سه شنبه ۲۲ مرداد ۱۳۸۱ - ۴ جمادي الثاني ۱۴۲۳
Tue, Aug 13, 2002
ضميمه ۵
شماره ۲۲۱۰
sLogo.gif

PDF Edition
صفحه اول
سياسي
اخبار ايران
اجتماعي
اجتماعي (زن)
گزارش روز
بين الملل
گفت و گو
گوناگون
سرزمين مادري
فرهنگ و انديشه
فرهنگ و پايداري
فرهنگ و هنر
اقتصادي
حوادث
ورزشي
صفحه آخر
ضميمه ۱
ضميمه ۲
ضميمه ۳
ضميمه ۴
ضميمه ۵
ضميمه ۶
ضميمه ۷
آرشيو
• امير محبيان: نامه اخير تعدادي از نمايندگان مي تواند محرك آمريكاييها براي زدن بوشهر باشد
• علي قنبري نماينده مجلس : مادراين بيانيه،
تنها اشكالات احكام نهضت آزادي وآقاي ميردامادي را برشمرده ايم
۱۵۱ نفر
• امير محبيان: نامه اخير تعدادي از نمايندگان مي تواند محرك آمريكاييها براي زدن بوشهر باشد
• علي قنبري نماينده مجلس : مادراين بيانيه،
تنها اشكالات احكام نهضت آزادي وآقاي ميردامادي را برشمرده ايم
078336.jpg
• حائري شيرازي امام جمعه شيراز: پورزند اعترافاتي كرد و برنامه هايي را فاش ساخت كه مقام معظم رهبري سالها قبل نسبت به انجام آن هشدار داده بود
اشاره:
نامه ۱۵۱تن از نمايندگان مجلس دراعتراض به احكام صادره عليه روزنامه آزاد، ميردامادي ، نوروز ونهضت آزادي ايران و نيز پخش اعترافات پورزند دومحور عمده گزارش اين هفته جناح ها ومطبوعات است .
يك نامه ديگر
هفته گذشته، ۱۵۱تن از نمايندگان مجلس شوراي اسلامي نامه اي را خطاب به «ملت ايران» منتشر كردند كه درغالب نشريات كشور بازتاب يافت. دراين نامه آمده بود: «هنوز از آلام اتهام بي اساس بي ديني به يكي از فرزندان مخلص امام وانقلاب رهايي نيافته ايم كه روزنامه آزاد را درمحاق توقيف ديديم وچندان از آن فاصله نگرفته بوديم كه بيانيه سياسي سپاه پاسداران … انتشار يافت واز آن انديشه خارج نشده بوديم كه حكم محكوميت زندان رئيس كميسيون امنيت ملي وسياست خارجي مجلس … وتعطيلي روزنامه اصلاح طلب نوروز تأييد شد و درتداوم آن نمايش تلويزيوني تازه اي را [اعترافات پورزند] شاهد گشتيم … و بعد از آن صدور حكم محكوميت ۴۱تن از اعضاي نهضت آزادي ايران … كار را به آنجا كشانده اند كه علم وعقل و… در برابر اسرار گره ها و موانعي كه بي وقفه دربرابر پاي ملت مي نهند، حيران است … براستي دراين اوضاع و احوال جز پناه بردن به خدا چه مي توان گفت؟… ما هشدار مي دهيم اين سياست ها و روشها ، بردن مملكت به سراشيب نوميدي ، يأس وناخرسندي ملت و آمران وعاملان آن خود بايد دربرابر ملت پاسخگو باشند» (۸۱‎/۵‎/۱۴). نامه ۱۵۱ تن از نمايندگان مجلس ، به سرعت به محور انتقادات نشريات جناح راست، تبديل شد.روزنامه رسالت در يادداشتي با اشاره به «بيانيه تعداد نامعلومي از نمايندگان مجلس»، ازاين موضوع انتقاد كرد كه چرا نمايندگان مجلس پنجم «متهم به استفاده از تور قانون بودند اما نمايندگان ملت درمجلس ششم نمي توانند به اتهام استفاده ابزاري از قانون مورد سؤال قرار گيرند» (۸۱‎/۵‎/۱۵). روزنامه جمهوري اسلامي نيز درهمان روز، با اشاره به نامه مذكور نوشت: «مردم … مي پرسند اين ۱۵۱نفر چه كساني هستند؟ … لازم است رئيس مجلس از قرائت نامه هايي كه اسامي و امضاي همان تعدادي كه اين نامه ها به آنهانسبت داده مي شود را درخود ندارند جلوگيري نمايد» (۸۱‎/۵‎/۱۵) . بعلاوه روزنامه سياست روز درسرمقاله خود درهمين راستا، نوشت : «درمورد نحوه تنظيم و اخذ تأييديه نمايندگان درصدور اين قبيل بيانيه ها ابهاماتي وجود دارد… اعلام و انتشار اسامي نمايندگاني كه نامه به ا مضاي ايشان رسيده است … ابهامات به وجود آمده را … برطرف خواهد كرد» (۸۱‎/۵‎/۱۶). درهمين رابطه، يادداشت نويس رسالت هم با اشاره به متن هايي كه «هراز چندي درمجلس قرائت مي شود ومدعي مي شوند ۱۲۰ يا ۱۵۱ نماينده » آن را امضا كرده اند ، نوشت: «واقعاً چرا اسامي اينها فاش نمي شود تا مردم بدانند دور بعد به چه كساني رأي بايد داد … اگر حرف زديد چرا اسم خود را پنهان مي كنيد؟ » (۸۱‎/۵‎/۱۵) . افزون براين واكنش ها، نامه ۱۵۱نماينده مجلس از زواياي ديگري نيز مورد نقد تريبونهاي شاخص جناح محافظه كار قرار گرفت. سردبير رسالت كه عضو جمعيت مؤتلفه است، درسرمقاله اي پيرامون همين موضوع تصريح داشت: «قرائت اينگونه نامه ها كه ديدگاه مجلس را درحد يك گروه افراطي تنزل مي دهد، باعث وهن مجلس است… مردم شما را انتخاب كردند كه ازدين وانقلاب و نظام نگهباني كنيد، آيا همگرايي با آمريكاو دشمنان قسم خورده نظام با سوگندي كه براي صيانت از انقلاب و اسلام خورده ايد، همخواني دارد؟» (۸۱‎/۵‎/۱۵) . امير محبيان، عضو شوراي سردبيري رسالت هم كه اظهاراتش در«قدس» به چاپ رسيده بود، اعتقاد داشت : «نامه اي كه اخيراً تعدادي از نمايندگان نوشته اند، مي تواند محرك آنها [آمريكاييها] براي زدن بوشهر باشد… نامه نمايندگان به ملت يك روند غلط استراتژيك است كه دقيقاً در راستاي سخنان بوش عمل شده و بايد پيگيري شود و هسته مركزي كه در درون مجلس، اين خطوط را اعمال مي كنند و به نظر من بي ارتباط با سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي نيست، بايد مشخص شود» (۸۱‎/۵‎/۱۶).
078303.jpg
• ميرمحمدصادقي سخنگوي قوه قضاييه:
نامه اخير نمايندگان مجلس ادعانامه اي عليه بخشهايي از حاكميت است
دراين زمينه حتي «زادسر» نماينده محافظه كار سابق مجلس نيز به ميدان آمد تا تأكيد نمايد: «اين نامه نه تنها دخالت آشكار قوه مقننه دركار قوه قضاييه است بلكه بعضي از نمايندگان مجلس كيان جمهوري اسلامي را با اين حركات به خطر مي اندازند» (۸۱‎/۵‎/۱۶). اين اظهارات ، پاسخ همزمان «علي قنبري » نماينده مجلس را با خود داشت كه خاطرنشان مي كرد: «اين موارد دخالت دركار قوه قضاييه نيست. ما تنها دراين بيانيه اشكالات احكام نهضت آزادي وآقاي ميردامادي را برشمرده ايم، زيرا وظيفه خود مي دانستيم كه اشتباهات قوه قضاييه را گوشزد كنيم» (۸۱‎/۵‎/۱۶).
افزون براين واكنش ها، نامه نمايندگان مجلس با واكنش هاي «متعدد» مقامهاي قضايي كشور روبرو شد… درهمين زمينه ، پاسخ دادگستري استان تهران، خطاب به رئيس مجلس، درآفتاب يزد، به چاپ رسيد كه پرسيده بود «آيا تعطيلي شش ماهه روزنامه نوروز از منظر نمايندگان محترم مساوي است با تعطيلي آزادي دراين سرزمين؟… جاي بسي شگفتي است جرايمي كه درقانون مجازات اسلامي و قانون مطبوعات به صراحت آمده، نمايندگان محترم با لفظ «كشدار»بودن و «قابل تأمل» ، زير سؤال مي برند» (۸۱‎/۵‎/۱۵). همزمان اظهارات، ميرمحمد صادقي ، سخنگوي قوه قضاييه نيز درهمين روزنامه درج شد كه گفته بود: «نامه اخير نمايندگان مجلس، ادعانامه اي است كه عليه بخشهايي از حاكميت صادرشده است … درشرايط حساس كنوني ، قطعاً دولتمردان آمريكا، شديداً نيازمند آن هستند كه عملكرد بخشهايي از نظام را از سوي بخشهاي ديگري ازهمين نظام زيرسؤال ببرد».
خود هاشمي شاهرودي، رئيس قوه قضاييه هم لازم ديد در اظهاراتي تصريح كند: «هر حركت و اقدام غيرقانوني، منتهي به گريز از قانون و تضعيف نهادهاي قانوني خواهد شد و در شرايط حساس كنوني كشور خدمت به دشمن قسم خورده و جنگ افروز يعني آمريكاي جنايتكار است… وقتي كه آمريكا ايران را محور شرارت مي شمارد، قراردادن يك قوه در مقابل قوه ديگر، اقدام غيرملي و به سود دشمنان اين كشور، تمام خواهد شد»(۸۱‎/۵‎/۱۵).
***
ظاهراً بازار نامه نگاري اين روزها داغ تر از قبل است؛ در اين شرايط هيچ عجيب نيست اگر دوباره خبر برسد كه انتشار«نامه» ديگري، فضاي سياسي كشور را باز هم تكان دهد.
