داستان «مده آ» بخشي از افسانه هاي دريانوردان است. دخترشاه آيتس «مده آ»، دل باخته سركرده دريانوردان ياسون مي شود و به او ياري مي رساند تا جايزه جام طلايي پدر رابه چنگ آورد. در حين فرار مشترك، مده آ برادر خود آبسيرتوس را به قتل مي رساند و جنازه را تكه تكه مي كند و به دريا مي ريزد. ادامه راه وي در داخل و خارج از يونان هم باخونريزي همراه است و بدين وسيله قصد دارد راه رابراي ياسون هموار سازد. در كرينت ياسون مده آ را از خود مي راند تا بتواند با دختر شاه كرئون وصلت كند. مده آ لباسي آلوده براي آن دو ارسال مي كند و باعث مي شود هر دو آتش بگيرند، محض تبديل آخرين اميد ياسون به يأس، هر دو فرزند خود را به قتل مي رساند و با كالسكه سوار بر اژدهايي كه پدربزرگ وي هليوس به او اهدا مي كند، از محل مي گريزد.
در دوران باستان آپولونيوس روديوس همين افسانه دريانوردان رابه شعر درآورد، ولي پايان تراژيك ياسون و مده آ را از قلم انداخت. روديوس بيشتر به قاتل دو كودك مي پردازد و ياسون را مردي ترسيم مي كند كه ميان دو زن گرفتار آمده است. سپس نمايشنامه مده آي اروپيد پديد آمد و در طول تاريخ جايگاه خود را حفظ كرد، و گرچه در طول زمان بالغ بر دويست نمايشنامه به همين موضوع پرداخته اند، كماكان به عنوان مرجع تلقي مي شود.
به روايتي اروپيد ابتدا به مده آ نقش زني قاتل محول كرد، در دست نوشته قديمي تر، به خاطر تنفر از بربرها و يا باب انتقام كرئون، اهالي كرينت بچه ها را كشتند. در آغاز تراژدي ياسون با كروزا وصلت كرده است، مده آ قصد انتقام دارد، ولي كرئون او را همراه فرزندان از كشور مي راند. مده آ طي صحبتي با اگوس پادشاه آتن و طي مذاكره اي آزماينده با ياسون پي مي برد كه با فناكردن فرزندان بهتر مي تواند روي يك مرد تأثير بگذارد. مده آ فرزندان را با هداياي آلوده پيش همسر ياسون مي فرستد تا از وي بخواهند اجازه بدهد پدر در كرينت بماند. نگون بختي مسير خود را طي مي كند.
در يونان باستان نمايشنامه نويس هايي چون انيوس، آتيوس و نئوفرون در ارتباط با مده آ آثاري خلق كردند كه امروزه هيچ يك از آنها در دسترس نيست. سه نه كا در همان ايام نمايشنامه اويد را نوشت و شهرتي به هم زد و طي نمايشنامه اي ديگر تحت عنوان «بين النهرين و بانوي قهرمان» به موضوع مده آ پرداخت و شگردهاي او را مورد توجه قرارداد، و به گفته اي اين اثر سه نه كا زودتر از اروپيد خلق شده است.
از آن پس نويسندگان سرشناسي چون كورنل (۱۶۳۵ميلادي) بارون دلانگ پير (۱۶۹۴ ميلادي) و نويسنده انگليسي ر.كلوور (۱۷۶۱ ميلادي) برمبناي مده آ آثار جديدي آفريدند كه از نظر چرخش رويدادها و نوع تراژدي با هم تفاوت هايي داشته اند. در آلمان هم نمايشنامه نويس و منتقد و نظريه پرداز تئاتر گوتهولد ايفرائيم سينگ براساس شخصيت تراژيك مده آ نمايشنامه «خانم سارا سامپسون» را نوشت (۱۷۵۵ ميلادي). ف . م. كلينگر در سال ۱۷۸۶ و ف.دبليو. كومر در سال ۱۷۵۵ ميلادي بر همين مبنا دو اثر جداگانه خلق كردند كه اثر كلينگر با نام «مده آ در كورينت» شهرتي به هم زد و دوباره در سال ۱۷۹۱ اثر ديگري تحت عنوان «مده آ در قفقاز» را به پايان رساند كه به كفاره و سرانجام هستي مده آ مي پرداخت و بي ترديد از سه نه كا و كورنل متأثر بود.
