پريشاني و سرخوردگي يكي از عواملي بود كه آن بيمار ايدز را به سر در وزارت بهداشت و درمان كشاند، به دوسرباز و يك مددكار حمله ور شد. بيماري كه از هيچ يك از راههاي معمول بيمار نشده بود وتنها خطايي جبران نشدني در انتقال خون موجب شده بود تا اينك از كار رانده شود و به يكباره چون كوهي از آتشفشان منفجر شود. راهي كه اين بيمار رفت به حق يك نرم نبود، كژ راهه اي بودكه شرايط حاكم بر بيماران ايدزي به وجود آورده بود. هيچ آگاهي، اين عمل را تأييد نمي كند. اما در پشت قاب اين تصوير دردناك و وحشت بار عمقي از فاجعه نهفته است. در حقيقت نوع برخورد جامعه ما با اين بيماري خود دچار بيماري كوررنگي ديدن واقعيت است.
از نگهباني اطلاع دادند كه يك بيمار ايدز حرفهايي دارد و بدينجا آمده است. عصايي يدك كش تن رنجور او بود و اينك او به مددخواهي شاخه اي براي توازن روح رنجورش به دفتر يك رسانه پناه جسته بود. نشانه اي از پنهانكاري در گفتارش ديده نمي شد. فرهاد ۷سال پيش مسافرتي به تايلند، يكي از كشورهايي كه با ضريب بالاي بيماران ايدزي روبروست، داشته است. پس از آن برگشت به اتفاق و عادت هميشگي خون مي دهد و سپس از سوي انتقال خون مطلع مي شود كه به ايدز مبتلا شده است. در اين سالها به عنوان يك بيمارمبتلا به HIV با مسائل مختلفي از خانواده گرفته تا مراكز دولتي و خصوصي روبرو مي شود. وقتي با دستهاي لرزان كارت دكتر داودمنصوري پزشك بيماريهاي عفوني را نشان مي دهد نشانه اي از اميد در صدايش مي چرخد. پزشكي كه از هيچ يك از بيماران HIVهزينه ويزيت و درمان نمي گيرد. با اين حال تك بارقه هاي خيرخواهي و همنوعدوستي كه آميخته با دانش و آگاهي برتر اين انسانهاست، چه بسا نتواند پاسخگوي پديده اي كه با ضريب افزايش تصاعدي روبروست، باشد.
شغل فرهاد آشپزي بوده است اما به خاطر احتراز از هرگونه اشتباهي كه به فاجعه بينجامد شغل خود را ترك كرده است و با اينكه هزينه دارو و درمان بيماران ايدز تا زمان مرگ رايگان است اما هزينه هاي زندگي و حتي يك بيماري ساده مثل سرماخوردگي باوجودي كه اين بيماران ممكن است از خانواده هايي كم بضاعت باشند، چندان است. با اين حال هنگامي كه رئيس اداره مبارزه با ايدز از طريق نامه از كميته امداد براي اين فرد تقاضاي كمك مي كند، كميته امداد اين امر را منوط به تحقيقات محلي مي كند. شرطي كه به حراج آبرو (با طرز فكر و تلقي موجود جامعه از اين بيماري) نمي ارزد. به همين سبب اين بيمار به مدت چند سال در اكثر شهرهاي كشور به ويژه جنوب براي كار سرگردان بوده است. فرهاد مي گويد حداقل دوست داشتم تا با فردي مانند خودم رابطه دوستانه داشته باشم تا امكان حداقل درددلي وجود داشته باشد. درحالي كه اكثر افراد بيماري خود را منكر مي شوند.