همه اين اظهارات در حالي بيان مي شد كه كيهان و برخي اشخاص حقيقي و حقوقي ديگر در تعداد نمايندگان امضاكننده نامه (۱۵۱ نفر) تشكيك كردند و نعيمي پور عضو فراكسيون مشاركت در مجلس تصريح كرد كه پس از بررسي دقيق، مشخص شد كه ۱۳ نفر ديگر هم به ۱۵۱ نفر قبلي اضافه شده اند و افزون بر ۱۶۰ نفر نامه را امضا كرده اند!
اعترافات «پيرمرد»
پخش اعترافات پورزند، از تلويزيون جمهوري اسلامي، چنان بازتابهاي وسيعي در عرصه جرايد داخلي و خارجي يافت كه حتي شنيده مي شد:«خاوير سولانا در گفت وگو با سيدمحمدخاتمي، غير از مباحث رسمي و اعلام شده، درباره وضعيت سيامك پورزند… اظهار نظر كرده است» (اعتماد ـ ۸۱‎/۵‎/۱۰). به واقع گستردگي «نوع» واكنشهاي مطروحه در مورد اظهار تلويزيوني پورزند، باعث مي شد كه به عنوان نمونه، رجبعلي مزروعي، پس از گذشت قريب به دو هفته از پخش اين «اعترافات» تأكيد كند: «انجمن صنفي روزنامه نگاران قصد دارد درخصوص توهين انجام گرفته نسبت به روزنامه نگاران در حين پخش اعترافات سيامك پورزند از صدا وسيما شكايت كند» (حيات نو ـ ۸۱‎/۵‎/۱۰). نمايندگان مجلس البته از نقطه نظرات ديگري نيز به اين اعترافات انتقاد داشتند. روزنامه توقيف شده آيينه جنوب، اظهارات علي تاجرنيا، عضو كميسيون امنيت ملي مجلس را به چاپ رساند كه خبر مي داد:«مسأله اختلاف وزارت اطلاعات بانيروي انتظامي درباره پرونده سيامك پورزند در كميسيون امنيت ملي در حال بررسي است… كميسيون، اين مسأله را كه چرا بخش امنيتي پرونده پورزند به وزارت اطلاعات ارجاع نشده است، پيگيري خواهد كرد». روزنامه آيينه به اين خبر تكلمه اي نيز افزوده بود: «كميسيون امنيت ملي با فراخواندن وزير اطلاعات به مجلس خواهان روشن شدن اين قضيه شده كه با توجه به اعترافات پورزند آيا وزارت اطلاعات در جريان فعاليت هاي وي بوده يا نه و چرا برخورد نكرده است.
078333.jpg
• مزروعي : انجمن صنفي روزنامه نگاران
قصد دارد درخصوص توهين انجام گرفته نسبت به روزنامه نگاران درحين پخش اعترافات سيامك پورزند، از صدا و سيما شكايت كند
نمايندگان مجلس پرسيده اند كه آيا پورزند در گذشته از منابع اطلاعاتي وزارت اطلاعات بوده يا نه؟» (۸۱‎/۵‎/۱۶). اين درحالي بود كه چندي قبل سخنگوي دولت اعلام كرده بود:«وزارت اطلاعات به هيچ وجه در جريان پرونده پورزند نيست» (۸۱‎/۵‎/۱۰). حسن زادگان، مخبر كميسيون اصل ۹۰ مجلس نيز كه اظهاراتش در آفتاب يزد درج مي شد، اعلام مي كرد:«[در مورد قضيه پورزند] كميسيون اصل ۹۰ درباره نحوه دستگيري و بازجويي و انجام دادرسي، تحقيقات منظم و مفصلي را براساس وظيفه قانوني خودش انجام داده و ان شاء الله به زودي گزارش آن به استحضار ملت ايران خواهد رسيد… مخفي نگه داشتن پرونده پورزند براي مدتي، يكي ازنكات مهم اين پرونده است كه اميدواريم در گزارش كميسيون، روشنگري لازم انجام گيرد» (۸۱‎/۵‎/۱۳).