وبالاخره در سال ۱۹۴۶ ژان آنوي مده آي عصر حاضر را به شكلي امروزين و متأثر از اروپيد ارائه داد. ف.ت. چوكور هم در سال ۱۹۴۷ مده آ را با خميرمايه اي ضدجنگ نوشت كه در آن جا سرنوشت يك آمريكايي را به تصوير مي كشد. كاري ديگر گونه و توجه برانگيز و آكنده از طنز تلخ…
اجراي مده آ به كارگرداني سهراب سليمي در سالن قشقايي تئاتر شهر، اجرايي متفاوت است. سليمي با محور قراردادن مده آي اروپيد، ژان آنوي و داريوفو متن ديگري آفريده است كه با هيچ يك از سه نمايشنامه نويسان كلاسيك و معاصر ارتباط تنگاتنگ ندارد. آنگونه كه اجرا بازگو مي كند بيش از همه از داريوفو متأثر است. حال آن كه مده آي دست نويس فو يك تك گويي تحت عنوان «مده آ» تك گويي يك بدكاره در آسايشگاه است و متأثر از جنبش هاي فمينيستي اروپا. واقعيت اين كه اجراي حاضر حاصل پژوهش و تلاش شخص سليمي است و ارتباط چنداني به داريوفو ندارد، آنچه باعث تعجب است چرا نويسنده متن نمايشنامه برداشت خود رابا نام خود كه با نام فو روانه صحنه مي كند، حال آن كه اقرار به پرداختي ديگر از مده آ، نه تنها عجيب نيست بلكه تعمقي را دامن مي زند كه بالاخره در ايران هم كسي به كار بازنگري در متن يا متون نمايشي باستاني افتاده و كاري وراي كارهاي ديگر ارائه داده است. به تصور نويسنده اين متن، متانت شرقي كه در طول ساليان اغلب سدراه ما شده، اينجا نيز سراغ سهراب سليمي آمده، و اسم او را در مقام نويسنده خط زده و جايگزين را ترجيح داده است. كه حال خوش آيند باشد و نباشد اين اثر به سليمي تعلق دارد فكر او حرف اول و آخر را مي زند.
مده آي در حال اجرا به ظاهر متأثر از تك گويي داريوفو است و از ستم تاريخي كه در طول زمان برنسوان تحميل شده، پرده برمي كشد. مده آ در نقش راوي همه ادوار ظاهر مي شود و بازي ساز كه گاه در نقش كرئون و گاه ياسون در صحنه حضور مي يابد درواقع تكمله اي است بر ستمي كه برروي صحنه بازگو مي شود. سليمي تلاش كرده بر زبان روايي مده آ تأثيري تراژيك بگذارد، ولي خوب مي داند كه روايت، روايت است و نمايش، نمايش، تأثيري كه يك راوي قصه بر شنونده مجرد بر جاي مي گذارد. جاي خود دارد و تأثيري كه كليت يك اثر تراژيك روي جمع بگذارد، جاي خود. بنابراين تماشاگر مده آ هيچگونه احساس همدردي با شخصيت تراژيك نمي كند. چرا كه شخصيت تراژيك در صحنه حضور ندارد، راوي هم حتي اگر با تمام وجود در صحنه حاضر بشود، كه مي شود، فراتر از يك راوي نيست. تلاش كارگردان در روايت قصه با توسل به ابزار نمايشي، خود حركتي تازه است. راوي نمايش هم زمان ايفاگر نقشي در كليت تاريخ است و قصه نويسنده را بازگو مي كند، گاه قابليت روايت گري بر بازيگري غالب است و گاه برعكس.
باري، مده آي پرداخت سليمي كاري است خوب، تفكر برانگيز و نوگرا.
براي بازيگران جواني كه اولين تجارب بازيگري را از سر مي گذرانند، فرصت مناسبي است تا در كنار سليمي آموخته هاي خود را غني تر سازند و خوب مي دانند كه براي رسيدن به ايفاي نقش هاي مطلوب و تأثيرگذار عرصه نمايش، هنوز راه درازي در پيش دارند.
كارگردان با به كارگيري طراحي صحنه سنجيده، گريم و لباس، چنان هوشمندانه مخاطبان را تحت تأثير قرارمي دهد كه چهل وپنج دقيقه مدت نمايش سريع سپري مي شود و تماشاگر احساس مي كند مؤظف است دربرابر جايگاه والاي زن سر تعظيم فرود بياورد.

