لندن، برلين، مسكو، مسؤولان اتحاديه و كميسيون اروپا، به ايالات متحده امريكا درخصوص حمله احتمالي به عراق هشدار داده اند. از نظر«يوشكا فيشر» وزير امور خارجه آلمان، خطر آن وجود دارد كه خاورميانه در بي ثباتي كامل قرار گيرد. او مي پرسد آيا خطرات حمله آمريكا به عراق به خوبي ارزيابي شده است. او درمصاحبه اي اعلام كرد: عمليات «بازسازي» كه آمريكا در خاورميانه به راه انداخته، نيازمند حضور طولاني مدت اين كشور در منطقه است. اتحاديه اروپا كه هم اينك از هرگونه تفسير و انتقادي در زمينه تداركات امريكاييها براي حمله به عراق اجتناب مي ورزد، درحال حاضر ترجيح مي دهد بطور محرمانه طرفدار ديپلماسي باشد. روسيه نيز به نوبه خود در اين مورد (حمله آمريكا به عراق) هشدار مي دهد «مايك روبرين»، وزير امور خارجه انگليس نيز به نوبه خود اعلام كرد: جنگ عليه عراق «اجتناب ناپذير» است. وي خاطرنشان كرد: اگر صدام حسين از ابتدا با بازگشت بازرسان سازمان ملل متحد موافقت مي كرد؛ وضعيت كاملاً متفاوت بود. اين وزير كه رسيدگي امور خاورميانه را بر عهده دارد، در مصاحبه با راديو بي.بي.سي گفت چنين عملياتي اجتناب ناپذير است، ولي زمان آن نزديك نيست. وي ادامه داد: هيچكس حاضر نيست بر سر مسأله«جنگ با عراق» جنگ به راه بيفتد. به گفته روزنامه «وال استريت» (روز ۴ آگوست)، ژنرال تامي فرانكس فرمانده نيروهاي آمريكايي در خليج فارس، طرح جديدي درمورد عمليات نظامي به عراق به «جورج بوش» ارائه كرده است.

فيشر و دگرگوني در منطقه
يوشكا فيشر به روزنامه «زود دويچه» گفت: پرسشهايي كه مانع شد تا جورج بوش پدر از گسيل نيروهاي خود به بغداد در سالهاي آغازين ،۱۹۹۰ جلوگيري كند، هنوز بي جواب باقي مانده است. وزير امور خارجه آلمان سؤال كرد: جورج دبليو بوش خواهان تغيير رژيم بغداد است اما آيا به خطرات اين كار آگاهي كامل دارد. او گفت: اين مسأله سبب دگرگوني كامل در منطقه خاورميانه خواهد شد كه نه فقط در زمينه نظامي بلكه سياسي نيز خواهد بود. از نظر فيشر، اين دگرگوني بر ماندن آمريكا به مدت چندين دهه در منطقه دلالت دارد، اما آيا آمريكاييها آماده اين كار هستند؟» سؤال بسيار واضح وروشن است. اگر آمريكاييها به حضور خود در منطقه تا قبل از زمان موعود پايان دهند، آنگاه اين ما اروپاييان، همسايگان بي واسطه خاورميانه هستيم كه بايد نتايج زيان آور آن را تحمل كنيم. «گرهاردشرودر» صدراعظم آلمان نيز به نوبه خود در ستون روزنامه «بيلد» اذعان داشت: جنگ با تروريسم تاكنون موفقيتي كسب نكرده است و به همين دليل، من درباره جنگ با عراق هشدار مي دهم. اين يك عمليات تدافعي نيست و مي تواند ائتلاف و اتحاد بين المللي را از بين ببرد. هم اينك خاورميانه نيازمند صلح است نه يك جنگ تازه. اين هدف سياست ماست.