اما پرونده پورزند بازتابهاي ديگري نيز داشت. به فاصله چند روز پس از اينكه محمدعلي ابطحي معاون پارلماني و حقوقي رئيس جمهور، يادداشتي را در «ايران» به چاپ رساند و در آن به نقل از يك مقام مطلع انتظامي، اصالت اعترافات «پورزند» را زير سؤال برد، اطلاعيه نيروي انتظامي در جرايد، انتشار يافت كه در آن تأكيد شده بود: «از نخستين روزهاي تشكيل پرونده دستگيري پورزند، نتايج اقدامات و كارها مستمراً به استحضار مقامات محترم قضايي و اجرايي رسيده است و تمامي اعترافات سيامك پورزند، درفضايي كاملاً آزاد و بدون هرگونه فشار و اذيت صورت گرفته است… اين اعترافات به دستخط خود پورزند در پرونده وجود دارد و امكان ترديد و القاي شبهه وجود ندارد». وي بدون نام بردن از ابطحي، افزوده بود:«در تماس با مقام اجرايي، ايشان به نحوه انعكاس مطالب از قول وي اعتراض داشته و موضوع تكذيب گفته هاي پورزند را از قول مقام عالي رتبه نيروي انتظامي، نادرست، دانسته بود» (۸۱‎/۵‎/۱۰). جالب اينكه غالب جرايد، همان روز، همراه با اطلاعيه نيروي انتظامي، پاسخ ابطحي را نيز به چاپ رساندند كه در آن تصريح شده بود: «مقام عالي رتبه نيروي انتظامي [كه] خود، علاقه مند به طرح اين مسائل براي دفاع از نيروي انتظامي بود… با اشاره به احضار و بازجويي از نويسندگان كشور كه آقاي پورزند نام آنان را در رديف مرتبطين رضاپهلوي و ايادي خارجي ذكر كرده بود، رسماً گزارش داد كه احضار نويسندگان كشور براي تحقيق از اين مسأله بود ـ كه معلوم شد اعترافات پورزند درمورد عمده آنان دروغ بوده است ـ اين مطلبي است كه رسماً در دولت مطرح شد و مسؤولان عالي رتبه نيروي انتظامي هم در مذاكرات همين روزها در جريان آن هستند … مطالبي كه من در يادداشت آورده ام، كاملاً صحيح و واقعي است و از جايگاه نيروي انتظامي فعلي نيز چنين انتظار مي رود كه نويسندگان و اهل فرهنگ كشور را بي دليل، مرتبط با خارج معرفي نكنند… صادركنندگان اين اطلاعيه … اگر با مسؤولان عالي رتبه نيروي انتظامي مشورت مي كردند، چنين بيانيه اي نمي دادند» (ايران ( ۸۱‎/۵‎/۱۰).
با تمام اين اوصاف ، اعترافات سيامك پورزند هواداراني جدي در بين منتقدان دولت داشت. بخشي از اين «هواداري »ها به تلاش براي پاك كردن اذهان از هرگونه شائبه درمورد اصالت اعترافات موصوف، معطوف مي شد. روزنامه جوان در همين راستا درخواست مي كرد: «دلسوزان انقلاب براي حفظ مصالح ملي و تأمين منافع ملي چنين اعترافاتي را جدي تلقي كنند» (۸۱‎/۵‎/۱۳) و يا حتي عزت الله ضرغامي معاون امور مجلس صداوسيما، براي پاك كردن هر شبهه اي تأكيد كرد:«خوشبختانه دستگاههاي خبري ديگر مانند: «ايرنا» و «ايسنا» در اين جلسه [اعترافات پخش شده سيامك پورزند از صداوسيما] حضور داشتند و نمي توان صداوسيما را متهم به برنامه سازي در اين خصوص نمود» (۸۱‎/۵‎/۱۰). وي البته چندي بعد از اين اعترافات به عنوان مستندي براي طرح اين موضوع استفاده كرد:«از طريق مطبوعات زنجيره اي و مجلس مي خواهند صداوسيما را فتح كنند … اعترافات اخير سيامك پورزند هم به روشني بيانگر اين جريانات بود» (ابرار ـ ۸۱‎/۵‎/۱۴). طرفه اين كه اظهارات ضرغامي در حالي انتشار مي يافت كه «رحمان فضلي» معاون رئيس سازمان صداوسيماي جمهوري اسلامي پيشتر هشدار داده بود: «بنده مي توانم با يك جمله يا بخش يك فريم تصوير، همه كشور را به هم بريزم، اين تخصص من است … هر كه از مسير قانون خارج شود با ماطرف است» (انتخاب ـ ۸۱‎/۵‎/۱۰).
به هر تقدير واكنش هاي مربوط به اعترافات تلويزيوني پورزند، درحالي استمرار مي يافت كه حائري شيرازي، امام جمعه شيراز «اعترافات پورزند» را «يك نعمت غيرمترقبه براي نظام» دانست و افزود: «پورزند اعترافاتي كرد و برنامه هايي را فاش ساخت كه مقام معظم رهبري سالها قبل نسبت به انجام آن هشدار داده بود» (سياست روزـ ۸۱‎/۵‎/۱۲). آيت الله اميني، امام جمعه موقت قم نيز در خطبه هاي نماز جمعه اين شهر، مي پرسيد: «چرا بايد امثال پورزند بتوانند ۲۰ سال برنامه ريزي كنند و فرهنگ غرب را ترويج كنند و جوانان ما را به فساد بكشند؟» (جمهوري اسلامي ـ همان روز).
