وقتي در زمستان ۷۹ براي نخستين بار انتخابات سازمان نظام پزشكي با استقبال بسيار از سوي پزشكان و بازتاب وسيع در مطبوعات مواجه شد، بسياري اين شور و حرارت را نتيجه تحولات اجتماعي ايران بعد از دوم خرداد ۷۶ دانستند. اما زماني كه نام رئيس اين سازمان در حكم رئيس جمهوري اعلام شد، همگان دانستند كه هنوز بزرگترين سنديكاي ايران از پروسه دموكراتيك در مديريت محروم است. رئيس سازمان نظام پزشكي كسي بود كه حتي در انتخابات شركت نكرده بود! اكنون بعد از گذشت،سه سال و در روزهاي پاياني دوره رياست اين سازمان، كميسيون بهداشت مجلس با تصويب اصلاحيه قانون سازمان نظام پزشكي، گامي جدي براي متحول ساختن سنديكاي بزرگ نظام پزشكي برداشته است.
اين اصلاحيه اگر چه هنوز در مراحل ابتدايي روند قانونگذاري قرار دارد، اما بررسي جزئيات آن نشان مي دهد كه در صورت تصويب نهايي و اجراي آن، ساز و كار مديريت جامعه پزشكي كشور وبه تبع آن وضعيت بهداشت و سلامت عمومي جامعه دستخوش تحولات جدي خواهد شد.


جنجالي كهنه

بحث اصلاح قانون سازمان نظام پزشكي زماني جدي شد كه در انتخابات پيشين اين سازمان، رئيس ستاد انتخابات نظام پزشكي (كه طبق قانون معاونت وقت درمان در وزارت بهداشت بود)، اعلام كرد كه نقايص قانون كنوني سازمان نظام پزشكي، امكان جلوگيري از تنش ها را در انتخابات مي گيرد. دكتر بيطرف، در دوره اي رياست ستاد انتخابات نظام پزشكي را به عهده داشت كه به گفته بسياري از صاحبنظران، بيش از هر دوره نواقص قانوني مربوط به انتخاب اعضاي شوراي عالي سازمان نظام پزشكي نمايان شد.
هر چند كه بسياري، ريشه تنش هاي دوره قبل انتخابات اين سازمان را ، حمايت رئيس پيشين اين سازمان دكتر شهاب الدين صدر از كانديداي خاص در انتخابات رياست جمهوري سال ۷۶ مي دانند، اما بعد از تحولات ابتداي دهه ۶۰ در وضعيت پزشكان ايران، همگان ، شيوه انتخاب رئيس و همچنين اعضاي شوراي عالي نظام پزشكي را نامطلوب مي دانستند.
در حالي كه پزشكان معتقد بودند، رئيس اين سازمان نماينده افكار و خواسته هاي اكثريت اعضاي اين حرفه (پزشكان) نيست، امضاي سازمان نظام پزشكي در پاي برگه هاي تبليغاتي حمايت از يك كانديدا در انتخابات رياست جمهوري دوره ششم نشان داد كه اين نظرات، مبتني بر واقعيت است. شايد همين موضوع نيز موجب شد تا در انتخابات سال ۷۹ اين سازمان، بر خلاف همه دوره ها به ناگاه آگهي هاي تبليغاتي بسيار در مطبوعات چاپ و خبرها، اطلاعيه ها و بيانيه هاي مختلفي در اين باره منتشر شود.


اختيارات فراموش شده

در بررسي نواقص قانون فعلي سازمان نظام پزشكي نظرات بسياري مطرح است. در اين ميان صرفنظر از شيوه انتخاب رئيس اين سازمان، شرح وظايف و اختيارات سازمان نيز بارها مورد مناقشه قرار گرفته است. دكتر هويدا، رئيس انجمن پزشكان عمومي و يكي از اعضاي كنوني شوراي عالي نظام پزشكي، از كساني است كه معتقد است،نقش و جايگاه سازمان نظام پزشكي در روند تصميم گيري ها نقش اصلي و واقعي اين سازمان نيست. او مي گويد:«سازمان نظام پزشكي هم اكنون فقط نقش مشاوره اي دارد و در تصميم گيري ها جز ارائه پيشنهاد كار ديگري انجام نمي دهد. جالب است كه اين پيشنهادات هم هيچ گاه اعمال نمي شودو در نهايت تصميماتي گرفته مي شود كه اساساً مغاير نظر سازمان نظام پزشكي و در نهايت جامعه پزشكي كشور است.»
اين نظر از سوي كساني مانند دكتر محمدعلي كوزه گر، نماينده مردم شهريار و عضو كميسيون بهداشت مجلس نيز تأييد مي شود. او نيز معتقد است كه براي نقش و جايگاه سازمان نظام پزشكي بايد بيش از پيش حق و منزلت قائل بود.
دكتر نورالدين پيرمؤذن ، عضو ديگر كميسيون بهداشت و نماينده مردم اردبيل نيز همين عقيده را دارد. او در اين باره مي گويد: «زماني كه مشكل كمبود پزشك در سالهاي ابتدايي جنگ به بحران پزشكان بيكار در اين سالها بدل مي شود تنها علت اين است كه در سياستگذاري و تصميم گيري ها هيچ كس نظر سازمان نظام پزشكي و جامعه پزشكي كشور را نپرسيده وآنها اصلاً در اين تصميم گيري ها اختياراتي ندارند.»