‎/ داستان براي نوجوانان‎/ فريبا كلهر‎/ انتشارات سروش‎/ ۳۰۰۰نسخه‎/ ۷۰۰۰ريال
فريبا كلهر [متولد ۱۳۴۰] از نويسندگان موفق ادبيات كودك و نوجوان است كه داستان ها و رمان هايش توانسته مخاطبان پارسي زبان اين ژانر را به خوبي جذب خود كند. او به اتفاق مصطفي رحماندوست از گردانندگان اصلي «سروش كودكان» است و چنان كه خود گفته است بيشترين تأثير را در نگرش جهان [نه سبك و شيوه] از رحماندوست اخذ كرده است.

‎/ دونيس را.دانديس‎/ انتشارات سروش‎/ چاپ چهارم: ۱۳۸۰ ‎/ ۲۰۰۰نسخه‎/ ۱۲۰۰۰ريال
آخرين ويرايش اين كتاب، ويرايش هشتم، در سال ۱۹۹۱ ميلادي صورت گرفته است. با آنكه ناشر و مؤلف، در دهه هشتاد شاهد به وجود آمدن رايانه هاي شخصي وگسترش نشر الكترونيك روميزي و سهل الوصول شدن استفاده از فن آوري نوين بوده اند، متن كتاب را تغيير نداده اند. اين موضوع نشاندهنده آن است كه درسها و نتيجه گيري هاي كلي كتاب نه تنها از اعتبار نيفتاده، بلكه اهميت بيشتر نيز يافته است.

اولين شماره ماهنامه «هنرصنعت» منتشر شد.
اين ماهنامه كه با صاحب امتيازي ومديرمسؤولي علي اكبر سعيدي كيا منتشر مي شود ، مهمترين مطالب شماره اول خود را به «سينما» اختصاص داده است.
در ماهنامه ويژه شهريورماه «هنرصنعت» مطالبي را با اين عناوين مي توان مشاهده كرد: تاريخچه ظهور و تكامل سينما، آشنايي با صنعت سفالگري ، به استقبال ۲۱شهريور روز سينما ، موسيقي در اينترنت، نگاهي دوباره به عصرجديد چارلي چاپلين، پيكاسو از يك منظره عجيب، نگاهي به مجسمه و مجسمه سازي به بهانه سومين دوسالانه مجسمه و…

مراسم شب شعر عزت و افتخار حسيني در آستانه ولادت حضرت محمد (ص) در مسجد بلال صدا و سيما برگزار مي شود. به گزارش رسيده، در اين مراسم بيداردلان ملك سخن، شاعران و مداحان اهل بيت در محفل انسي به خواندن اشعاري در مدح و ثناي پيغمبر (ص) خواهند پرداخت. گفتني است، اين مراسم روزهاي ۱۲ و ۱۳ مهرماه بعد از نماز مغرب و عشا در خيابان وليعصر، مسجد بلال برگزار خواهد شد.