از سوي ديگر، محمدرضا باهنر، دبيركل جامعه اسلامي مهندسين هم اعتقاد داشت: «اعترافات پورزند كمك مهمي در جهت شناسايي عوامل ستون پنجم و پايگاههاي داخلي دشمن و آگاه ساختن افكار عمومي در اين مورد كرده است و با توجه به اين امر و اهميت زمان در موقعيت فعلي بايد اين بخش از ستون پنجم را قبل از اين كه فرصت اقدام به نفع آمريكا داشته باشد، در پيشگاه عدالت و در حضور مردم محاكمه كرد» (سياست روز ـ۸۱‎/۵‎/۱۲). روزنامه سياست روز در همين روز تأكيد داشت: «اعترافات پورزند نشان مي دهد كه چقدر در چند سال اخير غافل بوديم و آزادي قلم و بيان را به دست چه كساني داديم… راستي دستگاههاي اطلاعاتي و امنيتي چه پاسخي دارند؟» (۸۱‎/۵‎/۱۲). سرمقاله نويس كيهان هم روز بعد به تصريح، اعلام مي كرد:«اگر قوه قضاييه تازه امروز به حلقه كوچكي به نام پورزند انگشت گذاشته بايد گفت كه هنوز از مرحله اصلي خيلي به دور مانده ايـم» (۸۱‎/۵‎/۱۳)؛ وسرانجام ، سرمقاله نويس هفته نامه پرتونيز در همين راستا، خبر مي داد: «افكار عمومي از دستگاه قضايي انتظار دارند كه چند و چون اين كمك ها را بررسي كند و از دست اندركاران و كساني كه اين كمك ها را اختصاص داده اند، سؤال شود و نتيجه را به اطلاع عموم برسانند» (۸۱‎/۵‎/۹).
با اين اوصاف آيا مي توان پخش اعترافات پورزند از صداوسيما را آغاز يك روند دانست كه قرار است نتايج عملي به دنبال داشته باشد؟
* امير سيدين
ايران در نگاه جهان
078330.jpg
* اشاره:
تأثير اظهارات بوش بر مناسبات تهران ـ واشنگتن، اختلافهاي آمريكا و روسيه بر سر ساخت نيروگاه اتمي بوشهر، روابط ايران و عراق در جريان تهديدات نظامي آمريكا در منطقه و دورنماهاي محتمل جنگ ايران و آمريكا، مجموع مطالبي است كه در اين هفته ستون ايران در نگاه جهان به آن مي پردازد.

خرابكاريهاي بوش
واشنگتن پست
بنا به اظهارنظر تحليلگران ايراني وديپلماتهاي خارجي مقيم تهران، موج نو و غيرمنتظره جنبش اصلاحي در ايران كه ماه گذشته شكل گرفته بود، به دنبال اظهارات جرج بوش رئيس جمهوري آمريكا مبني بر حمايت از اين جريان، به عكس خود بدل شد. بيانيه ۱۲ژولاي كه در آن بوش ايران را به سوي «آينده اي كه با آزادي و تحمل بيشتر تعريف مي شود» فراخوانده بود، در واقع درخواست مستقيم ازمردم اين كشور بود تا براي تغييرات سياسي و اجتماعي ـ كه اصلاح طلبان منتخب و بخصوص محمد خاتمي در تلاش براي تحقق آن هستند ـ فشار آورند.
با اين حال تحليلگران در ايران معتقدند كه پيام بوش، اين امكان را در اختيار محافظه كاران ـ قرار مي دهد تا دشمنان اصلاح طلب خود را با ايالات متحده ـ كه شيطان بزرگ مي نامند ـ مربوط كنند. [مخالفان] تندرو [اصلاحات] كه شهامت تازه اي يافته اند، موج تازه اي از مهار و برخورد (بستن روزنامه ها و به زندان انداختن روشنفكران) را آغاز كرده اند. يك تحليلگر ايراني كه نخواست نامش ذكر شود، معتقد است: «در اينجا مقامها و حتي بعضي از اصلاح طلبان ـ اين بيانيه را به منزله دخالت در مسائل داخلي ايران دانسته و آن را محكوم كردند.» يك ديپلمات خارجي مقيم تهران هم مي گويد: «اينجا اتفاق نظر، بر اين است كه بوش براي بيانيه اش «زمان چندان مناسبي» را انتخاب نكرد.» درست در همان زماني كه اصلاح طلبان درحال قدرت يافتن بودند، [مخالفان اصلاحات] اين امكان را پيدا كردند تا بر مسأله «تهديد خارجي» معطوف شوند.
بيانيه بوش، مدت زمان كمي پس از نامه آيت الله طاهري، از همراهان سابق آيت الله خميني منتشر شد. اين نامه سه صفحه اي كه در واقع اعلام استعفاي او از سمت امام جمعه اي اصفهان بود، نيروي تازه اي به جنبش اصلاحي بخشيد كه پيشتر، [مخالفان] تندرو [ي اصلاحات] و داراي اكثريت قدرت در ايران، آن را متوقف كرده بودند. پس از آن، جرج بوش وارد ماجرا شد. بيانيه او كه [از نظر خود] به انعكاس خواسته هاي اصلاح طلبان مي پرداخت خواستار براندازي [...] محافظه كاران مي شد و اين تضمين را نيز مي داد كه ايران از اين پس «دوست بهتري از ايالات متحده نخواهد يافت.» با اين حال، در ايران، نه به مضمون و نه به شكل اظهارات بوش توجهي نشد؛ به جاي آن، بيانيه بوش تأثيري فوري و ناگهاني بر تغيير بحث عمومي به سوي مضامين مطلوب محافظه كاران برجاي گذاشت.
