همزيستي طوايف مختلف در لبنان
زيبايي بيروت تنها به طبيعت و ظاهر شهري آن نيست بلكه به بافت متنوع اجتماعي آن برمي گردد كه هر گردشگر و تازه واردي را به تأمل وامي دارد، اين تضاد و تنوع از انتخاب عقايد تا نوع پوشش و سبك زندگي را شامل مي شود و موارد بسياري را مي توان ديد كه در يك خانواده، مادر خانواده با پوشش اسلامي غالباً متشكل از يك مقنعه و پيراهن و دامن يا شلوار ظاهر مي شود اما دخترآن خانواده شيعه همان حجاب را ندارد اما هيچ يك از لبناني ها به ياد ندارند كه اين امر باعث تنش يا مشكلات اجتماعي شود.
اين شهر چهار ميليوني، تقريباً به يك تقسيم بندي از لحاظ سكونت طوايف رسيده است. شيعيان در جنوب، دروزي ها و سني ها در غرب، مسيحيان در شرق زندگي مي كنند. شمال آن هم به درياي زيباي مديترانه منتهي مي شود.
البته اين تقسيم بندي در همه جا رعايت نشده، بطوري كه در برخي محله ها با وجود اين تقسيم بندي، باز هم افراد با مذاهب مختلف در كنار هم زندگي مي كنند.
از سوي ديگر، تفاوت اين مناطق از نظر سطح زندگي و امكانات شهري مشخص كننده نظام طبقاتي و اقتصاد چند لايه بيروت است. جنوب شلوغ و پرجمعيت و فاقد امكانات يك زندگي توسعه يافته است اما غرب و شرق شاخص هاي يك جامعه رفاهي است. شيعيان در منطقه ضاحيه كه نزديك به ۱‎/۵ ميليون نفر در آن زندگي مي كنند، سكوت دارند، اما آن تنوع و تضاد، جلوه هاي واقعي خود را در حوزه هاي فرهنگي و سياسي نشان داده است. تركيب طايفه اي باعث شده تا لبنان همانند «جهان كوچك» باشد. ساختار بسيار متنوع آن نيز باعث شده كه پست هاي دولتي متناسب با نفوذ و وزن سياسي جوامع مختلف توزيع گردد. در اين منظومه قوميت ها چند دسته قرارگرفته است. مسلمانان (سني ها، شيعيان و دروزي ها)، مسيحيان، كاتوليك ها، پروتستان ها و …
رفتار و عقايد دو طيف شيعيان و سني ها براي ما ايرانيها تقريباً شناخته شده است اما درباره «دروزي ها» بايد گفت: دروزيه انشعابي از مذهب اسماعيليه است كه در قرن پنجم هجري (يازدهم ميلادي) يعني زمان خليفه فاطمي مصر «الحكام بامرالله» به دست يك خياط ايراني به نام درزي بنيان نهاده شد و بعدها به همين نام مشهور گشت. دروزيه از جمله مسلك هاي باطني و درونگراي منسوب به اسلام است كه اساس آن را تركيبي از تعليمات و باورهاي تشيع، زرتشت و مسيحيت به همراه اعتقادات و اساطير رنگ و بو گرفته از فرهنگ بومي و اقليمي منطقه، تشكيل مي دهد.
در كنار مسلمانان، مسيحيان نيز يكي از اركان جوامع مهم لبنان محسوب مي شوند. ماروني ها يكي از طوايف مسيحي هستند كه از كليساي جهاني رم منشعب شده و به عنوان يكي از فرق مهم مسيحي در لبنان شناخته مي شوند. علاوه بر ماروني ها پيروان شاخه هاي ديگر فرقه مسيحي چون ارتدكس، كاتوليك، ارامنه نيز در لبنان حضور دارند. هر چند در مجموع تعداد پيروان مسيحيت كمتر از مسلمانان در لبنان است. اما روند توزيع قدرت در صحنه سياسي به گونه ديگري رقم خورده است. از سال ۱۹۴۳ كه لبنان استقلال خود را از فرانسه جشن گرفت، براساس قانون اساسي اين كشور، رئيس جمهوري از ميان مسيحيان، نخست وزير از ميان سني ها و رئيس مجلس از ميان شيعيان انتخاب مي شود. اين تقسيم بندي در رده وزيران و مديران نيز جاري است.