آنچه موجب شده است اين بيمار HIV به عنوان نمونه اي از آمار روبه افزايش بيماران ايدز به دفتر يك رسانه پناه آورد، نهفته در كاستي هايي است كه بسياري از همنوعان او از آنها رنج مي برند. هم اكنون در كشورما هيچ تشكل يا انجمني براي حمايت از بيماران ايدزي وجود ندارد. نظر به كارايي NGO ها در جوامع، هيچ NGO يا تشكلي تحت عنوان ايدز نداريم. بودجه دولتي كه براي مبارزه با ايدز اختصاص پيدا مي كند، عمدتاً براي تحقيق و پژوهشهاي دانشگاهي اختصاص مي يابد. درحالي كه بيشترين بخشي كه نيازمند دستگيري و كمك است، سوژه موضوع يعني بيماران موجود ايدز در كشور و مسائل مربوط به آنهاست.
بي پناهي و سرخوردگي بيماران ايدز از سويي آنها را به عقده گشايي هاي دهشتبار مي كشاند و از سويي طرز تلقي جامعه از اين بيماري و ضعف فرهنگي موجود كه با تدارك و همت حداقل سازمانها و مراكز مربوط همراه است، موجب مي شود تا اين بيماران سرگردان وگريزپا، آواره وار زندگي كنند وچه بسا افرادي كه آگاهي كمتري دارند يا از طبقات پايين تر جامعه هستند، به طرق مختلف زمينه انتقال و واگير اين بيماري به ديگر افراد را فراهم كنند. فقر فرهنگي در اين رابطه چنان است كه حتي در مراكز درمان بيماران مبتلا از ابراز بيماري خود به همدردان خود نيز خودداري مي كنند. چنانكه مورد نامبرده حتي از پيداكردن همنوع وهمدردي براي حداقل نياز عاطفي يا همسخني محروم است. اين درحالي است كه پسربچه سياهپوستي كه سالهاي پيش ناخواسته به اين بيماري در يكي از كشورهاي غربي مبتلا شده بود، دست به فعاليت گسترده اي براي گردآوري همنوعان خود، كمك و همدردي با آنان زده بود، چنانكه براي مدتها به عنوان يك نماد انساني زبانزد رسانه ها بود. هم اينك در ايران بنا به آخرين آمار ۲۱ هزار نفر آلوده به ويروس ايدز وجود دارد. انتقال از اعتياد تزريقي و تماس جنسي دو راه عمده انتقال اين بيماري هستند. تماس جنسي به علت امكان تماس گسترده تري كه وجود دارد، ناقل قوي تري محسوب مي شود. در مورد اعتياد تزريقي نيز كه به ويژه در زندانهاي كشور رواج دارد، دو راه سرنگ رايگان و جايگزين كردن داروي مخدر خوراكي وجود دارد. اما هنوز در زندانهاي كشور عملي نشده است. هم اينك در دسترس گذاشتن سرنگ رايگان براي استفاده معتادان در كشور سوئد به خوبي جواب داده است. عامل دوم يعني تماس جنسي نيز باتوجه به كاهش روزافزون سن فحشا كه به ۱۴ ـ۱۵ سال تنزل پيدا كرده است، نيز به شدت دامنگير جامعه است. جامعه ما جامعه جواني است كه تقريباً ۳۰ ميليون جوان دارد. بنابر آخرين بررسي ها سن ازدواج تا ۳۲ سال افزايش پيدا كرده است و بنا به نظرسنجي ها ۷۵ درصد دانش آموزان دبيرستاني به داشتن روابط جنسي اعتراف كرده اند. اين يك واقعيت است كه سرپوش گذاشتن به آن نه تنها راه حل نيست بلكه خود از فقر فرهنگي سرپوش گذارنده، خبر مي دهد. راههاي پيشنهادي متعارف مانند تشويق جوانان به ازدواج هر چه زودتر، جامعه ما را با مشكلات اجتماعي پيچيده تري روبرو كرده است كه اثرات آن