برنامه كاري اصلاح طلبان، دوباره خراب شد. در فضاي جديد، حتي [آيت الله] طاهري براي دعوت به تظاهرات ضدآمريكايي تحت فشار بود. به اعتقاد يك ديپلمات غربي در تهران: «جو كلي داخلي برانگيخته شده بود و آخرين چيزي كه به آن نياز بود، مقداري اظهارات تند بود كه از خارج كشور وارد شود.» هفته پس از آن، محافظه كاران از دستاويز «وحدت ملي» براي اعمال سختگيري استفاده كردند.
بارزترين تلفات در فضاي تغييريافته جديد، روزنامه اصلاح طلب نوروز بود. اين روزنامه، دستورات […] را مبني بر عدم چاپ هر نوع گزارش از نامه [آيت الله] طاهري رعايت كرد اما واكنش هاي مربوط به نامه را به صورت جاهاي خالي و سفيد چاپ كرد.
كمي بعد، دستور توقيف روزنامه صادر شد. هفته پس از آن، يك دادگاه […] حكم به انحلال نهضت آزادي ايران و زندان براي ۳۳ عضو آن داد. هاشم آقاجري يك چهره مخالف ديگر هم كه قبلاً با اتهام توهين به روحانيت مواجه شده بود، متهم به توهين به پيامبر شده است كه مي تواند حتي مجازات مرگ را در پي داشته باشد.
همچنين ۶ مؤسسه آموزش موسيقي به جهت تدريس «موسيقي غربي» درمعرض تعطيلي قرار گرفتند. به مغازه داران تهران هم دستور داده شد تا به جهت تأمين «نظم اجتماعي» محل كارشان را پيش از نيمه شب ببندند. سعيد ليلاز از نويسندگان روزنامه نوروز مي گويد: «متأسفانه دولت ايالات متحده معمولاً كاري را مي كند كه به نفع محافظه كاران است. من نمي دانم چرا و چگونه است كه هرگونه واكنش ايالات متحده در قبال مسائل داخلي ايران، به سود محافظه كاران تمام مي شود».
به اعتقاد تحليلگران و ديپلماتها در مورد اخير، محافظه كاران در هراس از حمله قريب الوقوع به عراق، قدرت تازه اي گرفتند. داود هرميداس باوند، استاد حقوق و از چهره هاي دانشگاهي در تهران مي گويد: «هيچ شكي وجود ندارد كه درحال حاضر، مسأله عراق ذهن همه را به خود مشغول كرده وا ين مسأله عمده در منطقه و در ايران است».
در دهه ۱۹۸۰ ايران درگير يك جنگ هشت ساله عليه عراق شد و بعد از آن روابط دو كشور به حالت خصمانه باقي مانده است. با اين حال براي ايران، حضور نيروهاي آمريكايي در مجاورت مرز غربي اش ـ همانگونه كه به شكلي ناگهاني در افغانستان در شرق ايران مستقر شدند ـ نگران كننده است. يك ديپلمات غربي مي گويد: «محافظه كاران بطور جدي از اين مي ترسند كه بعداز عراق، نوبت آنها باشد».
نگراني هايي از اين دست، در روزهاي اخير و به دنبال اظهارات رسمي مقامهاي آمريكايي در مورد ساخت نيروگاه اتمي بوشهر با همكاري روسيه، شدت يافته است.
اين درحالي است كه قول روسيه مبني بر كمك به ساخت ۶ راكتور ديگر، آمريكاييها را عصباني تر كرده است.
مقامهاي دولتي ايالات متحده گفتند كه اين برنامه هسته اي مي تواند به ايران در ساخت سلاحهاي كشتارجمعي كمك كند.
آنها بطور ضمني به احتمال حمله نظامي آمريكا يا اسرائيل به راكتور اتمي بوشهر اشاره كرده بودند و اين درحالي است كه اسرائيل قبلاً گفته بود كه اجازه فعال شدن اين راكتور را نمي دهد. برنامه تسليحاتي ايران از جمله عللي بود كه سبب شد تا بوش اين كشور را همراه با عراق و كره شمالي مناسب فهرست «محور شرارت» خود تلقي كند. در داخل ايران، سخنراني محور شرارت بازتاب بيشتري از اظهارات اخير بوش در مورد نيروهاي دموكراتيك كشور به همراه داشت.
با اينكه اظهارات اخير بوش تابه حال به سود محافظه كاران تمام شده است اما تحليلگران و ديپلماتها، محتاطانه اظهار مي كنند كه دستاورد محافظه كاران احتمالاً موقتي خواهد بود.
حمايت عمومي از اصلاحات، همانطور كه در دو انتخابات قبلي و با پيروزيهاي خيره كننده خاتمي در رياست جمهوري و حمايت مجلس از برنامه كاري او نمود داشته، به شكل گسترده اي همچنان حفظ شده است. يك ديپلمات مقيم تهران مي گويد:«به گمان من، همانطور كه خيلي ها هم براين عقيده اند، اصلاحات بخشي از يك نيروي عظيم تغيير و تحول است؛ يك قدرت بين المللي بيش از تأثيرگذاشتن بر لبه هاي آن كار ديگري نمي تواند انجام دهد».

