پنجشنبه ۱۱ مهر ۱۳۸۱ - ۲۵ رجب ۱۴۲۳
Thu, Oct 3, 2002
اجتماعي
شماره ۲۲۶۰
sLogo.gif

PDF Edition
صفحه اول
سياسي
اجتماعي
گزارش روز
بين الملل
گوناگون
سرزمين مادري
فرهنگ و هنر
اقتصادي
قيمت سكه و طلا
حوادث
ورزشي
صفحه آخر
اوقات شرعي
آرشيو
به مناسبت مبعث رسول خاتم، حضرت محمد(ص)
مروري بر انديشه هاي هايك در گفت و گو با دكتر موسي غني نژاد ـ (بخش دوم و پاياني)
به پاي بوسي گل هاي محمدي
طي مراسمي با حضور رئيس جمهوري
• نوزدهمين دوره مسابقات بين المللي حفظ، قرائت و تفسير قرآن كريم
• مبعث پيامبرگرامي اسلام حضرت محمد (ص) يكي از جلوه هاي بي پايان معنوي است كه شعاع آن تاكرانه هاي ناپيداي تاريخ، امتداد دارد. آن هنگام كه سروش غيبي در گوش جان محمد (ص) نهيب زد «اقرأ»، فصل جديدي در زندگي بشر گشوده شد و راه كمال انسان هموار گرديد.
از سوي دانشگاه آزاد
با تصويب بودجه در شوراي شهر تهران
سردار قاليباف فرمانده نيروي انتظامي:
• هيچ ظلمي در جامعه بالاتر از اين نيست كه موضوعات اجتماعي را با ديد سياسي به آن بنگريم و در برقراري امنيت اگر نگرش سياسي داشته باشيم، به امنيت پايدار نمي رسيم.
انتقاد رؤساي ۳ انجمن پزشكي
به مناسبت مبعث رسول خاتم، حضرت محمد(ص)
نسبت وحي وعقل
089409.jpg
وحي پديده اي است برتر از افق فكربشر كه شناخت ماهيت آن براي ما امكان ندارد، يك پديده طبيعي نيست تا با ابزارهاي علمي قابل شناخت باشد.
عدم امكان شناخت ماهيت وحي، مستلزم اين نيست كه اصل وحي ونبوت وارسال رسل موردخدشه وانكار قرار گيرد، علاوه براين ، بعثت انبيا يك واقعيت تاريخي غيرقابل انكار است كه آثار عميقي برزندگي بشر داشته است.
حضرت محمد(ص) چهره درخشان تاريخ پيامبران وآخرين پيامبر الهي است. به شهادت تاريخ حضرت محمد قبل از بعثت در بين مردم به امانت، صدق، عدالتخواهي ، پاكدامني، درستكاري وخيرخواهي معروف بود. درس نخوانده و به اصطلاح امي بود. تاچهل سالگي چنين زيست ودراين سن جبرئيل برايش خبر آورد و او (ص) از جانب خدا به پيامبري مبعوث شد.
به مناسبت مبعث رسول خاتم، حضرت محمد(ص) مقاله پيش رو را از لابه لاي مطالب حضرت آيت الله ابراهيم اميني به دليل اهميت موضوع برگزيده ايم كه حاوي نكات دقيق و ارجمندي مي باشد.
عقل عبارت است از غريزه و قوه اي ويژه كه در وجود انسان نهاده شده و بدين وسيله از ساير حيوانات امتياز يافته است. درك حقايق وتفكر واقامه برهان وتصديق به احكام و قضايا ازهمين نيروي ويژه نشأت مي گيرد. همه انسانهاي سالم ازاين نيرو برخوردارند، كار عقل، درك و فهم است وبا به كارگرفتن حواس پنجگانه، بخوبي مي تواند شنيدني ها، ديدنيها، تماسها، چشيدني ها، بوييدني ها را درك كند. حفظ ويادآوري اين صورت ها ومعاني جزئيه وتصرف درآنها نيز با قواي نفس انجام مي گيرد. كار ديگر نفس انتزاع كليات از جزييات ودرك آنهاست.
مهم ترين عمل عقل، تفكر يعني ترتيب قضايا به صورت قياس و نتيجه گيري وتصديق وحكم است.
عقل پشتوانه وحي
كليه علوم ومعارف انسان مبتني برعقل وبهره گيري از براهين عقلي ودرنهايت قضاياي بديهي است. حتي ادامه زندگي روزمره انسان مبتني برعقل است . اگر عقل را از بشر بگيرند از زندگي انساني او چيزي باقي نخواهد ماند.
وحي نيز يكي از اموري است كه مبتني برعقل است. اگر وجود آفريدگار جهان وصفات جمال وجلال او و ضرورت هدفداريش در آفرينش انسان وجهان وتجرد وبقاي روح انسان وضرورت معاد وجهان آخرت ولزوم كيفر وپاداش انسان در جهان پس از مرگ وضرورت نبوت وارسال پيامبران براي ارشاد و هدايت انسانها در تأمين سعادت دنيوي واخروي آنها، با براهين عقليه به اثبات نمي رسيد وحي جايگاه استواري نداشت.
بنابراين، عقل وعقلانيت بهترين پشتوانه وحي به شمار مي رود. و طبعاً بروحي تقدم دارد. عقل است كه به وحي مشروعيت مي دهد وآن را به عنوان يك امر واقع نما وحجت معتبر معرفي مي كند. تفصيل اين مطالب را بايد در كتب فلسفه وكلام مطالعه كرد.
از سوي ديگر وحي نيز كاشفيت و واقع نمايي عقل را تأييد مي كند واو را به عنوان حجت باطني معرفي مي نمايد ومردم را به تعقل وپيروي از رهنمودهاي عقل فرا مي خواند. قرآن مجيد در دهها آيه، مردم را به تعقل، تدبر و تفكر دعوت مي كند وافرادي را كه عقلشان را به كار نمي گيرند مورد نكوهش قرار مي دهد وآنان را به عنوان كور و كر و پست تر از حيوانات معرفي مي كند. در احاديث فراوان نيز بدين مطلب تصريح شده است.
قرآن كريم وپيامبراسلام و ائمه معصومين(ع) نيز عملاً روش تعقل و بهره گيري از براهين عقليه وعقل گرايي را مورد تأييد قرارداده وخود، اين راه را پيموده اند. بنابراين، عقل ووحي، متقابلاً يكديگر را تأييد مي كنند. ليكن درعين حال، عقل در رتبه مقدم قرار دارد، زيرا مشروعيت وحجيت عقل برحكم وحي توقف ندارد.
احتمال تعارض عقل و وحي
وحي در موطن نزول يعني قلب نوراني پيامبر، صددرصد واقع نماست وهيچ گونه ابهام و ترديدي در آن وجود ندارد. زيرا نوعي علم حضوري ومشاهده واقعيات است . به علاوه دركتب كلام به اثبات رسيده كه پيامبر در مراحل دريافت حقايق وحياني وابلاغ به مردم از هرگونه خطا واشتباهي معصوم خواهد بود. والا فلسفه وحي وارسال رسل تحقق نمي يافت. بنابراين، وحي دراين مرحله به صورت علم يقيني است و با عقل قطعي اصلاً تعارض ندارد.اگر احتمال تعارضي وجود داشته باشد در بين عقل و منقولات ومتون وحياني است كه در قرآن ملفوظ و مكتوب و كتب حديث به ثبت رسيده و وحي به شمار مي رود. دراين جا مسأله را با تفصيل بيشتري بررسي مي كنيم: متون وحياني را به چنددسته مي توان تقسيم كرد:
اول ـ متون نقلي كه اولاً صدور آنها از پيامبر با ادله قطعيه به اثبات رسيده ثانياً وحي بودن آنها نيز به اثبات رسيده و ثالثاً از جهت دلالت، قطعي باشند.
باتوجه به عصمت پيامبر، چنين متني ، قطعي و واقع نماست، وحكم عقلي قاطعي برخلاف آن وجود ندارد تا احتمال تعارضي وجود داشته باشد. بررسي دقيق قرآن وكتب حديث اين حقيقت را به اثبات مي رساند و اگر به فرض چنين موردي پيدا شد بايد مقدمات حكم قطعي عقل يا وجود شرايط قطعيت وحي مورد بررسي ونقد مجدد واقع شود.
دوم ـ متون نقلي كه از جهت صدور يا دلالت غيرقطعي هستند، ولي مفاد آنها مربوط است به حكمت عملي ، يعني احكام وتكاليف شرعي ، بايدها ونبايدهاي اخلاقي وحقوق. پس اگر اسناد اين احاديث برطبق موازين حديث شناسي ، معتبر ومورداعتماد باشد متون مذكور شرعاً حجت خواهند بود، ومكلفين درشناخت تكاليف خود جز تمسك بدانها چاره اي ندارند. البته اطلاق وعموم آنها قابل تقييد وتخصيص خواهد بود.
