كودكان مظلوم ترين گروه جامعه امروز مايند. بسا كه اين غنچه ها و گلهاي نورسته پيش از بارآوري لاي چرخ دنده هاي بي رحم اجتماع مي پژوند و از بين مي روند. به رغم من عمده بار معصيت اين اتفاق زشت به گردن و ذمه نظام آموزشي كشور است. نظامي كه طراحي شده تا از كودكان پاكيزه روح اين سرزمين مظلوم، محصولاتي بار آورد تا باري از دوش جامعه بردارند اما در عمل آنچه به دست مي دهد باري است گران بر دوش جامعه. بچه ها روحيه هايي حساس و ظريف دارند و نيازمند توجهي درخور و به ظرافت روح هاشان هستند. امر تعليم وتربيت نيز امري است به غايت حساس و ظريف و نيازمند سرمايه گذاري و غايتي فوق العاده است. همين بچه ها كه با شوروشوي روزهاي آغاز مدرسه را طي مي كنند و به تدريج به عناصري گريزان و دست نايافتني بدل مي شوند مهمترين و استراتژيك ترين ثروت ملي جامعه ند. اما افسوس آنها كه مي توانند كاري بكنند در خوابند و از ما نيز جز همين كه همين حرفها را به بهانه اي تكرار كنيم و ستون ناقابل جارمان را هر از گاهي به معرفي كتابهاي اين موجودات رمزآميز و دوست داشتني بدهيم و از لبخندشان ـ اگر طلوع كند ـ لبخندي بزنيم كاري برنمي آيد. افسوس! اما زنده باد روح و ذهن و دستي كه با اخلاص براي رشد كودكان اين سرزمين كار مي كند. زنده باد.

نويسنده: اميرحسين خورشيد فر
تصويرگر: نگار فرجياني
نشر ماه ريز، چاپ نخست ،۱۳۸۰ قيمت ۶۰۰ تومان

(برگزيده از مجله ميكي)
ترجمه: معصومه رفيعي
نشر طرح و اجراي كتاب
چاپ اول زمستان ۸۰ قيمت ۳۵۰ تومان

آموزش كاردستي هاي ساده
نوشته: اورسولا بارف، اينگه بوركن هارت، يوتا ماير
ترجمه علي اكبر باقي
نشر طرح و اجراي كتاب، چاپ اول تابستان ،۱۳۷۹ قيمت ۲۵۰ تومان

محمدرضا يوسفي
نقاشي فروغ ستوده
انتشارات سروش، چاپ دوم ،۱۳۸۰ قيمت ۴۰۰ تومان

تصويرگر: نرگس وبر
انتشارات نقش خورشيد، چاپ اول تابستان ،۱۳۸۰ قيمت ۵۰۰ تومان

امروزه اطمينان از هرگونه معرفت انساني به ويژه معرفت ناظر به خود انسانها دشوار شده است ورسيدن به حقايق اخلاقي كلي و عيني روزگاري است كه با فراز و نشيب هايي مواجه است به همين خاطر در جهان حاضر مسائل اخلاقي به يكي از پيچيده ترين و حادترين موضوعات مورد توجه فلاسفه تبديل شده است. كتاب حاضر ذيل عنوان اخلاق كه به همت نشر شيرازه در ۲۲۰۰ شمارگان به چاپ رسيده است همراه با سيري در تاريخ انديشه و فلسفه اخلاق اين امكان را به خواننده مي دهد كه قدم اولي دراين وادي گسترده بردارد.