جنجال انتخاب رئيس

اما در بحث جنجال برانگيز انتخاب رئيس سازمان نظام پزشكي و شيوه اداره اين انجمن صنفي، انتقادات بسياري مطرح است. هم اكنون بعد از اينكه جامعه پزشكي كشور در انتخابات، اعضاي هيأت مديره سازمان را در هر شهر انتخاب كردند، نمايندگان اين هيأتها در مجمع عمومي حاضر مي شوند تا جلسات اين مجمع را تشكيل بدهند. در اين مجمع ۱۸۷ نفر از ۱۸۷ منطقه حاضرند تا با رأي خود اعضاي شوراي عالي نظام پزشكي را انتخاب كنند. اما در اين انتخاب هر كدام از اين ۱۸۷ نفر، يك رأي دارند. دكتر هويدا در تشريح غيردموكراتيك بودن اين موضوع مي گويد:« در اين انتخاب، نماينده شهر تهران به عنوان نماينده ۱۰ هزار پزشك يك رأي دارد و نماينده كسي كه در منطقه اش۵۰ عضو جامعه پزشكي حضور دارند نيز يك رأي دارد. قطعاً چنين انتخابي برآيند نظر جامعه پزشكي كشور نخواهد بود.»
بعد از انتخاب شوراي عالي نظام پزشكي ، اين شورا به رأي اعضاي شورا ، سه نفر را به رياست جمهوري معرفي مي كند تا رئيس سازمان نظام پزشكي از سوي رئيس جمهوري انتخاب شود. اما زماني كه انتخاب اعضاي شوراي عالي، انتخاب مطلوب اكثريت جامعه پزشكي نباشد، طبيعي است كه اين سه نفر هم به شكلي عجيب انتخاب مي شوند. در دوره قبل زماني كه جامعه پزشكي بعد از شركت در انتخابات منتظر نظر شوراي عالي پزشكي كشور بود، با شگفتي غريبي روبه رو شد. نفر اول معرفي شده از سوي شوراي عالي، نفر آخر انتخابات تهران بود! نفر دوم نيز از ميان كساني انتخاب شده بود كه اساساً در انتخابات كانديدا نشده بودند و تنها نفر سوم منتخب انتخابات در تهران بود. اين فهرست در همان زمان، لزوم بازنگري جدي در قوانين سازمان نظام پزشكي را نشان مي داد. هرچند كه در نهايت سيدمحمد خاتمي، رئيس جمهوري پاي حكمي را امضا كرد كه جامعه پزشكي را راضي نگه مي داشت، اما آنها بيش از اين به دنبال احترام به آراي خود بودند. جالب است كه نفر آخر انتخابات تهران در آن زمان به رياست سازمان نظام پزشكي تهران بزرگ انتخاب شد. دكتر شهاب الدين صدر، بعد از اينكه در دوره رياست خود به سازمان نظام پزشكي كشور، اين سازمان را درگير تبليغات سياسي انتخابات رياست جمهوري كرد، در سازمان نظام پزشكي تهران بزرگ، سمت رياست را از آن خود كرد.


نقطه عطف اميدواركننده

نقطه عطف اصلاحاتي كه كميسيون بهداشت مجلس ششم براي حل مشكلات قانون سازمان نظام پزشكي در نظر گرفته، بحث «اختيارات وجايگاه» اين سازمان در تصميم گيري هاست. تصميماتي كه پيش از اين، خارج از خواسته هاي اين سازمان گرفته مي شد، يا تصويب قانون جديد، به اين سازمان محول خواهد شد. دكتر پيرمؤذن، نماينده مردم اردبيل در اين باره مي گويد: «يكي ازوظايف ما اين است كه بحرانها را پيش از بروز و ايجاد تنش، حل كنيم. مشكلاتي نظير راهپيمايي پزشكان در فرانسه كه در نتيجه بحران اشتغال پزشكان رخ داد، نتيجه بي توجهي به خواسته هاي جامعه پزشكي بود، در ايران نيز ما به بحراني رسيده ايم كه در آن ۱۷ هزار و ۵۰۰ پزشك بيكارند. به روايتي ديگر ۴۰ هزار دانش آموخته علوم پزشكي هم اكنون شغل مناسبي ندارند، اين درحالي است كه بزودي ۵ تا ۱۰ هزار فارغ التحصيل بيكار هم به اين تعداد اضافه خواهد شد. اگر برنامه ريزي ها با مشاركت نمايندگان جامعه پزشكي انجام نشود، قطعاً اين بحران ها ما را با تنش هايي تلخ روبه رو خواهد كرد.»
اين عضو فعال كميسيون بهداشت، در تشريح چگونگي افزايش اختيارات سازمان نظام پزشكي مي گويد: «در اصلاحيه جديد، بسياري از تصميم گيريها به خود پزشكان واگذار خواهد شد. به عنوان مثال باتوجه به گستردگي وظايف آموزش پزشكي و عدم توانمندي وزارتخانه مربوطه در حل مشكلات آموزش، سياستگذاري در اين حوزه به سازمان نظام پزشكي محول مي شود. مشكلاتي نظير معضل فارغ التحصيلان بيكار، واقعي نبودن تعرفه هاي پزشكي، رشد بي سابقه فرهنگ اخذ پولهاي كلان توسط پزشكان، افت شديد كيفيت آموزش پزشكي و… هزاران مشكل از اين دست نتيجه دخيل نبودن جامعه پزشكي كشور در تصميم گيري هاي كلان بوده و من مطمئنم اگر در اين سياستگذاري ها، نظر جامعه پزشكي اعمال مي شد، ما با چنين چالش هايي مواجه نمي شديم.»


تقابل و تحول

اما از سويي ديگر، تقابل نظرات سازمان نظام پزشكي با سياستگذاري ها و تصميمات گرفته شده در سالهاي اخير بسيار چشمگير بوده است، به شكلي به نظر مي رسد در صورت تحقق اصلاحاتي جديد در قوانين سازمان نظام پزشكي شاهد تحولات جدي در اين حوزه خواهيم بود. دكتر هويدا، عضو شوراي عالي نظام پزشكي كه در تهيه پيش نويس اصلاحيه جديد نيز نقش داشته در اين باره مي گويد: «از آنجايي كه تاكنون جامعه پزشكي به هيچ وجه نقش اجرايي نداشته، قطعاً با اجراي اصلاحات جديد، شاهد اتفاقات فرخنده بسياري خواهيم بود.»
اما انتظارات پزشكان ومردم از نارسايي هاي موجود بسيار زياد است. هم اكنون پزشكان عمومي با مشكلاتي جدي در ارتباط با تعرفه هاي مصوبه هيأت دولت و شوراي عالي بيمه مواجهند و بيماران از برخي برخوردهاي مادي پزشكان باتجربه به ستوه آمده اند.
آيا سازمان نظامي پزشكي با افزايش اختيارات قدرت حل همه اين مشكلات را دارد؟ دكتر هويدا در پاسخ به اين سؤال مي گويد: «بايد يادآوري كنم كه اصلاحات انجام شده، تمام آن چيزي نيست كه جامعه پزشكي انتظار دارد. اين اصلاحات درواقع درصدي از مشكلات را حل خواهد كرد، چون نظرات و معذوريت ها موجب شد تا در بخشي از اين اصلاحيه تغيير و تعديل صورت بگيرد. ما اميدواريم كه اين تحولات كارساز باشد.»