اگر دليل عقلي قاطعي برخلاف آنها وجود داشت مي توان دست از آنها برداشت اما وجود چنين دليل قاطعي بسيار بعيد است، زيرا عقل نظري غالباً در اين مورد كاربردي ندارد. با استحسانات واستبعادات ذوقي هم نمي توان از حجت هاي معتبر شرعي دست برداشت يا آنها را توجيه وتأويل كرد.
سوم ـ متون غيرقطعي مربوط به علوم طبيعي در حد يك دليل ظني بيش اعتبار ندارند. اگر دليل عقلي يا تجربي قاطعي برخلاف يكي از آنها وجود داشت، مي توان از ظهورشان دست برداشت وتوجيه شان كرد، ولي اگر دليل مخالف نيز ظني بود متعارض هستند وترجيح يكي از آنها برديگري بدون وجه است ، بايد در انتظار نتايج علمي قاطع تر بود. ولي به هرحال نمي توان اين قبيل امور ظني را به صورت قطع به اسلام نسبت داد، يا به صرف وجود يك فرضيه علمي مخالف، خط بطلان برآنها كشيد.
چهارم ـ متون غيرقطعي مربوط به امور عقيدتي وايماني . اينها نيز در حد يك دليل ظني بيش اعتبار ندارند. مي توان در حد يك ارشاد عقلي از آنها استفاده كرد ودرحد يك عقيده مظنون، بدانها ايمان داشت. ولي اگر دليل مخالف قاطعي برخلاف آنها وجود داشت مي توان آنها را توجيه كرد يا مردود شناخت. اما اگر دليل مخالف نيز ظني بود متعارض خواهند بود وترجيح هريك برديگري بدون وجه است.
پنجم ـ متوني كه از جهت صدور قطعي هستند ولي از جهت دلالت ظني. در اين قبيل متون مادامي كه دليل عقلي يا علمي قاطعي وجود نداشت به ظاهر آنها عمل مي كنيم. ولي اگر دليل قاطعي برخلاف آنها وجود داشت دست از ظهورشان برمي داريم وتوجيه و تأويلشان مي كنيم. اما اگر دليل مخالف نيز ظني بود متعارض خواهند بود و ترجيح هريك برديگري بدون وجه است.
حدود وحي و عقل
در كاشفيت و واقع نمايي عقل ترديدي نيست. انسانها در تحصيل علم چاره اي جز استفاده از عقل ندارند، حتي در علوم تجربي نيز ناچارند از برخي از قضاياي عقلي استفاده كنند. پيروان اديان آسماني، وحي را نيز به عنوان يك پديده واقع نما پذيرفته وضرورت آن در كتب فلسفه وكلام به اثبات رسيده است. اكنون اين سؤال مطرح مي شود كه جايگاه واقعي ومحدوده كار هريك از وحي وعقل كجاست؟ چه كارهايي را وحي و دين برعهده گرفته ومي توان ازآن انتظار داشت و چه اموري برعهده عقل نهاده شده است؟
دراين جا دو ديدگاه كاملاً متفاوت وجود دارد:
ديدگاه اول ـ دراين ديدگاه گفته مي شود بشر در تمام ابعاد عقيدتي واخلاقي ، معنوي و عبادي، سياسي و اجتماعي ، دنيوي واخروي به راهنمايي هاي خداي متعال نياز دارد، خداوند حكيم نيز اين خواسته را اجابت كرده وعلوم لازم را به مقدار نياز درطول تاريخ توسط پيامبران، براي انسانها فرستاده است. در عصر پيامبر اسلام چون زندگي انسانها توسعه يافته بود معارف عالي تر و احكام و قوانين كامل تري را توسط آن حضرت براي هدايت بشر وتأمين نيازهايش نازل فرمود. بنابراين، سهم دين بسيار گسترده است و براي عقل جايگاه محدودتري باقي مي ماند. دراين ديدگاه، خود عقل نيز در برخي موارد يكي از مباني استنباط احكام به شمار رفته ودرخدمت دين واقع مي شود.
ديدگاه دوم ـ دراين ديدگاه، جايگاه وحي و دين فقط در مواردي است كه عقل بشر در رسيدن بدانها كارساز نيست. و آن در دو مورد است: مورد اول امور معنوي و عبادي وتكاليف وبايدها ونبايدهاي مربوط به زندگي نفساني وباطني كه به وسيله وحي به صورت اوامر و نواهي دراختيار انسانها گذارده شده است . دراين قبيل امور چون عقل بشر توان درك آنها را ندارد، به راهنمايي هاي خداي متعال و پيامبران نياز دارد.
مورد دوم معارف وعقايدي كه تحصيل آنها از طريق عقل امكان پذير نيست مانند اوضاع واحوال معاد وقيامت، ميزان ومحاسبه اعمال، بهشت و دوزخ. دراين قبيل امور بشر به وحي نياز دارد.اما درباره اصول عقايد كه با عقل انسان قابل درك هستند، وحي و دين چيز تازه اي به ارمغان نياورده اند وآنچه دراين باره آمده درحد ارشاد عقلي بيش نيست.همين مطلب را درباره نيازهاي زندگي دنيوي انسانها مانند: سياست، حكومت، حقوق، اقتصاد، بهداشت و درمان، علوم طبيعي ، رياضي ، هيئت و نجوم وعلوم انساني نيز مي گويند. گفته مي شود تحصيل اين علوم به تعقل وتجربه بشر واگذار شده تا دراين زمينه تلاش كند وبرمعلومات خود بيفزايد. اين قبيل امور از حدود وظايف وحي ودين خارج هستند، دين نيامده تا در بهداشت ودرمان به ما كمك كند وخواص اغذيه وادويه و ميوه ها ومانند اينها را توضيح دهد واگر در متون ديني مطالبي دراين زمينه مشاهده مي شود از باب امضا يا تأييد احكام ومعلومات موردعمل عرف زمان بوده يا ازجنبه عقلاني وتجربيات شخص پيامبر وائمه معصومين صادر شده است ، زيرا دراين جهت ترديد نيست كه پيامبران و ائمه معصومين علاوه بر وحي واستفاده از علوم وحياني، خود از افراد ممتاز وباتجربه عصر خويش بوده اند. بنابراين دوگونه سخن هم داشته اند:
089412.jpg
سخنان وحياني كه جزء دين محسوب مي شود، وسخنان حكيمانه عقلاني كه از شخصيت ممتاز وعقلاني آنان سرچشمه مي گرفت وجزءدين محسوب نمي شد. دراين قبيل سخنان نيز گرچه از پشتوانه عصمت برخوردار بودند وخطا واشتباه نداشتند، ليكن نبايد به عنوان دين تلقي شود كه وجوب قبول واطاعت دارد.بنابراين، اوامر و نواهي كه دراين قسمت وجود دارد تعبدي و مولوي نيستند تا بر وجوب و حرمت يا استحباب وكراهت حمل شوند، بلكه ارشادي هستند. حتي اگر در قرآن و به صورت وحي آمده باشند بازهم جزء دين تلقي نمي شوند. مي گويند گرچه در قرآن آمده : «فأوحينا اليه ان اصنع الفلك بأعيننا و وحينا» (۱) ولي كشتي سازي جزء دين نيست.گرچه در قرآن آمده: «ان ربكم الله الذي خلق السماوات والارض في ستة ايام»(۲) ولي آفريده شدن آسمانها وزمين در شش روز نيز جزو دين محسوب نمي شود.
ديدگاه سوم ـ دراين مسأله نظرسومي نيز وجود دارد كه به نظر مي رسد معتدل تر ونزديك تر به واقع باشد دراين ديدگاه بيشتر برمطالعه و بررسي و داوري درون ديني تكيه شده است تا برون ديني. دراين ديدگاه از افراط و تفريط موجود در دو ديدگاه سابق اجتناب شده و حد وسط انتخاب شده است كه تفصيل آن دركتاب وحي در اديان آسماني آمده است.
۱ـ مؤمنون (۲۳) آيه ۲۷
۲ـ اعراف (۷) آيه .۵۴
مروري بر انديشه هاي هايك در گفت و گو با دكتر موسي غني نژاد ـ (بخش دوم و پاياني)
محافظه كاران و اصلاح طلبان در دام صنع گرايي
در نخستين بخش اين گفت وگو
كه روز گذشته
از منظرتان گذشت
دكتر غني نژاد در تعريف
دو مفهوم خردگرايي صنع گرايانه و خردگرايي تحولي
گفت صنع گرايي يعني
انسان برمبناي انديشه و تفكر مي تواند جامعه را به آن صورتي كه دلش مي خواهد سازماندهي كند
و در عوض خردگرايي تحولي معتقد است خرد محصول
يك تحول است كه در عرصه فرهنگ رخ مي دهد
و سپس به توصيف برخي جوامع در انتخاب رويكرد صنع گرايانه پرداخت. وي در اين بخش وضعيت تاريخي و فعلي كشور خودمان را در اين چارچوب تحليل مي كند.
