«جونيتا گرين» كه درحال پرواز به لوس آنجلس بود هنگامي كه زمان مصرف دارويش فرارسيده بود مجبور شد براي فرو دادن قرص جرعه اي از آب سينك دستشويي بنوشد. گرين كه خود پرستار از شهر ميرالوما در ايالت كاليفرنياست وقتي از نوشيدن آن آب حس غريبي به وي دست داد سعي كرد توجهي به طعم آبي كه در هواپيما نوشيده بود نكند و براي حفظ آرامش روحي به خود آرامش دهد و اميدوار باشد كه آن آب تميز واسترليزه باشد.
سالهاست كه مسافران هواپيما در مورد خيلي چيزها در درون كابين هواپيما نگران بوده اند از جمله غذاي نامناسب و هوايي كه بعد ازچند ساعت مسافرت هوايي تهويه چندان مناسبي در ارتفاعات بسيار بالا ندارد. اما آيا كسي تا به حال نگران آب در آن ارتفاع بالا بوده است؟ با وجودي كه خطوط هوايي اصرار دارند كه آب هواپيما سالم است و براي نوشيدن جاي نگراني ندارد مطالعات جالبي وجود دارد كه كمتر مورد توجه قرار گرفته است از اين سر دنيا تا آن سر آن يعني از ژاپن تا هلند در مخزن آب هواپيماها، باكتري بيماري زا از جمله E.Coil و اجرامي كه باعث بيماري ذات الريه لژيونري (Legionnaires disease) مي شود، يافت شده است. محققان آمريكايي نيز آب هواپيما را مورد آزمايش قرارداده اند اما نتايج به قدري متضاد و متناقض بوده كه انسان نمي تواند با قاطعيت بگويد آنها خوردن اين آب را توصيه مي كنند يا در مورد آن هشدار مي دهند.
اما ما مي دانيم كه نتايج چيست ـ چون ما براساس آزمايشهاي دقيقي كه انجام داده ايم صحبت مي كنيم. ما ويالهاي [ظرفهاي مخصوص نمونه برداري] آزمايش را با خود جمع كرديم و به آسمانها برديم از ۱۴پرواز مختلف از آتلانتا گرفته تا سيدني در استراليا از دستشويي و توالت هواپيماها در اين چهارده پرواز نمونه برداري كرديم و آن رابه آزمايشگاه فرستاديم. نتايج آن خيره كننده بود. فهرستي از ميكروبهايي كه هيچ كس دوست ندارد هنگام نوشيدن آب آنها را وارد بدن خود كند. از سالمونلا گرفته تا استافيلوكوك و حتي تخم حشرات. نتيجه بدتر هم اين بود كه يافتن اين باكتريها در اين آزمايشها به صورت موردي استثنا نبود بلكه اگر باكتري پيدا نمي شد يك استثنا بود. تقريباً سطح باكتري درون اين آبها ده برابر گاهي تا صد برابر استاندارد تعيين شده توسط دولت آمريكا بود. دكتر دونالد هندريكسون مدير آزمايشگاههاي ميكروب شناسي شهر مونچي Muncie در اينديانا كه نمونه هاي ارسالي ما را مورد آزمايش قرار داد در قضاوت خود درمورد اين نمونه ها گفت: «اين آبها تحت هيچ شرايطي قابل شرب نيست.»
خبر خوب اين است كه اين آب مخزن آب آشاميدني اصلي مسافران نيست چون اگر آنان بطري هاي آب معدني خود را به همراه دارند و يا بعضي از خطوط هوايي آب آشاميدني رابه صورت بطري هاي يك بار مصرف در اختيار مي گذارند. اما ترديدي نيست كه بسياري ازمردم دست و صورت و بخصوص دندانهاي خود را با آب دستشويي مي شورند و با خود بطري آب آشاميدني را به توالت يا دستشويي نمي برند. به علاوه با وجود آنكه خطوط هوايي ادعا مي كنند كه آب مخزن مخصوص دستشويي و توالت فقط مخصوص همان است و به مصارف ديگرنمي رسد گاهي وقتي آب در هواپيما به اتمام مي رسد چاره اي جز استفاده از آب آن مخزن نيست. براساس قوانين فدرال بايد آن آب نيز از آب قابل شرب تأمين شود. خطوط هوايي مسافربري كه همواره اصرار دارند كه از خط مشي تعيين شده توسط قوانين فدرال عدول نمي كنند تاكنون هيچ گزارشي مبني به بيمار شدن مسافري در اثر خوردن اين آبها وجود نداشته است. سخنگوي خطوط هوايي United مي گويد: «آن آب مطلقاً آشاميدني است.» آنها آزمايشهاي ما را غيرعلمي و ويالهاي ما را آلوده توصيف كرده اند. سخنگوي خطوط هوايي ملي در مصاحبه با وال استريت ژورنال مي گويد: «ممكن است پيش از آن كه نمونه برداري صورت بگيرد يك مسافر با دستهايش همه چيز را آلوده كرده باشد.» اما كارشناساني كه نمونه هاي ما را مورد بررسي قرار داده اند مي گويند حتي اگر كسي با دستهاي آلوده از آن سرويس بهداشتي استفاده كرده باشد نمي تواند نتايج آزمايش را تا اين حد تغيير دهد. در يكي از پروازهاي كوتاه به سنت لوييس در يكي از نمونه ها باكتري Pasteurella Pneumotropica يافت شد كه اين باكتري در وهله اول فقط در جوندگان مشاهده مي شود. مشابه با همين مورد در پرواز شيكاگو به لوس آنجلس در نمونه آب سودومونا Pseudomonas به دست آمد كه نوعي باكتري بسيار مقاوم است و در ايجاد انواعي از عفونت ها مؤثر است . دولت آمريكا تعيين كرده است كه حداكثر سطح باكتري در هر ميلي ليتر (سي سي) براي آب آشاميدني شهري ۵۰۰واحد كولني ساز تعريف شده است درحالي كه دريك نمونه در هرميلي ليتر چهارميليون واحد توسط آزمايشگاه تشخيص داده شد. دكتر هندريكسون جهت مقايسه مي گويد اين همان تعداد باكتري است كه اگر در يك همبرگر وجود داشته باشد بيماري و مسموميت شخصي كه آن همبرگر را مصرف كند قطعي است.