انتخاب دموكراتيك
اما در بخش اصلاحات احتمالي در انتخاب رئيس سازمان نظام پزشكي، اخبار خوبي براي پزشكان به گوش مي رسد. نخستين تغيير شيوه جديد اين است كه تعداد نمايندگان مناطق مختلف در مجمع عمومي تغيير خواهد كرد و اين تعداد متناسب با جمعيت پزشكان منطقه تعيين خواهد شد. به گفته يكي از كارشناسان مطلع از جزئيات اين اصلاحيه، در مجمع عمومي جديد، به ازاي هر ۵۰۰ پزشك در يك منطقه، يك نماينده به مجمع عمومي راه پيدا مي كند و اين مجمع نيز اعضاي شوراي عالي نظام پزشكي را از كساني انتخاب خواهد كرد كه در انتخابات شركت كرده باشند.
دكتر هويدا، رئيس انجمن پزشكان عمومي در اين باره مي گويد: «در قانون جديد، سه نفري كه به رياست جمهوري پيشنهاد داده مي شوند از ميان كساني انتخاب خواهند شد كه در انتخابات بيشترين رأي را آورده باشند.» تحول چشمگير ديگر اين اصلاحيه در انتخاب رئيس سازمان نظام پزشكي آن است كه سه نفر پيشنهادي از سوي مجمع عمومي سازمان نظام پزشكي انتخاب خواهند شد و شوراي عالي نظام پزشكي در اين باره تصميم گيري نخواهد كرد. درواقع بعد از اينكه پزشكان در انتخابات نمايندگان خود را برگزيدند، اين نمايندگان در توزيعي عادلانه در مجمع عمومي رئيس سازمان نظام پزشكي را انتخاب مي كنند.


لزوم قدرت نهاد پزشكان

باتوجه به اهميت حفظ استقلال يك نهاد قدرتمند از سويي و دورماندن فعاليت هاي صنفي ازجريانات سياسي، به نظر مي رسد كه اصلاحيه جديد قانون سازمان نظام پزشكي، روح و قدرت يك اتحاديه واقعي را به رگهاي اين سازمان مي دواند. قدرتي كه بدون شك در راستاي مشكلات بهداشتي موجود بسيار حياتي به نظر مي رسد. فراموش نمي كنيم كه يكي از مواضع جدي پزشكان در دهه اخير، رشد سرانه بهداشت دركشور بود. و با تفويض اختيارات جديد به پزشكان و افزايش قدرت آنان در تصميم گيري ها، اين اميد كه سرانه بهداشت براي ايرانيان افزايش پيدا كند، زنده مي شود. ضمن اينكه قدرت يك سنديكاي حرفه اي، قطعاً به احقاق حقوق از دست رفته آن حرفه واحياي مناسبات شغلي آنان نيز كمك مي كند. مناسباتي كه در ارتباط با حرفه پزشكي، همواره تمامي افراد جامعه را باخود درگير مي كند.

اين روزها برگزاري نمايشگاه جهانگردي كشورهاي خاورميانه در شيراز، كانون توجهات صاحبنظران، دست اندركاران و متخصصان امر گردشگري و جهانگردي كشورهاي حاشيه خليج فارس و خاورميانه قرارگرفته است. اين مسأله شركت كنندگان داخلي و مقامات فرهنگي خارجي را به اين باور رسانده است كه استعداد و توانمندي هاي گردشگري و جذب جهانگردان به ايران بيش از آن كه تصور مي شده، است . شهر تاريخي و باستاني شيراز نيز از قابليت تبديل شدن به قطب گردشگري خاورميانه استعدادي بالقوه دارد.
به گفته شركت كنندگان و دست اندركاران صنعت گردشگري برگزاري اين نمايشگاه همچنين فرصت مناسبي براي ايجاد ارتباط، تبادل تجربيات و اطلاعات و شناخت توانمندي هاي جذب گردشگر خارجي است و ضرورت احيا و حفظ ميراث فرهنگي ايران با هدف آشناسازي گردشگران داخلي و خارجي را مورد تأكيد قرارمي دهد. در اين ميان «محمد معزالدين» رئيس سازمان ايرانگردي و جهانگردي در حاشيه برگزاري نمايشگاه جهانگردي كشورهاي خاورميانه در شيراز، در گفت وگو با «ايران» ضمن تصريح ارائه كمك هاي ارتقا و كيفيت بخشي به فعالان صنعت گردشگري و ساماندهي طرح هاي جذب گردشگر مي گويد: با توجه به تقويت زيرساختارهاي صنعت گردشگري ايران و ورود ساليانه تعداد قابل توجهي جهانگرد به كشور، اين نكته براي علاقه مندان سفر به ايران و ديدار از ميراث كهن اين سرزمين مشخص شده است كه ثبات و امنيت، مؤلفه هايي تعيين كننده است و اكنون مسأله گردشگري در ايران همراه با آرامش خاطر تضمين شده است و سياست سازمان ايرانگردي و جهانگردي، توسعه بازار جذب گردشگري خارجي از كشورهاي مسلمان است.
معاون وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي همچنين با اشاره به توانمندي هاي اقتصادي ايجاد بازار گردشگري در شهرهاي ايران، بويژه شيراز، گفت: نمايشگاه بازار گردشگري خاورميانه در شيراز، در شكل تخصصصي خود در جست وجوي تعاملات جهاني است و اين فرصتي براي ايجاد ارتباط، تبادل نظر و گفت وگو ميان متخصصان، كارشناسان و مسؤولان گردشگري كشورهاي جهان با ايران است. اين مقام مسؤول معتقد است ورود هر جهانگرد به ايران و تداوم گفت وگو ميان مسؤولان دولتي مي تواند به نمايش توانمندي ها و قابليت هاي فرهنگي و گردشگري ايران منجر شود.
وي در بخش ديگري از سخنان خود استقبال مردم از برگزاري اين نمايشگاهها را گرم خواند و گفت با توجه به اوقات فراغت اندك، بيشتر مردم علاوه بر شركت در نمايشگاههاي عمومي، نسبت به حضور در نمايشگاههاي تخصصي نيز تمايل دارند و البته دست اندركاران و برگزاركنندگان بايد در كنار نقطه قوت حضور گسترده مردم مراقب باشند از اهداف اصلي نمايشگاه جهانگردي كشورهاي خاورميانه در شيراز، دور نشوند.
معزالدين در همين حال توجه به شناخت و عرضه بيشتر قابليت هاي گردشگري و اقتصادي بازار گردشگري شهرهايي چون شيراز را مورد تأكيد قرارداده و مي گويد: استان فارس و شهر شيراز نيازمند جايگاه و مكان گسترده اي براي برگزاري چنين نمايشگاههاي بين المللي است. چرا كه در آينده نزديك و با تبديل شهر شيراز به پايگاه قطب گردشگري منطقه خاورميانه، توسعه اركان و زيرساخت هاي گردشگري يك ضرورت است و به همين جهت با استاندار فارس مذاكراتي در اين باب انجام شده است.