اتحاديه اروپا و سياست خارجي
«خاوير سولانا» سخنگوي نماينده بلندپايه اتحاديه اروپا در زمينه سياست خارجي،اعلام داشت: اتحاديه اروپا با تمديد مدت نمايندگي شوراي امنيت به منظور ادامه تلاش هاي ديپلماتيك از تلاش هاي دبير كل سازمان ملل متحد حمايت مي كند. او از هرگونه توضيح اضافي خودداري كرد. او گفت: «موضع اتحاديه اروپا طي سالها واضح و روشن بوده است. اتحاديه اروپا درماه جولاي تكرار كرده است كه عراق بايد تمامي وظايفي كه توسط قطعنامه هاي سازمان ملل مشخص شده انجام دهد.» ما اين تصميم را در دبيرخانه كل شوراي وزيران اتحاديه اروپا اتخاذ كرده ايم. سخنگوي شورا خاطرنشان كرد از جمله اين وظايف، «رفت و آمد آزادانه» بازرسان كنترل تسليحاتي به كشور عراق است. وي اظهار داشت:سناريوهاي حمله آمريكا در زمان كنوني برخاسته از «تفكر و تعمقي پيشرفته» است و موقعيتهاي تدافعي كه توسط گرهارد شرودر صدراعظم آلمان و يا بقيه كشورهاي عضو مانند فرانسه يا انگليس، اتخاذ شده تنها منعكس كننده ديدگاههاي «ملي» است.

كميسيون اروپا، بدون شرح
طبق نظر سخنگوي كميسيون اروپا، اين كميسيون نيز به نوبه خود از پرداختن به سؤالات فرضي ما فعلاً خودداري كرده و هيچ شرحي «در مورد موقعيتي كه وجود ندارد» نداده است. با اين حال، ديپلماسي اروپايي به ادامه راه گفت وگو با بغداد تا رسيدن به خط پايان عقيده دارد كه امري قطعي و الزامي است. چرا كه اين كار به منظور جلوگيري از بي ثباتي كامل خاورميانه انجام مي شود. يك ديپلمات كه نخواست نامش فاش شود، اعلام كرد: در اتحاديه اروپا، همگان بر اين عقيده هستند كه پيش ازتصميم گيري براي راه اندازي عمليات نظامي تمامي تلاش هاي ديپلماتيك بايد انجام شود. وي خاطرنشان كرد: بايد تلاش شود تا كشمكش خاورميانه با راه اندازي چنين عملياتي بيشتر جنبه منفي به خود بگيرد. تعداد بسيار زيادي از ديپلماتها از نبود اجماع نظر سخن مي گويند. از نظر آنان، درمرحله كنوني، حتي در بطن دولت آمريكا در مواردي كه صدام حسين را بخاطر آن متضرر مي دانند، اتحاد نظر وجود ندارد. همچنانكه بوش نيز خواست خود مبني بر خلاصي از آن را تكرار مي كند. يك ديپلمات افزود: افرادي كه خواهان تحت تأثير قراردادن اين تصميم دركوران جريانهاي مختلف هستند، بايد از اينگونه اطلاع رساني خارج شوند. وي اظهار داشت: «اما اين حمله نظامي فردا روي خواهد داد، بلكه انجام آن براي «سال آينده» حساب شده است.»

روسيه تهديد مي كند
ايگور ايوانف، وزير امور خارجه روسيه در گفت وگو با اينترفاكس به نوبه خود استفاده نظامي در زمان حال عليه عراق را«غيرقابل قبول» توصيف كرد. وي اعلام كرد: «روسيه محكم و قاطع از يك راه حل سياسي درخصوص مشكل عراق حمايت مي كند و هر كاري بويژه گسيل نيروهاي نظامي از ديدگاه حقوق بين الملل «غيرقابل قبول» است. روسيه هميشه مخالف هرگونه عمليات نظامي عليه عراق است و بغداد به بازگشت بازرسان سازمان ملل متحد درمقابل لغو تحريم هاي بين المللي اجازه مي دهد، مبارزه مي كند.

عراق توجيه مي كند
مطبوعات عراقي اعلام كردند كه مسؤولان عراقي به صدام حسين اطمينان مي دهند كه عراق قادر به مقابله باحمله احتمالي آمريكا عليه كشورشان است. در پيامي كه به مناسبت چهاردهمين سالروز پايان جنگ عراق ـ كويت به رئيس جمهوري فرستاده شد، «طه ياسين رمضان» معاون رئيس جمهوري اعلام داشت كه «مردم عراق تحت رهبري صدام حسين ازنيروها، توطئه ها و تهديدات بيهوده آمريكاييان نمي هراسند». از نظر او عراقي ها كه هر روز نيرومندتر مي شوند، مصمم هستند تا نقشه هاي آمريكاييان و متحدان آنان را با الهام گرفتن از قهرمانيهاي صدام و رهبري منحصر به فرد او كه هميشه منجر به پيروزي شده، شكست دهند. در پيامي مشابه خطاب به رئيس جمهوري، «عزت ابراهيم» معاون رئيس كميسيون فرماندهي انقلاب، دعاكرد تا صدام حسين با شكست دشمنان آمريكايي و اسرائيلي وكساني كه از آنان حمايت مي كنند، به پيروزي دست يابد.