ابيگيل ساليرز مديركل در شرف بازنشستگي انجمن ميكروب شناسي آمريكا واستاد دانشگاه ايلينويز در اوربانا شامپاين مي گويد: «اگر به جاي خطوط هوايي [به جاي دفاع بي مورد از سيستم] در مورد نتايج به دست آمده از وضعيت بهداشت مخازن آب هواپيماها نگران مي شوم».
اين اولين باري نيست كه كابين هواپيماها از نظر مسائل بهداشتي و سلامت زير سؤال مي روند. مسافران نگران كيفيت تهويه هوا در هنگام پرواز در ارتفاعات هستند بخصوص كه اولاً درميان مسافران بعضي به بيماريهاي قلبي وعروقي مبتلا هستند و در رگهاي خود لخته دارند وبعضي هم به دليل مشاغل خودمدام بايد عمر خود را در هواپيماها بگذرانند. شايد تاكنون خطوط هوايي ازچنگ رادارهاي مراكز بهداشتي جان سالم به در برده اند وآن هم به دليل آن كه مسافران هرگز به فكر وجود ارتباط ميان بيماري ها وشرايط غيربهداشتي خطوط هوايي نيفتاده اند بيشتر مردم بيماريها را به جاهايي كه به آن سفر كرده اند نسبت مي دهند نه به خطوط هوايي كه بهداشت را به صورت استاندارد رعايت نمي كنند. دكتر آرتور فورني متخصص بيماريهاي عفوني از گروه پزشكي وستچستر در نيويورك دقيقاً به همين نكته اشاره مي كند ومي گويد «همه بيماريهاي خود را به جايي كه سفر كرده اند نسبت مي دهند».
جنيفر واكر مسؤول بهداشت اتحاديه مهمانداران پرواز خطوط هوايي آمريكامي گويد مردم براي خودداري از خوردن آب مخازن هواپيماها با خود بطري هاي آب يك بار مصرف تهيه مي كنند. اتحاديه مهمانداران آمريكا در نورث وست و خطوط هوايي ايالات متحده و يونايتد (Us Airways and united ) تأييد كرده اند زماني كه آب مصرفي هواپيما به اتمام مي رسد مهمانداران به مخازن مخصوص دستشويي و توالت روي مي آورند.
خانم جنيفر واكر مي گويد كه چنين پديده اي اصلاً نادر نيست بلكه بارها و به صورت مكرر اتفاق مي افتد. شما فكر مي كنيد كه آنها به مسافرين مي گويند كه چنين كاري كرده اند البته اگر از آنها پرسيده شود انكار نمي كنند. اما اعتراف مي كنند كه وقتي چنين كاري مي كنند آن را در بوق و كرنا نمي كنند.
الهام بخش اين تحقيق پسري ۱۳ساله از آلامو در كاليفرنيا به نام Zach Bjornson - Hooper بود كه گفت ما در قايق خود هرگز سراغ مخزني كه در آن تعبيه شده نمي رويم پس چطور مهمانداران از آن به مسافران آب مي دهند. او خود براي اولين بار از آب پرواز استراليا به نيوزلند نمونه برداري كرد و به آزمايشگاه فرستاد.
اول با خود تصور كرديم كه مسافت هاي طولاني تأثير دارد و يا اين كه كشورهاي مختلف دراين زمينه با هم تفاوت چشمگير دارند اما سرانجام به اين نتيجه رسيديم كه نه ساخت ونه كشور درآن تأثيري ندارد.
دكتر هندريكسون در مورد تخم حشراتي كه درآزمايشگاه به كرم تبديل شد گفت : «من تاكنون در ۲۶سالي كه مشغول به كار در آزمايشگاه هستم چنين چيز در نمونه هاي آب نديده بودم». اكنون سؤال اين است كه چه كسي به اين موضوع نظارت مي كند؟ سازمان غذا و داروي آمريكا در مورد بهداشت آب وتسهيلات مربوط به آن مسؤول است. سازمان هوانوردي فدرال نيز در قبال آن مسؤوليت دارد. درحالي كه همه مسؤوليت ها را به گردن خطوط هوايي مي اندازند.
نانسي كيتس وجين كوتسلو
منبع وال استريت ژورنال _ اول نوامبر
عليرضا عبادتي