درابتدا مخاطب با پرسشهاي محوري و غير بي پيرامون اين امر مواجه مي شود و براي پاسخ به اين پرسشها خاستگاه اجتماعي نظامهاي اعتقادي و رابطه اخلاق و دين، اخلاق و طبيعت انساني با تكيه برمسأله ژنتيك مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد. در ادامه پس ازمعرفي انديشه نسبي گرايان و مطلق گرايان در رابطه با قواعد اخلاقي تاريخ باورهاي اخلاقي و فلسفه اخلاق همراه با ذكر مواضع سه فيلسوف بزرگ يوناني (سقراط، افلاطون، ارسطو) درباره مسؤوليت پذيري اخلاقي شرح و تفسير شده است . تأثير تفكر يوناني بر فلسفه اخلاق ژرف بود و تامدتها در فلسفه اخلاق هلتنيستي ـ مسلك كلبيون ومكاتب رواقيان اپيكوريان استمرار يافت. با پيدايش مسيحيت فيلسوفان قرون وسطايي كه مقامات كليسايي بودند و در رأس آنان آگوستين قديس قرار داشت كوشيدند تعاليم انجيل را با فلسفه اخلاقي هماهنگ سازند.همراه با آغاز عصر نوزايش (رنسانس) و پيدايش انسان گرايي (اومانيسم) اخلاق و فلسفه از نفوذ و تعاليم كليسا گسست. علاقه به ارتباط ميان اخلاق و حكومت دراين عصر موجب شد نيكولوماكياولي معروفترين نويسنده اين دوره مضمون اصلي كتاب خود تحت عنوان شهريار را به اخلاق اختصاص دهد. پس از دانش سياسي تأثيرگذار ماكياولي توماس هابز فيلسوف ونويسنده كتاب سوياتان نظريه خود مبني بر خودخواهي روان شناختي را رواج داد. سپس با معرفي عقايد جرمي بنتنام و شاگردش جان استوارت ميل به عنوان بنيانگذاران مسلك فايده گرايي به بررسي ديدگاههاي آنها دراين مكتب مي پردازد. ايمانوئل كنت با آنچه درباره فايده گرايان شنيده بود موافق نبود وي با بيان اين مطلب كه يك فعل اخلاقي فعلي است كه به جاي نشأت گرفتن از تمايلات براساس نوعي حس وظيفه شناسي انجام مي گيرد با ابداع مكتب وظيفه گرايي به دفاع از اخلاق پرداخت. يك تجربه گراي افراطي به نام ديويد هيوم نوعي از فلسفه اخلاق را پديد آورد، كه غالباً فرااخلاق ناميده مي شود. فرااخلاق هيچگونه توجيه اخلاقي به كسي نمي كند اما نتيجه گيريهاي آن تكان دهنده است. وي معتقد است اخلاق چيزي بيش از احساساتي كه افراد براي ما بيان مي كنند نيست. نويسنده ذيل عنوان «زبان اخلاقي بي معناست» به بررسي ديدگاه فيلسوف معاصرانگليسي اي . جي. اير پرداخته است. در ادامه پس از معرفي اجمالي مكتب توصيه گرا نظريه ژان پل سارتر اگزيستانسياليست، فيلسوف فردگرا و رمانتيك معاصرمبني بر آزادي وجود بيان مي شود. آرايي كه درقرن بيستم درباره طبيعت انساني مطرح شده اند بسيار متنوع است از جمله نگرش جبرگرايانه فرويد و پيرو افراطي او ژان لاكان به طبيعت انساني است. نويسنده دربخش شك گرايي پست مدرنيسم و معرفي فردريش نيچه، ژان فرانسواليوتار و ژاك دريدا اذعان مي دارد كه اخلاق به گونه اي درمخمصه است. اگرچه پست مدرنيسم به بحرانهاي معرفت شناختي عصر ما شدت بخشيده است و يقين اخلاقي ما را زير و روساخته است اما عجب است كه همين ويرانسازي ما را در نيل به پيشرفت اخلاقي ياري مي رساند. دربخش از كتاب عقايد صاحب نظراني چون آنتونيوگراشي ـ هربرت ماركوزه ـ رولان بارت و ميشل فوكو مبني بر سياسي اخلاق شخصي اشاراتي هرچند كوتاه شده است.