شيراز رؤيايي در پيش چشم مهمانان

شيراز اين شهر باستاني و تاريخي با تمدني ديرين درحالي از چند روز گذشته ميزبان دست اندركاران صنعت گردشگري و شخصيت هاي سياسي و فرهنگي چند كشور است كه خيابانها ومناطق آن آذين شده و تمام امكانات و توانمندي آن براي ميزباني تدارك ديده شده است. اين تدارك گاه چنان خيره كننده است كه معاون اقتصادي سفارت اندونزي در ايران به عنوان يكي از شركت كنندگان نمايشگاه گردشگري شيراز، مي گويد: استقبال مردم و ازدحام جمعيت و تلاش مسؤولان براي ارائه چهره اي صحيح از ميراث كهن ايران، تمام افرادي كه حضور در چنين نمايشگاهي را تجربه مي كنند، غافلگير مي سازد.
«محمد سراج الدين» مي افزايد: ايران يكي از بهترين و مناسبترين كشورها براي جذب جهانگرد در دنيا محسوب مي شود، چرا كه قابليتهاي كافي براي اين كار و تقويت صنعت گردشگري را دارد، بطوري كه سالانه بايد بيش از ۱۰ ميليون نفر جهانگرد از جاذبه هاي اين كشور ديدن كنند.
وي كه افزايش تبليغات و سرمايه گذاري در اين مورد را يكي از راههاي جذب گردشگري خارجي دانسته، معتقد است ايران بايد بطور وسيع و همه جانبه اي نسبت به ا ين امر اقدام كند، مي گويد: اينگونه نمايشگاهها با تمام امكانات و قابليت هاي موجود مي تواند به اشكال ديگري نيز برگزار شود و خدمات همه جانبه تري را ارائه كند. البته اين اولين تجربه است و قطعاً در موارد و نوبت هاي ديگر، مشكلاتي همچون ترتيب زماني بازديدكنندگان عمومي و متخصصان، هزينه هاي اقامت و هماهنگي هاي پرواز به ايران كاهش مي يابد.
اين شركت كننده همچنين به عنوان يك تجربه از صنعت گردشگري در اندونزي مي گويد: در تمام دنيا وقتي يك توريست وارد كشوري مي شود، تعرفه ها چه براي افراد خارجي و چه تبعه آن كشور يكي است و اگر به كشور اندونزي سفر كنيد، همان پولي را خرج خواهيد كرد كه مردم كشور اندونزي خرج مي كنند. در ايران هم بهتر است اين رويه رعايت شود.
سراج الدين همچنين درمورد نتايج برگزاري نمايشگاه جهانگردي كشورهاي خاورميانه در شيراز و نمايشگاه بازار جهانگردي مي گويد: اين نمايشگاهها با اين حجم و گستردگي، برنامه هاي تنظيمي و تبادلات و گفت وگوهاي ميان مسؤولان و متخصصان قطعاً نتايج مثبت و مفيدي خواهد داشت.


نمايشگاه شيراز نيازمند ثبت جهاني

مهندس «سعيد اوحدي»، معاون نظارت و ارزيابي امور بين الملل سازمان ايرانگردي و جهانگردي نيز به عنوان يكي از شركت كنندگان نمايشگاه جهانگردي كشورهاي خاورميانه در شيراز با تأكيد بر ضرورت درج نام اين نمايشگاه در تقويم سازمان جهاني گردشگري مي گويد: از اين پس نام نمايشگاه شيراز در اذهان جهاني و دست اندركاران صنعت جهانگردي جاي مي گيرد و اميدواريم در تقويم سازمان جهاني جهانگردي نيز ثبت شود تا هر سال بتوانيم با يك برنامه ريزي از پيش تعيين شده ، باحضور كشورهاي بيشتري در حاشيه خليج فارس، نمايشگاه را در سطح مطلوبتري برگزار كنيم.
وي همچنين گفت: يقيناً نمايشگاه جهانگردي كشورهاي خاورميانه در شيراز در آينده تأثير بسيار زيادي در رشد ورود جهانگردان اين منطقه خواهد داشت.