• گروه فرهنگ و انديشه
089379.jpg
| هايك بر اين باور است كه تغيير وضعيت جامعه از حالت A به حالت B مستلزم از بين رفتن تمام سنتهاي موجود در وضعيت A نيست بلكه اگر هم بخواهيم سنتي را از بين ببريم، روش هاي ما بايدمتكي بر ساير سنت هاي موجود باشد.يعني از ظرفيت ها و پتانسيل هاي سنت براي ايجاد تغيير استفاده كنيم. از اين منظر چه نقدي بر روشنفكران ما وارد است؟
* يكي از بزرگترين مشكلات ما اين است كه شناخت درستي از سنت نداريم كه دلايل تاريخي دارد. به ويژه در دويست سال اخير كه ما با جامعه غربي آشنا شديم خود سنت هم نسبت به خودش دچار غفلت شد، از سوي ديگر روشنفكران ما هم دچار اين توهم شدند كه ما مي توانيم يك جامعه مدرن غربي را كاملاً در ايران درست كنيم در حاليكه اين امر بدون توجه به سنت فرهنگ جامعه ايراني امكان پذير نيست. كل سيستم را نمي توان عوض كرد بلكه برخي از سنت ها را به كمك ساير سنت ها مي توان تغيير داد. مثل دستگاه زبان است كه شما مي توانيد يك واژه به آن بيفزاييد يا يك واژه به مرور زمان منسوخ شود ولي كل دستگاه زبان را نمي توان يكدفعه عوض كرد.
روشنفكران ما دو اشتباه داشتند يكي اينكه كلاً از سنت غافل شدند واز سوي ديگر در خردگرايي نوين هم در دام خردگرايي صنع گرايانه افتادند ومسائل را خيلي ساده ديدند و فكر كردند مهندسي اجتماعي است و اگر مدرسه و دانشگاه بياوريم جامعه مدرن مي شود.
هايك كمك مي كند ما پيچيدگي مسائل را كه ناشي از سنت و مسير طي شده است را بهتر درك كنيم و در اين زمينه اشاراتي هم دارد به پيام پيامبران و مي گويد پيامبران سنت شكن هستند اما تمام سنت هاي قبل از خودشان را از بين نمي برند. شما به اسلام هم كه نگاه مي كنيد، متوجه مي شويد كه بخش قابل توجهي از احكام به ويژه احكام معاملات، امضايي است. يعني از قبل بوده و همه را نمي توان ابداع كرد، چون مردم نمي پذيرند. مردم در صورتي مي پذيرند كه شما به اعتبار برخي از سنت ها كه مردم قبول دارند، تغييرات را انجام دهيد.
وامروز هم اگر هدف ما تأسيس جامعه مدرن است بدون عنايت به مسير طي شده و سنت هاي فرهنگي خودمان امكان پذير نيست.

| شما اشاره كرديد كه ما پس از انقلاب اسلامي به صنع گرايي مبتلا شديم. نظرتان راجع به تحولات چندسال اخير يعني پس از دوم خرداد چيست؟زيرا تغييرات اجتماعي، سياسي پس از دوم خرداد نويد بخش تغييرات رو به بهبود و اصلاحات بود هرچند كه در عمل با موانعي روبرو شده و آيا شما اصلاح طلبان را هم مبتلا به صنع گرايي مي دانيد؟
* از دوم خرداد ۷۶ به بعد ما شاهد علايم مثبتي بوديم ظاهراً بخشي از انديشمندان و مسؤولان ما به طور تجربي به اين نتيجه رسيدند كه حركت مستقل بدون توجه به سنت اشتباه بوده و تصميم به تصحيح گرفتند و آنها هم در عمل مدل غربي را پيش رو دارند، ضمن اينكه در مورد برخي از اصول اين مدل هم كوتاه آمدند. لذا مي توان گفت همه آنها هم گرفتار صنع گرايي هستند.
محافظه كاران ماهم عليرغم تصوري كه وجود دارد به اين مشكل دچار شدند با اين تفاوت كه صنع گرايي آنها محدود به همان تصوير آرماني است كه ابتداي انقلاب ترسيم كرده بودند و تلاش مي كنند مردم را به زور در قالب همان چيزي كه خودشان فكر مي كنند قرار دهند.در ضمن اينها به هيچ وجه سنت گرا نيستند. همين كه بعداز هزار وچهارصد سال مي خواهند جامعه اسلامي را از نو بنا كنند نشان مي دهد اصلاً به سنت و دستاوردهاي هزار وچهارصدسال گذشته توجه ندارند ودچار صنع گرايي هستند به طور كلي دينداران در هر جامعه اي پاسدار برخي از سنت ها هستند ولي آيا دينداران ما هم چنين تصور مي كنند؟ آنها پاسدار چيزي هستند كه سنت نيست ومقوله جديد و مدرني است. يكي از موارد مورد تأكيد آنها عدالت اجتماعي است كه مفهومي مدرن است. اينها با مفاهيم مدرن بحث مي كنند وفكر مي كنند درچارچوب سنتي بحث كرده اند.
089331.jpg
| آيا برون شداز اين وضعيت را امكان پذير مي دانيد؟
* نياز مند كار فكري و انديشه اي هستيم ما هنوز منابع مهم و دست اول نظري را در دسترس نداريم. هرچند كه طي ۱۰ سال گذشته آثار خوبي ترجمه شده ولي هنوز ضعف داريم. مشكل ديگر ما نحو تأثيري است كه از مدرنيته گرفتيم. روشنفكران اغلب در همه جاي دنيا چپ هستند و حتي روشنفكران غربي هم نود درصد گرايش چپ دارند.
انديشه هاي جديد در ايران هم از اين طريق وارد شد.
ما حدود شصت، هفتاد سال است كه به صورت سيستماتيك به نوعي با ماركسيسم آشنا هستيم البته به صورت دسته دوم و استالينيستي چون انديشه هاي ماركس پيچيده است و نياز به تأمل و تفكر دارد. ولي فلاسفه ليبرال و مهمي مثل پوپر و هايك معرفي نشدند و اگر هم شدند خيلي پراكنده ونامنظم بوده چون روشنفكران خوششان نيامده و گرايشي به آنها نداشتند.
فلسطين، بهار ۱۳۸۱ به روايت اينترنت
089337.jpg
فيروزه مهاجر ـ سحر سجادي ‎/ انتشارات آگاه ۱۳۸۱
اين كتاب كه مطالب آن در مدتي حدود دو هفته ترجمه و تنظيم شده است. مجموعه گزارش هايي كه پايگاههاي اطلاع رساني درباره وقايع اتفاق افتاده در سرزمين هاي اشغالي طي چند ماه گذشته است كه نويسندگان آن طيف هاي مختلف از گروه هاي صلح، خبرنگاران، اساتيد دانشگاه و افسران نظامي اسرائيل را شامل مي شود.
آنچه در اين اثر مشهود است نوع نگاهي است كه به وقايع فلسطين دارد. نوع تصويري از فجايع و جنايت هاي رخ داده در آن وادي ارائه شده با آنچه به صورت رسمي در كشورها ارائه مي شود تفاوت آشكاري دارد. برخي از گزارش هاي منتشرشده در اين كتاب حاكي از آن است كه بسياري از نظاميان اسرائيلي نيز با دولت جنايتگر همدل نيستند و به اجبار در خدمت سياست هاي آن رژيم قرارگرفته اند و چنانچه از اين كار سرباز زنند سرنوشتي بهتر از قربانيان فلسطيني نخواهند داشت.
گزارش كارمليت ها از ايران
(دوران افشاريه وزنديه ۱۷۲۹ ـ 1747)
089334.jpg
ترجمه معصومه ارباب ‎/ نشر ني ۱۳۸۱
به دليل مشكلات و موانعي كه در راه برقراري رابطه سياسي، اقتصادي ميان اروپا و ايران در زمان صفويه وجود داشت، شاه عباس تصميم گرفت براي جلب همكاري دولت هاي اروپايي تسهيلاتي را در اختيار آن ها قرار دهد. از جمله تقاضاهايي كه اكثر كشورهاي اروپايي در مورد همكاري و دوستي با ايران مطرح مي كردند، اجازه فعاليت مبلغان مذهبي در ايران بود كه شاه عباس نيز با اين امر موافقت كرد. در پي اين توافق مسيونرهاي مذهبي كاتوليك با اهداف خاص خود به ايران آمدند. انجمن مذهبي كارمليت هاي پابرهنه، يكي از همين انجمن ها بود كه پس از توافق مذكور در سال ۱۶۰۴ ميلادي به ايران آمدند و در مناطق مختلف از ايران از جمله شيراز، اصفهان، همدان، بوشهر، بندرعباس، هرمز وخارك به فعاليت مشغول بودند. اين كتاب حاصل قسمتي از گزارش هاي مبلغين كارمليت است كه از اواخر دوره صفويه تا اواسط دوره زنديه در ايران حضور داشتند.
تمثيلي زيبا از پيامبر اكرم(ص)
پيامبر اكرم (ص) درباره قرآن خواندن، تمثيلي زيبا فرمود: مؤمن قرآن خوان چون ترنج است كه بويش خوش است وطعمش خوب.
و مؤمن قرآن نخوان چون خرماست بي بو ولي با طعمي شيرين. اما فاجر قرآن خوان چون علفي است خوشبو با طعمي تلخ. و فاجر قرآن نخوان چون حنظل است بي بو و تلخ.