كن لوچ، كارگردان تحسين شده فيلمهاي مستقل انگليسي، از صنعت فيلم بريتانيا به خاطر گرايش به فيلمهاي خشن و ستيزه جويانه هاليوودي انتقادكرد.
به گزارش بي.بي.سي لوچ كه تازه ترين ساخته سينمايي اش تحت عنوان «شانزده سالگي شيرين» عليرغم ربودن جايزه بهترين فيلمنامه جشنواره كن، امسال با استقبال چنداني در زادگاهش مواجه نشد، معتقداست كه توليدات قوي سينماي داخلي انگليس مجبور به رقابتي تنگاتنگ براي جلب توجه مخاطبين دربرابر فيلمهاي تجاري هاليوود هستند.
لوچ در تازه ترين مصاحبه خود با بي.بي.سي گفت: «همواره نوعي سرسپردگي درمقابل آن چيزهايي وجوددارد كه از آمريكامي آيند، حال مي خواهد سياست باشد يا فيلم!» او با اشاره به اينكه وضعيت سينما در فرانسه متفاوت است و اين كشور براي استعدادهاي سينمايي خود اهميت و ارزش بيشتري قائل است، افزود: در انگليس هميشه بايد تقلاكني در لابه لاي مجموعه اي از فيلمهاي آشغال آمريكايي، توجه مخاطبين كشور خودت را جلب كني.
گفتني است كن لوچ يكي از پرآوازه ترين فيلمسازان انگليسي است و تاكنون هفت بار نامزد دريافت نخل طلايي جشنواره كن شده و سه بار جايزه ويژه هيأت داوران اين جشنواره را به دست آورده است. تازه ترين فيلم او «شانزده سالگي شيرين» درباره يك نوجوان اسكاتلندي است كه سعي دارد پس از آزادشدن مادرش از زندان، زندگي خانوادگي خود را ازنوبسازد. اين فيلم چهارم اكتبر درانگليس به اكران افتتاحيه گذاشته خواهدشد.

آثار سينماي ايران تا پايان آبان ماه امسال حضور گسترده اي در جشنواره هاي جهاني خواهندداشت. به گزارش رسيده از بنياد سينمايي فارابي، فيلم «من ترانه ۱۵سال دارم» در بيست و يكمين جشنواره فيلم ونكوور كانادا حضور مي يابد. اين جشنواره كه مجموعه اي از فيلمهاي منتخب كشورهاي مختلف را به نمايش مي گذارد، از ۴مهرآغاز شده و تا ۱۹ اين ماه ادامه خواهدداشت. بنابه خبر ديگري ، فيلمهاي «چوري» ساخته جواداردكاني، «زير نور ماه» ساخته سيدرضا ميركريمي و «نيمه پنهان» ساخته تهمينه ميلاني در چهاردهمين جشنواره بين المللي فيلم ريو كه از ۴مهرماه شروع و تا ۱۸مهرماه سال جاري در شهر ريودوژانيرو در كشور برزيل ادامه خواهدداشت حضور دارند. ازمركز گسترش سينماي مستند و تجربي نيز خبرمي رسد كه فيلم مستند «درويش فلزات» ساخته محموديار محمدلو در بخش مسابقه جشنواره بين المللي هنرهاي زيباي «زولنوك» مجارستان به نمايش درخواهدآمد. همچنين فيلم «بچه هاي افغان» دومين ساخته مهرداد فريد آغازگر جشنواره بين المللي فيلم هاي كوتاه «هال» خواهدبود.

• دختر شيريني فروش (كارگردان: ايرج طهماسب) عصر جديد ،۱ سروش، شهر تماشا ،۱ شهر قشنگ، پيروزي، جام جم، شقايق، مراد، ماندانا، گلريز ،۱ پيوند، بهمن ،۲ قيام، حافظ، كارون، دهكده المپيك، ستاره، جي ،۱ فردوسي و ميلاد.

• سام و نرگس (كارگردان: ايرج قادري) آفريقا، بهمن ،۱ ايران ،۱ بلوار، سعدي، تهران ،۱ جي ،۲ سايه، گلريز ،۲ ملت، عصر جديد ،۲ اروپا، رودكي، المپيا و شاهد.

• اثيري (كارگردان: محمدعلي سجادي) استقلال، آستارا، ايران، مركزي ،۱ آسيا، ناهيد، كانون و جي .۳

• زندان زنان (كارگردان: منيژه حكمت) آسمان آبي، شيدا ،۱ پيام انقلاب، البرز، پارس ۲ و عصر جديد .۳

ادبيات علمي ـ تخيلي و ادبيات فانتزي شاخه اي تنومند از ادبيات جدي و مطرح جهان معاصر را مي سازد. بويژه در كشورهاي اروپايي و آمريكايي، نويسندگان برجسته اي ظهور كرده اند كه آثارشان در اغلب نقاط جهان ترجمه ومورد اقبال قرار گرفته است. محمد قصاع باترجمه آثاري از آرتورسي كلارك، فورسايت و تام كلنسي مجموعاً ۵۵ عنوان ترجمه و پنج اثر تأليفي در كارنامه دارد. او در رشته مخابرات دريايي و الكترونيك از كشور هند و انگليس فارغ التحصيل شده است.