دو فيلسوف به نامهاي جان رالزوالسدريكنتايركوشيدند تا مقاصدفروتنانه فلسفه اخلاق در يك عصر پست مدرنيستي را بر توصيه هاي متواضعانه تري متمركز سازند. يكي از مسائل اخلاقي كه واقعاً منحصر به عصرماست مسأله ارتباط با محيط زيست است. امروزه هيچ كس به درستي نمي داند كه اخلاق زيست محيطي به چه معناست. به منظور پاسخ به اين پرسشها شرحي از استدلالهاي اخلاقي و زيست محيطي رايج كه همان استدلال فايده گرايانه انسان مدار است عرضه شده است. مبحث بسيار جذاب ديگري كه دراين مجموعه به رشته تحرير در آمده است فلسفه اخلاق و حيوانات مي باشد كه مباحثي از جمله حقوق حيوانات و همچنين حقوق آنان بررسي استدلال فايده گرايان در دفاع از حيوانات طرح گرديد! قتل ترحم آميز عنوان نهايي اين مجموعه و جرياني كاملاً مرتبط بااخلاق است كه پس از بررسي استدلالهايي مربوط به آن احكام نظريه پردازاني چون كانت وجان استوارت ميل پيرامون اين قضيه بيان شده است. حاصل كلام اينكه گرچه اخلاق با دشواريهايي همراه است و احتمالاً همواره چنين خواهد بود اما مسلماً چيزي است كه پرداختن به آن ارزشمند مي باشد. بياييم گامهايي هرچند كوتاه به سوي نوعي از پيشرفت اخلاقي شخصي و محدود برداريم.

«فرهنگ » يا « فهم مشترك» پديده اي زنده، پويا كه هر لحظه آماده تغيير و تحول است و در هر سده اي شاهد تعريفات مختلفي از اين پديده هستيم تعاريفي كه گاه به تقابل با هم بر مي خيزند وگاه به تأييد هم.
كتاب حاضر دستاوردي است از چهار نويسنده انگليسي و اساتيددانشگاهي.
«فرهنگ و جامعه» نخستين كتاب ترجمه شده مدون در زمينه جامعه شناسي است كه از عمده امتيازات آن يكي برخورداري از اساس واصول معيارهاي دانشگاهي است وديگري داشتن گرايش هاي پيشرو در محتواي كتاب كه اين مسأله موجب تمايز و جذابيت مخصوصي در نوع خود (كتب جامعه شناسي ) شده است. بخش آغازين كتاب به تعريف از اين واژه (فرهنگ ) اختصاص داده شده كه با بيان كردن مباحثي چون مردم شناسان و فرهنگ ، عملكردهاي فرهنگ و... به توضيح بيشتر آن مي پردازد. اصطلاح «جامعه توده» كه ريشه در نظريه هاي قرن نوزدهم دارد برخاسته از نظريات تي.اس.اليوت شاعر معروف انگليسي قرن بيستم مي باشد. در كنار آن واژه « فرهنگ توده» بر مي خيزد فرهنگي كه براي تعريف آن ناگزير به مقايسه با «فرهنگ برتر» مي نشينند.
در بخش «مطالعه نظريه اي و روش فرهنگي» عمده مسائل مطروح، فرهنگ توليد شده وساختارهاي قدرت وتسلط مي باشد، موضوعات و مسائل مهمي كه در مطالعه فرهنگ ظاهر شده اند را ترسيم مي نمايد.
«فرهنگ برتر» هنر و زيبايي شناسي عنوان بخش ديگري از كتاب كه در ادامه وتوضيح فصل اول آمده است به طور بسيط به ذكر انواع مختلفي از شيوه هاي توليد جنبه هاي خاصي از فرهنگ مي پردازد ـ (در قالب هنر و زيبايي شناسي ) و با طرح اين مسأله كه تزئين و انگيزه زيبايي شناسي در جوامع ابتدايي و كنوني داراي تفاوتها وتمايزاتي است كه در نهايت اين اختلاف معيارها را در فرهنگ جست وجو و ريشه يابي مي كند.
در بخش «فرهنگ وامپرياليسم» بااشاراتي كه توسط ريموند ويليامز درباره امپرياليسم ارائه داده شده شروع مي شود وي دو تعريف متفاوت از كلمه به دست مي دهد. از يك سو امپرياليسم نقشي «متمدن كننده» دارد و از سوي ديگر متكي به كنترل مستقيم سياسي نباشد. اما در نهايت به اين نتيجه مي رسد كه درون هر شكلي از ساختار امپريال،امپرياليسم فرهنگي غيرقابل اجتناب است وكم و بيش نظرات نويسندگان پسامدرن كه به كارهاي عامه پسند، بومي وجهاني شدن فرهنگ تأكيد دارند و آنها را نتيجه امپرياليسم مي دانند عنوان مي شود.