بخاري، فضائل القرآن
تفسير بي نقطه
در ميان تفاسير بي شمار قرآن كريم، كه هر كدام به جلوه اي از جلوه هاي كلام الهي پرداخته و مراد كلام خداوند را بيان نموده است، تفسير بي نقطه سواطع الالهام ويژگي دارد متمايز از ديگر تفاسير. مؤلف اين تفسير ارزشمند، دانشمند هندي ابوالفيض فيضي (م۱۰۰۴هـ.ق) است. وي كار خود را از سوره حمد آغاز و به سوره ناس پايان داده است اين تفسير مزجي است و تشخيص آيات با عبارات تفسيري فقط با قرائن امكان دارد. از اين تفسير، نسخ خطي فراواني در كتابخانه هاي معتبر وجود دارد. مهمترين ويژگي تفسير اين است كه مؤلف در سرتاسر تفسير از كلمات نقطه دار استفاده نكرده يعني حرفهايي چون: «خ، ج، ب، ت، ذ، ز، ش، ض، ظ، غ، ف، ق، و... در اين تفسير به چشم نمي خورد.
كلمات فارسي
در قرآن مجيد
در مورد قرآن كريم كه ساحتي قدسي دارد با رعايت ملاحظاتي چند از جمله، ملاحظات اعتقادي، ملاحظات غيبي و ملاحظات علمي مي توان گفت كه كلماتي غيرعربي در آن راه يافته است. محققان و قرآن پژوهان و زبان شناسان نامي نيز، هرگز در اين باب به صراحت سخن نگفته اند و از اين رو جمعي از ديدگاه اعتقادي و نه پژوهشگرانه منكر آنند كه قرآن بر لغات غيرعربي مشتمل باشد. اما آنان كه وجود لغات غيرعربي (واژه هاي دخيل) را مجاز مي شمارند بر اين باورند كه چندواژه غيرعربي، صفت عربي بودن قرآن را نمي كاهد. اولين و مهمترين كسي كه برخي واژگان قرآن را غيرعربي دانسته است و درباره آنها اظهار نظر كرده ابن عباس پسرعموي حضرت محمد (ص) است كه نظريات وي و شاگردانش در تمام تفاسير قرآن مجيد با اهميت خاص نقل شده است.
شمار همه لغاتي كه لغات شناسان مختلف به عنوان لغات خارجي در قرآن مجيد نقل كرده اند ۳۰۷ لغت است. كه تعدادي از آنها نام اشخاص يا مكانهاست و در اين ميان ۴۹ واژه احتمالاً از فارسي ريشه گرفته است اين واژه ها عبارتند از:
اباريق (واقعه۱۸/) ابد (بقره۵۹) الاريكه (كهف۳۱) استبرق (كهف۳۱) اسوه (احزاب۲۱) برزخ (مؤمنون۱۰۰) برهان (نسا۱۷۴) تنور (هود۴۰) جناح (بقره۱۵۵) جند (يس۳۸) دين (بقره۱۳۲) رزق (فراوان) روضة (روم۱۵) زبانيه (علق۱۸) زرايي (غاشيه۱۶) زمهرير (انسان۱۳) زور (حج۳۰) سجيل (هود۸۲) سراب (نور۳۹) سرابيل (نحل۸۱) سراج (فرقان۶۱) سرادق (كهف۲۹) سرد (سبا۱۱) سرمد (قصص۱۷۱) سندس(كهف۳۱) شي (فراوان) حليب (شش بار) صهر (فرقان۵۴) ضنك (طه۱۲۴) عبقري (الرحمن۷۶) عفريت (نمل۳۹) غمز/ غمزه (الرحمن۷۶) فردوس (كهف۱۰۷) فيل (فيل۱) قسوره (مدثر۵۱) كاس (صافات۴۵) كافور (انسان۵) كنز (هود۱۲) كورت (تكويرا) مجوس (حج۱۷) مرجان (الرحمن۲۲) مسك (مطففين۲۱) نمارق (غاشيه۱۵) هاروت و ماروت (بقره۱۰۲) ورده (الرحمن۳۷) ورق (اعراف۲۲) وزير (طه۲۹)
تلاوت قرآن در روندتاريخ
089349.jpg
پرسشي كه ذهن هاي بسياري را به خود مشغول مي كند اين است كه نغمه ها و الحان سبك هاي گوناگون تلاوت قرآن از كجا سرچشمه گرفته است؟ شايد بتوان پاسخ اين پرسش را با كمك برخي اقوال چنين بيان كرداين فن تا اندازه اي مرهون طريقت صوفيه است، چرا كه يكي از راههاي رسيدن به خداوند در نزد صوفيه فن غناست.
آنچه كه در پيشرفت و درخشش غنا در ميان صوفيه تأثيربسزايي داشته است. برپايي جشن هاي مولودي و ابتهالات و تواشيح براي خاندان حضرت رسول (ص) بوده است. در حقيقت اين جشن ها باعث شد كه صوفيه به خلق الحان و نغمه هاي جديدتري بپردازند.
بعدها اين نغمه ها از مصر به ساير كشورها راه يافت و با نغمه ها و مقامهاي فارسي، تركي و هندي در هم آميخت و گذشت زمان نغمه ها را به دامنه تلاوت قرآن كشانيد.
رفته رفته با پيشرفت حكومتهاي عربي در بغداد و پس از آن در قاهره تلاوت قرآن نيز رونق گرفت و با آغاز قرن بيستم روح دوباره اي در آن دميده شد. نخستين گام را در اين راه نوجواني گندمگون با جثه اي نحيف و چهره اي زيبا به نام شيخ احمد ندا طي كرد. كسي كه قرآن را با صوتي بسيار دلنشين و به شيوه اي بسيار نوين تلاوت مي كرد و بدين سان پايه گذار نهضتي نوين در تلاوت شد.
سرانجام اين شيوه نوين پيروان بسيار يافت و پيشرفت چشمگيرش بر همگان آشكار گرديد و شايد گزاف نباشد اگر بگوييم پيش از استاد احمد ندا، صوت قرآني بدين سان شنيده نشده است. در آن ايام همچنين به اشخاصي برمي خوريم به نام اولادالليل كه تواشيح و ابتهالات مي خواندند. در ميان آنان طلاب الازهر نيز به چشم مي خوردند كه به سرودن برخي قصيده هاي كهن كه بسيار اندك هم بودمي پرداختند.
نابغه زمان شيخ احمد ندا چنان موازين را در هم شكست كه بزرگان علما شبها را بيدار مانده و به سوي محل تلاوت او مي شتافتند. اينان همان كساني بودند كه از روش قرائت وي به شگفت آمده، با شنيدن صوت او به وجد مي آمدند. گويي او بود كه زمينه رشد و ظهور او را براي نوابغ اين فن بزرگ پديد آورد.
در مصر، مكتب خانه هاي گوناگوني وجود داشته است كه پيش از انسجام و تشكيلات امروزي الازهر پسران به طور گسترده در آنجا علاوه به يادگيري علوم قرآني اختلاف قرائات نيز تدريس مي شد. در عصر حاضر مكتب خانه ها جاي خود را به مدارس آموزش قرآن و دانشكده هاي وابسته و قرائت خانه ها بخشيده است و آنان كه مي خواهند مي توانند براي تكميل دوره هاي آموزش خويش تا دوره هاي عالي ادامه تحصيل دهند و پس از آن نيز نشان استادي دريافت كنند.
امروزه از مؤسسه ها و سازمانهاي مهمي كه در جهت آموزش مسائل قرآني به وجود آمده اند «نقابةالقراء» يا اتحاديه قاريان وحافظان قرآن كريم است كه در سال۱۹۸۳ در مصر تأسيس شده و دبير كل اين اتحاديه استاد احمدالزريقي مي باشد. نخستين هدف اتحاديه آن است كه حافظان قرآن در جهان را به عضويت اين مجمع درآورده آنان را با هم پيوند دهد وهدف دوم نيز كوشش بر حفظ قرآن است.
اين اتحاديه هر سال مسابقه اي در ميان علماي بزرگ فن تلاوت قرآن برگزارمي كند و نيز در شبهاي مبارك قدر براي حافظاني كه موفق به حفظ صحيح آيات قرآن شده اند، مراسم جشني برگزارمي كند كه در اين جشن از سوي مقامات كشور جوايز و هدايايي به آنها تقديم مي شود. علاوه بر اين در مصر منصبي نيز با عنوان شيخ القرايي وجود دارد كه استاد راغب مصطفي غلوش در اين باره مي گويد: در مصر هيأت و مجموعه اي براي قاريان قرآن وجود دارد كه آنان را گزينش كرده و براي ورود به صدا و سيما انتخاب مي كنند و رياست آن را به نام شيخ القراء مي شناسند كه پيشتر اين مقام را شيخ محمود علي البناء بر عهده داشت و پس از فوت ايشان شيخ عبدالباسط عهده دار اين مقام شد.
