تقديم لايحه تبيين اختيارات رئيس جمهوري به مجلس شوراي اسلامي، موضوع لوايح پيشنهادي رئيس جمهوري را وارد مرحله جديدي كرده است. مرحله اي كه به نظر مي رسد با رويكرد متفاوت و پرچالش موافقان و مخالفان مواجه خواهد بود. فهم دقيق لايحه در فضايي سالم بدون شك در جلوگيري از سياسي شدن اين مسأله حقوقي تأثيرگذار خواهد بود. در همين راستا در گفت وگو با نمايندگان طيف اكثريت و اقليت مجلس شوراي اسلامي لايحه اختيارات را به بوته نقد آنان سپرده ايم.
دادفر: رييس جمهوري بايد
اختيارات كافي داشته باشد
محمد دادفر عضو كميسيون اصل نود قانون اساسي و نماينده مردم بوشهر و گناوه در مجلس شوراي اسلامي در اين مورد اظهار داشت: رئيس جمهور داراي شأن و منزلتي فراتر از رؤساي ديگر قواست. وي گفت: اختلاف نظر پيرامون اختيارات رياست جمهوري وجود دارد و مخالفين لايحه معتقدند كه رئيس جمهور فقط مسؤول اجراي قانون اساسي در حيطه قوه مجريه است و استنادشان به اصل ۱۱۳ قانون اساسي است كه مي گويند رئيس جمهور به جز مواردي كه مربوط به حيطه رهبري مي شود مي تواند مجري قانون اساسي باشد.
دادفر اضافه كرد: در مقابل موافقين لايحه معتقدند كه رئيس جمهور به واسطه انتخاب شدن از سوي مردم داراي شأن و منزلتي فراتر از رؤساي ديگر قوا و نهادها است و طبيعتاً بايد بتواند بر طبق قانون اساسي در همه قوا و نهادها نظارت كند و موارد تخلف از قانون اساسي را تحت پي گيري قراردهد.
اگر بخواهيم از حيث سياسي در نظر بگيريم جناح هوادار رئيس جمهور معتقد است كه ا گر رئيس جمهور اختياراتش را نتواند افزايش دهد نمي تواند به آنچه خواست مردم است پاسخ دهد.
دادفر در پاسخ به اين سؤال كه لايحه مطرح شده با روح قانون اساسي مطابقت دارد گفت: طبق عرف بين المللي هر رئيس جمهوري بايستي اختياراتي داشته باشد امادر كشور ما رئيس جمهور در حقيقت رئيس الوزراء است. در هر حال رئيس جمهور بايستي صاحب اختيارات كافي باشد تا بتواند به رأي و خواست مردم پاسخ دهد و محدود كردن رئيس جمهور در حد رئيس الوزراء تناقض هايي را نشان مي دهد كه بايستي شناسايي و رفع شود.
بنابراين معتقدم كسي كه مستقيماً توسط مردم انتخاب مي شود، بايستي بتواند بر همه قوا نظارت كند و اگر بنا است كه تنها رئيس الوزراء باشد نيازي نيست كه اتكاء به آراي مردم برايش وجود داشته باشد.
عضو كميسيون اصل نود در ادامه اظهار داشت: لايحه مورد نظر اگر تصويب شود تأثير مثبت خواهد داشت و قطعاً از كشمكش هاي گروهي و باندي جلوگيري خواهد كرد.
دادفر ادامه داد: در نوع نگاه به قانون و در اجراي قانون مشكلاتي وجود دارد. بايد رشد و تفاهم در مجموعه نهادهاي حكومت شكل گيرد كه قانون مورد نظر را آن گونه كه در نظر قانونگذار و جامعه است اجرا كنند هر قانون درستي مي تواند با اجراي نادرست منحرف شود. در هر صورت اصلاحات قانوني بايستي صورت گيرد.
شاهي عربلو: جناحهاي طرفدار دولت مي خواهند برناكارآمدي خود سرپوش بگذارند
محمد شاهي عربلو عضو كميسيون اقتصادي و نماينده مردم هشترود در مجلس شوراي اسلامي نيز گفت: در جامعه اينگونه تلقي شده كه اين لايحه براي افزايش اختيارات رياست جمهوري است و آنچه در اين لايحه آمده است در رابطه با تبيين اختيارات رياست جمهوري در اصل ۱۱۳ قانون اساسي است. همانطور كه مردم مي دانند در انتخابات رياست جمهوري يكي از شعارهايي كه مطرح شد اين بودكه دولت تجربه پيدا كرده و در دور بعدي قادر خواهد بود كه مشكلات موجود جامعه خصوصاً مشكلات اقتصادي، تورم، بيكاري جوانان، مسكن و ازدواج كه از مسائل مهم كشور است را حل كنند اما باتوجه به عدم انسجام در جناح هاي طرفدار دولت و سياسي كاري هاي موجود، دولت موفق به وفاي عهد خود به مردم نشد.