«آموزش » اصلي ترين انتقال دهنده فرهنگ كه از مهمترين بخشهاي كتاب است به سه هدف عمده خلاصه مي شود. در اين بخش سير تاريخي ايجاد مراكز آموزشي از آن زمان كه تنها راهبان و كشيشان حق تعليم داشتند تا كنون كه دانشگاههاي بزرگي چون آكسفورد ، كمبريج و سن آندروس ايجاد شدند مقايسه مي شود.
ريموند ويليامز در رابطه با «برگزيدن از فرهنگ» در آموزش شيوه هاي مختلفي ارائه مي كند و به گونه اي خود را طرفدار دموكرات ها نشان مي دهد. در مقابلش جي.اچ. بانتوك با چشم انداز سياسي متفاوتي از ويليامز درباره آموزش خود را موافق با او مي داند و در نهايت مي توان گفت به رابطه اي نزديك بين فرهنگ جامعه و آنچه كه آموزش تعريف مي شود برخورد مي كنيم.
اين كتاب با ۱۰ فصل مجزا به ذكر مسائل عمده اي همچون ، آموزش ، رسانه ها ، دانش علمي ، قوميت و جنس، ارزشها و... مي پردازد كه همه آنها در نهايت به مجادله معروف بين هوادارن نوگرايي (مدرنيته ) و پسانوگرايي (پسا مدرنيته ) مي انجامد در اين بين يورگن هابرماس مدافع نوگرايي معرفي مي شود كه به نوعي با بازسازي تفكرات جامعه شناسان معروفي چون ماكس وبر وكارل ماركس گسترش فرهنگي را عامل اصلي پيشرفت جوامع انساني مي شناسد.
در مقابل عقايد هابرماس شخصيت هاي پسانوگرايي چون ميشل فوكو، ژيل دلوز، فرانسوا ليوتار و ژاك دريدا معرفي مي شوند.

«مارگريت دوراس» ، يكي از شاخص ترين نويسندگان جنبش رمان نو ست. آلن وير كندله ( از دوراس شناسان مطرح فرانسوي ) كتاب «حقيقت وافسانه» رادر باب زندگي دوراس نوشته است.
كتاب حاضر به شرح كامل زندگي دوراس در ده فصل مي پردازد. اين در حاليست كه ويركند له زبان و لحن دوراس را براي نزديكي بيشتر به واقعيت انتخاب كرده است.
فصل اول از جنگلهاي آسياي مستعمره آغاز مي شود. از ۱۴ آوريل ۱۹۱۴ له هندوچين، كتاب خواندن كودكان در شب، علاقه مارگريت به غرقه شدن در اين اقليم، به خاك زادگاهش. اين فصل به دوران كودكي مارگريت كه سرچشمه نوشته هاي بعدي اوست، مي پردازد.
ايام بي پايان كودكي كه به نقل از استاندال، در جايي به زبان آورده بود، ايام زاده شدن نوشته، كه بعدها در يكي از آثارش تحت عنوان «مكانهاي مارگريت دوراس» از آن ياد مي كند. جزئيات زندگي پدرومادرش نيز به همراه آلبوم خانوادگي او از نكات قابل توجه اين فصل است.
در فصل دوم، به فرانسه باز مي گردد تصاوير اين فصل بيانگر زيبايي مارگريت در آن دوره است. اين زيبايي مارگريت را به سمت جدايي از خانواده و نوعي استقلال سوق مي دهد. به همين دليل با مادرش به آسيا بر نمي گردد و تنها مي ماند. تجربيات كودكي به صورت كتابي در ذهن مارگريت نقش بسته است.