در دوران معاصر پس از فروپاشي اتحاد شوروي، آمريكا كوشيد تا با شرايط حاصل از خلأ قدرت در جهان، نظامي تك قطبي را برقراركند و «نظمي نوين» را در عرصه روابط بين الملل پي بريزد. اما مقاومت جامعه جهاني كه خواهان برقراري نظام چندقطبي بودند، مانع از تحقق چنين رؤيايي شد. با اين حال، رويدادهاي ۱۱سپتامبر شرايط را به زعم تندروترين جناح راست سرمايه داري آمريكا به سود آن كشور رقم زده است و آنان قصد دارند تا به يمن قدرت نظامي خود، حرف اول را در جهان بزنند. در اين خصوص، نكته جالب، همساني اين موضوع با شعارهاي زيباي قدرت هايي است كه با تكيه بر قدرت نظامي شان سعي در تحقق رؤياهاي خود داشتند.
در هر حال، متني كه در ذيل از نظر خوانندگان گرامي «ايران» مي گذرد، ترجمه متني است كه در آمريكا تحت عنوان «استراتژي امنيت ملي آمريكا» انتشار يافته است. روح اين بيانيه چنان بود كه شبكه خبري بي.بي.سي از آن به عنوان ستيزه جويانه ترين بيانيه در آمريكا از زمان رونالدريگان تاكنون يادكرد.
آنچه در اين متن مشاهده مي شود، تلاش براي به كارگيري الفاظ و جملات زيبا جهت القاي نظريات سلطه طلبانه واشنگتن است؛ الفاظ و جملاتي كه در دنياي واقعيات هيچگاه، ازسوي دولت هاي آمريكا رعايت نشدند و تاريخ ملت ها در جهان گواه آن است.
•••
مبارزات بزرگ قرن بيستم بين آزاديخواهي و تماميت خواهي، با پيروزي قاطع نيروهاي آزادي طلب و يك الگوي پايدار براي كاميابي ملي پايان يافت: آزادي، مردم سالاري و سرمايه گذاري آزاد. در قرن بيست و يكم، تنها كشورهاي پايبند به صيانت حقوق اساسي بشر وتضمين آزاديهاي سياسي و اقتصادي قادر خواهند بود توان بالقوه ملت خويش را فعليت بخشند و شكوفايي آينده شان را قطعي سازند. مردم دنيا مي خواهند آزادانه حرف بزنند، حكمران خويش را برگزينند، بنا به ميل خود پروردگار را بپرستند، فرزندان خود ـ خواه دختر و خواه پسر ـ را از نعمت سواد بهره مند كنند، حق مالكيت داشته باشند و از دسترنج خود استفاده كنند.اين ارزشهاي آزادي براي هر انساني در هر جامعه اي به حق و راستين است و وظيفه پاسداري از اين ارزشها در مقابل دشمنان آزادي، رسالتي مشترك براي انسانهاي آزادي پرست در سراسر دنيا وهمه اعصار است.
امروز، آمريكا از موقعيت قدرت نظامي بي رقيب و نفوذ عظيم سياسي و اقتصادي بهره مند است. ما در راستاي ميراث و اصول اخلاقي مان، قدرت مان را به منظور برتري جويي يكجانبه به كار نمي گيريم. در عوض، مي كوشيم چنان توازن قدرتي پديد آوريم كه به سود آزادي انسان باشد؛ شرايطي كه ملل و جوامع بتوانند مواهب و چالشهاي آزادي سياسي و اقتصادي را براي خود انتخاب كنند. در جهاني ايمن، مردم قادر خواهند بود معيشت خويش را بهبود بخشند. ما از طريق مبارزه باتروريستها و جباران از اين صلح حراست مي كنيم. ما از طريق ايجاد مناسبات حسنه در ميان قدرتهاي بزرگ اين صلح را پاس خواهيم داشت و با ترغيب جوامع آزاد و باز در هر قاره دامنه اين صلح را خواهيم گستراند.
دفاع از ملت مان برابر دژخيمان، نخستين و بنيادي ترين تعهد دولت فدرال است. امروز، اين وظيفه كاملاً تغيير كرده است. دشمنان ما در گذشته براي به خطر انداختن كيان آمريكا به لشكري عظيم و توانمندي صنعتي سترگ نياز داشتند. در اين زمانه، شبكه هاي سايه وار افراد قادرند اغتشاشي بزرگ به راه اندازند و با هزينه اي كمتر از خريد يك تانك به ما آسيب برسانند. تروريستها با رخنه به جوامع باز و استفاده از قدرت فن آوريهاي نوين عليه ما سازماندهي شده اند.