سودان كشور خسته از ۱۹ سال جنگ داخلي خانمانسوز، اين روزها شاهد تحولات سياسي بزرگ و سريع است. «حسن عمر البشير» رئيس جمهوري سودان اخيراً فعاليت احزاب سياسي را كه پس از انقلاب (كودتاي) سال ۱۹۸۹ در اين كشور ممنوع شده بود، لغو كرد. لغو ممنوعيت احزاب يادشده، راه را براي فعاليت رسمي احزاب عمده مخالف دولت خارطوم نظير حزب «امت» و حزب «اتحاد ملي دموكراتيك» به رهبري «صادق المهدي» و «عثمان مير غني» بازخواهد كرد. اين اقدام پس از توافق دولت خارطوم با «جان گارانگ» فرمانده شورشيان جنوب سودان بر سر آتش بس و چگونگي پايان دادن به جنگ داخلي در اين كشور، تحولي عمده در سودان به شمار مي آيد.
كودتاي جولاي ۱۹۸۹ كه توسط رهبران آن، يعني ژنرال عمر البشير و «حسن ترابي» انقلاب نجات ملي لقب گرفت، هر چند با تأييد منطقه اي كشورهايي نظير مصر و عربستان كه با سياستهاي صادق المهدي نخست وزير وقت سودان موافق نبودند، همراه شد، ولي در ادامه به سرعت در مسيري مخالف سياستهاي منطقه اي آمريكا و اقمار آن در منطقه قرار گرفت. اوج رفتار مقابله جويانه خارطوم، در حمايت سودان از وقايع جنگ خليج فارس و حمايت از صدام حسين در جريان اشغال كويت بود؛ خطايي كه اشتباه استراتژيك خارطوم را در معادلات سياسي آن زمان نشان مي داد. لذا پس از جنگ خليج فارس، خارطوم به عنوان طرف غير قابل اعتماد در حملات سياسي ـ تبليغاتي آمريكا هدف قرار گرفت. بمباران يك كارخانه داروسازي در سودان توسط آمريكا به بهانه ساخت مواد اوليه جنگ افزارهاي شيميايي هشدارهاي قبلي واشنگتن به خارطوم به منظور فاصله گرفتن از سياستهاي قبلي، شكل عملي بخشيد. ضمن آنكه اهرم جنگ داخلي وحمايتهاي تسليحاتي، مالي و تبليغاتي آمريكا از شورشيان تجزيه طلب در جنوب سودان ابزارهايي بودند كه خارطوم را به منظور قرار گرفتن در مسيرهاي دلخواه واشنگتن تحت فشار قرار مي داد. با اين وصف، بركناري ترابي مغز متفكر هيأت حاكمه خارطوم كه از وي به عنوان شريك ژنرال البشير نام برده مي شد، توسط رئيس جمهوري سودان، در وهله اول، يك جنگ قدرت در هيأت حاكمه تلقي شد، ولي واقعيت امر از تصميم رهبري سودان براي فاصله گرفتن از سياست هاي گذشته حكايت مي كرد و شاهد آن نيز تأييد چنين اقدامي از سوي دولتهاي مصر، عربستان و... بود. لذا بركناري ترابي ، درواقع ، نشانه هاي ابتدايي تغيير در سياست هاي داخلي و خارجي سودان بود. اين مسأله هنگامي جنبه هاي علني خود را آشكار ساخت كه خارطوم دخالت آمريكا در ميانجيگري ميان دولت با شورشيان را پذيرفت. بنا بر اين اگر توافق اخير دولت با گارانگ درباره جنگ داخلي و چگونگي پايان دادن به آن و رفع بحران در كشور به عنوان گام ابتدايي براي شروع تحولات اساسي در ديدگاههاي داخلي و خارجي دولت سودان ارزيابي شود، اينك لغو ممنوعيت فعاليت احزاب سياسي در اين كشور از تصميم دولت خارطوم و بخصوص رئيس جمهوري سودان در درك تحولات جاري منطقه اي و بين المللي حكايت دارد تا از اين طريق خسارات احتمالي تحولات آينده در منطقه تا حد ممكن كاهش يابد.