* جايگاه ادبيات علمي ـ تخيلي در دنياي ادبيات كجاست؟
\ ادبيات علمي ـ تخيلي در پيكره ادبيات داستاني جا مي گيرد و در جهان يكي از شاخه هاي پرطرفدار است. ادبيات علمي ـ تخيلي متأسفانه در ايران ناشناخته و مظلوم واقع شده است و عمده خوانندگان آن هم نسل نوجوان و جوان است و به دليل عدم استقلال مالي، نمي توانند خوانندگان حرفه اي اين آثار باشند.

* فكر نمي كنيد يكي ازمعضلات اين باشد كه در ايران نويسنده ادبيات علمي ـ تخيلي كم شمار ومعدود هستند؟
\ ما هم در حوزه ترجمه ادبيات علمي ـ تخيلي دچار فقر هستيم، هم در زمينه تأليف. در زمينه تأليف نويسندگاني كه آثارشان واقعاً در چارچوب علمي ـ تخيلي جاي بگيرد به تعداد انگشتان يك دست هم نمي رسد. در زمينه ترجمه هم گمان مي كنم از چهل سال پيش تا الآن شايد پنجاه عنوان كتاب هم نداريم. من درمقاله اي سير تحول ادبيات علمي ـ تخيلي را در بعد از انقلاب بررسي كرده ام، امروز اين نوع از ادبيات در دنيا به عنوان يك وسيله كمك درسي و كمك آموزشي مطرح است درحالي كه در مدارس ايران از اين نوع كتابها اثري نيست.

* شما براي اعتلاي اين شاخه از ادبيات چه پيشنهادي داريد؟
\ ادبيات علمي ـ تخيلي ابزاري است براي تقويت خلاقيت هاي جوانان و نوجوانان. البته يك بحث، خود ادبيات علمي ـ تخيلي است و يك بحث، وجود انديشه علمي ـ تخيلي كه مبحثي فراتر از ادبيات است. در ايران اين مباحث هنوز مطرح نشده و حتي در محيط هاي دانشگاهي هم كه به معرفي و تدريس ادبيات مي پردازند به ادبيات علمي ـ تخيلي چندان بها نمي دهند اما بخشي از ادبيات ماندگار جهان از ديرباز ادبيات علمي ـ تخيلي است.

* در ادبيات كلاسيك ايران هم به نوعي اينگونه از ادبيات، كم و بيش حضور دارد.
\ بله. ادبيات علمي ـ تخيلي به گونه اي در ادبيات فانتزي كهن هم حضور داشته است. بعدها تبديل به شاخه اي مهم از ادبيات داستاني شد. به شكلي كه ادبيات فانتزي از دل همين نوع ادبيات خلق شد. ما تحت عنوان رديابي ادبيات علمي ـ تخيلي در ادبيات كهن ايران، داستان هايي مشاهده مي كنيم كه نويسندگانشان ناخودآگاه به خلق ادبيات فانتزي پرداخته اند. مثلاً پرواز كيكاوس در اشعار فردوسي را خوانده ايد، اين داستان ماهيتاً علمي ـ تخيلي است. ولي كسي نمي آيد اين داستان ها را رديابي و معرفي كند، مثلاً داستان جزيره خضرا درواقع گونه اي مدينه فاضله را به تصوير مي كشد. داستان جام جم و آب حيات و… بخشي از داستان هاي علمي ـ تخيلي ادبيات كلاسيك ماست.

* فكر نمي كنيد، همين داستان هايي كه در ادبيات كلاسيك ما هست، احتياج به بازخواني و بازنويسي داشته باشد؟
\ بازخواني و بازنويسي اين داستان ها امر ناپسندي نيست. در غرب هم فراوان ديده مي شود. اگر داستان سيندرلا را در نظر بگيريد، عده زيادي آن را بازخواني و بازنويسي كرده اند. منتها بايد هدف از اين كار آشكار كردن وجه فانتزي و يا وجه تخيلي و علمي آنها باشد.