به طور درازمدت باقي خواهد ماند. در اين ميان ذكر يك نكته ضروري است. بيش از يك ميليون نفر در آسياي شرقي مبتلا به ايدز هستند كه نسبت به ۲ سال قبل ۲ برابر شده است. برخي كشورهاي آسياي جنوب شرقي چون تايلند به جاذبه هاي خاصي براي رشد صنعت توريسم خود پرداخته اند. كشورهاي اروپايي، كشورهاي عربي و در سالهاي اخير مردان ايراني به ويژه جوانان از عمده مسافران اين كشور بوده اند. همه گيري ايدز در اين كشور تا آنجاست كه به تازگي بانك توسعه صادرات استفاده از برخي از صادرات اين كشورها مانند سوزن ته گرد را غيربهداشتي اعلام كرد. هر چند ايدز يك بيماري همه گير در اكثر كشورها و حتي به ويژه قاره آفريقاست اما به دليل مورد توجه بودن جاذبه هاي توريستي برخي كشورها، به نظر مي رسد از سويي بايد آگاهي لازم به مسافران اين كشورها داده شود و در بعدي گسترده تر، جامعه جهاني چنين كشورهايي رابايد ملزم به رعايت موارد پيشگيري و رعايت برخي موازين پزشكي و انساني كند. چنانكه هم اكنون ۴۰ تا ۵۰ درصد توليد ناخالص داخلي تايلند، فحشاي كودكان است كه به صورت يك تجارت غيرقانوني و زيرزميني است.
از ديگر مسائل قابل اهميت رعايت مسائل بهداشتي در آرايشگاهها، حمام هاي عمومي، مراكز درماني به ويژه دندانپزشكي هاست كه بايستي از طريق هر يك از اصناف مربوط و مراتب بالاتر دست اندر كار به صورت يك الزام درآيد كه هر گونه بي احتياطي، لغو پروانه كسب و يا حتي شماره نظام پزشكي را به همراه داشته باشد.
بنا به آمارهاي سازمان بهداشت جهاني، بيش از ۴ ميليون نفر از مردم جهان، آلوده به ويروس HIV هستند. هر ۱۱ثانيه يك نفر به اين تعداد افزوده مي شود و در هر ۶ ثانيه دفتر زندگي يك نفر از مبتلايان اين بيماري كشنده بسته مي شود كه اغلب سنين آنها بين ۲۰ تا ۴۹ سال است. آمار مبتلايان در ايران تا ۲۱ هزارنفر و حتي به صورت غيررسمي تا ۷۰ هزار نفر نيز تخمين زده مي شود. با اين حال آنچه جامعه ما بيش از پيش از آن رنج مي برد و از آن مصيبت مي زايد، ايدز نيست بلكه فقر فرهنگي موجود است. وحشت و نا آگاهي هنگامي كه در هم مي آميزد مي تواند خود به طاعوني فراگير تبديل شود.
اين درحالي است كه براي پيشگيري و جلوگيري از انتشار و انتقال اين بيماري، رعايت ساده ترين دستورها، كافي است. وزارت بهداشت در رأس هرم مسؤوليت اين اطلاع رساني قراردارد با اين حال به نظر مي رسد كمترين كنترل و نظارت بر بيماران ايدزي در پرونده وزارتخانه ضبط است و بيشترين فعاليت آن وزارتخانه به حوزه درمان منحصر مي شود ونه پيشگيري. رسانه ها در اين ميان نقش مهمي دارند كه رسانه عمومي تلويزيون نقش فراگيرتري دارد. با اين حال وقتي برنامه اي با حضور پزشكان متخصص و بر محور ايدز در ساعت يك بامداد پخش مي شود نشان از بي توجهي و سلب اهميت از موضوع دارد. ذهن جامعه بايد روبه اين واقعيت گشوده شود كه ايدز يك انگ نيست. يك بيماري است. درست مثل هپاتيت، وبا و … چنانكه به گفته كنفوسيوس به جاي آنكه بر تاريكي لعنت بفرستيد، شمعي روشن كنيد.