مطالعات را بيشتر مي كند. اين دوره باازدواج و حاملگي مارگريت واشغال پاريس همزمان است. (رنجهاي آن سالها در رمان «درد» بيان شده است) مي توان فصل دوم را خلاصه اي از دوران جواني مارگريت و رويارويي او با جنگ جهاني دوم عنوان كرد. تقابل سالهاي فراگيري با لحظات مرگ، وحشت از كشتار دسته جمعي وكوره هاي آدمسوزي، و نقش بستن ديالوگهاي يكي از بهترين آثارش «هيروشيما عشق من».
در فصل سوم جنگ جهاني تمام شده است. اما مشكلات احزاب به قوت خود باقي است. دوراس، كمونيست است و البته ادبيات را با درگيري ميان احزاب نمي آلايد. «بنويسيد، كاري جز اين نكنيد». توصيه ريمون كنو، نويسنده سرشناس فرانسوي به دوراس است. اولين فردي كه به استعداد اوپي مي برد و بيش از همه مشوق اوست. همانطور كه مي نويسد، فعاليتهاي حزبي را نيز انجام مي دهد. به عنوان زني كه در دوران جنگ عضو حزب بوده به خودمي بالد. به استعداد و نبوغش ايمان دارد. رمان «سدي بر اقيانوس آرام» را مي نويسد . از اين پس به طور جدي قدم به زندگي ادبي مي گذارد. در اينجا ويركندله به دلايل و ريشه هاي پيدايش آثار دوراس مي پردازد.« دريا نورد جبل الطارق»، «اسبهاي كوچك تاركينيا» ، «ساعت ده ونيم شب تابستان» ، «لاموزيكا» ، «تمامي روز ها ميان درختان» ، «مودر اتوكا نتابيله» ، «حيات مجسم» و «باغ گذر» . اين آثار نه داستان است، نه نمايشنامه. به تعبيري آثار دوراس شالوده سبكي است كه بعدها به سبك دوراسي موسوم مي شود. متني آزاد ، كه مي تواند هم فيلم باشد، هم تئاتر و هم رمان و شعر و داستان كوتاه.
فصل چهارم شرح روزنامه نگاري دوراس است. اين حرفه باعث مي شودكه ناخودآگاه در جريانات روزمره غرق شود و بيننده باشد تا بنويسد.
براي دوراس اين زندگي تحمل ناپذير است. واو را به نوشتن حقايق و تا حدي پيشگويي وا مي دارد. جزئي ترين مسأله را به ذهن مي سپارد. به چيزهايي مي انديشد كه ديگران به هيچ وجه به آن فكر نمي كنند. نگاه نافذ و گيرايش بيانگر آن است كه به همه چيز اشراف دارد با روزنامه نگاري جهان پيرامونش را مي آزمايد تا باز هم فرا گيرد مقالات ژورناليستي او با ساير نوشته هاي روزنامه اي تفاوت دارد.بطوريكه يك حادثه عادي وروزمره را از ديدگاهي بازنويسي مي كند كه مي توان آن را تفسير دوراس گونه ناميد.
پيشگويي هايي كه دوراس در مقالات خود بيان كرده و مخالفتهاي ساير روزنامه نگاران با سبك او به تفصيل در اين فصل بيان شده است.
فصل پنجم با پيشنهاد ساختن فيلمي در مورد هيروشيما آغاز مي شود.
آلن ونه كارگردان مي داند كه دوراس زبان تازه اي را براي تصوير آفريده است. دوراس با شرط داشتن اختيار تام و قبول غرامت در صورت تأخير، كارش را شروع مي كند. نظرات هيأت داوران «كن» در مورد اين فيلم بسيار خواندني است. پس از موفقيت فيلم، كه البته درآمد چنداني برايش نداشت (و همزمان است با پايان روابط عاشقانه اش با ژارلو) در انزوا وتنهايي به زندگي ادامه مي دهد. از اطرافيان كناره مي گيرد. مطالعه مي كند. شعر، رمان و حتي تورات وانجيل. دوباره همه چيز در خدمت نوشتن قرار مي گيرد. از اين پس وير كندله به مردم گريزي، رنج و اندوه ، پناه بردن به الكل و تنهايي بيشتر و بيشتر دوراس مي پردازد.