از جمله مسجدها و جاهاي مقدسي كه قاريان مصري در آن به تلاوت قرآن مي پردازند مسجد رأس الحسين (ع) است كه نامگذاري مسجد به دليل آن است كه مدتي سر مبارك امام حسين (ع) در اين مكان بوده و بعدها به جهت تبرك به مسجد بزرگي تبديل شده است و قاريان نام آور در مراسم و عيدهاي مذهبي در آن به تلاوت قرآن مي پردازند.
مريم قاسم احمدي
به پاي بوسي گل هاي محمدي
شادنامه اي در مبعث پيامبر نور و پيام آور رحمت
كدام ديدگان ميلاد گلي را به زمستان ديده؟
و كدام خورشيد در نيمه شب هاي تيرگي درخشيده است؟
كدامين بهار در سردي يك زمستان چشمه ساري را دركويري تشنه جوشانده است؟!
كجاييد ناباوران و سخت باوران تا شاهد اعجاز بياوريم:
پرنيان لطيف گلبرگ هاي تو را اي گل محمدي!
تو تمامي زيبايي رازآميز آفرينشي كه در باغي خشك و تكيده رخ نمودي، نقاب افكندي و نگارستاني از رنگين كمان عشق را در آسمان مكه به نمايش گذاردي:
|||
آبشار زلال تو جاري شد تا سنگلاخ هاي تشنه آزادي و عدالت را سرشار كند. اي گل مسندنشين بوستان پيامبران، اي خاتم خاتم . تو پرفروغ تر از همه و رنگارنگ تر از هميشه مي درخشي و سبدسبد نيلوفران تازه مي آوري و عطر جاودانگي مي پراكني، اي آخرين پيام آور، گامهاي سنگينت خواب خفتگان جهل و اسيران خرافه را آشفت و تيغ آفتابت سينه سياهي را شكافت.
تو گل آفتابي، آفتابي كه جهان را در نيمه شبي سرد و سنگين تسخير كردي و سوره سوره نورآوردي و آيه آيه رحمت.
آه… اي ياد معطر، اي عطوفت گسترده بر بستر خاك… اي خوب، اي پاك، همه هستي نيازمند تو بود و تجلي يك باره ات در طور حرا عطر نور را برهمه كائنات پاشيد و دست هاي متبركت، دامن دامن شكوفه هاي عدل و رهايي آورد تا نشاني باشد از حقيقتي كه توآوردي. اي پيام آور حق و راستي، تو ايستادي برگام هاي استوارت، معصوم بودي در باورهاي سبزت، امين بودي در شكوه كردارت، نستوه بودي در محراب عبادتت، نور بودي در چشمان نافذت، بي نياز بودي در سيرابي بي نيازت! آرام بودي در بلنداي فريادت، فروتن بودي در اوج جلالت، و بي نهايت بودي در شصت و سه سال!
•••
در پيامت كه از جبل نورآورده اي، حقيقتي پاك و زلالي آسماني يافته ايم، و از آن پس وجودمان را در مسير نسيمي كه از سوي تو و كوي تو مي وزد و بوي تودارد رها كرده ايم. بر ما خوانده بودي كه «رحمة للعالمين» هستي. ما اين را با همه وجود يافتيم، چرا كه همه هستي و روح الهي بشر را مخاطب دعوتت ديديم.
بعثت تنها جشن برانگيختن تو نيست كه جشن شكوهمند بعثت انسان است كه فطرتش، جانش و انديشه اش را برانگيخته اند، تا دفينه هاي وجود خود را كشف و استخراج كند.
و اينك نيز چشمان ما به سيماي لطيف توست كه آفتابگردان حقيقت است و بر لحظه لحظه مبعث تو بوسه مي زنيم، چرا كه حجم همه خوبي ها، خلاصه سروش آسماني است، كه در ميعادگاه حرا بر سينه مبارك تو خوانده شد. اقرأباسم ربك الذي خلق…
طي مراسمي با حضور رئيس جمهوري
نوزدهمين دوره مسابقات قرآن كريم فردا گشايش مي يابد
• نوزدهمين دوره مسابقات بين المللي حفظ، قرائت و تفسير قرآن كريم
• مبعث پيامبرگرامي اسلام حضرت محمد (ص) يكي از جلوه هاي بي پايان معنوي است كه شعاع آن تاكرانه هاي ناپيداي تاريخ، امتداد دارد. آن هنگام كه سروش غيبي در گوش جان محمد (ص) نهيب زد «اقرأ»، فصل جديدي در زندگي بشر گشوده شد و راه كمال انسان هموار گرديد.
089373.jpg
مبعث پيامبرگرامي اسلام حضرت محمد (ص) يكي از جلوه هاي بي پايان معنوي است كه شعاع آن تاكرانه هاي ناپيداي تاريخ، امتداد دارد. آن هنگام كه سروش غيبي در گوش جان محمد (ص) نهيب زد «اقرأ»، فصل جديدي در زندگي بشر گشوده شد و راه كمال انسان هموار گرديد. عطر دل انگيز آيات وحي از صبح بعثت در رواق تاريخ پيچيده و به جانها حيات و طراوت زندگي مي بخشد.
قرآن كريم سفره گسترده اي است سرشار از زمرم زلال معرفت كه دلها را صفا و جلا مي دهد.
بار ديگر بعثت پيامبر خاتم فرصتي پيش آورد تا آواي دلنشين تلاوت كلمات وحي تار و پود عاشقان قرآن را به طنين وادارد و نداها و ترنم هاي ملكوتي قرآن كريم ضميرهاي پاك پاكدلان را صفا دهد.
نوزدهمين دوره مسابقات بين المللي حفظ، قرائت و تفسير قرآن كريم روز جمعه ۱۲مهرماه با حضور رياست محترم جمهوري حجةالاسلام والمسلمين سيدمحمد خاتمي در سالن همايش هاي بين المللي جمهوري اسلامي ايران افتتاح مي شود و تا روز سه شنبه ۱۶مهرماه ادامه خواهد داشت.
سازمان اوقاف و امور خيريه به عنوان متولي مسابقات قرآني كشور، مسؤول برگزاري اين دوره مسابقات حفظ، قرائت وتفسير قرآن كريم است.
اين سازمان تاكنون موفق گرديده بيست و چهاردوره متوالي مسابقات شهرستاني، استاني و كشوري كه آخرين آن در استان فارس (شيراز) بود برگزار كند.
089352.jpg
برگزاري مسابقات قرآني در سطح بين المللي كه از جمله دستاوردهاي مهم انقلاب اسلامي مردم مسلمان ايران است، علاوه بر فضاسازي معنوي و جذب دلهاي مستعد به سمت جاذبه هاي دلكش و روحاني آيات وحي زمينه اي است براي ايجاد و تحكيم وفاق ميان كشورهاي اسلامي و از بين بردن تبليغات سوء كه موجب نقار و فاصله مي شود. آشنايي با روش هاي نو درآموزش و حفظ قرآن كريم و ارائه شيوه ها و فنون مختلف قرائت توسط اساتيد بزرگ دستاورد ديگر اين مسابقات است.
نوزدهمين دوره مسابقات بين المللي قرآن كريم در سه رشته ۱ـ حفظ كل قرآن كريم ۲ـ تفسير ده جزء قرآن كريم
۳ـ قرائت قرآن كريم با حضور قارياني از ۴۱كشور جهان برگزار مي شود.
داوران اين دوره از مسابقات همانند دوره هاي قبل از ميان اساتيد بنام ايراني و خارجي انتخاب شده اند كه ۲۰تن از آنان اساتيدي از كشورهاي عربستان سعودي، مصر، اندونزي، يمن، لبنان و ۱۲نفر از جمهوري اسلامي ايران مي باشند.
اساتيدي همچون: استاد ابوالعينين شعيشع، استاد راغب مصطفي غلوش، استاد السيد متولي عبدالحال (از كشور مصر)، استاد دكترحسن باجوده (از عربستان) استاد دكتر يوسف يوسنار (از اندونزي) استاد دكترعبدالحق عبدالدائم القاضي (از يمن)، استاد عادل محمود خليل (از لبنان) و استاد محمدالامين القنيوه (از ليبي) از كشورمان نيز اساتيدي همچون: استاد عبدالرسول عبائي، استاد محمدرضا شهيدي پور، استاد علي اكبر حنيفي، استاد غلامرضا شاه ميوه، استاد دكترمحمدعلي آذرشب، استاد دكتر سيدمحمدرضا امام، استاد دكتر محمد رضا ستوده نيا، استاد شهريار پرهيزكار، استاد سيدمهدي فاطميان، استاد حبيب مهكام، استاد مصطفي صدرزاد و استاد علي اكبر حشمتي، اين مسابقات را داوري مي كنند.
089355.jpg
اساتيد خارجي كه براي داوري مسابقات از چندروز قبل وارد كشورمان شده اند قبل از افتتاح مسابقات در جمع مردم چندشهر به تلاوت آيات قرآن پرداختند. در اين دوره كه از فردا با شركت ۷۹نفر آغاز مي شود ۲۷نفر در رشته قرائت، ۳۲نفر در رشته حفظ كل قرآن كريم و ۲۰نفر در رشته تفسير به رقابت سالم مي پردازند. لازم به ذكر است كه رشته تفسير براي اولين بار در اين دوره به مسابقات قرآني افزوده شده است.
