمان و ارگانهاي مختلف در شكل گيري اين طرح نظرات كارشناسي خود را ارائه كرده اند و در مباحث مربوط به آن حضور داشته اند؟
* بله، با توجه به اينكه اين كميته به منظور پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي تشكيل شد، كارشناسان مختلف از همه سازمانها و ارگانها كه به نوعي با اين مسائل ارتباط دارند در كميته حضور داشتند و در اين ماجرا دخيل بودند. اما متأسفانه تعداد كمي از افراد اين كميته بيشتر به دنبال تراوشات فكري خودشان بودند. به هر حال اكثريت اعضاي اين كميته دنبال اين بودند كه معضلات اساسي جامعه را حل كنند و به دنبال راهكاري بودند كه هم مانع از ورود افراد جديد به اين چرخه بشود و هم افرادي كه دراين چرخه فعاليت دارند به نوعي پالايش بشوند. يعني هم از نظر شرعي وهم ازنظر قانوني ساماندهي شوند. اما متأسفانه عده اي بدون هماهنگي مسؤولان ذي ربط اين طرح را در روزنامه ها منعكس كردند و به اين شيوه به آن دامن زدند. البته نمايندگان مجلس به ويژه خانم الهه كولايي واقعاً بسيارمنطقي با اين مسأله برخورد كردند بهرحال شك نيست افراد دلسوز دنبال اين نبودند كه به مانند زمان طاغوت لانه هاي فساد تشكيل بدهند بلكه اينها به دنبال اين هستند كه معضلات اجتماعي را حل و فصل كنند و به اين قضايا به عنوان يك آسيب اجتماعي بپردازند. اما عده اي اين طرح را بدون اتمام نظرات كارشناسي وهماهنگي بااعضاي كميسيون مربوطه منتشر كردند و حتي اين نگراني را به وجود آوردند كه اصل مسأله زير سؤال برود در حالي كه به نظر من نبايد به گونه اي برخورد شود كه اصل رسيدگي به اين مسأله دچار حساسيت هاي كاذب شود.
ادامه دارد