شاهي عربلو خاطرنشان كرد: جناحهاي طرفدار دولت با اين ابزارها مي خواهند دو بهانه مهم را براي تحت پوشش قراردادن ناكارآمدي خود و براي ادامه حيات سياسي شان در مجلس هفتم ارائه دهند.
بهانه اول راكم بودن اختيارات رئيس جمهور عنوان كردند درحالي كه مردم مي دانند كه دولت اگر انسجام داشت جناح هاي طرفدار دولت حتي اگر كمك نمي كردند و چوب لاي چرخ دولت نمي گذاشتند دولت قادر بود با اين اختيارات و امكانات درصد قابل توجهي از اين مشكلات راحل كند.
بهانه دوم، شوراي نگهبان بود كه اكثريت نمايندگان مجلس براي توجيح ناكارآمدي خودشان نسبت به وعده هايي كه در انتخابات مجلس ششم به مردم داده بودند. وعده حذف نظارت استصوابي شوراي نگهبان در مجلس ششم را دادند.
عضو كميسيون اقتصادي مجلس شوراي اسلامي خاطرنشان كرد: در نهايت پيش بيني مي شود در رسيدگي به جزئيات اين لايحه پيشنهاداتي از طريق اكثريت مجلس مبني بر تك قطبي كردن قدرت و سپردن نظارت استصوابي به وزارت كشور ارائه شود.
شاهي عربلو در ارتباط با انطباق روح قانون اساسي با لايحه مورد نظر گفت: در لايحه مورد نظر اگر تبيين اختيارات رياست جمهوري در اصل ۱۱۳ منظور بود كاملاً يك حركت منطقي به نظر مي رسيد اما در ماده ۲ اين لايحه تعرضاتي به اختيارات قوه قضاييه به چشم مي خورد كه به نظر مي رسد منافات آشكار دارد.
انصاري راد: لوايح رئيس جمهوري در راستاي عمل به فلسفه قانون اساسي است
همچنين حسين انصاري راد رئيس كميسيون اصل نود قانون اساسي و نماينده مردم نيشابور در مجلس شوراي اسلامي گفت: جهت تحقق بخشيدن به اجراي قانون اساسي در قانون جاري كشور حق اخطار قانون اساسي براي رئيس جمهور وجود دارد كه يكبار آقاي خاتمي به صورت علني از آن استفاده كرد و قوه قضاييه قانون را مبهم ونيازمند به اظهارنظر شوراي نگهبان دانست. وي خاطرنشان كرد: شخص دوم كشور بر اساس قانون اساسي به صراحت مسؤول اجراي قانون اساسي است اگر به اخطار وي ترتيب اثر داده نشود، مايه تعجب است.بنابر اين ضرورت در اختيار داشتن ابزار تحقق بخشيدن و اجراي قانون اساسي يك امر بديهي و روشن است. هركس ملتزم به قانون اساسي است بايد از آن دفاع كرده و در جهت تأمين آن مساعدت نمايد.
انصاري راد درموردتأثير اين لايحه بر فضاي سياسي كشور گفت: قطعاً اگر تصويب شود اولين فايده و تأثير آن اين است كه ملت ما به انتخابات و دخالت در سرنوشت و حاكميت خود اعتماد بيشتري خواهد كرد و زمينه انتخابات به صورت مطلوبي فراهم خواهد شد و قطعاً مشاركت از ناحيه مردم شكل جدي و قاطعي پيدا خواهد كرد و بدينوسيله بخش هاي عمده اي از قانون اساسي كه معطل مانده اجرا مي شود.
انصاري راد در پاسخ به اين سؤال كه آيا اصولاً روح قانون اساسي بر لايحه مورد نظر مطابقت دارد تأكيد كرد: اساس و روح قانون اساسي، حاكميت مردم بر سرنوشت خويش است. اداره كشور به نص صريح قانون اساسي براساس آراي عمومي انجام مي گيرد و اين دو لايحه، بخشي از اين فلسفه قانون اساسي را تأمين خواهد كرد. به عبارت ديگر مقتضاي قانون اساسي اين است كه شرايط انتخاب شوندگان در كمال آزادي توسط خود مردم تعيين شود .