در اين دوران، دوراس آثار ديگري را مي نويسد. «پلهاي سن ائوآز» ، «معشوق انگليسي» و مجموعه اي از چند داستان. مؤلف، اين دوره را بازگشت ادبي دوراس مي نامد. او بواسطه سبك شخصي خود در نوشتن توسط اطرافيان ديوانه قلمداد مي شود. در همين حين فيلم «گفتا كه خراب اولي» در ايالات متحده با استقبال فراوان روبرو مي شود. جسارت دوراس در مورد كلمه، نوشتن، سينما و شيوه زندگي خودش به همراه تصاوير پيوست، از بخشهاي مورد توجه اين فصل است. فصل ششم نيز به ادامه فعاليتهاي سينمايي دوراس مي پردازد.
مرگ سينما در آغاز فصل هفتم، نمايانگر دوره بعدي زندگي دوراس است. باز هم «محكوم به نوشتن» مي شود. تصويري در اوايل اين فصل هزاران پنگوئن رانشان مي دهد كه دوراس، بسياري آنها را به خوانندگان آثارش تشبيه مي كند.
فصل هشتم با همكاري دوراس و پسرش براي طرح آلبومي ازعكسهاي او، از كودكي تا هشتاد سالگي، شروع مي شود. دوراس مايل است از زادگاهش ديدن كند. به گفته ويركندله، افسانه پايان يافته و حقيقت آغاز مي شود. حقيقت دوران كودكي و نوجواني در «عاشق» روايت مي شود. تقاضاي تجديد چاپ، ترجمه به ۵۰ زبان، دريافت جايزه گنكور، تبليغات وسيع و حتي تعريف و تمجيد مخالفان، دوراس را به مجامع عمومي بازمي گرداند. در مصاحبه ها شركت مي كند. شرح اين دوره در فصل بعدي كامل مي شود.
در فصل دهم« ديگر چيزي براي گفتن ندارد» (از كتاب «همين وتمام».)

قرن بيستم قرني بود پر از حوادث و مسائل حاشيه اي كه به صورت مستقيم يا غيرمستقيم برزندگي انسان معاصر تأثيراتي گاه سودمند و گاه پرضرر گذاشتند يكي از اين عناصر تأثيرگذار جنگ است عنصر جنگ همواره يكي از دغدغه هاي انسان ازديرباز تا امروز به ويژه در دوران معاصر بوده است تا جايي كه به خاطر تأثيرات اين عنصر مكاتب هنري ـ فكري فراواني ظهور كردند هنرمندان و متفكران بسيار زيادي بوده اند كه در آثارشان به اين مقوله پرداخته اند در ميان شاخه هاي هنري كه به مسائل جنگ و خود جنگ پرداخته اند ادبيات يكي از وسيع ترين و پرقدرت ترين زمينه ها است در شاخه ادبيات چه در رمان چه در داستان كوتاه و چه در نمايشنامه (به ويژه در آثار معاصرين) به آثار بسيار زيادي مي توان اشاره كرد خانواده تيبو يكي از عظيم ترين و زيباترين نوشته ها دراين زمينه است. بهتر است قبل از پرداختن به خانواده تيبو يك تقسيم بندي جديدي از آثار جنگ داشته باشيم شايد بتوان آثار ادبي اي كه در مورد جنگ نوشته شده است را به سه دسته تقسيم كنيم: ۱) دسته اي كه به خود جنگ مي پردازند مثل «وداع با اسلحه» نوشته «ارنست همينگوي» ۲ـ «دسته اي كه به محيط، فضا و شخصيتهاي بعد از جنگ و آثار مخرب آن مي پردازند مثل رمان «سرانجام شري» نوشته «سيدوني گابريل كولت» ۳ـ آثاري كه به فضاي قبل از جنگ مي پردازند مثل خانواده تيبو نوشته «روژه مارتن دوگار» اما فقط توضيحي مختصر و مفيد درباره دو مورد اول مي دهيم و بعد به بررسي خانواده تيبو خواهيم پرداخت دسته اول آثاري هستند كه به خود جنگ مي پردازند حوادث در محيطي جنگي رخ مي دهد