روسيه، آمريكا و بوشهر
بي.بي.سي
بنا به بيانيه اي كه از سوي وزير انرژي اتمي روسيه منتشر شده است، اين كشور اجراي طرحهاي گسترش همكاري خود با ايران را به فاكتورهاي سياسي وابسته دانسته است. اين اقدام در واقع امتياز روشني به وزيرانرژي ايالات متحده «ابراهام» محسوب مي شود كه قبلاً موضوع همكاري اتمي روسيه با ايران را مهمترين نگراني آمريكايي ها اعلام كرده بود.
هفته گذشته، روسيه با اعلام همكاري هسته اي ۱۰ ساله با ايران ـ كشوري كه در فهرست محور شرارت بوش جاي دارد ـ واشنگتن را غافلگير كرد.
مدت زماني طولاني است كه ايالات متحده با دخالت روسيه در ساخت نيروگاه هسته اي بوشهر مخالفت مي كند و همكاري جديداً اعلام شده ، ايران و روسيه نيز بندي را شامل مي شود كه از ساخت نيروگاههاي ديگر خبر داده است.
در بيانيه اخير دولت روسيه آمده است: «طرح اين كشور، تنها راجع به امكانات فني موجود صحبت مي كند و انجام آنها به فاكتورهاي زيادي از جمله مسائل سياسي بستگي دارد.» انتشار اين بيانيه به دنبال سه روز بحث ميان وزراي انرژي روسيه و آمريكا در مسكو انجام مي گيرد.
گفت وگو هاي دو كشور عمدتاً به طرح همكاري روسيه با ايران براي ساخت پنج راكتور هسته اي جديد اختصاص يافته بود. وزير انرژي اتمي روسيه در پاسخ به اتهامات ايالات متحده مبني بر اينكه روابط روسيه با ايران به پيشرفت برنامه تسليحات هسته اي اين كشور ياري رسانده است، اظهار داشت: «معاملات هسته اي منحصر به ساخت راكتور بوشهر بوده است».
ابراهام، وزير انرژي آمريكا هفته پيش نگراني عميق خود را از تصميم روسيه در گسترش پروژه هاي خود در ايران ابراز داشته بود.
او گفت: «ما بطور پيگير روسيه را در جهت توقف كليه همكاريهاي هسته اي اش با ايران از جمله پروژه بوشهر، تحت فشار مي گذاريم». جان بولتون معاون وزارت خارجه هم كه در گفت وگو هاي هفته پيش مسكو حاضر بود، اظهارات او را تأييد كرده است.
ابراهام، ايران را به پيگيري فعالانه برنامه سلاحهاي هسته اي و كشتار جمعي متهم كرده است و اظهار داشت: «پروژه هاي غير نظامي انرژي اتمي تنها سبب تسريع در برنامه هاي هسته اي اين كشور خواهد شد.»
مقامهاي ايالات متحده تأكيد دارند كه براي كشوري با چنين منابع نفتي، ديگر دليلي وجود ندارد كه در صدد ساخت اين تعداد راكتورهاي انرژي اتمي باشد.
در واقع دلايل متعددي وجود دارد كه سبب شگفتي مقامهاي ايالات متحده از تداوم همكاري روسيه با ايران مي گردد: به دنبال حوادث ۱۱ سپتامبر، روسيه به عنوان يكي از متحدان كليدي آمريكا در عمليات ضد تروريستي عمل كرد. كمتر از يك ماه پيش، مسكو حتي موافقت خود را با طرح كاهش تسليحات كشتار جمعي در روسيه اعلام كرد.
با اين حال اكنون تحليلگر BBC در مسائل منطقه اي مي گويد موضوع همكاري هسته اي روسيه با ايران يكي از مناقشه انگيز ترين مسائل در روابط ايالات متحده، روسيه محسوب شده و راكتور بوشهر در محور اين مناقشات جاي دارد.
نيروگاه يادشده ۲ تا ۳ سال آينده شروع به كار خواهد كرد و اين در حالي است كه مسكو تأكيد دارد بر اين پروژه كه سبب تحريك سوء ظن آمريكايي ها شده است، كنترل كافي دارد.
به گفته خبرنگار بي.بي.سي، راكتور مذكور، خود نمي تواند در ساخت يك بمب هسته اي به كار گرفته شود. اما در سطح تئوريك پلوتونيوم قابل استفاده نظامي را مي توان از سوخت مصرفي راكتور استخراج كرد.
در هر حال موضوع كمكهاي هسته اي، بخشي از يك اختلاف استراتژيك گسترده تر ميان واشنگتن و مسكو تلقي مي شود.
روسيه، ايده جاي داشتن ايران را در «محور شرارت» بوش، مورد استهزا قرار داده و حتي واشنگتن را بخاطر تدارك براي انجام عمليات نظامي عليه ايران متهم ساخته است.
دورنماهاي جنگ
آبزرور
تهديد مربوط به جنگ در عراق، شكاف ميان محافظه كاران و اصلاح طلبان را در ايران شدت بخشيده است. گرچه آنها در مواضع رسمي خود، با هرگونه حمله آمريكا مخالفت كرده اند. اما در خلوت بندرت پيش آمده است كه چنين فاصله اي داشته باشند. تندرويان مي گويند در صورت حمله به عراق؛ بايد به هواپيماهاي انگليسي و آمريكايي شليك شود، اما اصلاح طلبان از اين بيمناكند كه جنگ با صدام گريبان آنها را هم بگيرد.