توجه به اقتصاد گردشگري

از سوي ديگر مهندس عبدالله آهنگري، مديركل امور اداري سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي و كارشناس ارشد گردشگري نيز در گفت وگويي با «ايران» گفت: اگر فارغ از توانايي هاي اقتصاد گردشگري به اين صنعت بپردازيم، دچار مشكل خواهيم شد.
به نظر مي رسد كليه فعاليتهاي اقتصادي كه امروز در دنيا جريان دارد به نوعي بايد تداوم و تعريف اقتصادي داشته باشد و اين تعريف بايد طوري باشد كه آن صنعت را زنده نگاه داشته و چرخ آن را به گردش درآورد.
وي در توضيح اين نگاه افزود: اگر فارغ از پتانسيلهاي اقتصادي گردشگري به اين حرفه و صنعت بپردازيم، سرانجام دچار مشكل خواهيم شد و به همين منظور بايد ميان اقتصاد و مقوله گردشگري پيوندي برقرار كنيم. اكنون دنيا بحثهاي مختلفي را كه در مورد اقتصاد گردشگري وجود دارد، دسته بندي كرده است. يكي از مهمترين عواملي كه مي تواند ما را نسبت به گردشگري و توسعه آن اميدوار كند، توسعه اقتصاد گردشگري و بازارهاي مرتبط با آن است. اين بازارها مي تواند از خدمات گردشگري شروع شده و تا صنايع مربوطه و كالاهاي فرهنگي و... آن امتداد يابد.
بنابراين بايد هر نوع فعاليتي را كه در عرصه گردشگري داريم، در اشكال اقتصادي هم داشته باشيم و براي به دست آوردن اين شكل جديد از استراتژيهاي اقتصادي نيز كه از سياستهاي كلان ناشي مي شوند، بهره گيريم. وي با تصريح اينكه سياستهاي كلان گردشگري در كشور را بايد مبدأ و مركزي مشخص كند، گفت: نمايشگاه شيراز از اين جهت كه مي تواند بعد اقتصادي گردشگري را كاملاً مشخص كند، بسيار حائز اهميت است و در عين حال شهر شيراز به عنوان قطب توريستي كشور كه در ميان تمام كشورهاي خاورميانه هم شناخته شده است، قابليت هاي ممتازي دارد.
وي گفت: از ديگر بحث هايي كه اين نمايشگاه مي تواند به دنبال داشته باشد معرفي ايران با روش هاي جديد و تداوم اين كار به عنوان كشور طراح ايده گفت و گوي تمدنهاست. در واقع با برگزاري چنين نمايشگاههايي مي توانيم نشان دهيم ايران، به عنوان طراح گفت و گوي تمدنها حتي در سالي كه بحث از جنگ وخونريزي ومسائل مختلف تنش زا در عرصه بين المللي است، از صلح، گفت وگو و تفاهم سخن مي گويد.
وي با اشاره به اينكه بايد دقت داشت نمايشگاههاي گردشگري و بازار جهانگردي ايران، در عرصه هاي بين المللي نيز جايگاه خود را پيدا كنند، افزود: نبايد با چالش قرار دادن سهم ديگر كشورها، آنان را درگير كار خود كرده و در حقيقت با اين كار ايجاد تعارض كنيم.
وي گفت: ايران توانايي عنوان كردن بحث گردشگري در كشور را به عنوان يك فعاليت مكمل گردشگري در خاورميانه دارد و اگر كشورهاي حاشيه جنوبي خليج فارس با استفاده از امكانات تفريحي و خريد امكاناتي براي جذب گردشگر دارند ما نيز حرفهاي ناگفته بسياري در زمينه «اكوتوريسم» و حتي «ژئوتوريست» داريم كه در اختيار ديگر كشورهاي همسايه نيست. در واقع اين كشورها براي اينكه مقاصد گردشگري را فراهم و ايجاد كنند بايد مبالغ هنگفتي هزينه كنند در حالي كه اين امكانات در كشور ايران از پيش آماده بوده است و تنها بايد زمينه هاي جذب گردشگران خارجي را فراهم كرد.