پس بايد به منظور دفاع برابر اين تهديد تمامي ابزار، زرادخانه مان را شامل قدرت نظامي، سيستمهاي دفاعي داخلي ايمن تر، اجراي قوانين، كسب اطلاعات و تلاش خستگي ناپذير براي قطع شريان مالي تروريستها، به خدمت بگيريم. جنگ با تروريستهاي جهان، يك اقدام مشترك جهاني با مدت نامعين است. آمريكا به كشورهاي نيازمند مساعدت براي مبارزه با تروريسم كمك مي كند. آمريكا كشورهاي حامي تروريسم را بازخواست خواهد كرد، چرا كه متحدان تروريسم، دشمنان تمدن هستند. آمريكا و كشورهاي همگام با ما نبايد به تروريستها مجال دهند پايگاههاي تازه اي بنا كنند. ما به اتفاق همديگر هر لحظه، پناهگاهشان را ويران خواهيم كرد.
جدي ترين خطر فرا روي ملت ما در محل تلاقي راديكاليسم و فن آوري قرار دارد.دشمنان ما آشكارا اعلام كرده اند در صدد كسب جنگ افزارهاي كشتار جمعي هستند و مدارك نيز گواهي مي دهد با جديت به اين امر مي پردازند. ايالات متحده اجازه نخواهد داد اين تلاشها به فرجام برسد. ما در مقابل موشكهاي بالستيك، سپر دفاعي خواهيم ساخت. ما با كشورهاي ديگر براي جلوگيري، مهار و محدودسازي كوشش دشمنانمان براي دستيابي به فن آوريهاي خطرآفرين همكاري خواهيم كرد. آمريكا از روي عقل سليم و براي دفاع از خود قبل از شكل گيري كامل تهديدات در حال ظهور با آنها برخورد خواهد كرد. ما نمي توانيم به اميد نيك فرجامي از خود و دوستانمان دفاع كنيم. بنابراين بايد با استفاده از بهترين اطلاعات و با مشورت براي نقش بر آب كردن نقشه هاي دشمنانمان مهيا باشيم. تاريخ درباره كساني كه اين خطر در حال پيدايش را ديدند، ولي قصور كردند، به سختي قضاوت خواهد كرد. يگانه مسير صلح و امنيت در جهان جديدي كه پيش رو داريم اقدام است.
ما به موازات دفاع و حفاظت از صلح، اين فرصت تاريخي را مغتنم خواهيم شمرد. امروز، جامعه بين الملل براي نخستين بار از زمان پيدايش ملت ـ دولت در قرن هفدهم، فرصت دارد جهاني بسازد كه قدرتهاي بزرگ به جاي آن كه پيوسته براي جنگ مهيا شوند، در صلح به رقابت بپردازند. امروز، ما، قدرتهاي بزرگ جهان، خود را در يك جبهه مي يابيم و به واسطه خطرات مشترك خشونت و هرج ومرج تروريسم متحد شده ايم. ايالات متحده برپايه اين منافع مشترك، امنيت جهان را ارتقا خواهد بخشيد. اتحادمان بخاطر ارزشهاي مشترك فزوني مي يابد. روسيه در بحبوحه يك دوره گذار اميدبخش قراردارد و به سوي آينده مردم سالارش گام برمي دارد و همرزم جنگ باتروريسم مي شود. رهبران چين درمي يابند كه آزادي اقتصادي يگانه سرچشمه ثروت ملي است و با گذشت زمان درخواهند يافت كه آزادي سياسي و اجتماعي، يگانه منبع عظمت ملي است. آمريكا پيشرفت مردم سالاري و آزادي اقتصادي را در هر ۲ كشور ترغيب مي كند زيرا اينها بهترين شالوده ها براي ثبات داخلي و نظم بين الملل هستند. ما با قدرت تمام برابر تجاوز ساير قدرتهاي بزرگ مي ايستيم، هرچند از حركت مسالمت آميزشان به سوي شكوفايي اقتصادي، تجارت و پيشرفت فرهنگي نيز استقبال مي كنيم.
سرانجام، آمريكا اين فرصت را براي گسترش مواهب آزادي به دنيا مغتنم خواهد شمرد. ما مجدانه براي تحقق آمال مردم سالاري، توسعه، بازار آزاد و تجارت آزاد به چهار گوشه دنياكوشش خواهيم كرد. رخدادهاي يازده سپتامبر ۲۰۰۱ به ما آموخت تهديد كشورهاي ضعيفي همچون افغانستان براي منافع ملي ما كمتر از تهديد كشورهاي قوي نيست. فقر، تهيدستان را تروريست يا آدمكش نمي سازد اما فقر، نهادهاي سست بنياد و فساد مي تواند كشورهاي ضعيف را در برابر شبكه هاي تروريستي وكارتلهاي مواد مخدر آسيب پذير سازد.
منبع: سايت اينترنتي كاخ سفيد
ترجمه: رضا اسدي