نمايندگان كشورمان كه در اين دوره از مسابقات شركت خواهند نمود آقاي دكترقاسم رضيعي در رشته قرائت، آقاي دكتر سيدمحسن غفاري، قره باغي در رشته تفسير ده جزء قرآن كريم و آقاي مهندس رضا ديانت در رشته حفظ كل قرآن كريم مي باشند.
در حاشيه مسابقات نمايشگاههايي در محل سالن اجلاس سران برپا گرديده است كه همه روزه در ايام برگزاري مسابقات داير مي باشند. اين نمايشگاهها عبارتند از:
089358.jpg
1ـ نمايشگاه فعاليت هاي نرم افزاري در زمينه قرآن كريم
۲ـ نمايشگاه عكس از ۱۸دوره قبلي مسابقات بين المللي قرآن كريم
۳ـ نمايشگاه مركز ترجمه قرآن كريم
قابل ذكر است كه همه ساله مسابقات مشابهي در ساير كشورهاي اسلامي برگزار مي شود و نفراتي از كشورمان بطور فعال در اين مسابقات شركت مي كنند. فهرست و تاريخ مسابقات بين المللي در ساير كشورها عبارت است از:
ـ بيست و چهارمين دوره مسابقات بين المللي قرآن كريم در عربستان در پنج رشته در مهرماه
ـ چهل وچهارمين دوره مسابقات بين المللي قرآن كريم در كشور مالزي تنها در رشته قرائت در آبانماه
ـ ششمين دوره مسابقات بين المللي قرآن كريم در كشور امارات متحده عربي، تنها در رشته حفظ كل قرآن در آبانماه
ـ دهمين دوره مسابقات بين المللي قرآن كريم در كشور مصر در چهار رشته در آذرماه
ـ ششمين دوره مسابقات بين المللي قرآن كريم در كشور اردن هاشمي تنها در رشته ۲۰جزء پيوسته قرآن كريم در آذرماه
ـ اولين دوره مسابقات بين المللي قرآن كريم در كشور تونس در رشته قرائت در آذرماه
حقيقت جاويد
عروس حضرت قرآن نقاب آنگه براندازد
كه دار الملك ايمان را مجرد بيند از غوغا
وه، چه دشوار بلكه متعدز وناممكن است از قرآن سخن گفتن، كتابي كه در عظمت لفظ و معني و احتواي بر حقايق، خود به وسعت جهان آفرينش است و جز خداوند كه منزل اين حقيقت جاويد است كسي چنانكه بايد بر جميع اسرار و تمام رموز آن واقف نيست، تنها رسول اعظم و آن برگزيده يگانه (كه مورد اين خطاب رباني بوده) انوار آن در آينه ضمير منيرش انعكاس يافته و به تأييد خداوند حقايق را دريافته و اوصياي آن سرور كه پروردگان مكتب اويند به معارف اين كتاب پي برده اند.
آيات مبارك آن هر يك چونان خورشيدي فروزان نورافشاني مي كند و در پس هر لفظي معني و حقيقتي ژرف نهفته و هر يك را بطني بسان طبقات هفتگانه آسمان است. و بر هر آسمان ستارگاني از حقايق و معارف بلند در آن درخشان. قرآن كيهاني است تسخير ناشدني و دانشوران و متفكراني كه از نور علم و معرفت بهره يافته و از خداوند سبحان مدد جسته اند، اندكي از مرز محسوب مي گذرند و شميمي از روايح حقايق به مشامشان مي رسد و از ادراك جميع حقايق ناتوانند اين حقيقت جاويد اختصاص به زمان خاص ندارد و تا زماني كه انساني بر پهنه خاك زيست مي كند، عهده دار هدايت اوست و او را به مدارج تعالي وكمال رهنمون مي كند ودر هر عصري پرده از رخسار حقايق آن برداشته مي شود.
حرف قرآن را مدان كه ظاهر است
زير ظاهر باطني هم قاهر است
زير آن باطن يكي بطن دگر
خيره گردد اندرو فكر ونظر
زير آن باطن يكي بطن سوم
كه درو گردد خردها جمله گم
همچنين تا هفت بطن، اي بوالكرم
مي شمر تو زين حديث معتصم
تو ز قرآن اي پسر ظاهر مبين
ديو آدم را نبيند غير طين
در عصر ما كه انسان بعلت دستيابي به علوم و فنون و ابداعات و اختراعات حيرت انگيز آنچنان شيفته مظاهر مادي شد، كه به كلي از معرفت و معنويت تهي و خصايص انسان را از دست داده، رويكرد به قرآن و از پرتو انوار حيات بخش آن مدد جستن از اهم مسائل و مبرم ترين نيازهاي بشر اين قرن به شمار مي رود، باشد كه اين خورشيد فروزان غيبي دلها را روشني بخشد واين مشعل هدايت آدمي را به مشروب سعادت و سرمنزل امن و عافيت رهنمون كند.
محمود شاهرخي
مجله خواندني به خانواده مطبوعات پيوست
089376.jpg
اولين شماره ماهنامه خواندني به صاحب امتيازي و مديرمسؤولي خانم ويدا صارمي و سردبيري روزنامه نگار قديمي محمداسماعيل حيدرعلي (محمد حيدري) منتشر شد.
تحريريه اين مجله، آميزه اي از نويسندگان و روزنامه نگاران قديمي و نسل جوان است. در نخستين شماره «خواندني»، علاوه بر خبرها و گزارشهاي تحليلي متعدد، مقالاتي از نويسندگاني همچون دكتر منوچهر كياني، دكتر فريبرز رئيس دانا، احمد بشيري، دكتر شاپور رواساني، رامين مستقيم، وداد حميدي شريف، م. لنبك خراساني و... چاپ شده است.
يك حادثه و چند پرسش
اين هفته خبر اعدام چندجوان تبهكار به جرم تعرض به زنان و دختران، صدر اخبار حوادثي رسانه هاي كشور قرارگرفت. اين حادثه بطور مشخص از آذرماه سال ۸۰ با بروز تعرض هايي كه منجر به دستگيري اولين حلقه مرتكبان اين نوع اعمال شد، نگاه نگران جامعه رابه خود معطوف كرد. بي شك سازمانهايي كه وظيفه كنترل و مبارزه با جرم را دارند بايد از تكرار و شيوع اين گونه جرايم جلوگيري كنند و كساني را كه در انديشه توسعه اين قبيل جرمها هستند به دست قانون و قضا بسپارند. اين حداقل انتظاري است كه مردم براي فراهم آمدن امنيت نسبي در زندگي شان دارند. اما اين انتظار نبايد رسانه ها، متوليان امور فرهنگي، اجتماعي و كارشناسان را از نگاه آسيب شناسانه به اين دست ناهنجاريهاي جامعه دورسازد. چرا كه جرم يك پديده اجتماعي است و بيشتر جرايم، برگرفته از نارسايي هاي حاكم بر ساختار و كاركردهاي جامعه است با نگاهي گذرا به جغرافياي جرم و بزه در جامعه به اين مسأله بيشتر پي مي بريم بروز اين قبيل جرايم از منظر آسيب شناسي پرسشهايي به همراه دارد كه راه برون رفت از آن در پاسخ به اين پرسشهاست. لذا بايد پرسيد كه چرا ميانگين سني در بين مجرمان روز به روز پايين تر مي آيد!
چه عواملي باعث مي شود كه بزهكاران جوان بيشتر به جرايم خشونت بار آن هم خشونت جنسي بپردازند؟ نقش خانواده ها، مدارس، رسانه ها و سازمانهاي كنترلي در پيشگيري يا افزايش اين جرايم چقدر است؟
اگر به حوادثي مثل جريان خفاش شب كه در طول چندسال اخير رخ داده با تأمل بيشتري نگريسته شود، آنگاه شايد بتوان بخشي از اين پرسشها را پاسخ داد و پرسش آخر اينكه؛ در اين سالها كدام نهاد يا سازماني طرحي كاربردي در زمينه پيشگيري اين نوع جرايم ارائه كرده است.
• مجتبي اعتمادمقدم
حكم تعطيل بيش از ۱۰۰۰انبار در تهران صادر شد
گروه اجتماعي ـ شركت ساماندهي صنايع و مشاغل شهر حكم تعطيلي ۱۰۹۴ انبار را صادر كرد.
به گزارش خبرنگار «ايران» در حال حاضر انبارهاي مواد شيميايي مستقر در مناطق ۱۲ شهري به لحاظ خطر آتش سوزي در اولويت ساماندهي قرار دارند. همچنين مناطق ۱۵ ، ۱۸ ، ۱۹ و ۲۰ شهري نيز به دليل دارا بودن انبارهاي شيميايي خطر بالقوه اي براي ساكنين اينگونه مناطق به شمار مي روند. اين در حالي است كه طبق گزارش مهندسين مشاور زادبوم به شركت ساماندهي روند شكل گيري و نحوه توزيع انبارها در تهران مشكلات بسياري را از نظر كيفيت كار بري اراضي، ايجاد عدم ايمني، انواع آلودگي، همجواريهاي ناسازگار و زشتي منظر و ترافيك مزاحم در شهر بوجود آورده است. همچنين عملكرد دوگانه درون شهري و برون شهري انبارها در تهران موجب شده است كه تعداد آنها در تهران بسيار گسترده تر از نيازهاي واقعي شهر باشد.