امروزه در محافل فرهنگي، اجتماعي، سياسي در خصوص عدم پاسخگويي نظام تعليم و تربيت به انتظارات مردم و مسؤولان بحث و گفت وگو مي شود؛ اما در خصوص اينكه چگونه مي توان نظامي پاسخگو ايجاد كرد، سخني به ميان نمي آيد. مسائل و مشكلات آموزش و پرورش در ارتباط با انتظارات مردم از ۸۰ سال پيش تاكنون در بخش بودجه، اعتبار و ساخت و ساز مدارس و نيروي انساني مشابه هم بوده است ولي در عصر دانايي، انفجار اطلاعات و جابجايي سريع اطلاعات و سرعت فوق العاده در بهره گيري از آن، انتظارات و نياز جوامع نسبت به توان و ظرفيت يك حوزه وزارتي، فاصله قابل توجهي ايجاد كرده است و اين امر حكايت از آن دارد كه نمي توان با اقدامات سنتي، جامعه اي فعال، پويا و با نشاط ودانش جو، دانشگرا، خلاق، با اخلاق و دينمدار كه بتواند حداقل نيازهاي زندگي خود را برطرف سازد، پرورش داد.
اكنون مدرسه و ساختار آموزشي آن محدود به يكسري معلومات از قبل تعيين شده و گاهي تكراري فاقد خلاقيت و نوآوري است. در حالي كه در بيرون از مدارس، جريان اطلاعات و دانش از هر مسيري روزنه اي براي تغيير نگرش، دانش و مهارت براي مخاطبين خود باز مي كند كه نظام مدرسه قادر نيست اين يافته ها را در ساختار ارزشيابي مورد سنجش و عامل ارتقاء قرار دهد.
ادامه اين روند باعث مي شود كه دانش آموزان و اولياء آنان اعتماد خود را به كارآيي تعليمات مدارس از دست داده و در نهايت، همكاري و مشاركت لازم را در فراگيري معلومات نداشته باشند. چرا كه آنچه از دانش و مهارت لازم دارند در مدارس بدون حصار شبكه هاي اطلاعاتي داخلي و خارجي به دست مي آورند. با اين وصف اولين قدم، شكستن حصارهاي آموزشي و پرورشي محدود مدارس است. بهره گيري از آموخته هاي خود آموزانه دانش آموزان در نظام ارزشيابي آموزشي و پرورشي و ارتقاي آنان به پايه بالاتر، بدون توجه به زمان تحصيلي و سن دانش آموزان، تحقق اين مهم باعث مي شود هزينه سرانه دانش آموزي، نياز به نيروي انساني متخصص و مرتبط با درس و ساخت و ساز مدارس كاهش يابد چرا كه آنچه قرار است نظام تعليم و تربيت در چارچوب برنامه هاي خود آموزش دهد فراگيران آن را بدون استفاده از مراكز آموزشي رسمي و حضور در كلاس فرا گرفته اند.
اگر جناب مرحوم دكتر حسابي رحمت الله عليه در نظام آموزش مقدماتي و عالي سنتي تعليم وتربيت مي شد آيا مي توانست دكتر حسابي باشد!
از سوي ديگر برنامه ها و محتواي آموزشي درسي بايد از «نظام آموزشي باز» پيروي كند چون با روند فعلي عليرغم تلاشهاي سازمانهاي ذيربط براي تهيه و تأليف كتب درسي و همزمان كردن محتوا با نيازهاي مربوط نمي توانند همپاي تغييرات اجتماعي و فرهنگي گام بردارند. بدين منظور بايد بجاي تدوين و تأليف كتب درسي كه هزينه سرسام آوري نيز به همراه دارد، وزارت آموزش و پروش عناوين و موضوعات را اعلام كرده و دانش آموزان و معلمان خود را موظف به كسب معلومات و اطلاعات لازم در خصوص عناوين و موضوعات كنند كه اين امر نيز مشاركت، تلاش و پيگيري دانش آموز و معلم را در جريان ياددهي و يادگيري ايجاد كرده و باعث نوعي نشاط و افزايش انگيزه در فراگيري علوم بين متعلمان مي شود.
زمينه سازي اجرايي براي برخي واژه ها و مفاهيم از طريق فرهنگ سازي اجتماعي نيز از ديگر راهكارهاي تقويت نظام تعليم و تربيت است. به اين ترتيب ديگر در برابر سياست هاي آموزش و پرورش، مقاومتي صورت نمي گيرد. براي مثال وقتي بحث مشاركت مردم در نظام تعليم وتربيت را مطرح مي كنيم متوجه مي شويم كه مردم نسبت به اين واژه، نگرش مثبت از خود نشان نمي دهند چرا كه احساس مي كنند اين هم روندي است براي دريافت پول و به قول معروف تيغ زدن! در حالي كه اين موضوع حتي براي سياستگذاران نيز به درستي تفهيم و آشكار نشده است.
اگر بتوان فرهنگي بوجود آورد كه هر هموطني موقع تصميم گيري اين سؤال را از خود بكند كه اين اقدام من، چه مشكلي از خودم و چه مشكلي از جامعه را حل و يا به كدام هدف اجتماعي كمك مي كند، آن وقت است كه مي توان اميدوار بود، امر مشاركت در شرف جامعه پذيري است.
اگر توليد يك فيلم، يك داستان،يك تئاتر كه در آن نقش قانون را در فرهنگها جاي مي دهد، مشاركت بدانيم خواهيم ديد پيرامون يك موضوع يعني قانون در سه جايگاه اجتماعي، مشاركت سازنده بوجود آمده است كه مي تواند در تحقق اهداف مذكور بسيار با اهميت تلقي شود. در حالي كه اين مشاركت در امر تعليم و تربيت داراي قطع و وصلهاي فراوان است كه به جاي رشد باعث كندي و تأخير در اجراي برنامه ها مي گردد.
تا زماني كه آموزش و پرورش نتواند از ظرفيتهاي آموزش و پرورش برون سازماني بهره مند شود نام و واژه مشاركت در هر جامعه اي رؤيايي بيش نخواهد بود.
و نكته آخر اينكه تا زماني كه اين القاء در جامعه وجود دارد كه مسؤوليت تعليم و تربيت جامعه بر عهده يك وزارتخانه است، مطمئن باشيم هيچگاه به اهداف تعليم و تربيت نخواهيم رسيد. امروزه اگر اين باور بوجود آيد كه در قبال هر ناكامي وعدم توفيقي به هر دليل، فردفرد آحاد جامعه و تمام نهادهاي دولتي و غيردولتي، مجلس، دولت و سازمانهاي مؤثر در تصميم گيري مسؤولند در آن صورت مي توان اميدوار بود نظامي پاسخگو در امر تعليم و تربيت داشته باشيم.
عليرضا براتيان
مشاور معاونت آموزش عمومي و امور تربيتي