مسلماً مرگ نقش مهمي در اين رمانها ايفا مي كند گاه آثاري كه به خود جنگ مي پردازند به حال و هواي بعد از آن نيز اشاره اي دارند اما محوريت مطلب بر روي خود جنگ است در مورد دوم آثاري كه به بعد از جنگ مي پردازند آثاري هستند كه مقدار تأثيرگذاري جنگ را برانسانها و زندگي آنها مورد بررسي قرارمي دهند درواقع اين آثار بيشتر به بعد از جنگ و عواقب جنگ مي پردازند تا خود جنگ در مورد سوم رمانهايي كه بيشتر به قبل از جنگ مي پردازند رمانهايي هستند كه نحوه شكل گيري و شروع يك جنگ خانمان برانداز را مورد بررسي قرارمي دهند كه يكي از مهمترين آثار در اين شاخه خانواده تيبو است. در رمان خانواده تيبو راوي بيشتر حول و حوش زندگي دو خانواده پرسه مي زند خانواده «تيبو» و خانواده «فونتانن» راوي در كنار حوادث و تحولاتي كه در اين دو خانواده اتفاق مي افتد مي آيد و نحوه شكل گيري و ايجاد يك جنگ عظيم و تأثيرات و عواقب آن بر شخصيت هاي رمان را نشان مي دهد خانواده تيبو از آن دست آثاري است كه خواننده در وهله اول گمان مي كند با اثري ساده و يك لايه سروكار دارد اما هر چه پيشتر مي رود با لايه هاي زيرين رمان بيشتر برخورد پيدا مي كند.
بهتر است كه لايه هاي مختلف اين رمان را جدا از هم مورد بررسي قرار دهيم در لايه اول سرگذشت دو خانواده تيبو و فونتانن مورد بررسي قرارمي گيرد داستان با فرار دو دوست آغاز مي شود ژاك از خانواده تيبو و دانيل از خانواده فونتانن محوريت سه فصل اول رمان بر روي فرار اين دو دوست از خانه، تجربه جنسي، پيداشدن دو دوست به وسيله آنتوان برادر ژاك، جداشدن دو دوست از يكديگر، انتقال ژاك تيبو به دارالتأديب به وسيله پدر تيبو، بازگشت ژاك به خانه به وسيله برادر ش آنتوان، ديدار مجدد دو دوست است در نهايت راوي زندگي متفاوت دو برادر در كنار هم و جدا از خانواده را مورد بررسي قرارمي دهد در چند فصل بعدي محوريت داستان بيشتر حول و حوش آنتوان و پدر تيبو است آنتوان پزشك است پدر تيبو فردي است ديكتاتور و تمام تصميم هايي كه در خانه گرفته مي شود منوط به موافقت پدر است پدر مريض مي شود نويسنده صحنه مرگ پدر را مرحله به مرحله توصيف مي كند در مرحله بعدي نويسنده خانواده ها را به حال خود مي گذارد و به سراغ نحوه شكل گيري يك جنگ خانمان برانداز مي رود ژاك و آنتوان بزرگ شده اند ديگر جوان و يا نوجوان نيستند چند سال از مرگ پدر مي گذرد نويسنده مخاطبش را برمي دارد و به فضاي قبل از جنگ مي برد گروههاي انقلابي، ميتينگ هاي خياباني، گروهكهاي آزادي و جمعهاي شبانه و… نويسنده آن چيزي كه در اين ميتينگ ها و جلسات شبانه انقلابي مي گذرد را بدون خستگي خواننده توصيف مي كند در پايان نويسنده با بيان كردن سرنوشت دو برادر يعني ژاك و آنتوان، ماجرا را به پايان مي رساند اما درلايه دوم چه مي گذرد. جدال بين سنت و مدرنيسم همواره جدال تاريخي بوده است از ابتداي تاريخ همواره نسل جديد نسل قديم را كوبانده است با هم جدال دارند هر كدام مي خواهد ديگري را از ميدان به در كند اولين مسأله اي كه خواننده