در واقع وضع تندروها، در گفت وگويي كه با حسين شريعتمداري انجام داديم، روشن مي شود.
به اعتقاد او، هدف واقعي حمله احتمالي آمريكا، ايران خواهد بود.
او مي گويد: «من اعتقاد دارم كه آنها تنها به دنبال تسليم ايران هستند و بهترين راه از طريق صدام است. بنا بر اين اگر هواپيماهاي آمريكايي قصد پرواز به سوي عراق را داشته باشند، چنين به نظر من مي رسد كه آنها به سمت ايران مي آيند، بنا بر اين [در مقابل اين سؤال كه] اگر آنها به شما حمله كردند، شما هم به آنها حمله مي كنيد؟ پاسخ [من] مثبت است. اگر موشكها دست من بودند، تمام هواپيماهاي آمريكايي را هدف مي گرفتم».
شريعتمداري هيچ سمت حكومتي ندارد اما از جايگاه، عمده اي در درون تندرويان ايران برخوردار است.
در ماه مه سال جاري، ايران يك موشك جديد با برد متوسط به نام شهاب ۳ را امتحان كرد كه گفته مي شود براساس طرحي از كره شمالي ساخته شده است؛ اين موشك بردي در حدود هشتصد مايل دارد. در برابر پرسش ما از شريعتمداري در اين باره كه آيا انگليسيها هم مورد حمله قرار مي گيرند پاسخ او اين بود كه اگر انگليسيها همان هدف آمريكا را دنبال كنند نظر ما مشخص است و البته طبيعي است كه آنها هدفهاي يكساني داشته باشند.
در همين حال يكي از اصلاح طلبان ايران كه از مقامهاي ارشد دولتي هم محسوب مي شود و نخواست نامش ذكر شود، عقايد شريعتمداري را رد مي كند. به اعتقاد او: ما بين دو دشمن قرار گرفته ايم و آنقدر نادان نيستيم كه به آمريكا ييها حمله كنيم.
اصلاح طلبان معتقدند كه چنين اقدامي به نوعي، بازي خوردن از آمريكايي ها است و بهانه لازم براي حمله به ايران را در اختيار بوش قرار مي دهد.
بسياري از صاحبنظران ايراني، احتمال حمله ايالات متحده به عراق را پايين مي دانند اما با اين حال، هم محافظه كاران و هم اصلاح طلبان بيمناك ازنتايجي هستند كه در صورت وقوع آن حاصل مي شود.
در ماه ژانويه، جرج بوش رئيس جمهوري آمريكا، ايران، عراق و كره شمالي را در فهرست محور شرارت گنجانيد.
ايراني ها كه در جنگ هشت ساله خود با عراق قربانيان فراواني داده، هيچ علاقه اي به صدام ندارند. به دنبال جنگ خليج (فارس) درسال ۱۹۹۱ صدام نهايت سبعيت و بي رحمي را در سركوب حركت شيعيان عراق كه عقايد ديني مشابهي با ايرانيان دارند، به كار بست. تهران از اين بيم دارد كه در صورت حاكم شدن يك رژيم غربي و دموكراتي در بغداد، ايران توسط همپيمانان غرب محاصره شود. اين محاصره با استقرار نظاميان آمريكا در عراق كه نيروهايشان در عربستان سعودي، ناحيه قفقاز و افغانستان را به هم متصل مي كنند، انجام مي گيرد.
بعضي اصلاح طلبان بر اين عقيده اند كه ايران در صورت امكان بايد تلاش كند تا خود را به وضع مناسبي در نسبت با آمريكا مشابه با وضعيت سال گذشته و در جريان حمله آمريكا به افغانستان برگرداند.
در خيابانها هم بيشتر مردم معتقدند كه جنگي در كار نخواهد بود، اما در نظرات آنها هم به همان نسبت [صاحب نظران]، اختلاف و شكاف وجود دارد.
در گورستان بهشت زهرا در جنوب تهران،كه [هزاران] سرباز ايراني كه در جنگ با رژيم صدام [شهيد] شدند، به خاك سپرده شده اند. اين مكاني است كه شبهاي جمعه با آمدن خانواده ها بر سر مزار نزديكانشان شلوغ مي شود.
مجيد حيدري كه بر سرخاك برادرش ايستاده است و او را در جريان حملات شيميايي عراق از دست داده، مي گويد: «من از اينكه با آمريكايي ها بجنگم خوشحال مي شوم، آنها به اينجا مي آيند تا با ما بجنگند.» با اين حال در نزديكي آنها، عفت فراهاني كه برادرش را در جنگ از دست داده است. مي گويد: «اميدوارم صدام بهاي خونهايي راكه ريخته بپردازد. شايد آمريكايي ها حق انتقام گرفتن از آن همه خونريزي ها را داشته باشند.»
با اين حال يك راننده تاكسي كه تمايلي به ذكر نامش ندارد، عصباني است و اعتقاد دارد، دولت ايران حق دارد از اين بترسد كه هدف بعدي آمريكا باشد.


|   شناسنامه   |   آرشيو   |