گروه اجتماعي ـ ايران بخاطر غناي فرهنگي و تمدن تاريخي مي تواند به موفقيتهايي در صنعت گردشگري دست پيدا كند.
مولدي المسكاري سفير تونس در گفت وگوي اختصاصي با خبرنگار «ايران» ضمن بيان اين مطلب در پاسخ به اين سؤال كه ضعف كشور ايران در صنعت جهانگردي را در چه چيزي مي بينيد گفت: متأسفانه من نمي توانم به اين سؤال پاسخ دهم ولي مي توانم بگويم چه راهكارهايي را براي پيشرفت در اين صنعت مي توان به كار گرفت.
وي افزود: ما براي جذب گردشگر از تمام امكاناتي كه در اختيار داريم بطور بهينه استفاده مي كنيم تا بتوانيم بهترين و بيشترين سرويس دهي را به آنان عرضه كنيم چرا كه سرويس دهي مناسب به گردشگران عامل مهمي در جذب آنان محسوب مي شود.
وي افزود: اگر بخواهيم در صنعت گردشگري موفق باشيم و از جايگاه مناسبي برخوردار گرديم بايد در تمام مسيرهايي كه باعث پيشرفت اين صنعت مي شود گام برداشت و تمام سعي و تلاش خود را در اين راستا به كار گرفت.
وي تأكيد كرد: اگر امروز كشور تونس به چنين جايگاهي رسيده است نه يك روزه، بلكه پس از گذشت سالها تلاش و كوشش و استفاده از تجربيات ساير كشورها در اين ساليان بوده است. سفير تونس اظهار داشت: تونس در صنعت گردشگري هر روز امكانات خود را در اين زمينه گسترش مي دهد تا جايي كه در اين صنعت جزو بهترينها در جهان باشد و همچنان بر اين تلاش خود روز به روز مي افزايد.
المسكاري تصريح كرد: تونس يكي از مطرح ترين كشورها در زمينه «اكوتوريسم» و جهانگردي در دنيا است، اما همچنان به دنبال به دست آوردن موقعيتهاي بهتر براي جذب توريستهاي بيشتر است.
وي در پاسخ به اين سؤال كه موقعيت كشور ايران را از نظر صنعت گردشگري در خاورميانه چگونه ارزيابي مي كنيد افزود: كشورها را نمي شود با يكديگر مقايسه كرد. چرا كه هر كشور داراي قابليتهاي مخصوص به خود است.
وي در پاسخ به نحوه برگزاري و برپايي اولين نمايشگاه بازار جهاني جهانگردي در خاورميانه گفت: به عنوان اولين قدم خوب بود و به نظر سازمان يافته مي آمد و مي تواند قابليت پيشرفت بيشتري را در آينده داشته باشد.

انعقاد پروتكل ميان ايران وتونس

همچنين در ديدار سفير تونس با دبيركل جامعه هتلداران ايران بر مفاد پروتكل منعقد شده بين دو كشور تأكيد شد. مهندس خسرو ايران پور دبيركل جامعه هتلداران ايران در گفت وگو با خبرنگار «ايران» ضمن بيان اين مطلب گفت: حدود پنج ماه قبل بين جامعه هتلداران ايران و كشور تونس يك تفاهمنامه سه ساله منعقد شد كه در اين ديدار سفير تونس بر مفاد و اجراي اين پروتكل تأكيد كرد.
وي گفت: اين تفاهمنامه در ۸ بند تنظيم شده است كه يكي از بندهاي مهم آن بر ارتباط تور گردشگري بين دو كشور تأكيد دارد. وي از ديگر بندهاي مهم اين تفاهمنامه را استفاده از خطوط هوايي ذكر كرد و گفت: با انعقاد اين تفاهمنامه و براي اجراي اين بند، شركت ماهان يك خط هوايي تهران ـ تونس را برقرار كرده است.
ايران پور همچنين همكاري در ساخت و ساز هتل در كشور ايران و تونس را از ديگر بندهاي اين تفاهمنامه ذكر كرد و افزود: براي اين «پروتكل» يك گروه كاري ۱۰ نفره متشكل از ۵ نفر ايراني و ۵ نفر تونسي در نظر گرفته شده است.
وي با بيان اينكه تونس يكي از پيشرفته ترين كشورهاي آفريقايي در صنعت گردشگري است اظهار داشت: اين كشور سالانه ۶درصد درآمد توريستي خود را از بخش مديترانه اي حاصل مي كند. وي با اشاره به اينكه كشور تونس سالانه ۵‎/۵ميليون ورودي گردشگر دارد افزود: اين كشور بسيار علاقه مند به استفاده از تجربيات و دستآوردهاي ايران در بخش فرهنگي است.
دبير كل جامعه هتلداران ايران با تأكيد بر اظهار تمايل زياد اين كشور به فعاليت در بخش گردشگري ايران تصريح كرد: تفاهمنامه اي كه ميان دو كشور منعقد شده است، مي تواند موقعيت بسيار مناسبي براي كشور ايران باشد.
• حميرا حيدريان

پيمان نامه جهاني حقوق كودك، در روزجهاني «كودك» توسط كودكان ايراني امضا خواهد شد.
به گزارش روابط عمومي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان، به منظور اعلام همبستگي جهاني كودكان ايران با گروههاي همسن و سال خود در كشورهاي جهان، طومار پيمان نامه حمايت از حقوق كودكان امضا خواهد شد و به اين ترتيب بررعايت حقوق مادي و معنوي و پرهيز از بروز هرگونه رفتار خشونت آميز با كودكان جهان تأكيد مي شود.
پيمان نامه جهاني حقوق كودك سندي است كه كليه كشورهاي جهان آن را پذيرفته اند.
مراسم بزرگداشت جهاني كودك امسال روزهاي ۱۴ ، ۱۵و ۱۶ مهرماه جاري با حضور مقامات مسؤول كشور و مسؤولان سازمانهاي دولتي و تشكلهاي غيردولتي حامي حقوق كودك در مركز آفرينشهاي فرهنگي و هنري كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان برگزار مي شود.

در روزهاي برگزاري بزرگداشت روز جهاني كودك، اسباب بازيهاي خشن كودكان، داوطلبانه جمع آوري و به آنان اسباب بازيهاي فكري و صلح آميز داده مي شود.
در روزهاي برگزاري مراسم روز جهاني كودك، كودكان و نوجوانان مي توانند با آوردن اسباب بازيهاي خشن و تحويل آن درمحل در نظر گرفته شده، اسباب بازيهاي فكري، صلح آميز و سرگرمي هاي مناسب با گروه سني خود را دريافت كنند. اين برنامه فرهنگي كه در روزهاي ۱۴ ، ۱۵ و ۱۶ مهرماه برگزار مي شود، در ادامه حركتهاي ترويج فرهنگ صلح دوستي است كه از سوي كانون براي ارتقاي فكري نسل آينده فرزندان ايران برگزار مي شود. براساس اين گزارش، در روزهاي ياد شده، كودكان و نوجوانان با حضور در مركز آفرينشهاي فرهنگي و هنري كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان واقع در خيابان حجاب مي توانند در كنار بهره گرفتن از ديگر برنامه هاي در نظر گرفته شده، در اين طرح مشاركت كنند.