بنا بر همين گزارش به دليل ارتباط مستقيم عملكرد انبارها با نظام توليد و توزيع، نظام حمل و نقل شبكه هاي ارتباطي، اصلاح وضعي انبارها در تهران ارتباط زيادي به اصلاحات و تحولات ديگر شهري دارد. فعاليت تجاري و انبار داري در مراكز سنتي توليد و توزيع از مظاهر اين پيچيدگي است. در همين راستا و به منظور ساماندهي انبارهاي تهران شركت ساماندهي نسبت به بازديد و كنترل انبارهاي شهر تهران اقدام كرده است و با هماهنگيهاي انجام شده با اتحاديه انبارداران تهران براي رفع اين مشكلات تمهيداتي از جمله خريد زمين در جاده قديم كرج و ترغيب تعدادي از انبار داران تهران به ثبت نام در اتحاديه به منظور مشاركت در ساخت مجتمع فوق صورت گرفته است.
از سوي دانشگاه آزاد
مهلت ثبت نام در آزمون كارشناسي ناپيوسته تمديد شد
زمان ثبت نام در آزمون كارشناسي ناپيوسته سال ۸۱ دانشگاه آزاد تمديد شد.
به گزارش روابط عمومي مركز آزمون دانشگاه آزاد، متقاضيان شركت در اين آزمون، تا پايان وقت اداري روز پنجشنبه بيست و پنجم مهرماه براي مراجعه به دفاتر پستي سراسر كشور و دريافت دفترچه آزمون و مدارك فرصت دارند.
با تصويب بودجه در شوراي شهر تهران
قيمت بليت اتوبوس افزايش نمي يابد
089430.jpg
گروه اجتماعي ـ سرانجام پس از ماهها كشمكش برسر بودجه شركت اتوبوسراني و قوت گرفتن احتمال افزايش قيمت بليت اتوبوس، شوراي شهر تهران پرداخت اعتبارات مورد نياز شركت واحد را تصويب كرد.
به گزارش خبرنگار «ايران»، در جلسه ديروز اعضاي شوراي شهر در حضور فرماندار تهران، دستور جلسه مورد درخواست فرمانداري را به بحث گذاشتند. در اين جلسه كه با حضور ۱۲تن از اعضاي شوراي شهر در پشت درهاي بسته برگزارشد، مقرر شد تا شهرداري تهران هرماه يك شصتم از درآمدهاي خود را به عنوان يارانه بليت اتوبوس در اختيار شركت واحد قرار دهد.
«محمدعطريانفر» رئيس شوراي شهر تهران پس از پايان جلسه در جمع خبرنگاران گفت: تلاش تمامي اعضاي شوراي شهر جلوگيري از افزايش قيمت بليت اتوبوس است. وي افزود: درآمد شركت واحد از محل فروش بليت فقط ۳۰ درصد هزينه هاي اين شركت را تأمين مي كند و ۷۰درصد كسري درآمد اتوبوسراني را بايد شهرداري يا دولت يارانه بدهند.
وي اظهار داشت: شهرداري در گذشته به دليل برخورداري از درآمد تراكم توان پرداخت اين يارانه را داشت اما اكنون نمي تواند. وي در عين حال گفت: با تصويب اعضا مقررشد تا شهرداري در صورت در آمدهاي پيش بيني شده در بودجه، حدود ۴۱ميليارد تومان اعتبار ـ به اندازه بودجه سال گذشته اتوبوسراني ـ به اين شركت اختصاص دهد. وي افزود: در صورتي كه درآمد شهرداري كاهش يابد، اين بودجه نيز كم مي شود.
عطريانفر گفت: قرار شد تا مديريت شركت واحد، با تشكيل شركتهاي اقماري سودآور، اعتبارات موردنياز خود را تأمين كند. وي از دولت و سازمان تأمين اجتماعي كه قصد وصول مطالبات خود از اتوبوسراني را دارند، درخواست كرد، وصول اين مطالبات را به تعويق بيندازند تا منابع درآمدي اتوبوسراني پايدار شود.
رئيس شوراي شهر تهران در مورد بليت مترو اظهار داشت: براي جلوگيري از افزايش قيمت بليت مترو، براساس تفاهم بين شهرداري و دولت قرار است تا در صورت تصويب شوراي اقتصاد، دولت ما به التفاوت قيمت بليت مترو (بطور متوسط ۷۰تومان) و قيمت تمام شده هر بليت (۷۰۰ تومان) را به شهرداري پرداخت كند.
وي در پاسخ به سؤال خبرنگار ما در مورد وصول طرح عدم صلاحيت شهردار گفت: شش تن از اعضا چندي پيش طرح استيضاح شهردار را ارائه كردند كه اين طرح مي تواند در دستور كار قراربگيرد.
اما طرح عدم صلاحيت به هيچ عنوان اعلام وصول نشده است.
وي تأكيد كرد: تا زماني كه دستور جلسات مورد درخواست فرمانداري در شورا مطرح است، طرح ديگري در دستور قرارنخواهدگرفت.
عطريانفر گفت: اگر جلسات شورا همچون گذشته به تشنج كشيده شود، در جلسات شركت نخواهم كرد.
به گزارش خبرنگار ما، طرح عدم صلاحيت شهردار تهران ازسوي اصغرزاده، حكيمي پور، لطفي، خسروي، عابديني و رضوي كه از مدتها قبل خواهان استيضاح وي بودند، امضا شده است.
«علي اوسط هاشمي» فرماندار تهران نيز پس از پايان جلسه در جمع خبرنگاران روند جلسه را مفيد ارزيابي كرد و گفت: براساس تفاهمي كه بين اعضا ايجاد شد، تمامي آنها متعهد شدند تا جلسات شورا را از رسميت نيندازند و مطالبات خود را در چارچوب قانون پيگيري كنند.
فرماندار تهران تأكيد كرد: تلاش فرمانداري اين نيست كه نقطه نظرات اعضاي شورا را كاملاً هماهنگ كند بلكه سعي دارد تا پايبندي اعضا به قوانين را افزايش دهد. وي گفت: تا زماني كه دستور جلسه مورد درخواست فرمانداري در شورا در دست بررسي است، در جلسات حاضر مي شوم.
سردار قاليباف فرمانده نيروي انتظامي:
اماكن تفريحي براي خانواده ها امن مي شود
• هيچ ظلمي در جامعه بالاتر از اين نيست كه موضوعات اجتماعي را با ديد سياسي به آن بنگريم و در برقراري امنيت اگر نگرش سياسي داشته باشيم، به امنيت پايدار نمي رسيم.