در رمان «خانواده تيبو» با آن برخورد مي كند جدال قديمي بين پدرو فرزند يعني همان جدال بين سنت و مدرنيسم است چه چيز باعث شد تا دو نوجوان از خانه فرار كنند و فرسخها از خانه دور شوند نويسنده با پيش روآوردن حوادث و اتفاقاتي كه مي افتد درواقع چگونگي جدال بين سنت و مدرنيسم را به تصوير مي كشد آنتوان نماينده ديگري از مدرنيسم موفق مي شود پدر (سنت) را قانع كند و ژاك تيبو برادرش را از دارالتأديب به نزد خود بياورد درواقع سنت در يك كفه ترازو و مدرنيسم در كفه ديگر ترازو قراردارد. روژه مارتن دوگار از جمله نويسندگاني است كه بيشتر از طريق تصوير با خوانندگانش صحبت مي كند ديالوگ هاي طولاني و متعدد فاصله بين تصاوير را پر مي كند هنگامي كه پدر بيمار مي شود نويسنده در نهايت زيبايي و از طريق تصاوير ارائه شده مرگ پدر (سنت) را مو به مو توصيف مي كند به نوعي كه خواننده بيشتر احساس مي كند كه با يك دكتر متخصص سروكاردارد تا با يك نويسنده پدر مي ميرد و به همراه او سنت هم مي ميرد اما اين پايان كار نيست تقدير كفه ديگر ترازو هنوز مشخص نيست بعد از مرگ پدر همانطور كه قبلاً گفته شد راوي خانواده تيبو و فونتانن رابه حال خود مي گذارد و همراه با ژاك تيبو به گوشه و كنار شهر سرك مي كشد ژاك تيبو نماينده قشر روشنفكر و مبارز است و در جلسات و ميتينگ هاي خياباني شركت مي كند آنها مي خواهند راه حلي براي جلوگيري از جنگ پيدا كنند هركسي راهي را پيشنهاد مي كند اما در نهايت مدرنيسم به دست خود مدرنيسم و سنت از بين مي رود، سرنوشت ژاك و آنتوان سرنوشت ا نسان مدرن است «روژه مارتن دوگار» تبحر حاصي در بازآفريني فضاهاي قبل از جنگ، توصيف صحنه ها، روايت داستان از طريق ديالوگ و تكنيكهاي ديگر دارد اما مهمترين تكنيك هايي را كه مارتن دو گار در خانواده تيبو از آنها استفاده كرده روايت داستان و شكل گيري فضاي قبل از جنگ از طريق ديالوگ نويسي هاي طولاني و متعدد خود و وارد كردن وقايع و شخصيت هاي تاريخي و واقعي در رمان است. درواقع ديالوگ يكي از ابزارهاي مهم براي دوگار است. او ديالوگ ها را مي آورد و در لابه لاي ديالوگها ويژگي شخصيت هاي داستانش، عقايد شخصيت هايش، اتفاقات و حوادث و … را شرح مي دهد.
«روژه مارتن دوگار» نويسنده معاصر فرانسوي در سال ۱۸۸۱ در شهركي نزديك پاريس به دنيا آمد و در سال ۱۹۵۸ چشم از جهان فروبست (۱) تاكنون از مارتن دوگار دو كتاب به فارسي ترجمه شده است يكي خانواده تيبو و ديگري ژان باروا مهمترين كتاب او همان خانواده تيبو است. در پايان بهتر است گفته هوشنگ گلشيري را در مورد خانواده تيبو مورد توجه قرار دهيم:
راستي كه زيبا است وقتي پشت ميزي مي نشينيد يا در صندلي راحتي لم مي دهيد و كتابي را صفحه به صفحه ورق مي زنيد به ويژه اگر كتابي باشد مثل خانواده تيبو كه اگر فقط چند صفحه از آن را بخوانيد با دريغ به زمين خواهيد گذاشت و فردا در اين التهاب خواهيد بود كه كي باز به دستش مي گيريد و ورق مي زنيد.(۲)
زيرنويس ها:
۱ ـ مقدمه كتاب
۲ـ معرفي نامه كتاب (انتشارات نيلوفر).