رئيس جمهوري در مراسم آغاز سال تحصيلي دانشگاهها، «سياسي بودن» را لازمه دانشگاهي بودن دانست وتصريح كرد: خدا نكند دركشوري دانشگاهها دچار انفعال سياسي شوند. اين امر، نشانه بيماري است و بايد آن را درمان كرد.
به گزارش ايرنا، «سيد محمد خاتمي» رئيس جمهوري كه در جمع وزراي علوم و بهداشت و استادان، دانشجويان و مسؤولان دانشگاهها سخن مي گفت، افزود: دانشگاه ذاتاً سياسي است، اگر چه ممكن است نوع دغدغه ها در آن متفاوت باشد.
رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي، همچنين تصريح كرد: دانشگاه، جايگاه پرسش و مهمترين محل اجتماع نسل جوان با فرهنگ و علم جو است كه آرمانخواهي، پرسشگري و پيشرو بودن او ايجاب مي كند نسبت به سرنوشت مردم و كشور خود و جامعه بشري دغدغه داشته باشد.
خاتمي بر لزوم عدم غفلت نسل جوان و دانشجوي كشور از «دغدغه هويت» تأكيد كرد و اظهار داشت: نسل جوان امروز ما بايد بداند از كجا آمده است، بر پايه كدام اصول مي خواهد در جامعه پرتلاطم امروز ايستادگي كند و به چه هدفي مي خواهد برسد. قوم بي هويت، نه تنها قادر به نجات ديگران نيست بلكه خود نيز در معرض آسيب هاي فراوان قرار مي گيرد.
رئيس جمهوري، شناخت هويت ديني، فرهنگي و ملي ايران را از سوي نسل جوان و نوجوان كشور گوشزد كرد و گفت: شناخت اين هويت به معناي ارتجاع و بازگشت به عقب نيست بلكه تكيه بر گذشته براي حركت به سوي آينده با بهره گيري از قدرت اجتهاد واقتباس است.
خاتمي افزود: جهان اسلام، بويژه نسل جوان و با فرهنگ، هم اكنون از دومسأله احساس دلزدگي مي كند، از يك سو از مكاتب غربي، ايسم ها و تجربه هاي عاريتي ناسازگار با معيارهاي جامعه خود و از ديگر سو، از حركتهاي افراطي خشن و قشري گري كه از اسلام چهره اي سخت عبوس ارائه مي دهد.
وي افزود: در چنين فضايي، ارائه الگوي موفق حكومتي متناسب با ويژگيهاي جامعه مسلمان و مقتضيات روز هم براي حاكمان و هم مردم بسيار مهم است و من معتقدم اين الگوي موفق، الگوي مردم سالاري ديني است كه در حال حاضر در ايران تجربه مي شود مشروط به آنكه به همه لوازم آن تن دهيم.
رئيس جمهوري كه موضوع سخنانش را به تبيين «نسبت ميان دانشگاه با سه مقوله «سياست، علم و ايمان» اختصاص داده بود، دانشگاه را كانون علوم جديد خواند و تأكيد كرد كه تعارض ميان علم و ايمان در غرب نه از ذات اين دو، بلكه از تقابل ميان كليسا و روشنفكران و بورژواهاي غربي در قرون وسطي نشأت گرفته است.
وي با تبيين ويژگي هاي حكومت وانديشه در دوران قرون وسطي در غرب و تفاوتهاي آن با حكومتهاي اسلامي معاصر خود، ضرورت شناخت تفاوتهاي غرب با شرق اسلامي را خاطرنشان ساخت و گفت: نبايد تجربه يك جهان و قوم را بدون چون و چرا بر سرگذشت قوم ديگر تطبيق كرد و براي پيشرفت همه جوامع، دقيقاً همان نسخه اي پيچيد كه غرب پيموده است چرا كه اين امر، ما را دچار سوءتفاهم هاي بزرگ مي كند، آنگونه كه امروز كرده است.
رئيس جمهوري با رد تعارض ميان علم و دين افزود: تقابلي كه اينك ميان علم و ايمان پديد آمده است از يك سو، ناشي از مطلق كردن علم و افتادن به دره وحشتناك علم پرستي و از ديگر سو، عدم تفكيك ميان داده هاي اصلي دين با برداشتهايي است كه ما از دين داريم.
وي تصريح كرد: اگر علم پرست نبوديم و مرز ميان برداشتهاي بشري از دين را با جوهر دين مشخص كرديم و براي نوسازي ديني آمادگي داشتيم، نه تنها هيچ تقابلي ميان علم و ايمان نخواهد بود بلكه آنها دو بال پرش و تكامل انسان مي شوند. رئيس جمهوري در بخش ديگري از سخنانش گفت كه جامعه ما امروز نيازمند برنامه ريزي، تدبير و توسعه در همه زمينه ها، به كارگيري امكانات در راه پيشرفت و توسعه دانش، گسترش دانش و تحقيق در كشور، فراهم آوردن زمينه تقويت هويت، رسيدن به خود باوري و مقام اجتهاد واقتباس به جاي تقليد از دستاوردهاي تمدن غرب است.
دكتر «محمدرضا ظفرقندي» رئيس دانشگاه علوم پزشكي تهران نيز در اين مراسم لزوم ايجاد تعامل مثبت و دو سويه دستگاههاي اجرايي با دانشگاهها را مورد تأكيد قرار داد. رئيس جمهوري در اين مراسم به ۲۱ تن از نفرات برتر آزمون سراسري سال ۱۳۸۱ دانشگاهها لوح سپاس اهدا و از طرح توسعه و ساماندهي دانشگاه تهران ديدن كرد.