089490.jpg
هيچ ظلمي در جامعه بالاتر از اين نيست كه موضوعات اجتماعي را با ديد سياسي به آن بنگريم و در برقراري امنيت اگر نگرش سياسي داشته باشيم، به امنيت پايدار نمي رسيم. سردار محمدباقر قاليباف، فرمانده نيروي انتظامي ايران با بيان اين مطلب گفت: «مهمترين مأموريت پليس، حفظ امنيت عمومي و نظم جامعه است و به عنوان يك اصل در همه تصميم گيريها، نگرشها و اقدامات كارشناسانه، پليس به اين سمت پيش مي رود. در توليد امنيت، پليس نقش اساسي دارد و حفظ آن وظيفه اصلي اين ارگان است. گريز از كارهاي حاشيه اي در دستور كار نيروي انتظامي است و اين سازمان در كشور از بعد پراكندگي و گسترش جغرافيايي از بعد تنوعي مأموريتها كم نظير است، اگر تنها باشد، مي تواند سراغ درصد محدود نا امني ها برود.» وي افزود: «پليس با دادن نقش به ۹۸ درصد مردم كه خواسته شان برقراري امنيت است، مي تواند با امكانات كمتر و برنامه هاي دقيق تر و جامعه محوري به مشاركت مردمي تكيه داده و با جلب اعتماد مردم و همراهي مسؤولان و ارگانهاي دولتي، امنيتي پايدار ايجاد كند. در اين امر، سرعت بخشيدن به عملكردها نيز مدنظر قرار داده شده است و سعي شده تا در چارچوب قانون عمل كنيم و امنيت را براي همه اقشار مردم با هر گرايشي با هر دين و مذهب اگر چارچوب قانون را پذيرفته باشند، برقرار كنيم. در جامعه بايستي انضباط را پذيرفت، حرمت جامعه و قانون را حفظ كرد و پليس مي خواهد به اين مهم برسد.» فرمانده نيروي انتظامي با اشاره به «رسيدگي و نوسازي تجهيزات پليس» كه در برقراري امنيت و نظم تأثير بسزايي دارد، گفت: «ابتدا از دورترين نقاط كشور و از شهرها و روستاهاي مرزي طرح تجهيز پليس را به مرحله اجرا درآورديم، در نوسازي تجهيزات با درنظر گرفتن صرفه جويي اقدامات صورت گرفت و از سوي ديگر پليس را از يك سمت عمومي به سمت تخصصي پيش برديم. شكل گرفتن هفت دانشكده، به كارگيري پليس زن در كاركرد انتظامي و مكانيزه كردن سيستمها، قدمهايي است كه برداشته شده است و در همه موارد به خاطر تجربه اي كه از جنگ به دست آورده ايم، مردم را مشاركت مي دهيم تا جايي كه در خصوصي سازي نيز گامهايي برداشته شد.» سردار قاليباف با بيان مشكلات معيشتي پليس، افزود: «رشوه يكي از ناراحتي هاي مردم است كه در رودررويي مردم و پليس صورت مي گيرد، بررسي هايي كه انجام داده ايم، در ۶۷ درصد اين جرايم پيشنهاد دهنده اوليه مردم هستند، بايد براي ريشه كني رشوه، نخبگان تلاش كنند و اين كار زشت را از بين ببرند. وي در خصوص گشتهاي ويژه پليس و خودروهاي جديد خريداري شده از سوي نيروي انتظامي گفت: «يكي از جرايمي كه پليس در برخورد با آن نيازي به حكم قضايي ندارد، جرايم مشهود است. بدين منظور در همه پاركها و خيابانها گشت ويژه خودرويي و پياده گذاشته ايم و مي خواهيم پاركها را براي خانواده ها و جامعه را براي مردم پاكسازي كنيم. در گشتهاي ويژه اگر تصور شود از نيروي خارجي استفاده شده است، توهين ابتدا به مردم، سپس به پليس است. نيروهاي گشت ويژه همگي كادر پليس هستند، سرتيم از نخبگان است و كمترين سطح سواد، فوق ديپلم است. در ابتداي شروع اين كار احتمال اينكه مأموران در انتخاب سوژه اشتباه كرده باشند، به گونه اي كه آمار خطاي اوليه را ۹ درصد نشان مي دهد و خطاي اين گشت ويژه درحال حاضر به كمتر از ۲ درصد رسيده است. مأموران گشت ويژه فقط با جرايم مشهود حق برخورد دارند. به عنوان مثال، در آلودگي صوتي مأموران حق ندارند با توقف خودرو به بازرسي داشبورد دست بزنند و با پيدا كردن نوار از راننده بخواهند آن را در ضبط امتحان كند. آنان اگر صداي ضبط و راديو خارج از چارچوب خودرو شنيده شد، مي توانند با راننده آن برخورد كنند. سازمان ناجا براي حفظ امنيت و سرعت بخشيدن به آن اقدام به خريد خودروي بنز الگانس كرد كه روي اين خريد كارهاي كارشناسي وسيعي صورت گرفت، برخلاف شايعات، قيمت خريد حتي از نصف قيمتهاي خودروهاي خارجي مونتاژ داخل نيز پايين تر است.
تا سقف ۲۰ ميليون تومان بيمه دارد و اگر در مأموريتي به سرنشينان آن يا خودرو صدمه اي وارد شود، سازمان خسارتها را مي پردازد، مگر اينكه علت حادثه به خاطر سهل انگاري شخصي باشد.» سردار قاليباف در ادامه اظهاراتش گفت: «پليس هر اقدامي مي خواهد انجام دهد، با دستور قضايي است و خود رأساً حق احضار، بازداشت ندارد، مگر اينكه كسي را به عنوان مطلع دعوت كند كه همه اين اقدامات براي حفظ امنيت و ايجاد نظم و انتظام اجتماعي است.»
فراخوان مشمولان زيرديپلم و ديپلم به خدمت سربازي
گروه اجتماعي ـ تمامي مشمولان داراي مدرك تحصيلي زيرديپلم و ديپلم غايب و غيرغايب متولد سالهاي ۱۳۳۸ تا پايان ۱۳۶۱ به خدمت نظام وظيفه فراخوانده شدند.
به گزارش ايرنا، معاونت وظيفه عمومي نيروي انتظامي از مشمولان زير ديپلم غايب متولدين شش ماهه اول سال ۶۳ و مشمولان زيرديپلم متولد مهرماه ۱۳۶۲ دعوت كرد با در دست داشتن دفترچه آماده به خدمت به پادگان وليعصر (عج) در تهران و در شهرستانها به مراكز صادركننده دفترچه آماده به خدمت مراجعه كنند.
انتقاد رؤساي ۳ انجمن پزشكي
نهادهاي صنفي پزشكي درتصميم گيريهاي بهداشتي نقشي ندارند
گروه اجتماعي: رؤساي سه انجمن بزرگ پزشكي، از ناديده گرفته شدن نقش مشاركتي نهادهاي صنفي پزشكي در تصميم گيري هاي نظام بهداشت كشور انتقادكردند.
رئيس جامعه متخصصان داخلي، رئيس انجمن پزشكان عمومي و دبيرجامعه پزشكان متخصص ايران درميزگردي كه باعنوان «واقعيت هاي بهداشت و درمان ازنگاه پزشكان» در خبرگزاري جمهوري اسلامي برگزارشده بود به طرح برخي از مهمترين چالش ها و مسائل روز نظام بهداشتي و درماني كشور پرداختند.
دراين ميزگرد، دكتر «حسن هويدا»، رئيس انجمن پزشكان عمومي ايران و عضو هيأت مديره شوراي عالي نظام پزشكي گفت: اعضاي نهادهاي صنفي پزشكي توانايي هاي بسياري دارند و وزارت بهداشت بايد از نظرات اين نهادهاي مدني در تصميم گيري هاي مربوط به بهداشت، درمان و آموزش پزشكي كشور استفاده كند. همچنين دكتر «ايرج خسرونيا»، رئيس جامعه متخصصان داخلي و عضو هيأت نظام پزشكي نيز با بيان اين كه نهادهاي صنفي پزشكي هيچ نقشي در تصميم گيري هاي نظام بهداشت كشور ندارند، افزود: انجمن هاي صنفي در رشته هاي مختلف فعالند و يا مشكلات حوزه فعاليت خود آشنايي دارند، بنابراين نظرات تخصصي آنان مي تواند دربسياري ازموارد راهگشاباشد. وي همچنين گفت: اگر بخواهيم نظام دموكراتيك داشته باشيم بايستي ديدگاههاي انجمن هاي صنفي پزشكان بيش از پيش موردعنايت مسؤولان وزارت بهداشت قرارگيرد.
ازسويي ديگر، دكتر «مصطفي انوري»، ديگر شركت كننده اين ميزگرد نيز خواستار همكاري بيشتر وزارت بهداشت و انجمن هاي صنفي شد. دكتر انوري كه دبيرجامعه متخصصان داخلي ايران است، دراين باره گفت: طرح هايي كه درخصوص مسائل بهداشت و درمان كشور به مجلس ارائه مي شود، بايد نظر تخصصي اين انجمنها را داشته باشد.
دربخش ديگري از اين ميزگرد، دكتر «خسرونيا» به استيضاح وزيربهداشت توسط نمايندگان مجلس اشاره كرد و گفت: سؤالاتي كه در طرح اين استيضاح درمجلس مطرح شده در واقع مشكلاتي است كه مردم براي تأمين بهداشت و درمان خود با آنها درگير هستند.
وي با اشاره به كمبود دارو در كشور و نظام نامناسب توزيع آن، مسأله چگونگي تأمين داروهاي خيابان ناصرخسرو را مطرح كرد. رئيس جامعه متخصصان داخلي افزود: اكنون دستهاي پنهاني بين برخي از ارگانهاي دولتي و عوامل توزيع دارو در خيابان ناصرخسرو وجوددارد كه پيگيري نمي شود.
وي با انتقاد از ادغام آموزش پزشكي با بخش درمان در وزارت بهداشت گفت: با اين ادغام سطح خدمات بهداشتي و درماني كشور تنزل يافته است.
دكتر هويدا، رئيس انجمن پزشكان عمومي ايران نيز در پاسخ به سؤالي درمورد ضرورت انجام استيضاح وزيربهداشت گفت: براي ارزيابي عملكردهر وزير بايد سيستم خدمات درماني دركشور قبل و پس از تصدي پست ازسوي وزير، ارزيابي شود. وي با تأكيد بر اينكه استيضاح وزيربهداشت ناشي از مسائل جناحي است، افزود: مشكل دارو بيش از ۲۵سال در كشور ادامه دارد و ارتباطي با تغيير وزيربهداشت ندارد.
دكتر انوري نيز راهبرد رفع مشكلات كنوني نظام بهداشت و درمان كشور را تفكيك آموزش پزشكي ازامور درماني و بهداشتي دانست و گفت: به عنوان مثال يك رئيس دانشگاه علوم پزشكي هم متولي آموزش، هم درمان و هم بهداشت مناطق تحت پوشش دانشگاه است.
وي تأكيدكرد: آموزش پزشكي و مقوله درمان در كشور بايد متوليان جداگانه اي داشته باشند.


|   شناسنامه   |   آرشيو   |