|
|
سر استفن
|
اگر به مدخل اسم سراستفان لندر در كتاب معرفي شخصيتها (who's who) مراجعه كنيد خواهيد ديد كه اطلاعات در مورد اين د بيركل در حال بازنشستگي ام. آي فايو جز چند خط شامل اسم، تاريخ تولد، ميزان تحصيلات، زمان ازدواج، تعداد فرزند و آدرس و صندوق پستي نخواهد بود و هيچ اطلاعات ديگري به دست نخواهيد آورد و اين درحالي است كه در سال ۲۰۰۲ عصر اطلاعات به سر مي بريم و او هنوز زنده است. با اين وجود كل اطلاعاتي كه درباره او وجود دارد به پنج خط هم نمي رسد. اگرچه اين مرد، ناشناس باقي مانده است اما سازمان سري وي به شدت مشهور شده است. ماه اكتبر زماني است كه وي بازنشسته خواهد شد از تمامي آرشيو ام آي فايو پرده برخواهد داشت و تاريخي از فعاليت يك قرن سرويس امنيتي را در اختيار عموم قرارخواهد داد.
وجود ام.آي.فايو تا دهه ۱۹۹۰ انكار مي شد تا جايي كه يك دهه پيش سر مايكل هاوارد ازاين شكايت داشت كه: «تا جايي كه به سياست مقامهاي دولتي [بريتانيا] مربوط است، اصلاً چيزي به نام سرويس امنيتي بريتانيا، سازمان جاسوسي، ام.آي.فايو و ام.آي سيكس اصلاً وجود ندارند. عوامل نفوذي دشمن زير بوته هاي انگور يافت مي شوند[كنايه از اين كه سرخر هستند و براي پيداكردن آنها نيازي به فن آوري هاي جاسوسي نيست] و اطلاعات جاسوسي را نيز لك لك ها براي دولت تهيه مي كنند [منظور كلاغ خبرچين است]».
اما در دنياي امروز كه نمي توان يك سازمان جاسوسي را مخفي نگاه داشت. شايد هم اين سازمان ديگر ماهيت خود را از دست داده است كه علناً وب سايت (پايگاه اينترنتي) داير كرده است. (WWW.MIS.gov.uk) جالب آن است كه در اين وب سايت يك عامل جاسوسي به نام «جني» مي گويد توانسته است بين زندگي عادي خود و كارهاي تخصصي ام.آي.فايو تعادل ايجاد كند. «مارسيا» عامل ديگر اين سازمان ام.آي. فايو را به خاطر تنوعش تحسين مي كند و مي گويد جو اين سازمان دوستانه است و از كارمندانش حمايت به عمل مي آورد. سايت اينترنتي ام.آي.فايو بخشهايي تحت عنوان اساطير و سوءتفاهم ها دارد. در بخش سوء تفاهم ها آمده است كه كار اين سرويس جاسوسي كشتن و طراحي ترورها نيست. حتي تصاويري از مقر ام.آي.فايو دراين سايت وجود دارد و هيچ چيز مرموزي در مورد آن به چشم نمي خورد تازه دراين مقر براي كارمندانش رستوران، سالن ورزش و بدنسازي و زمين مخصوصي بازي اسكواش فراهم شده است.
سر استفن و پيش از او ديم استلا ديمينگتون مستحق تمجيد هستند چون اين سازمان را به دنياي واقعي نزديكتر كرده اند. حتي شماره تلفن درا ختيار مردم قرارگرفته است كه در صورت داشتن اطلاعات مهم و امنيتي با آن شماره تلفن تماس حاصل كنند. اما در گذشته اگر مردم با يك موضوع جاسوسي اطلاعاتي برخورد پيدا مي كردند نمي دانستند كه بايد آن را در اختيار چه كسي قراردهند.
شيوه و روش سراستفن تفاوت جدي با ديم استلا داشت. استلا خيلي باز فكر مي كرد. به قدري باز بود كه منتقدينش نحوه نوشتن يادداشت هاي وي را تأييد نمي كردند. برعكس سراستفن روش مخصوص به خود داشت و چندان به ظاهرشدن در مجامع عمومي علاقه اي نشان نمي داد با وجود آن كه با دو تن از وزراي كشور انگليس يعني جك استراو و ديويد بلانكت رابطه بسيار نزديكي داشت با همه اينها وي رويه سلف خويش را در پيش گرفت و به سمتي پيش رفت كه جانشين وي ديگر قادر نخواهد بود دوباره اين سازمان را به وضعيت سايه بازگرداند به گونه اي كه وجودش همواره انكار شود. ظاهراً اين سازمان نيز به سمت پاسخگويي و شفافيت پيش مي رود. طبيعت اين سازمان اقتضا مي كند كه بسياري از فعاليتهاي مخفي و سري باقي بماند اما به نظر مي رسد كه انگليسي ها به اين نتيجه رسيده اند كه براي انجام كارهاي جاسوسي نياز ي به سري نگه داشتن و مخفي كردن كل سازمان ندارند. سرويس امنيتي اكنون به يك ارگان مهم دولتي با شرح وظايف ويژه تبديل شده است و بودجه كارهايي كه اين سرويس انجام مي دهند از طريق مالياتي تأمين مي شود كه از مردم دريافت مي گردد. عملكرد اين سازمان به دقت از سوي وزرا و نمايندگان مجلس مورد نظارت دقيق قرارمي گيرد. يك نكته هم در آن رعايت مي شود و آن اين است كه هيچ چيز براي سازمانهاي امنيتي مهمتر از منافع و امنيت ملي نيست. تا جايي كه به منافع ملي لطمه وارد نشود همه مسائل اين سازمان بايد مثل روز روشن و شفاف باشد.
|
|
|
از مهمترين اقدامهاي سراستفن آن است كه شرايطي را فراهم آورده است كه مورخان به صورت رايگان به اسناد ام.آي.فايو از سال ۱۹۰۹ تاكنون دسترسي پيدا كنند و در كارهاي اين سازمان شفافيت بيشتري ايجاد شود.
زمان انتشار اين اسناد در ماه اكتبر، حقايق بي نظير و چشمگيري در مورد قرن گذشته در اختيار محققان قرار خواهد گرفت.
اما يك نكته وجود دارد و آن اين كه هيچ كس صلاحيت زيرورو كردن اين اسناد را به دست نمي آورد مگر آن كه يا د بگيرد موجبات آبروريزي را فراهم نياورد. از سويي كساني كه اجازه مي يابند ظرفيت آن را بايد داشته باشند و از سويي دولت پيش از آن كه موجبات خجالت و رسوايي اش فراهم شود اقدامات پيشگيرانه انجام خواهد داد. نكته ديگري هم كه وجود دارد اين است كه يك مورخ بايد خود را تا حد يك جاسوس بالا كشيده باشد والا هر چقدر دقت و موشكافي به خرج دهد از عهده كار برنمي آيد. اما يك نكته را مي توان انكار كرد و آن اين است كه جاسوس بودن و شفاف عمل كردن با هم جور درنمي آيد و تناقضي آشكار است و اگر ام.آي.فايو آنقدر سخاوتمند شده است كه اطلاعاتش را به راحتي در اختيار مي گذارد بايد سراستفن را به عنوان دبيركلي در خاطرها زنده نگه داشت كه از يك سازمان جاسوسي ارگاني ساخته است كه چندان سري و مرموز نيست.